ALLE MUZIEK, TENZIJ ANDERS VERMELD, UITGEVOERD DOOR MILES DAVIS.
WAT DOOR CARL LUMBLY WORDT UITGESPROKEN ZIJN MILES' EIGEN WOORDEN.
Muziek is altijd een vloek voor me geweest.
Ik moest spelen.
Het is 't eerste in m'n leven. Ik ga ermee naar bed en ik sta ermee op.
Het is er altijd.
Het komt voor alles.
Het leven is 'n avontuur en een uitdaging.
Het ging niet om stilstaan en veilig zijn.
Maar ik ben altijd geweest zoals ik ben, dit was mijn hele leven zo.
Als iemand wil blijven creëren, moet het om verandering gaan.
Ik ben geboren in Alton, Illinois.
Een rivierstadje aan de Mississippi.
Mijn vader verhuisde ons naar East St. Louis.
East St.Louis en St.Louis waren dorpjes vol boeren...
...vooral de witte mensen daar.
Echt plattelands.
En racistisch tot op 't bot.
Miles groeide welvarend op.
Zijn vader was tandarts.
Hij had ook een boerderij en fokte vee.
En varkens en zo.
Ze behoorden tot de welstand.
Hij was de op een na rijkste man in Illinois.
Zwarte man.
Maar er was nog steeds segregatie.
En dus zou zijn rijkdom, zijn vaders rijkdom...
...hem niet beschermen tegen segregatie en racisme...
...in 'n plaats als East St. Louis.
Op mijn 13e verjaardag gaf m'n vader me 'n nieuwe trompet.
Mijn moeder wilde me een viool geven, maar mijn vader won.
Dit veroorzaakte ruzie tussen hen.
Ze hadden altijd al ruzie.
Hij hoorde zijn moeder en vader praten en ruziën.
Dat bleef hem bij.
Miles absorbeerde dat alles.
De woede, die houding tegenover vrouwen.
Ik herinner me dat mijn moeder dingen naar m'n vader gooide.
Hij werd zo boos dat hij haar sloeg.
Hij sloeg een paar tanden uit haar mond.
Het moest haar geraakt hebben.
Maar ik weet niet hoe.
Miles werd beschouwd als een genie...
...maar ook als...
Raar.
MIDDELBARE SCHOOL EAST ST. LOUIS
Miles ging naar het bos...
...luisterde naar de dieren of de vogels...
...en speelde wat hij hoorde.
Hij had altijd zijn eigen manier van doen.
Miles begon al vroeg...
...als trompettist in Eddie Randle's Blue Devils.
Miles is jong en klein...
...en past amper in het pak dat hij moest dragen voor de optredens.
Terwijl de anderen in de band...
...overdag werkten werd de tiener Miles Davis...
...al snel de muzikale leider van deze populaire dansband.
Het echte keerpunt voor Miles komt...
...als hij na de middelbare in de zomer...
...mag meespelen in de Billy Eckstine band.
In die band zitten Charlie Parker en Dizzy Gillespie.
In die big band zit het laboratorium, de toekomst van de moderne jazz.
Het beste gevoel dat ik ooit had...
...met m'n kleren aan, was toen ik ik Diz en Bird ontmoette.
Ik was 18 jaar.
Ik besloot toen dat ik in New York moest zijn op 52nd Street...
...waar 't gebeurde.
Walter Cronkite hier.
Oorlogsjaren brengen altijd nieuwe rages en smaak.
En het vreemdste is de opwinding door het muzikale lawaai, dat jazz heet.
Deze vreemde muziek wordt beschuldigd van het weer tot de dalende moraal.
52nd Street was een mekka van jazzclubs.
Er waren jazzclubs aan beide kanten van de straat.
Ik had nog nooit zoiets gehoord als op 52nd Street.
We luisterden vol verbazing.
Dat was zo goed, het was eng.
Elke tent had buiten 'n luidspreker.
Zo kon je horen wat er binnen gebeurde.
