Een gezin sabeltandkatten.
Het was hier in het ijskoude noorden duizenden jaren prima vertoeven voor ze.
Maar nu lijden ze honger.
Er is steeds minder prooi in deze valleien voor de katten.
Het klimaat warmt op…
…waardoor grazende dieren wegtrekken, op zoek naar voedsel.
Vandaag hebben ze misschien geluk.
Een kudde mammoets, die een nieuwe route naar het zuiden uitproberen.
Het is heel riskant om zulke grote wezens aan te vallen.
Maar ze moeten wel.
Het is het einde van de ijstijd.
Omdat de aarde opwarmt, verandert elke habitat.
Het ijs trekt terug en 't water komt terug naar het landschap…
…en de bosdieren hebben het goed.
Maar voor de heersers van de ijstijd is het einde van hun wereld nabij…
…en overleven wordt moeilijk.
DE GROTE DOOI
VERTELD DOOR TOM HIDDLESTON
De katten zetten de aanval in.
Het grootste gevaar?
Een enorm mannetje.
Onvoorspelbaar en heel sterk.
Ze is gewond, maar deze katten geven het niet op.
Het opwarmende klimaat heeft in dit deel van de wereld de migratieroutes veranderd.
Aan de kust zijn de effecten spectaculair.
IJs rijk aan mineralen vult in enorme hoeveelheden…
…de ondiepe zee op met voedingsstoffen.
Dit gezin zeekoeien komt zich hier voeden aan een heel bos kelp…
…dat wordt gevoed door 't smeltwater.
Deze ijstijdreuzen zijn verwant aan lamantijnen.
Maar ze zijn zo groot als een walvis.
Ze eten vooral kelp.
Maar die groeit alleen in ondiep kustwater.
Dat maakt het eten hier gevaarlijk.
Als het eb wordt, komen ze regelmatig vast te zitten.
Uit het water is hij te zwaar om te bewegen.
En vandaag kun je maar beter niet op dit strand zijn.
Een kortsnuitbeer.
250 kilo zwaarder dan een ijsbeer.
En zelfs nog dodelijker.
Eén van de grootste roofdieren ter wereld sinds de dinosaurus.
Hij geeft een geur opgevangen.
Zoiets heeft hij nog nooit gezien.
Maar het ruikt naar voedsel.
Het is erg verwarrend allemaal.
Een kortsnuitbeer kan de meeste dieren aan flarden scheuren.
Gelukkig heeft de zeekoe een harde huid van tweeënhalve centimeter dik.
De aanval van de beer doet hem amper wat.
Misschien krabt hij hem juist waar hij jeuk heeft.
Het wordt vloed.
En snel.
De beer ziet zijn maaltijd ontglippen.
Hij gaat terug naar zijn gezin.
Hij heeft een hele maaltijd in te halen.
Hier aan de kust betekent de grote dooi meer voedzame kelp voor zeekoeien.
Maar voor veel ijstijdreuzen…
…wordt het leven harder.
Voor dieren die duizenden kilometers zuidelijker leven…
…worden deze heides door het opwarmende klimaat gevaarlijker.
's Nachts is het veilig genoeg voor een Colombiaanse mammoet om hier te eten.
Maar als de zon opkomt…
…loopt zelfs deze reus gevaar.
Een teermeer.
Het borrelt diep vanuit in de aardkorst op naar de oppervlakte.
Als hij koud is, is hij hard en valt erop te lopen.
Maar bij een temperatuur van 64 graden…
…wordt hij een plakkerige, dodelijke val.
Vandaag heeft hij een nieuw slachtoffer opgeëist.
Noord-Amerikaanse sabeltandkatten zijn sterke roofdieren.
Maar ze zeggen geen nee tegen een makkelijke maaltijd.
De zon staat laag, dus de teer is nog steeds hard.
Reuzenwolven.
De dodelijke rivalen van de sabeltandkatten.
Roedeljagers met een beet die botten verbrijzelt.
De roedel gaat de jongen doden als ze de kans krijgen.
Sabeltandkatten en reuzenwolven zijn aan elkaar gewaagd.
Maar de teer heeft alles veranderd.
De reuzenwolven vinden een veilige route met hun sterk ontwikkeld reukvermogen.
