Yerinizden kalkmayın lütfen.
Lütfen yerinizden kalkmayın.
SADECE OYUNCULAR GİREBİLİR
EĞLENCENİN PERDE ARKASI
1955'te Disneyland ilk açıldığından beri her zaman olduğu gibi,
Disney Park'ta geçirilen bir günde sonsuz olasılıklar vardır.
Heyecan,
macera, keşif.
Güneşin altındaki her şey bu sihirli topraklarda bulunabilir,
güneşin altında olmayan şeyler de öyle.
Çünkü gece çöktüğünde ne zamanıdır?
Havai fişek.
Ama tabii ki bununla bitmiyor.
Işıkları, lazerleri ve geçit törenlerini unutmayın.
Bunlar Disney Park'ın gündüzünü...
Gece eğlencesinin ne olabileceği konusundaki bakış açımızı değiştirdi.
...yepyeni bir dünyaya dönüştüren gece vakti gösterileri.
Ama bu göz alıcı ritüelin arkasında bir sebep var.
Yol gösteren bir dünya görüşü var da denebilir.
Disneyland'in ilk günlerine dayanan bir sebep.
Sherman Kardeşler'le ilgili bir şey anlatılır.
Her günün sonunda parlarlar
Main Street'te Walt Disney ile birliktelerken
bir havai fişek gösterisi başlamış.
Walt, Richard Sherman'a dönüp şöyle demiş,
"Bu bizim iyi geceler öpücüğümüz."
Kelimenin tam anlamıyla ve mecazen kıvılcımlar uçuşuyordu.
Walt "iyi geceler öpücüğü" demiş mi? Bunu gerçekten söylemiş mi?
Bir söylenti var.
Doğru mu, bilmiyorum. Bence bu pek doğru değil.
Öpüşünce herkese anlatmak olmaz zaten.
Ama iyi bir şehir efsanesi.
Her neyse...
Walt, gecenin sonunda herkesi bir araya getirecek
ve günü özetleyecek bir şeye ihtiyacımızın olduğunu düşünüyordu.
Neredeyse şey gibi...
Gün sonunda gitmeden önce verilen iyi geceler öpücüğü gibi.
Teşekkürler.
Ama aceleci davranmayalım, akşama daha yeni başladık.
Aslında parktaki havai fişeklerin,
yani muhteşem gece gösterilerinin hikâyesi daha ilk park açılmadan başladı.
Disneyland açılmadan önce
Walt Disney televizyonda bundan bahsetmeye başladı.
Bir program yarattı, adı...
Walt Disney'den Disneyland!
İnsanlar parkı gelip görmek konusunda heyecanlansın diye
inşaatın gidişatı ve gelişimi hakkında
röportajlar vermeye başladı.
Şimdi en son ve en büyük hayalimizi sizinle paylaşmak istiyoruz.
O programın açılışında Tinkerbell gelip asasını sallıyor
ve havai fişekleri patlatıyor.
İnsanlar parka geldiklerinde
Tinkerbell'i ve havai fişekleri görmeyi bekliyorlardı...
Havai fişekler için sabırsızlanıyorlar.
...ama hiç havai fişek yoktu.
Sanırım havai fişek atmayacaklar.
O sırada bir havai fişek gösterisi
ya da onun gibi bir şey yapacak kaynağımız yoktu.
Ama bu durum Mickey sayesinde değişmek üzereydi.
Hayır, o Mickey değil!
Mickey Aronson, Walt Disney'in işe aldığı ilk tam zamanlı patlayıcı madde uzmanıydı.
Evet, Mickey Aronson. 1957'de
Disneyland'in ilk havai fişek gösterisini yönetecekti.
O yılın ilerleyen zamanlarında gösterinin adı değişti...
Fantasy in the Sky.
Başladığında aşağı yukarı beş dakika sürüyordu
ve havai fişekleri bizzat çalışanlar şatonun arkasından
gökyüzüne gönderiyordu.
Bir şarkıyı alırlardı
ve sonra patlayıcı madde uzmanı bir işaret fişeği yakardı
ve şunu duyardınız, "İki, üç. Biri ateşle!
İkiyi ateşle!
Üç! Dört! Beş!"
Her fişekteki zamanlayıcının ne kadar olduğunu biliyorlardı.
Bunu yaparak gökyüzünde bir gösteri yaratıyorlardı
ama hepsi elle yapılıyordu. Bir işaret fişeğiyle.
Mickey elindeki işaret fişeği ve ekibiyle birlikte
perde arkasından sihri idare ederken
sahne ışığının altında
sadece bir kişi için yer vardı.
Walt, konukların isteğinin, fişekleri Tinkerbell'in atması olduğunu biliyordu
ama bunu Matterhorn'un 1959'da inşa edilmesine kadar yapamadı.
O zaman Tinkerbell'i şatonun arkasında uçurabileceği bir yere sahip oldu.
İşte Tinkerbell geliyor. Dünyanın en mutlu diyarında!
Doğal olarak, Tinkerbell rolü için
hem akrobatik hem de minik biri gerekiyordu.
Walt'un bulduğu da tam olarak buydu.
Minik Kline oldukça ünlü bir sirk akrobatıydı.
Demir çene numarasıyla ünlüydü.
Dişlerinin arasında tuttuğu bir parçayla telden aşağı doğru kayardı.