Maar je kon buiten staan en...
...luisteren tot de portier...
De clubs hadden een portier die je wegjoeg.
Miles schreef zich in op Juilliard om muziek te studeren.
En omdat zijn moeder wilde dat hij opgeleid werd.
Hij is erg serieus over Juilliard en toegewijd.
Hij vindt de muziekopleiding waardevol.
Veel oudgedienden dachten dat als je op school...
...leerde spelen als een witte.
Dat als je de theorie zou leren, je niet met gevoel kon spelen.
Ik ging naar de bieb en leende scores van alle grote componisten.
Ik wilde alles weten over muziek.
En toch wist hij dat er iets anders gaande was. En niet op Juilliard.
Dus ging hij overdag naar Juilliard...
...en 's avonds zat hij op 52nd Street.
De eerste week in New York zocht ik naar Bird en Dizzy.
Ik gaf al m'n geld uit en vond ze niet.
Op een avond hoorde ik een stem achter me:
'Miles, ik hoorde dat je me zoekt.'
Ik draaide me om en daar stond Bird.
Bebop-muzikanten waren ruimtewetenschappers.
Je kunt bebop vergelijken met het Manhattan Project.
En het werd ontwikkeld door serieuze geluidsfysici...
...die deze muziek zo ver mogelijk probeerden te duwen.
Dus Miles stapte in 'n kweekbak van muzikaal onderzoek en ontwikkeling.
Bebop was zwarte muziek.
Het was 'n muziek van zwarte muzikanten...
...die in niets wilden lijken op een minstrel show.
Niet lachen en grijnzen en dansen en zo.
Geen vermaak.
Ze wilden musici zijn, net als Stravinsky.
Net als Stravinsky, een pure kunstenaar.
Miles zag deze elegant geklede figuren.
Met de waardigheid die daarbij hoort en de houding die daarbij hoort.
Kort nadat Miles aan zijn Juilliard-studie begon...
...kwam Irene, zijn schoolvriendinnetje...
...met hun kind en met nog een baby op komst.
Ineens klopte ze op mijn deur.
Mijn moeder had haar gestuurd.
Het lijkt bijna onmogelijk wat hij op die leeftijd had willen doen.
De huiselijke situatie, met kinderen.
Er is de tijd die iemand nodig heeft als serieuze student op Juilliard...
...maar er is ook tijd nodig...
...voor zijn muziek.
En iets gaat eronder lijden.
Muziek was alles. Het was alles.
Het was seksueel, sensueel, alles.
Kracht.
Alles. Humor.
En dat kon hij niet delen.
En dus moest iemand tweede viool spelen.
Op een dag zei de lerares dat de blues voortkwam...
...uit het lijden van de slaven.
Uit het huilen en jammeren en zo...
...dat dit de blues werd van de geketende mens.
Miles zat ergens achterin en steekt zijn hand op terwijl ze praat.
En ze zei: 'Ja?'
Hij zei:
'Vuile leugenaar.'
En liep de klas uit.
Binnen een paar maanden gaat Miles met Bird om...
...en neemt op met Bird.
Hij is echt...
...gearriveerd.
Elke avond stond hij op het podium met Bird.
Bird speelde de kop van de melodie en liet 'm dan alleen.
Hij zei dat hij elke avond overgaf.
Omdat hij zo gestrest en vernederd was.
Die lui bliezen hem er elke avond uit...
...maar hij bedacht iets.
Hij bedenkt de stijl die echt weerspiegelt wie hij is.
De toon, de teksten…
Het is hem. Het is uniek.
Miles ontmoet Gil Evans en er is wederzijds respect...
...en toewijding aan de muziek...
...die een leven lang zal duren.
Ik hield van de manier waarop Gil schreef en hij van mijn manier van spelen.
We hoorden geluid op dezelfde manier.
Tegen 't einde van de jaren 40 werken ze samen aan 'n project. Birth Of The Cool.
Een nonet dat moderne klassieke ideeën...
...met jazz vermengd.
