Rodzina kotów szablozębnych.
Od tysiącleci prosperują tutaj, na pokrytej lodem północy.
Jednak teraz głodują.
Zwierząt, na które polują, jest w dolinach coraz mniej…
ponieważ ocieplający się klimat
zmusza roślinożerców do poszukiwania nowych pastwisk.
Dziś może im dopisać szczęście.
Stado mamutów, przecierające nowy szlak na południe.
Polowanie na tak mocarne stworzenia jest niezwykle ryzykowne.
Ale one nie mają wyboru.
To schyłek epoki lodowcowej.
W miarę jak planeta się nagrzewa, zmienia się każde siedlisko na Ziemi.
Gdy lód się cofa, do krajobrazu powraca woda,
a zwierzęta leśne rosną w siłę.
Ale dla władców epoki lodowcowej to oznacza koniec znanego im świata…
i walkę o przetrwanie.
PREHISTORYCZNA PLANETA EPOKA LODOWCOWA
WIELKIE TOPNIENIE
CZYTA TOM HIDDLESTON
Koty rozpoczynają obławę.
Największe zagrożenie?
Ogromny samiec.
Nieprzewidywalny i potężny.
Jest ranna, ale te koty się nie poddadzą.
Ocieplający się klimat zmienił szlaki migracyjne
w tej części świata.
Na wybrzeżach skutki są imponujące.
Bogaty w minerały lód spada w ogromnych ilościach,
wypełniając płytkie morze substancjami odżywczymi.
Ta rodzina krów morskich przybyła tutaj, aby żywić się lasem bujnych wodorostów
nawiezionych stopionym lodem.
Te plejstoceńskie olbrzymy są krewnymi manatów…
ale wielkości wielorybów.
Wodorosty to ich ulubione pożywienie.
Ale rosną tylko w płytkich wodach przybrzeżnych,
zatem posiłek bywa ryzykowny.
Podczas odpływu dość często można wylądować na brzegu.
Poza wodą jest zbyt ciężki, aby się przemieścić.
A dzisiaj lepiej nie przebywać na plaży.
Arctodus.
230 kilogramów cięższy od niedźwiedzia polarnego
i jeszcze bardziej niebezpieczny.
Jeden z największych drapieżników, które chodziły po Ziemi od ery dinozaurów.
Wyczuł zapach.
Nigdy czegoś takiego nie widział.
Ale pachnie jak jedzenie.
Nie wiadomo, co począć.
Arctodus potrafił rozerwać na strzępy większość zwierząt.
Na szczęście dla krowy morskiej
chroni ją twarda, gruba na 2,5 centymetra skóra.
Atak niedźwiedzia to tylko denerwująca zaczepka.
A może mile widziane drapanko po plecach.
Nadchodzi przypływ.
Szybko.
Szansa na posiłek wymyka się arctodusowi z łap.
Pora wrócić do rodziny.
Ma mnóstwo zaległości w jedzeniu.
Tutaj, na wybrzeżu, wielkie topnienie oznacza więcej pożywnych wodorostów…
ale wielu plejstoceńskim olbrzymom
żyje się coraz trudniej.
Dla zwierząt żyjących tysiące kilometrów na południe
ocieplający się klimat zmienia busz w niebezpieczne miejsce.
W nocy mamut kolumbijski może tu bezpiecznie żerować.
Ale kiedy wzejdzie słońce…
nawet ten olbrzym jest w niebezpieczeństwie.
Jezioro smoły.
Wydostaje się na powierzchnię z głębi skorupy ziemskiej.
Gdy jest zimno, twardnieje i można po niej bezpiecznie chodzić.
Ale gdy temperatura osiągnie 18 stopni…
zamienia się w lepką, śmiertelną pułapkę.
Dziś pochłonęła nową ofiarę.
Północnoamerykańskie koty szablozębne to potężni myśliwi.
Ale nie odmówią sobie łatwego posiłku.
Słońce jest nisko, więc smoła wciąż jest twarda.
Wilki straszne.
Śmiertelni rywale kotów szablozębnych.
Polujący watahą drapieżcy, których ugryzienie miażdży kości.
Wataha zabije młode, jeśli będzie miała ku temu okazję.
Koty szablozębne i wilki straszne to wyrównani przeciwnicy.
Ale smoła zmieniła sytuację.
Wilki straszne wykorzystują czuły węch, aby znaleźć bezpieczną ścieżkę.
Kiedy jej młodym grozi śmierć…
znajduje w sobie siłę, aby się uwolnić.