O sırada 70 yaşındaydı, Güney Kaliforniya'da yaşıyordu.
Walt onunla tanışıp "Parkta benim için Tinkerbell olur musun?" dedi.
Sonra da Minik, dişlerinden tutunup gökyüzüne yükseldi ve...
Dişleriyle değil. Halat kullanılıyordu.
Böyle daha mantıklı.
Fantasy in the Sky çok başarılı oldu.
Walt'un karanlık olduktan sonra canlı kalan bir park hayali gerçek oldu.
Zaman ilerlemeye devam etti
ve gösteri 1970'lerin başında Florida'ya da geldi.
Havai fişek gösterisi, Walt Disney World'deki
Magic Kingdom'ın gökyüzünü de aydınlatacaktı.
Ama heyecan sadece parkla sınırlı değildi.
Yakınlardaki Contemporary ve Polynesian otelleri
kendi başlarına bile gidilecek yerlerdi ve konuklar oralara gittiklerinde...
Bir tür gece eğlencesi olması gerekiyordu.
Onlar için özel olacak bir şey.
İki otel de
Magic Kingdom'daki gölde olduğu için
Disney World'dekilerin suyu kullanması gayet doğaldı.
Electrical Water Pageant böyle ortaya çıktı.
Gerçek dubalardan oluşan bir geçit töreni, gerçekten süzülüyor!
Binlerce parıldayan ışığı olan
kablolu çerçeveler ve müzik kullandılar.
Müzik ve ışıklar senkronize olurdu
ve farklı türde acayip karakterler oluştururdu.
Ejderhalar, su yaratıkları ve onun gibi şeyler.
Bu parıldayan ışıklar sadece konukların değil,
başkalarının da gözlerini kamaştırdı. İsim vermek gerekirse...
Card Walker.
O zamanlar Walt Disney Şirketi'nin
genel müdür yardımcısı ve operasyon direktörüydü.
Card Walker, Electrical Water Pageant'ı gördü ve buna bayıldı.
"Böyle bir şey Disneyland'e de lazım" dedi.
Bir gösterinin bir parkta işe yaraması
başka bir parkta da işe yarayacağı anlamına gelmez.
Böylece Kaliforniya'da
Disneyland biraz farklı bir yol izlemeyi seçti.
Disney'in olayı yenilik, değil mi?
Su üstünde bir gösteri vardı.
Disneyland'e gelince,
amaç bunu bir gece geçidine çevirmekti.
Doğal olarak Main Street'te yapılacaktı.
- O zaman adı Main Street... - Evet.
- ...Electrical Parade mi oldu? - Evet.
Evet!
Ve bu ışıklı kafileyi tasarlaması için
Card Walker, Disney Eğlence Direktörü Bob Jani'ye başvurdu.
Kendisi Disney Ar-Ge'nin ileri teknolojisine sahipti
ve gösterinin prototipini...
...kendi Noel ağacıyla yaptı.
Oturma odasındaymış, ağaçtaki Noel ışıklarını söküp
yere sermiş. Karısı "Ne yapıyorsun?" diye sormuş.
"Bunu üç boyutlu yapsak ve sokağa çıkarsak
nasıl olur?" demiş.
Karısı "Deli misin sen?" demiş.
Değilmiş. Piller sağ olsun!
Düğmeleri açınca... Işıklar yanıyormuş.
Bir sürü ışıkla bir sürü araç bir araya gelince
ortaya büyüleyici bir gösteri çıktı.
Bu yüzden, üzerinde bir sürü parıldayan ışıkların olduğu
bir dizi ayrı bölüm olarak geliştirildi.
Mickey Mouse'un kullandığı,
üzerinde logo olan dev bir davul vardı.
Bazı araçlar klasik Disney animasyonlarından esinlenmişti.
Mesela Pinokyo'daki Mavi Peri'den, Alice Harikalar Diyarında'dan.
Veya Pete's Dragon'dan. 1977'de eklenen yine çok popüler bir animasyondu.
Ama Main Street Electrical Parade'de görünenden fazlası vardı.
Kulaklar da payına düşeni aldı.
The Main Street Electrical Parade!
Main Street Electrical Parade
sırasında çalınan çok ilginç bir şarkı var.
Adı Baroque Hoedown.
Akılda kalıcı bir melodi.
Ama şarkının kendisi çok özgün olsa da
parktaki konukların dinleme şekli de öyleydi.
Takip edilebilir gösteri kontrolü olan ilk geçit törenimizdi.
Doğru, takip edilebilir gösteri kontrolü!
Takip edilebilir gösteri kontrolü nedir?
Disney teknisyenleri, sesi sokakta hoparlörlerle ilerletmenin
bir yolunu bulmuştu.
Her zaman araçlarla senkronize oluyordu.
Yani önünüzde hangi araç olursa olsun,
şarkının o araç için tasarlanan kısmını duyuyordunuz.
Mesela Alice Harikalar Diyarında.
Araç geçerken Alice Harikalar Diyarında'nın müziğinin
ana şarkının içine işlediğini duyardınız.
Sonra sizi geçip bir sonraki bölgeye geçtiğinde
müzik bir sonraki bölgedekiler için başlardı.
Bu güzel ama nasıl?
Kaydettiklerinde
üzerinde 24 parça olan 5 santimlik bir kaset vardı.
