WŁASNOŚĆ PRYWATNA ZAKAZ WSTĘPU
Oficjalna wersja,
powtarzana tysiące razy po całym kraju
wszystkimi środkami komunikacji, jakie rząd miał do dyspozycji,
w końcu zwyciężyła.
Nikt nie zginął.
Później historycy utrwalili te kłamstwa w podręcznikach.
José Arcadio Drugi nie wiedział, gdzie wyskoczył,
ale widział, że idąc w stronę, z której jechał pociąg,
dotrze do Macondo.
Zostawcie mnie! Nic nie powiedziałem!
Nie! Moja rodzina jest niewinna!
Na ziemię!
Puśćcie mnie!
Mów nazwiska! Wiemy, że jest was więcej!
Kto jeszcze pomagał w strajku? Ktoś ze związku? Mów!
Mów, skurwielu!
Stój! Nie ruszaj się!
Ten żyje.
Dowódco!
Nie może uciec. Zastrzelcie go!
Pomocy! Chcą mnie zabić!
Szybko!
Otwierać! No już, do cholery!
Otwierać, do licha!
Jestem José Arcadio Drugi Buendía.
José Arcadio Drugi.
Powtarzał swoje imię i nazwisko, by przekonać się, że żyje.
Litera po literze.
Co ci się stało?
Było nas 3000.
Na stacji kolejowej.
Rozstrzelali nas. Ciała wrzucają do morza.
Mężczyzn, kobiety i dzieci. W sumie 3000 osób.
Tu nikt nie zginął.
Od czasów twojego wuja, pułkownika, w Macondo nic się nie działo.
STO LAT SAMOTNOŚCI
Hej! Dokąd to?
Do brata w Kompanii.
Firma jest zamknięta.
Wiem, ale to sprawa rodzinna.
Ogłuchłeś?
Póki pada, nikogo tam nie będzie.
Wracaj do domu.
Czy ktoś widział moją córkę?
- Dzień dobry, kapitanie. - Kapitanie.
- Cisza! Po kolei! - Znacie już całą prawdę.
Spokojnie! Mówcie po kolei.
Pytają o bliskich, którzy nie wrócili wczoraj do domu.
- Nikt nic nie mówi. - Minęło pięć dni.
- Mój też zaginął. - Co się dzieje?
- Mój brat z Kompanii też. - Po kolei!
- Kapitanie. - Proszę mówić.
Mój mąż nigdy nie znikał na tak długo.
Co mogę powiedzieć?
Nie pierwszy i nie ostatni raz mąż gubi się na weekend z inną.
- Trochę szacunku! - Nie można tak mówić!
Powiedzcie, co się dzieje. Wczoraj doszło do strzelaniny.
A mój syn gdzieś zaginął.
Strzelaniny?
Tak, po południu.
- Na stacji. - Chyba się wam przyśniło.
Nic się tu nie wydarzyło i nic się nie wydarzy.
To szczęśliwe miasto.
A panu jakoś pomóc?
Nic się nie wydarzyło. Wracajcie do domów.
Czemu nie powiedzą prawdy?
No już!
Synu.
Jest tu mój brat?
Nie widziałam go, od kiedy odszedł.
Skoro dogadali się z Kompanią, może niedługo wróci.
Coś się stało?
Nie.
Myślałem, że go tu znajdę.
W radiu mówili, że już po wszystkim.
Daj znać, jak coś usłyszysz.
To Amaranta Úrsula?
Nieświadoma niepokojów,
Fernanda dokręciła ostatnie śruby swego planu,
by wymazać z pamięci wszelkie wspomnienia po Meme.
Drogi synu, jestem taka dumna, że przyjmiesz święcenia niższe.
Twoja czysta, cnotliwa i kochająca siostra Renata
odeszła w pokoju do Pana w wyniku czarnych wymiotów.
Umarła w mych ramionach,
a potem jej piękna dusza odeszła ku chwale Pana.
Dniem i nocą opłakujemy jej stratę.
Twoja siostra była święta. Módl się o jej duszę.