En nu, dames en heren, iets nieuws in de moderne muziek.
'Impressions in Modern Music' met de grote Miles Davis en z'n nieuwe organisatie.
Ik denk dat het de bedoeling was om concertmuziek te maken...
...die heel bewust niet de drive...
...en de funk van 52nd Street had.
Het gaat om 't creëren van nieuwe kleuren.
Waar je het palet van jazz verruimt.
En ik denk dat hij zich bewust was dat om de muziek vooruit te duwen...
...je een nieuwe plek moet zoeken.
Het hart van de Europese beschaving klopt weer.
Parijs is bevrijd.
Het einde van vier jaar Nazi-heerschappij in Parijs.
Het is weer de Lichtstad.
Het was een unieke tijd voor Frankrijk.
Heel erg.
Er heerste euforie...
...direct na de oorlog.
Er waren twee bommen. De atoombom en de bevrijding.
Na de oorlog was Frankrijk anders, Europa was anders.
En voor dat tijdperk was een nieuw geluid nodig.
En dat was jazz.
U luistert nu naar het Tadd Dameron en Miles Davis Quintet.
Hier is Miles Davis.
Dit was m'n eerste buitenlandse reis.
Ik vond 't heerlijk om in Parijs te zijn en hoe ik behandeld werd.
Hij zei dat het eten zelfs beter smaakte in Frankrijk.
Het rook zelfs heerlijker in Parijs.
Dat maakte zo'n indruk op hem.
Muziek was mijn hele leven.
Ik zat altijd zo in de muziek, dat ik nooit tijd had voor romantiek.
Tot ik Juliette Gréco ontmoette.
Bij 't eerste concert waar ik Miles zag, zag ik 'm vanaf de zijkant.
Het was heel bijzonder. Het was zo mooi. Esthetisch mooi. Hij was prachtig.
Mijn Engels is nog steeds slecht, maar toen was het heel erg.
En...
Maar we begrepen elkaar toch.
Het was 'n wonder.
Het was een wonder van liefde.
Juliette en ik liepen hand in hand langs de Seine.
En zoenden elkaar...
...keken elkaar in de ogen en zoenden nog meer.
Ik gaf veel om Irene...
...maar zo had ik me nog nooit gevoeld.
Ze brengt hem in een kring van andere kunstenaars, intellectuelen..
...filosofen, de beste geesten van die tijd.
Jazz werd gezien als het toppunt van kunst in die tijd...
...in Franse intellectuele en creatieve kringen.
Hij ontmoet Pablo Picasso, Jean-Paul Sartre…
Hij wordt als 'n gelijke behandeld door de creatiefste giganten.
Parijs opent voor Miles een scala aan mogelijkheden en potentieel.
Het gevoel dat je volledig jezelf kunt zijn...
...voorbij de grenzen van ras...
...dat het je niet terughoudt...
...en 't je zelfs kan helpen in je klim naar de top.
In Parijs begreep ik dat alle blanken niet hetzelfde waren.
Dat de een geen vooroordeel had en 'n ander wel.
Het was nog maar een paar weken...
...maar ik leefde in een illusie van kansen.
Misschien was er 'n wonder gebeurd.
Sartre vroeg aan Miles: 'Waarom trouw je niet met Gréco?'
En Miles zei: 'Omdat ik verliefd op haar ben. Ik hou van haar.'
Ik was zo depressief toen ik terug vloog naar dit land, dat ik niks kon zeggen.
Ik wist niet dat het me zo zou raken.
Elke Afro-Amerikaanse kunstenaar die in het buitenland is geweest...
...praat over de teleurstelling als hij terugkomt in de VS.
Je ziet je land zoals je het kende,
...maar in een nog feller licht.
Omdat je iets anders hebt gezien.
Het was zwaar...
...om weer mee te maken wat witte mensen in dit land zwarten aandoen.
Ik verloor m'n gevoel voor discipline.
Mijn gevoel van controle over m'n leven en raakte op drift.