Bu parçalardan biri
tüm yol kenarı hoparlörlerine giden ana şarkıydı.
Sonra diğer tüm parçalar araca gönderilir,
bir radyo sinyali bunu alır ve araç hoparlöründen çalardı.
O zamanlar bu çılgıncaydı!
1972'de açıldığından beri de öyle.
Her ne kadar Disneyland'in sabit gösterilerinden biri olmasa da
Main Street Electrical Parade sınırlı süreler için geri döndü.
Ve döndüğünde yeni süslü şeylerin sergilendiği kimsenin gözünden kaçmadı.
Konukların Raya'yı, Moana'yı ve Herkül'ü görebilmeleri için.
Daha önce Electrical Parade'de görmedikleri
karakterler bunlar.
Hepsi bu da değil!
Son araç Main Street'te ilerlerken
etrafındaki tüm binaları projeksiyon haritalama ile aydınlatırdı.
Evet, projeksiyon...
Aslında bunun için de bir açıklamaya ihtiyacımız var.
Projeksiyon haritalamada,
görüntüyü bir filmde olduğu gibi düz ekrana yansıtmak yerine
üç boyutlu bir yüzeye yansıtıyorsunuz
ve o yüzey, yansıtılan görüntüyle birleşiyor.
Bu da size illüzyon yaratmak için çok fazla imkân sunuyor.
Ama projeksiyon haritalama Disney parkları için yeni bir şey değil.
Hatta sandığınızdan da eskiye dayanıyor.
İlk örneği, 1960'lardaki Perili Köşk'teki Madam Leota.
Tefinle ruhları uyandır!
Ve bu o zamanlar bir film projektörüyle
çok ilkel bir şekilde yapılmıştı.
Bugünlerde her şey video ile yapılıyor.
Sürekli büyümemize ve geçit törenlerimiz gibi şeyleri değiştirmemize bayılıyorum.
Böylece konuklara yeni şeyler sunabiliyoruz.
Elli yıldan uzun süredir bunu yapabilmek küçümsenecek bir başarı değil.
Tokyo Disneyland'in Electrical Parade'ine gelince,
45 dakika süren bu gösteride küçük denebilecek hiçbir şey yok.
Orijinalinin iki katından uzun.
Electrical Parade'in dev bir versiyonu, adı Dreamlights.
Dreamlights 2001'den beri faaliyette.
Işık ve hayal dünyasına hoş geldiniz!
Ama Main Street Electrical Parade'in aksine,
Dreamlights o bayram ampullerinin nostaljisini geride bıraktı
ve yeni bir teknoloji üretti.
Tokyo'da açılan Dreamlights'ın güzel yanı
gerçekten de ışık teknolojisini bambaşka bir seviyeye taşımasıydı.
LED teknolojisi yıllar içinde dâhil edildi.
Main Street'teki orijinal gösteriden tanıdığımız ve sevdiğimiz Noel ışıkları
büyük bir evrim geçirdi.
Ve gerçekten ışıklandırma şeklini dönüştürmeye başladı.
Mesela Cin. Cin tamamen gözünüzün önünde değişip dönüşebiliyor.
Bu şekilde sizi çocukluğunuza geri götürecek
güzel bir gece gösterisi.
Her bir araçta bir hikâye görüyoruz
ve karakterler onları aydınlatan ışıklardan
daha çok parlıyor gibi görünüyorlar.
Konukların ağızlarını açık bırakan havai fişek gösterileriyle
akşam vakti birçok insan için günün en önemli anı olmuştur.
Ama 1984'te,
Michael Eisner Disney şirketine katıldığında,
başkalarının muhteşem şeyler gördüğü yerde,
Eisner özellikle Disneyland için muhteşem bir fırsat gördü.
Sadece havai fişeklerle
ve Main Street Electrical Parade ile yetinmedi.
Eisner üçüncü bir etkinlik eklemeye kararlıydı ama nereye?
Bir bakalım.
Disneyland'in etrafta boş boş duran bir gölü yoktu ya,
yoksa var mıydı?
Tabii ki en uygun yer Rivers of America'ydı.
Tabii ki Rivers of America. Açılış gününden beri Frontierland'de.
Tom Sawyer Adası'nı çevreliyor.
Bu yepyeni gece gösterisini sergilemek için kullanılabileceğini düşündüler.
Artık bu gösteri her ne olacaksa.
Bir sürü insanı çekecek bir şey yaratmak istediler,
havai fişekler gibi yani. Bir hikâye de anlatması lazım.
Gösterinin adı da "Hayal Gücü!"
Gösterinin konsepti Mickey'nin kafasında geçiyor olması.
Daha doğrusu Mickey'nin...
Hayal gücü!
Aynen!
- Tamam! - Evet.
Güzel isim!
Öyle mi?
Hayal gücü genel bir terim.
Bir Disney terimi gerekiyordu.
Gösterinin hayal gücünü daha fantastik gösterecek bir şey.
O da Mickey'nin hayal gücüydü.
Tanrım!
Ve 1940 filmi Fantasia'dan esinlenerek
akla tek bir kelime geldi.
"Phantasmagoria." Bu da biraz fazla uzundu.
Bu yüzden hayal güçlerini kullandıktan sonra
"Fantasmic" adı akıllarına geldi.
Tabii ki bu bir bakıma Mickey Mouse'u da ismin sonuna
ekliyordu. "Fantasmic."