Amaranta Úrsula już jadła.
Skąd wiesz?
Cały ranek byłaś w pokoju.
Tylko ja mogłem ją nakarmić.
To byłby pierwszy raz.
Dość tego.
Wykorzystaj, że Aureliano tu jest. Niech się nią zajmie.
Daj to listonoszowi.
Przypomnij prawnukowi, że ma syna w Rzymie.
Potrzebuje pieniędzy.
Mógłbyś poświęcać małej więcej czasu.
Wróć do domu.
Nie tylko Amaranta Úrsula cię potrzebuje.
Po godzinie policyjnej
żołnierze wyważali drzwi kolbami swoich broni…
Z drogi, związkowy gnoju!
- Nie! - Jestem niewinny!
…wywlekali podejrzanych z łóżek
i zabierali ich w podróż bez powrotu.
Stój, ty psie!
Cicho!
Co się stało, synu?
Nie otwieraj. Szukają mnie. Chcą mnie zabić.
- Zabiją mnie. - Co?
José Arcadio!
Co się stało?
Wrzucili ich do morza.
Ponad 200 wagonów.
Mężczyzn, kobiety i dzieci. Wszystkich zabili.
Zabiją mnie.
Nie wpuszczaj ich. Zabiją mnie.
- Zabiją mnie! - Co się dzieje?
Idź do pokoju i zaklucz drzwi.
Otwierać! Wojsko!
Otwierać!
Dobry wieczór. Jak mogę pomóc?
Idźcie.
Przeszukajcie cały dom.
- Rozdzielcie się. - Dowódco.
Sprawdźcie każdy zakamarek!
Czego pan szuka?
Co się dzieje?
Nie wychodź, mamo Úrsulo.
- Sprawdźcie górę! - Na piętro!
Pomogę, jeśli powie pan, czego szukacie.
Wiesz, czego szukamy?
Nie.
Twojego brata.
Od trzech tygodni nie daje znaku życia. Nie ma go tutaj.
Szukajcie, ile chcecie.
To magazynek i stodoła.
Możecie je przeszukać.
A tam?
Od wieku nikt tam nie był.
Otwieraj.
- Muszę znaleźć klucz. - To na co czekasz?
Żołnierz spojrzał dokładnie tam,
gdzie Aureliano Drugi i Santa Sofía de la Piedad
widzieli José Arcadia Drugiego.
José Arcadio Drugi pojął,
że patrzył na niego, nie widząc.
Faktycznie wieki tu nikogo nie było.
Tylko węże.
Co tu jest?
Warsztat.
Otwórz.
Mogę ją zatrzymać?
Pułkownik Aureliano Buendía to jedna z naszych legend.
Oczywiście.
Idziemy!
- Nie ma go! - Tak, kapitanie.
Idziemy!
- Ruchy! - No już, idziemy.
Zbieramy się!
Kilka miesięcy później wciąż padało.
Wojsko wyjechało,
a wydarzenia, które miały zadać Macondo ostateczny cios,
nabierały kształtu.
Szybko. Pociąg staje tylko na chwilę.
Co się dzieje?
Nie wiem, dokąd jedzie, ale musimy zdążyć.
Proszę.
Czemu nie odpisywałaś na nasze listy?
Jakie listy? Listonosz nie przychodzi od miesięcy.
Klasztor to nie miejsce dla chłopca.
Renata nie umiała go nawet przystawić.
Renata nie miała dzieci.
Co się z nią stało, Fernando?
W okresie nauki była taka szczęśliwa.
Chciałaby siostra jałmużny?
Nie mam na to czasu.
Sądziłam, że go przyjmiesz.
Ale mogę pomówić z twoim mężem.
Zostaw go.
Powiem, że znalazłam go w koszu na rzece.
Skoro wierzą w Pismo, uwierzą też mi.
W pokoju Melquíadesa,
pod ochroną nadprzyrodzonego światła,
wśród dźwięków deszczu,
z poczuciem niewidzialności,
José Arcadio Drugi odnalazł spokój, jakiego nie zaznał nigdy wcześniej.