Haar jongen lopen dodelijk gevaar…
…waardoor ze de kracht vindt om los te komen.
De roedel kan niet ingrijpen.
Teerputten hebben duizenden dieren uit de ijstijd het leven gekost.
Dit gezin heeft geluk gehad.
Nu de temperatuur over de hele wereld stijgt…
…verandert het leven op de graslanden ook ingrijpend.
Deze rendieren trekken het wel.
Maar het is voor de Megaloceros veel moeilijker om te overleven.
Een reuzenhert uit de ijstijd.
Hij heeft open terrein nodig om te overleven.
Maar nu het water terugkomt in het landschap…
…nemen de bossen het weer over.
Hij is de trotse eigenaar van het grootste gewei aller tijden.
Een breedte van ruim drieënhalve meter.
In het broedseizoen trekken ze er een partner mee aan.
Maar in deze tijd van het jaar is zo'n gewei maar lastig.
Grottenhyena's.
Woeste roofdieren, twee keer zo groot als een wolf.
Ze jagen al duizenden jaren op deze reuzen.
Megaloceros zijn snel.
Als ze eenmaal rennen, kunnen ze een snelheid van ruim 80 km per uur halen.
Met een voorsprong kan hij de hyena's van zich afschudden.
Maar ze geven het niet op.
Ze hebben een eeuwenoude strategie.
Als ze zorgen dat hij blijft rennen en hem niet op adem laten komen…
…kunnen ze hem inhalen.
Misschien sneller dan ze denken.
Er is maar één uitweg.
Gered…
…voorlopig dan.
Nu de ijslagen smelten…
…wordt de atmosfeer van de aarde natter en natter.
Hier in de tropen breiden de bossen zich nog sneller uit dan in het noorden.
En ze zitten vol vreemde dieren.
Zoals deze tenrek.
Ze zijn dol op insecten.
En vogeleieren.
Maar dit ei is te groot voor hem.
Het is dan ook het grootste ei aller tijden.
En het is van de grootste vogel aller tijden.
Een olifantsvogel.
Met hun felgekleurde nekkwabben trekken ze een partner aan.
Deze reus staat op het punt om vader te worden.
Maar er klopt iets niet.
Zijn kuiken doet er lang over.
Het wordt laat.
Olifantsvogels leggen hun eieren zo dat de kuikens tegelijk uit hun ei komen.
De zwerm gaat gezellig gezamenlijk op reis.
Als je 900 kilo weegt, kun je vliegen wel vergeten.
Niemand blijft graag achter.
Maar dit kuiken laat zich niet opjagen.
De anderen zijn al weg, op naar hun zomerverblijf in de moeraslanden.
Maar zij is nog wat onstabiel.
De komende negen maanden verzorgt en beschermt hij haar in z'n eentje.
Ze moeten het konvooi inhalen.
Olifantsvogels reizen samen om een goede reden.
Het bos is vol gevaren.
Achterblijvers zijn een gewild doelwit.
De reuzenfossa.
Een snel, lenig roofdier dat met hinderlagen werkt.
Dit is geen tijd voor een hapje.
Het konvooi is bij zijn bestemming aangekomen.
Doordat de regen terug is…
…zijn deze moeraslanden er…
…vol eten en drinken voor iedereen.
Maar hoe zit het met de achterblijvers?
Zelfs het allerlaatste kuiken heeft het gehaald.
Omdat de moeraslanden groter worden, nemen hun aantallen elk jaar toe.
De grote dooi is het begin van een gouden tijdperk voor olifantsvogels.
Maar het reuzenhert wordt in een hoek gedreven.
In een bos is een gewei van ruim drieënhalve meter gevaarlijk.
De hyena's hebben verderop een plek gevonden waar ze kunnen oversteken.
Hij zit vast.
Hij is op wonderbaarlijke wijze ontsnapt.
Omdat het gewei afbrak.
Voor het volgende broedseizoen groeit het terug.
Maar het einde nadert voor zijn soort en de hyena's.
De sabeltandkatten volgen de kudde mammoets al twee dagen.
Hun geduld wordt beloond.
Het mannetje…
…dat gewond is geraakt bij de eerste aanval van de katten, loopt achter.
Hij is kwetsbaar.