-Ve 13 Mayıs 1992'de... - Fantasmic!
Evet, Fantasmic günü sonlandırmanın en yeni yolu oldu.
Ünlem işaretini unutmayalım.
En önemli kısmı o!
Doğru!
En önemli kısım için başka adaylar da var.
Fantasmic'e hoş geldiniz.
Patlayıcı uzmanlarından su efektlerine.
İlk sis perdeleri burada, Fantasmic'te kullanıldı.
Projektörler.
Gelen dubalar.
Mickey, etrafında havai fişekler patlarken değirmenin tepesinde.
Ama Fantasmic'in en etkileyici kısmı
gösteriden önceki gösteri.
En inanılmaz şeylerden biri de gün içinde yanından geçerken
orada olduğunu asla fark etmemeniz.
Her gece bu işin altından kalkılması gerçekten inanılmaz.
Öğleden sonra, Fantasmic gösterisinden önce,
Tom Sawyer Adası baştan aşağı değişip Fantasmic sahnesine dönüşüyor.
Her şeyin birlikte çalıştığı harika bir sistem.
Devasa kulelerde ışıklandırma, projeksiyon ve ses sistemi var.
Hepsi gösteri için zamanında ortaya çıkarılmalı.
Güneşin gölgesi gölün üzerine düşerken
sadece konuklar toplanmıyor.
Bu programa hayat vermek için
100'den fazla çalışan gerekiyor.
Columbia ve Mark Twain üzerinde çalışan sahne teknisyenleri
bu gösteri için hazırlık yapıyor.
Ekip üyeleri ve karakterler lagünü aydınlatmaya hazırlanırken
ortama sıcaklık katan özel bir karakter var.
Kocaman, ateş püskürten bir ejderhası olan hiçbir programa hayır demem.
Şeytani Ejderha!
Şeytani Ejderha'mız 14 metre boyunda, 10 metre genişliğinde
ve ateş püskürtebiliyor.
Ateş püskürtüyor, gerçek ateş.
Ve Rivers of America'nın tamamı yanıyor.
Ama bu muhteşemliğin tamamı gündüzleri gizlenmiyor.
Mark Twain Riverboat ve yelkenli gemi Columbia.
İkisi de harika bir gösteri sunuyor.
Karanlığın içinden dev bir korsan gemisi geçiriyoruz
ve birden Jack Sparrow yukarı çıkıp
halatların arasından sallanıyor.
Bir gemi dolusu efektten bir gemi dolusu Disney karakterine,
Fantasmic standartları belirledi
ve Disney parklarındaki canlı gösterilerin sınırlarını zorladı.
Tüm dünyaya yayılan gece gösterilerimiz buradan doğdu aslında.
Fantasmic, Disney'le çalışmak istememe neden olan gösteriydi.
Daha önce gördüğüm hiçbir şeye benzemiyordu.
Fantasmic, Disneyland'deki konukları hayrete düşürüyor.
Disney'in Hollywood Stüdyoları'nda da öyle.
Ama Fantasmic, Anaheim'ı onurlandıran tek gösteri değil.
Disneyland'in hemen yanında, Disney California Adventure Park'ta
derinlerde yeni bir şey gizleniyor.
2010'da Walt Disney'in Disney Park gece hayatına
film benzeri bir deneyim getirme vizyonu yeni bir seviyeye ulaştı.
116 metre genişliğindeki bu çığır açıcı su ekranı
konukları Disney'in sinema tarihine sokuyor.
Hepsi bu adamın sayesinde.
Hayır, durun, bu adam!
2005'te, Bob Iger yeni CEO olduğunda,
Disney birkaç şirket satın aldı.
Mesela Pixar, Marvel ve Lucasfilm gibi.
Ama Bob sadece film stüdyolarına odaklanmıyordu.
2007'de Disney California Adventure Park için büyük bir revizyon emri verdi.
Disney California Adventure geleneksel olarak
saat 19.00'da kapanan bir parktı.
Bu yüzden o konuklara da iyi geceler öpücüğü verme arzusu vardı.
Bunu havai fişek uzmanı Steve Davison'dan daha iyi kim yapabilir?
Disneyland'de havai fişek vardı,
park da lagünde bir şey yapmak istedi.
Ama bu sefer Steve'in planlarının biraz daha akıcı olması gerekiyordu.
"Fıskiye gösterisi yapalım mı?"
Ben de "Tamam" dedim. Fıskiyeler hakkında bir şey bilmiyordum.
Çıkıp bunu araştırmaya başladık.
Fikirler gelişirken...
Dünyanın en büyük renkli fıskiyesini yapmaya karar verdik.
...Steve ve ekibi Wonderful World of Color'ı sundu.
Ama şeyle karıştırmayın...
1960'ların Disney televizyon programı.
Adını, televizyonun renkli yayınlara başladığı
çığır açan o zamandan alıyor.
Renk sihri bunu düzeltir.
Onda mı, bunda mı? Mavide.
O zaman neden yeni renkli lagün gösterisine World of Color demiyoruz?
Biz de bunu seçtik.
Doğruca Bob Iger'ın ofisine gittiler.
Steve en çok, paranın rengi olan yeşil konusunda endişeliydi.
Kabul edeceğini hiç sanmamıştım.
Çok pahalı.
Ama Bob'a planları gösterdikten sonra...