Bracie.
Było ich 3000, Aureliano.
Teraz jestem już pewien, że na stacji było ich ponad 3000.
A wśród nich był Bernardino.
Byłem z nim.
Jedynym lękiem, jaki w nim pozostał
od tamtego świtu, gdy był świadkiem stracenia Moncady,
było pogrzebanie żywcem.
Obiecaj.
Nie pogrzebiesz mnie żywcem.
Dzięki, mamo.
Gavilán też tam był z Bernardinem.
Wszyscy tam byliśmy.
Mężczyźni, kobiety i dzieci.
Zastrzelili wszystkich.
Strzelali do nas z góry.
Spadały na mnie kolejne ciała.
Nie zmyślam tego.
Byłem tam.
Bernardino też.
Wyrzucili nas do morza.
Aureliano.
Twój brat nie jest pierwszym, który stracił zmysły.
To przeznaczenie Buendíów.
To moja wina.
I twojego pradziadka.
Daj to listonoszowi. José Arcadio potrzebuje pieniędzy.
Listonosza nie było tu od roku.
Wagony wykolejały się z powodu opadów.
Zapomniałaś już?
No tak.
Porozmawiaj z nią, synu.
Załatw w końcu sprawy między wami.
W porządku?
Niby jak, skoro tak żyję?
Wychowano mnie na królową.
Jaką królową?
Nie jesteś i nigdy nie będziesz królową.
Czemu piszesz kolejne listy, skoro poczta nie działa już od roku?
Pamiętasz, jak po ciebie przyjechałem? Wszyscy jedliście gówno!
Knurowaty ojciec traktował cię…
Mój ojciec był święty!
W przeciwieństwie do ciebie, ty bałwochwalczy dziwkarzu.
A ja robię, co mogę, by uratować ten dom.
Haruję od świtu do nocy!
Kładę się z oczami pełnymi kurzu,
ale nigdy nie usłyszę: „Dzień dobry. Jak dziś spałaś?”.
Ale nic dziwnego!
Dla twojej rodziny zawsze byłam utrapieniem.
Szmatą do ściągania garów z ognia. Pacynką namalowaną na ścianie.
Wyzywali mnie od świętoszek, hipokrytek i żmii!
Nawet Amaranta, pokój jej duszy, powiedziała kiedyś,
że mylę odbyt z dziurą w ziemi.
Dobry Boże!
Ale pokornie to przyjmowałam z myślą o Ojcu Świętym.
Nawet gdy o wszystkie nieszczęścia
obwiniali sprowadzenie niewdzięcznej suki z Bogoty.
I mieli na myśli mnie.
Mnie!
Chrześnicę księcia Alby.
Jedyną tu śmiertelniczkę, która umie używać sztućców.
Damę z tak wysokiego rodu, że jej nazwisko ma 11 członów.
Jedenaście!
Jedyną na całym wybrzeżu, która używała złotych nocników.
A pułkownik Aureliano Buendía miał czelność szyderczo spytać,
czy sram liliami, a nie gównem!
Nic nie powiesz?
Tchórz.
Jedyny błąd, jaki popełniłem w życiu,
to sprowadzenie cię do tego domu.
Idź do kochanki.
No już!
Przez pięć długich lat
niebo zdawało się walić.
Woda była tak wszechobecna, że ryby wpływały przez drzwi
i wypływały przez okna, nawigując przez kolejne pokoje.
Pokaż.
W tym tempie pochłoną nas bestie.
Zobaczysz.
Gdy przestanie padać,
obudzę się martwa.
Ukryj się.
Czemu drzwi są otwarte, bękarcie?
Co tu robiłeś?
Opowiedzieć ci coś przed snem?
Lubisz moje opowieści.
Na pewno?
W porządku.
Żadnych opowieści.
Czas spać.
Do jutra.
Kocham cię.
Tato.
Kto to jest „bękart”?
Bękart?
Hej.
Jak ci na imię?