Wataha nie jest w stanie pomóc.
Doły smołowe były przyczyną śmierci tysięcy stworzeń epoki lodowcowej.
Ta rodzina miała szczęście.
Wraz ze wzrostem temperatur na całym świecie
życie na terenach trawiastych również ulega drastycznym zmianom.
Te renifery sobie radzą.
Jednak megalocerosowi jest coraz trudniej przetrwać.
Plejstoceński jeleń olbrzymi.
Aby prosperować, potrzebuje otwartego terenu.
Jednak wraz z powrotem wody
znów pojawia się coraz więcej lasów.
Jest dumnym właścicielem największego poroża wszech czasów.
Mierzy niemal cztery metry średnicy.
W sezonie rozrodczym pomaga przyciągnąć partnerkę.
O tej porze roku jest jednak ciężarem.
Hieny jaskiniowe.
Groźne drapieżniki, dwa razy większe od wilka.
Polują na te olbrzymy od tysięcy lat.
Megalocerosy są szybkie.
Potrafią się rozpędzić do ponad 80 km na godzinę.
Mając przewagę, może zostawić hieny w tyle.
Ale one się nie poddają.
Mają sprawdzoną strategię.
Jeśli utrzymają się dość blisko, by nie przestał uciekać
i nie pozwolą mu złapać oddechu,
mogą go zmęczyć.
Może nawet szybciej, niż myślą.
Jest tylko jedna droga ucieczki.
Bezpieczny…
na razie.
W miarę topnienia lodu
atmosfera Ziemi staje się coraz bardziej wilgotna.
Tutaj, w tropikach,
lasy rozrastają się jeszcze szybciej niż na północy.
I są pełne dziwnych zwierząt…
jak ten tenrek.
Uwielbiają jeść owady…
i ptasie jaja.
Ale to jest poza jego zasięgiem.
Koniec końców to największe jajo wszech czasów.
I należy do największego ptaka wszech czasów.
Mamutak.
Ich jaskrawe korale pomagają przyciągnąć partnerkę.
Ten olbrzym wkrótce zostanie ojcem.
Ale coś jest nie tak.
Jego pisklę się ociąga.
Są spóźnieni.
Mamutaki synchronizują składanie jaj,
tak aby pisklęta wykluły się w tym samym czasie.
Stado wyrusza razem w podróż.
Kiedy ważysz tonę, latanie nie wchodzi w grę.
Nikt nie lubi zostawać w tyle.
Ale temu pisklęciu się nie spieszy.
Pozostali już odeszli,
kierując się do letniego domu na mokradłach.
Ale jej nadal plączą się nogi.
Przez następne dziewięć miesięcy będzie jej jedynym żywicielem i opiekunem.
Muszą dogonić konwój.
Mamutaki podróżują razem i mają ku temu powody.
Las jest niebezpiecznym miejscem.
Maruderzy są doskonałym celem.
Cryptoprocta spelea.
Szybki i zwinny drapieżnik, który zasadza się na ofiary.
To nie jest czas na przekąskę.
Konwój dotarł do celu.
Deszcz powrócił…
dzięki czemu na mokradłach…
jedzenia i picia starczy dla wszystkich.
A co z maruderami?
Nawet najpóźniej wyklute pisklę dotarło.
W miarę jak mokradła się powiększają, ich liczba z roku na rok rośnie.
Wielkie topnienie to początek złotej ery mamutaków.
Ale dla wielkiego jelenia cały świat się zamyka.
W lesie czterometrowe poroże to balast.
Hieny znalazły miejsce, w którym mogą się przeprawić.
Utknął.
Uciekł cudem.
Zrzucenie poroża go uratowało.
Na następny sezon rozrodczy wyrośnie nowy zestaw.
Ale czas jego gatunku i hien się kończy.
Koty szablozębne tropią stado mamutów od dwóch dni.
Cierpliwość się opłaciła.
Samiec,
ranny podczas pierwszego ataku kotów, pozostał w tyle.
Jest bezbronny.
W świecie kotów takie gatunki są wyjątkowe.
Ma siłę lwa…
i zwinność lamparta.
Koty przetrwają kolejną zimę.
Stado mamutów również.
Ale ich świat się zmienia.
Nowy drapieżnik zrodzony w epoce lodowcowej
rozprzestrzenia się po całej planecie.
A ta historia wciąż się rozwija.
PREHISTORYCZNA PLANETA SKUTA LODEM
Olbrzymie ssaki rządziły w epoce lodowcowej.