Onun sorduğu en önemli soru "Ne zaman?" oldu. Sonra asıl iş başladı.
Su işi.
Takım fıskiyeleri test etti. Tıpkı bunun gibi ve bunun gibi.
Bu kötü çocukları da unutmayın.
Fıskiyeleri lagünde saklamanın bir yolunu buldular. Tam 1.200 tane fıskiyeyi.
Paradise Körfezi'ni boşaltırsanız alt kısmı dört metreye kadar uzanıyor.
Buraya devasa masalar kurdular.
Asansörlerin üzerine inşa edilmiş, yukarı ve aşağı giden üç platform.
Bunlar, tüm ekipmanlarımızı monte ettiğimiz platformlar.
Güç kaynağımız, verilerimiz. Projektörlerimiz var.
Yaşadıkları yer burası.
Bu platformlar düz birer yüzeyden ibaret değil.
Her bir masanın altında dev bir elektronik depo var.
Hepsi yükselip alçalabiliyor.
Gündüz vakti, burada bir gösteri olduğunu fark etmezsiniz bile.
Ama tabii ki burada bir gösteri var.
Seyircileri büyüleyen ve yaratıcılarını zorlayan bir program.
Fıskiyeleri tasarlamak istediğimizde
bunun için bir yol haritası yoktu.
Her şeyi çok çabuk öğreniyorsunuz.
Mesela tüm fıskiyeleri açınca platform batıyor.
Fıskiyelerin sadece bir kısmı açık olursa...
Ağırlık dağılımları, bazen onları biraz dengesizleştiriyor.
O yüzden bazı kısımlara ağırlık eklemeye başladık.
Kaldırılan, tiyatroda bulunabilecek ağırlıklardan bahsediyoruz.
Ekibin bir de akımla uğraşması gerekiyordu.
Elektrik akımıyla yani.
Güç kaynağımız da bir yere kadar.
Tüm sistemi aynı anda çalıştıramayız.
Ama dünyanın en büyük
fıskiye gösterilerinden birini çalıştırmanın
en zor yanını duyunca şaşıracaksınız!
Suyun görünüşüne bayılıyoruz ama su her şeyin içine girer.
Ekipmanımızı korumanın bir yolu da silika paketleri gibi şeyleri kullanmak.
Hani ayakkabı alınca içinden çıkan paketler.
Bazı gıda ürünlerinde bulunan paketler.
Su da gerçekten her yere giriyordu çünkü bir futbol sahasından daha geniş
ve dört katlı bir binadan daha uzun olan World of Color sis perdesi,
Disney'in en ünlü görüntülerine gereken arka planı sağlıyordu.
Ama ekip, projeksiyonu çizgi karakterlerle sınırlandırmayı planladığında...
Canlı aksiyon figürleri suda iyi görünmüyor.
Okuyamadığını biliyorsun.
Bu da bir karakteri özellikle hareketlendirdi.
O da derdini Shelby Jiggetts-Tivony ile paylaştı. Kendisi de...
Disney Live Entertainment için yaratıcı ve ileri geliştirme
başkan yardımcısı.
Evet! Peki Bob ne dedi?
Şöyle bir şey dedi, "Korsanlara ne oldu?
Neden gösteride korsanlar yok?"
- Lanet olsun. - Ama kaçıp gitmek yerine
Steve bir plan hazırladı.
Eserin tamamında Jack Sparrow'u iki yerde görüyoruz,
geri kalanı tamamen su ve ateş.
Bu temayı alıp içinde korsanları savaştırmak
çok güçlü bir etki yaratıyordu.
O sahnedeki coşkulu orkestra bestesi ise her şeyi zirveye çıkarıyordu.
Ve Bob Iger bunu ilk kez gördüğünde...
Bayıldı! Tezahürat yaptı.
"Gördün mü?" der gibiydi.
Haziran 2010'daki ilk gösteriminden birkaç gün önce
park çalışanlarından pek çoğu
World of Color'ın bitmiş hâlini ilk kez gördü.
Bir hayal mühendisleri gecesi yaptık.
Hayal mühendislerinin aileleri gelip bunu izledi.
İlk hayal mühendislerinden biri olan Bob Gurr yanıma yaklaştı.
Daha önce tanışmamıştık.
"Steve Davison sen misin?" dedi.
Evet, dedim.
"Ben Bob Gurr,
şunu bil ki Walt Disney seninle gurur duyardı" dedi.
"Walt buna bayılırdı.
Bir mecrayı alıp dönüştürdün.
Bugün bunu görse çok sevinirdi."
Hayatımda duyduğum
en güzel şeylerden biriydi.
Çünkü o, Walt Disney ile birlikte çalışmış.
Ondan bu yorumu almak benim için çok anlamlıydı.
World of Color, Disney California Adventure Park'ta hem gökyüzünü
hem de gözleri aydınlatmaya devam ediyor.
2023'te, Disney'in 100. yıl dönümü için
yeni bir fıskiye gösterisi başladı.
2021 de Florida'daki Walt Disney World için dönüm noktasıydı
çünkü 50'nci yıl dönümüne hazırlanıyordu.
Bu olayı kutlamak için
yeni bir gece gösterisinin hazırlanmasına karar verildi.
Ama bu ne olacaktı?
Disney konseri versek nasıl olurdu?
Evet, elbette. Konser.