Co tu robisz?
Spokojnie, nic ci nie grozi.
Zajmowałam się nim.
Zakonnica przywiozła go od Renaty.
To twój wnuk.
Nie mówiłam, by cię nie niepokoić.
Nikt nie musi wiedzieć, że ten parszywiec ją zgwałcił.
Nikt nie będzie pytał, jeśli dasz mu swoje nazwisko.
Szurnięta suka.
Masz nie zbliżać się do dzieci.
Jasne?
Fernanda przyjęła to z ulgą.
Od dawna mierzyła się z wielkością swojej dumy,
ale nie potrafiła temu zaradzić.
Im dłużej szukała rozwiązań,
tym mniej racjonalne się wydawały.
Úrsula instynktownie rozpoznała wysokie kości policzkowe,
zdumiony wyraz twarzy i samotniczą aurę Aurelianów.
Aureliano.
Na dobre i złe jesteś Aurelianem.
Lata mijały, a deszcz wciąż padał.
No weź! Oddaj je!
- Daj mi je! - Chodź!
Przez wiele długich lat
pirat Francis Drake żeglował po morzach.
Po długim czasie…
ktoś podobno odnalazł jego galeon
uwięziony na bagnach po drugiej stronie świata.
Wewnątrz łodzi
znajdował się skarb, który ukryty jest w tym domu.
Do dziś mama Úrsula nie zdradzi jego położenia.
Wiecie, kto odkrył ten skarb?
Wasz prapradziadek, José Arcadio Buendía,
podczas jednej z pierwszych wypraw po założeniu Macondo.
- Wiecie, co jeszcze odkrył? - Co?
Pełną zbroję sir Francisa Drake’a
dzięki olbrzymiemu magnesowi kupionemu od znajomego, Melquíadesa.
Zabierzesz nas tam kiedyś?
Oczywiście. Jak tylko przestanie padać.
Macondo jest jak Bruksela?
Jeszcze piękniejsze.
Na głównym placu
rośnie drzewo wyższe niż jakikolwiek budynek.
Niż budynek?
Imprezy trwają do świtu i tak przez kilka dni.
Przekonacie się.
Dorwiemy go! Kanibal!
Kanibal! Dorwijmy go!
Kanibal!
Było ich 3000.
Mężczyźni, kobiety i dzieci.
- Dzieci… - Nie boję się.
Gdybyś tylko mogła się zobaczyć. Wyglądasz pięknie, mamo Úrsulo.
- Prawda, Aureliano? - Tak, pięknie.
Dzieci.
Muszę wam coś powiedzieć.
Buendíowie nie mogą być ze sobą.
Obserwowałam was.
Mówię poważnie.
Amaranto,
Aureliano,
posłuchajcie mnie.
Nie możecie się pobrać,
bo wasze dzieci urodzą się
ze świńskim ogonem.
Co wy robicie?
Spójrzcie, co jej zrobiliście!
- Sio. - Idziemy!
Uciekajcie!
Kanibal cię dorwie!
Amaranta Úrsula, Aureliano, obiad!
Co oni ci zrobili?
Jestem piękna?
Zawsze.
Zawsze byłaś piękna.
Zawsze.
I tak
o drugiej po południu rozbłysło osłupiałe słońce,
rudawe i szorstkie niczym ceglany pył,
chłodne niemal jak woda.
I przez dziesięć lat nie padało.
Prawie byś nie wstała.
Miałam dziwny sen.
Nie przestawało padać.
Mamo Úrsulo.
Aureliano.
Zostaw to i pomóż mi przesunąć to zwierzę.
Przepraszam.
Aureliano Drugi bezradnie patrzył,
jak potop bezlitośnie niszczył to,
co uważano za największy i najtrwalszy skarb w Macondo,
pozostawiając tylko smród.
Śpij dobrze.
To nie czas na takie rzeczy.
Ile Turcy nam za to dadzą?
Słucham?
Nikt tego nie używa. Po co to trzymać?
Amaranta Úrsula musi wyjechać, a przez deszcz nie mam grosza.