Jednak niemal wszystkie z nich wyginęły podczas wielkiego topnienia.
To niesamowite i bardzo dziwne,
że wszystkie duże zwierzęta, które kiedyś istniały, wyginęły.
Co im się stało?
I dlaczego?
GDZIE PODZIAŁY SIĘ WSZYSTKIE OLBRZYMY?
Pewne zaskakujące miejsce może udzielić kilku odpowiedzi.
Los Angeles.
Przyjeżdżając do Los Angeles i widząc ogromną sieć autostrad,
nie pomyślelibyśmy, że to jeden z najbogatszych…
DR EMILY LINDSEY WICEKURATORKA
…rejestrów epoki lodowej na świecie.
Jak afrykańska sawanna na sterydach.
Większość nie przenosi się do LA, aby zostać paleontologami.
Ale niektórzy z nas tak.
Dlatego tu jestem.
Emily jest tutaj ze względu na niezwykłe miejsce.
Starożytne jezioro smołowe zwane La Brea.
To najbogatsze w skamieniałości z epoki lodowej miejsce na świecie.
Znaleźliśmy blisko pięć milionów skamieniałości…
DOŁY SMOŁOWE LA BREA I MUZEUM LOS ANGELES
…i niemal każdego dnia wykopujemy nowe.
Te zbiorniki smoły
działały jak pułapki, które łapały i konserwowały
wszystkie żywe istoty, które do nich weszły,
tworząc w ten sposób niesamowity zapis życia w epoce lodowej.
W La Brea znajdują się niezwykle bogate zbiory skamieniałości.
To niesamowite…
DR VICTORIA HERRIDGE BIOLOŻKA EWOLUCYJNA
…ile kości tu wydobyto.
Mamy prawdopodobnie około 3000 kotów szablozębnych.
5000 wilków strasznych.
Jak jaskinia Aladyna pełna skamieniałości.
Dziwne jest to, że zbiór skamieniałości nagle się urywa,
jakby zwierzęta po prostu zniknęły z powierzchni Ziemi.
Określamy wiek kości metodą radiowęglową
dzięki czemu wiemy dokładnie, kiedy zniknęły.
Zaskakującym jest fakt, że niemal wszystkie te gatunki
zniknęły dokładnie w tym samym momencie.
Wszystkie wyginęły 13 000 lat temu i nigdy więcej się nie pojawiły.
Te rozległe krajobrazy rojące się od stad ogromnych stworzeń
z epoki lodowej nagle opustoszały.
Ich wyginięcie stawia pytanie:
„Dlaczego to wydarzyło się tak nagle?”.
Jednym z powodów była zbyt szybka
zmiana klimatu pod koniec epoki lodowcowej.
Kalifornia ociepliła się o 5,5 stopnia w ciągu zaledwie kilku tysięcy lat.
Połowa drzew zniknęła.
Susze trwały czasami całe dziesięciolecia.
Możliwe, że zwierzęta po prostu nie były w stanie
dostatecznie szybko przystosować się do zmiany warunków klimatycznych.
Wykopaliska w La Brea pokazują, że działo się coś jeszcze.
Zespół zaczął analizować próbki rdzeniowe z pobliskiego jeziora,
aby zrozumieć, co w tym czasie działo się ze środowiskiem.
A co naprawdę zaskakujące, gwałtownie wzrosła ilość węgla drzewnego.
Przybył nowy gatunek.
A wraz z nim niszczycielska nowa siła.
Ogień to najpotężniejsze wynalezione narzędzie.
Rozpalaliśmy ogniska, aby gotować, widzieć nocą, oczyszczać teren do polowań.
Pierwsi ludzie, którzy tu przybyli, mieszkali w beczce prochu.
Ludzie przynieśli źródło zapłonu.
Przez dziesiątki tysięcy lat
nie odnotowano takiego poziomu aktywności pożarowej.
Jakby wybuchła bomba.
To może całkowicie zniszczyć środowisko…
DR ELLA GILBERT KLIMATOLOŻKA
…i wywrzeć ogromną presję na zwierzętach.
Nie wiadomo, czy pożary były celowe czy przypadkowe,
ale zniszczyły siedliska zwierząt.
A w połączeniu z umiejętnościami łowieckimi naszych przodków,
to był istny armagedon.
Na całej planecie
połączenie zmian klimatycznych i działalności człowieka
wytępiło niemal wszystkie plejstoceńskie olbrzymy,
prowadząc do świata, który znamy dzisiaj.
Napisy: Daria Okoniewska