Çünkü Disney ve müzik etle tırnak gibidir, ya da sesle kulak gibi.
Projenin başında olduğu için
ne tür bir konser olacağına karar vermek Steve Davison'a kalıyordu.
Bir Disney konseri versek
ama bunu World Showcase aracılığıyla yapsak?
EPCOT World Showcase. 16 hektarlık bir lagünün çevresinde,
dünyanın dört bir yanından 11 farklı milleti tanıtan
büyük bir gezinti alanı.
O zaman geri dönüp o kültürleri buraya taşıyabilir,
onların bakış açısından o müziği getirebilirdik.
Tabii ki. Müziğin birleştirici dili ile
küresel bütünlüğe coşkulu bir övgü.
Steve'in gösterisi şimdiden çok...
Hayır, benim gösterim değil, onların değil, bizim gösterimiz.
Bunun işe yaraması için hep birlikte harmoni içinde çalışmamız gerekiyor.
Harmoni!
Mantıklı. Zaten Disney yaratıcı ekibi de
gösteriye isim verileceği zaman...
Harmonious ismini bulduk!
Harmoni denince akla müzikteki uyum gelir.
Sesler bir araya gelip iç içe geçer. Aynı bizim gibi. Yani harmoni ve biz.
Harmoni ve biz.
Bir araya gelmemiz, farklı kültürleri kutlamamız
ama hepimizin bir olmasına da saygı duymamız.
Bu küçük bir World Showcase olsa da...
Harmonious, büyük bir işti.
Her açıdan. Özellikle de mekân.
World Showcase Lagünü küçük bir su kütlesi değil.
Öyle diyelim.
EPCOT Lagünü, dünyada bir eğlence parkında yer alan
en büyük su kütlesi.
Bu yüzden gösteriyi de aynı ölçekte yapmamız gerekiyordu.
Sonuçta, bir kilometreden fazla kıyı şeridi var...
Lagün şeridi diyelim.
Yani sahneye bakan bir sürü ön sıra koltuk var.
Bu yüzden ekibimiz bir duba teknolojisi icat etti.
Duba tabiri biraz hafif kalıyor.
Bu devasa gemilerin her biri
başlı başına birer multimedya kompleksi.
Örneğin bu.
Bunun etrafında dönen 360 derecelik bir video var.
Hareket eden bir duvarı var.
Dışarı çıkan bir manzara var.
Çeşmeleri var. Hareket eden ışıkları var. Ateş.
Dur tahmin edeyim, hareket eden kolları da mı var?
Gösteride hareket eden kollar var.
Tabii ki var.
Boyları 17 metreden uzun
ve Steven dansçı olarak bunu kullanıyor.
Onlar gösterideki canlı bileşenlerimiz.
Bir durumda
Aladdin'deki lambayı taklit ediyorlar,
sonra Jungle Book'taki bir palmiye ağacını.
Yani onları burada
ışıklandırma, fıskiyeler ve lazerlerle kullanabiliyoruz.
Onları oyuncu kadrosu olarak kullandık.
Yıllarca hazırlandıktan sonra
Harmonious, Eylül 2021'de açılışını yaptı.
Walt Disney World Resort'un 50. yıl dönümü için tam zamanında.
Herkes World Showcase etrafında toplansın.
Farklı filmlerimizin seslerini duymaya başlıyoruz.
Aslan Kral'ın açılışı, deniz kızlarının şarkı söylemesi, Moana,
hepsi büyük ve güzel bir parça olarak bir araya gelmeye başlıyor.
Dünyanın dört bir yanını temsil eden
farklı binalarda söyleniyor.
Biz de dünyanın dört bir yanındaki o yerlerden ilham alan şarkıları
onların bakış açısından dinlemeye başlıyoruz.
Walt Disney World Resort'un 50. yıl dönümü kutlamasının bitişi
Harmonious'un kapanışı anlamına gelse de
bu destansı gösterinin mesajı hâlâ geçerli olmaya devam ediyor.
Önemli olan, dünyanın kültürel olarak bağlantılı olduğu hissini vermek.
Hepimiz insanız ve birbirimizi önemsiyoruz.
İster Harmonious olsun
ister ondan önce gelen bir gece gösterisi olsun,
her geçen yıl Disney parklarındaki gece gösterilerinin
dünyanın her yerinde gitgide
daha da görkemli hâle geldiği çok açık.
Buna Disneyland Paris de dâhil.
Orada gece gösterisi teknolojisini
yeni seviyelere çıkardılar.
Disney Illuminations gösterisi,
şatoya yansıtılarak yapılan muhteşem bir gösteri.
Her gece gösteriden önce
konuklar Disney D-Light'a davet ediliyor. Son teknoloji bir drone gösterisi.
Otuz sayısı, otuzuncu yıl dönümümüz için
gökyüzünde beliriyor.
Ve bu sayı, 150'den fazla bağımsız drone ile yazılıyor.
Her drone ayrı olarak programlanıyor.
Diğer drone'ların ne yaptığını bilmiyor.
Bu robotları havada tutmak için dört kişilik bir ekip gerekiyor.
Çalışmaya devam ettiklerini ve şarjlarının tam olduğunu teyit ediyoruz.
Ve böylece misafirlerin kalpleri hayretle, drone'ların bataryaları şarjla doluyken
gökyüzü canlanıyor.
Bir anda, kalenin arkasındaki gökyüzü aydınlanıyor.