Dokąd miałaby wyjechać?
Znalazłem szkołę żeńską w Brukseli.
Kiedy wyjedzie?
Gdy zbiorę pieniądze.
Aureliano pojedzie ze mną?
Nie, kochanie. To szkoła dla dziewczynek.
Ale będziemy wyczekiwać twoich listów,
w których opiszesz, co wspaniałego przeżyłaś.
I może odwiedzimy cię w wakacje.
Chłopcze.
Chodź.
Chcę ci coś pokazać.
Co to?
Nie wiem.
Nikt nie wie, co to za język.
Może ty go rozszyfrujesz,
czekając na Amarantę Úrsulę.
Jak dotąd rozpoznałem 30 powtarzających się liter.
Znaków, nie liter.
To znaki. Znaki!
Dlatego siedzisz tu zamknięty?
Właśnie dlatego.
I myślę o czymś, o czym nie mogę zapomnieć.
To znaczy o czym?
O tym, że wojsko…
wymordowało 3000 robotników zebranych na stacji kolejowej.
Nie zmyśliłem tego. To naprawdę się wydarzyło.
Czemu to zrobili?
Mam ci wiele do powiedzenia.
Wiele.
Aureliano Drugi obudził się o północy,
czując, jakby od środka dusiły go krabie szczypce.
W porządku?
Trochę mnie kosztował, ale z Boską Opatrznością
możecie wygrać piękny klawikord z Europy za zaledwie kilka peso.
Dręczony strachem przed śmiercią bez wysłania córki do Brukseli,
Aureliano Drugi pracował jak nigdy dotąd.
Co zawsze jest przed tobą, ale nigdy tego nie widać?
Przyszłość.
Kupcie ode mnie bileciki.
Prosto od Boskiej Opatrzności. Jedna taka okazja na sto lat.
Ile? Dwa?
Świetnie. Dla ciebie trzy?
O północy prawił pokrzepiające kazania,
pocieszając samotne kobiety łkające przy szafach grających.
Wyglądasz na koneserkę.
Wciąż się gniewasz?
Jak mamy mieszkać razem?
Nie zostawię cię.
Petra wstawi do naszego domu łóżko.
Możemy zamieszkać tam od jutra.
No powiedz coś. Tak czy nie?
Tak.
Tak?
Co się stało?
Pakuj się. Przyjadę jutro.
Będę tęsknić, babciu.
Dziękuję.
Amaranta Úrsula i mały Aureliano
wspominali dzieciństwo jako szczęśliwy okres.
Zbierajmy się.
Chodźmy, Aureliano.
Aureliano.
Chodźmy już.
No chodźmy. Już dobrze.
Wróci.
Umierasz.
Muszę dotrzymać obietnicy.
Nie martw się. Zajmę się twoim wnukiem.
Nie jesteś mi nic winien.
Możesz odejść w pokoju.
Słyszysz?
Odejdź w pokoju.
Proszę.
Nigdy nie śpisz?
Przyszedłeś się pożegnać z domowym szaleńcem?
Obiecaj, że nie zapomnisz, co ci powiedziałem.
Pomocy!
Na miłość boską, pomocy!
Zróbcie coś.
Zróbcie coś!
Dziewiątego sierpnia zmarli jednocześnie,
znów upodabniając się do siebie,
tak jak to było w młodości.
Z wielkim żalem dotrzymała obietnicy.
Nie bój się śmierci, Aureliano.
Cierpimy tylko za życia.
Słuch o Santa Sofíi de la Piedad zaginął.
Zasiała w rodzinie anielskie ziarna Pięknej Remedios.
Poświęciła życie wychowywaniu dzieci,
które ledwie pamiętały, że są jej dziećmi i wnukami.
Opiekowała się Aurelianem Babilonią niczym własnym synem…
Wybacz mi.
…nie wiedząc, że była jego prababką.
Znajdź własną drogę.
Nikt nie dowie się, że istniałeś.
Bękarcie.
Napisy: Krzysztof Zając