In de kattenwereld is haar soort uniek.
Ze heeft de kracht van een leeuw…
…en ze is lenig als een luipaard.
De katten komen nu wel de winter door.
De kudde mammoets ook.
Maar hun wereld verandert.
Een nieuw roofdier, dat voortkomt uit de ijstijd…
…verspreidt zich over heel de aarde.
En dat verhaal ontwikkelt zich nog steeds.
ONDER HET IJS
Reuzenzoogdieren heersten in de ijstijd.
Maar ze stierven bijna allemaal uit in de grote dooi.
Het is heel vreemd om te bedenken…
…dat al die grote dieren die toen bestonden, compleet verdwenen zijn.
Wat is er gebeurd?
En waarom?
WAAR ZIJN ALLE REUZEN GEBLEVEN?
Eén verbazingwekkende plek heeft daar antwoorden op.
Los Angeles.
Als je nu al die vele snelwegen in LA ziet…
…zou je nooit denken dat er juist hier heel veel over de ijstijd is gevonden.
Het was een Afrikaanse savanne in het kwadraat.
De meesten gaan niet naar LA om paleontoloog te worden. Maar sommigen wel.
Daarom ben ik hier.
Emily is hier voor een heel bijzondere plek.
De eeuwenoude La Brea-teerputten.
Hier zijn de meeste fossielen uit de ijstijd ter wereld gevonden.
Er zijn bijna vijf miljoen fossielen gevonden…
…en we graven bijna dagelijks nog nieuwe op.
Deze teerputten hebben dienst gedaan als vallen en ze hebben…
…elk levend wezen dat in ze liep gevangen en gepreserveerd…
…waardoor ze heel veel over het leven in de ijstijd hebben bewaard.
Er zijn hier ongelooflijk veel fossielen bewaard gebleven.
Er zijn buitengewoon veel botten op deze plek opgegraven.
We hebben circa 3000 sabeltandkatten.
Vijfduizend reuzenwolven.
Het is net de grot van Aladdin voor fossielen.
Het is wel vreemd dat het fossielenbestand opeens ophoudt…
…alsof de dieren gewoon compleet verdwenen zijn.
We kunnen bepalen hoe oud de botten zijn…
…en precies vaststellen wanneer ze zijn verdwenen.
Het frappante was dat bijna al deze soorten…
…in dezelfde periode verdwenen.
13.000 jaar geleden waren ze opeens weg en ze zijn nooit meer teruggekomen.
Die weidse landschappen die overvol stonden met kuddes enorme…
…ijstijddieren, waren opeens verlaten.
We vragen ons af waarom deze dieren opeens verdwenen waren.
Eén reden is dat 't klimaat te snel veranderde.
Californië warmde in slechts een paar duizend jaar tien graden op.
De helft van de bomen verdween.
Er waren droogtes die tientallen jaren duurden.
Het kan zijn dat de dieren…
…zich niet snel genoeg konden aanpassen aan het veranderende klimaat.
Maar de opgravingen in La Brea laten een ander verhaal zien.
Het team onderzocht bodemmonsters van een meer in de buurt…
…om te kijken wat er in die periode in de omgeving gebeurde.
Vreemd genoeg bleek de hoeveelheid houtskool sterk toegenomen.
Er was een nieuwe soort bijgekomen…
…die een verwoestend nieuw wapen had.
Vuur is de grootste uitvinding van de mens ooit.
Met vuur koken we, zien we 's nachts en verbranden we land om te jagen.
De eerste mensen die hier kwamen, leefden praktisch in een tondeldoos.
De mensen hadden de ontstekingsbron.
In tienduizenden jaren was er bij lange na niet zoveel vuur gebruikt als nu.
Het is net als een bom. Die kan de omgeving verwoesten…
…en de dieren die daar leven enorm onder druk zetten.
Of die branden nu met opzet of per ongeluk plaatsvonden…
…ze verwoestten de habitats van de dieren.
En omdat onze voorouders ook nog eens heel goed jaagden…
…was hun ondergang onontkoombaar.
Overal…
…was de combinatie van klimaatverandering en menselijke activiteit…
…fataal voor bijna alle ijstijdreuzen…
…wat tot de wereld leidde die we nu kennen.
Vertaling: Marc de Jongh