Başladıktan sonra misafirlerin tepkisi
her seferinde "Vay canına" oluyor.
"Çok güzel" diyorlar ve gözleri fal taşı gibi açılıyor.
Her seferinde konuklar üzerinde bu etkiyi bırakıyor.
Drone'lar teknolojik canlı eğlence araçları alanında
son noktayı temsil ediyor, biliyorsunuz.
Disney drone'ları mahallenin yeni çocukları olabilir
ama iyi haber şu ki gökyüzünde
ateşli komşularıyla paylaşabilecekleri bir sürü yer var.
Havai fişek olmadan Disney gösterisi olur mu?
Aynen!
Hangi yeni teknoloji geliştirilirse geliştirilsin
klasik havai fişek gösterisinde kalbimizi çalan bir şey var gibi.
Ama havai fişekler bile her zaman gelişmeye müsaittir.
Yıllar boyunca, en eski havai fişeklerden şimdikilere,
havai fişek biliminde çok büyük gelişmeler oldu.
Mickey'nin işaret fişeği söndü. Çünkü gösteriyi artık bilgisayarlar yapıyor!
Artık havai fişekler çok karmaşık bir şekilde yapılıyor.
Her bir fişeğe giden elektronik sistemler kullanıyoruz.
Şimdi bir fişek atınca
saniyenin onda biri hızında patlatabiliyoruz.
İlk gösterilerde çizim yapılırdı.
Keçeli kalemleri alırlar
ve "Bu bir maden, altın sarısı olur
ama önce kırmızı ve mavi olup sonra kıvılcıma dönüşmesini istiyoruz" derlerdi.
Günümüzde bunların hepsini bilgisayarla, daha hızlı yapabiliyoruz.
Şimdi bir fişeği alıp bilgisayarda yeniden şekillendiriyoruz.
Artık tek bir fişek atmadan önce
bilgisayarda gösterinin tamamını canlandırabilirim.
Yüzde 90 oranında da doğru olur.
Klasik hava gösterileri artık çok daha havalı.
Geliştirme grubundan bir araştırmacı
havai fişekleri sıkıştırılmış havayla fırlatma
fikrini buldu. Ağız tüfeği gibi.
Her fişek kendi tüpünde ve tam olarak istediğimiz zamanda fırlatılabiliyor.
Basınçla ne kadar gideceğini belirleyip
istediğimiz şeyi yaptırabiliyoruz.
Artık fişekleri alıp onları gökyüzünde istediğim yere yerleştirebilirim.
Havai fişek gösterilerimizde büyük bir Mickey şeklinin
ortaya çıkmasını sağlayan teknoloji bu.
Öncelikle, fişeği daha güvenli bir şekilde fırlatmış oluyoruz.
Ayrıca daha sessiz bir şekilde fırlatmış oluyoruz.
Çünkü fırlatma için patlayıcı kullanılmıyor.
Bu da bir anda her şeyi değiştirdi. Çünkü yerde duman olmuyordu.
Genelde ateş olmayan yerden duman çıkmaz
ama şimdi dumansız havai fişekler mi var?
Yerdeki duman şöyle bir sorun yaratıyor, rüzgâr yoksa
gösteriyi perdelemeye başlıyor.
Çünkü yaptığımız her şey duman altında kalıyor.
Bugünkü havai fişekler hem daha net hem de daha temiz.
Nitroselüloz denilen yeni bir teknolojimiz var.
Nitroselüloz sayesinde, kayan yıldızların
ve gökyüzünde gördüğünüz diğer şeylerin renklerini farklı bir şekilde yapıyoruz.
Bu da barut kullanmayan bir ürünle yapılıyor.
Formülü değiştiriyor,
böylece geleneksel havai fişeklerde bulunan dumanın
büyük kısmından kurtuluyorsunuz.
Havai fişeklerden sulu eğlencelere,
Disney'in gece yarısı gösterileri, hikâyelerini anlatmak için
her zaman yeni yollar bulmuştur.
Ama özellikle öne çıkan bir gösteri vardı.
18 Haziran 2022'de yepyeni bir gece gösterisi
Hong Kong gökyüzünü ilk kez aydınlattı.
Buna "Momentous" demek daha doğru olur!
Momentous, Hong Kong Disneyland'de olan
ve diğer parklardakilerden çok daha farklı bir gece gösterisi.
Yapımı beş yıl süren
bu gece gösterisi hem ABD'deki hem de Hong Kong'daki
Disney Live Entertainment ve Hayal Mühendisliği takımlarının
ortak çalışmasının ürünü.
Ama tıpkı Disney'in en unutulmaz gösterilerinde olduğu gibi
her şey bir fikirle başladı.
Bir gece gösterisi yaratmak için ilk yola çıktığınızda
gerçekten ihtiyacınız olan şey bir slogandır.
Momentous'un sloganı "Anı yaşa, anıyı sev" idi.
Bizi en çok etkileyen şey akıl hocalarına,
rehberlik edenlere saygı göstermesiydi.
Momentous'un sunduğu hikâye onlarca yıllık Disney kültüründen besleniyor.
Momentous ekibi, bu hikâyeyi anlatırken
gece gösterilerinin büyüleyici tarihinden yola çıkarak
tüm popüler özellikleri tek bir muhteşem gösteride birleştirdi.
Işıklar, lazerler, projeksiyon, animasyon, ateş efektleri ve su efektleri.
Bu duyuların senfonisine fon oluşturması için ekip,
ikonik Castle of Magical Dreams'i seçti.
Henüz inşa edilmemiş bir ikon etrafında
böyle göz alıcı bir gece gösterisi tasarlamak büyüleyici bir şey.
Aslında bir şato vardı ama biraz tadilat gerekiyordu.
Ve iki proje de aynı anda devam ediyordu.
Bu da Momentous ekibine eşsiz bir fırsat sundu.
Hem şatoyu hem de efektleri özel olarak üretebildik.
Bu sayede,
gösteri unsurlarını dışarıda gördüğünüz o muhteşem şatoya
detaylı bir şekilde dâhil etme fırsatımız oldu.
Momentous için, kilit unsur projeksiyon haritalama olacaktı.
Şato üzerinde çalışan tasarım ekibiyle aramızda
yapıların üzerinde
projeksiyonların nasıl duracağına dair pek çok konuşma geçti.
Şatonun dokusunun
çok rafine olduğundan emin olmaya çalışıyorduk.
Böylece Momentous gösterisini yansıttığımızda
temiz ve iyi bir projeksiyon alacaktık.
Yaptığımız bu güzel binanın üzerinde
ateş, lazer ve ışık için ayrı ayrı yerler olduğu gibi,
su unsurlarını da ekledik.
Buradaki fıskiyelerimiz,
dünyadaki tüm parklar içinde en iyiler arasında.
Buna ek olarak sis perdeleri yaptık. Fıskiye başlığı etkisi oluşturdu.
Önde daha yumuşak,
daha flu bir görüntü olmasını sağladı.
Ve konu su olunca,
Momentous ekibi gösteriyi sadece şatonun etrafına kurmakla kalmadı,
üzerine de kurdu.
Şatonun üzerine büyük su jetleri yerleştirdik.
Farklı unsurların bu şekilde birleştirilmesi,
kattığı derinlik sayesinde ışık, projeksiyon ve hikâye gibi
farklı şeyleri bir arada sunabilmemizi sağladı.
Momentous'un ortaya çıkışının hikâyesi, teknoloji kalemi
ve yenilik mürekkebiyle yazıldı.
Her gece Hong Kong Disneyland'de güneş batarken
parktaki konuklar, kadim bir hikâyeyi anlatan
yepyeni bir serüvene tanıklık etmek için toplanıyor.
Momentous bir hayat yolculuğudur.
Doğarsın, büyürsün, yaşlanırsın
ve bu sırada bir sürü harika anı biriktirirsin.
Ama bu gösteride tasvir ettiğimiz şeylerden biri de,
ki bence Disney gösterileri için alışılmadık bir şey,
kaybetme fikri.
Sevdiklerimizin vefat etmesi ve bununla baş etmemiz
Disney filmlerinde işlenen temalardan biri.
Hepimiz hayatımızda önemli birini kaybettik.
Hepimiz bu yolculuğa birlikte çıktık.
Bu program çok duygusal.
Bize ailelerimiz ve arkadaşlarımızla olan anılarımızın değerini bilmeyi
ve onları el üstünde tutmayı hatırlatıyor.
Gösterinin güzelliği de bu.
Sizi duyguları benimsemeye teşvik etmesi.
1957'de karanlık bir gecede Disneyland'de tek bir fitil ateşlendi.
Ardından gelen havai fişek gösterisi sadece beş dakika sürdü
ama uzun süre geçerliliğini kaybetmeyecek bir fikrin temellerini attı.
Disney'in, Walt'un zamanından beri
ayakta tutabildiği moral verici bir iyimserlik var
ve bence bu gece gösterileri bu işin zirvesi.
Altmış beş yıldır Disney'in gece gösterileri
hem gökyüzünü hem de hayal dünyalarını aydınlatarak
geçen her 10 yılda bu muhteşem destana
yeni bir bölüm ekledi.
Yeni fikirler ve teknolojideki gelişmeler,
Disney hikâyesini anlatmak için eşsiz yollar sunarken...
Geçit töreni olsun, havai fişek gösterisi olsun, su gösterisi olsun...
...hedef her zaman aynıydı.
Yapmak istediğimiz şey, günün sonunda mükemmelliği sağlayacak son bir an sunmak.
Bir araya gelip insanlarla omuz omuza durmak
ve bu havai fişekleri, hikâye anlatımını ve müziği deneyimlemek.
Ama bundan çok daha fazlası var.
Gece gösterileri coşkulu bir kutlamadır.
Eşi benzeri olmayan bir günü düşünme zamanı.
İnsana o hayranlık hissini veriyor.
Konuklarımızın bununla gitmesini istiyoruz.
Gökyüzü canlanırken
içinizde sonun yaklaştığına dair hem acı hem tatlı bir hisle
Walt'un sözlerinin neredeyse gökyüzünde yankılandığını duyabiliyorsunuz.
Bu bizim iyi geceler öpücüğümüz.
Bunu gerçekten söylemiş mi?
Evet, tamam. Her hâlükârda, düşünce çok net.
Buradan çıkarken sizi sevdiğimizi söylemek istiyoruz.
Geriye söyleyecek tek bir şey kaldı, iyi geceler!
Alt yazı çevirmeni: Kaan Kasımlı