Voor ik het wist had ik een heroïneverslaving.
En gebruikte ik constant, dag en nacht.
Daar leefde ik voor.
Z'n carrière loopt uit de rails.
Men verwacht niet dat Miles het zal overleven...
...laat staan dat hij weer met succes muziek zal maken.
Ik had een kleine club. In Hartford, geloof ik.
Ik boekte de Symphony Sid All Stars.
En Symphony Sid zei: 'Geef Miles geen geld.'
Dus Miles kwam naar me toe en zei: 'George, geef me vijf dollar.'
Ik zei: 'Kom op, MIles.'
'George, geef me twee dollar.'
Ik: 'Kom op, Miles.'
'George, geef me 50 cent.'
'Hé, man. Weet je...'
'George, geef me een cent.'
Dat was onze eerste ontmoeting.
We speelden in een club in New York.
En zijn vader kwam uit East St. Louis naar de club...
...haalde hem van 't podium, liet de trompet liggen...
...en zei: 'Jjj gaat naar huis.'
Ik voelde me net 'n jongetje dat met z'n vader mee ging.
Ik had me nog nooit zo gevoeld en nooit meer zo daarna.
Op weg naar huis zei ik dat ik de drugs zou opgeven...
...en dat ik alleen rust nodig had.
Voor ik het wist, gebruikte ik weer...
...en leende geld van m'n vader om 't te kopen.
Je kon hem 's nachts ergens zien.
Je kon hem ergens tegenkomen.
Je herkende hem niet.
Hij had zelfs kleren kunnen dragen die eruitzagen...
...alsof hij dakloos was.
We wilden dat hij Superman was.
En zo...
...werkt het niet.
Ik vond het vreselijk om hem zo te zien.
Maar ik...
Ik wil er niet over praten.
Ik ging naar m'n vaders boerderij in Millstadt.
Ik was ziek.
Ik had 't aangenomen, als iemand had kunnen garanderen dat ik snel zou sterven.
Dit duurde zo'n zeven of acht dagen.
Ik kon niet eten.
Toen, op een dag, was het voorbij, zomaar.
Voorbij.
Ik voelde me beter.
Goed, zuiver.
Er was een jonge witte man met een nieuw jazzlabel, Prestige...
...en hij wilde dat ik een plaat maakte.
Ik kon toch alleen maar omhoog.
Ik zat al tot op de bodem.
Wij, de zwarte burgers, zullen niet met de bus gaan...
Mrs Amerika wedstrijd. -De Dodgers worden gek.
Emmett Till werd...
De nieuwe Motoramic Chevrolet.
Elke Betty Crocker taartmix...
Vanmiddag is Disneyland, 's werelds mooiste koninkrijk...
Ik was in een club in New York en Miles zat achterin.
Miles vroeg me toen ik uit de club kwam: 'Doe je een jazzfestival in Newport?'
Ik zei: 'Ja, Miles.'
Hij zei: 'Ik hoor op dat festival.'
'Wil je spelen op 't festival?'
Hij zei: 'Ik hoor op dat festival.'
Dus ik zei: 'Ik bel je impresario wel.'
Newport was net een auditie.
Er zaten leidinggevenden van Columbia Records in het publiek.
Columbia Records was destijds de Tiffany van de platenlabels.
Hij wist wat dat betekende.
Hij wist wat 't voor hem betekende.
Dus als hij die kans kreeg, zoals in Newport, ging hij er helemaal voor.
Miles stopte zijn trompet bijna in de microfoon...
...en veranderde de hele jazzwereld die dag...
...en zijn carrière erbij.
Want de schoonheid van dat lied en de schoonheid van Miles' trompet...
...maakte van bebop een muziek die iedereen kon accepteren.
Ze konden nu Miles' muziek opzetten terwijl ze de liefde bedreven.
Je hebt moed nodig om 'n ballad te spelen.
Je kunt je makkelijk verstoppen met allerlei noten...
...en dan: 'Kijk mij nou.'
Je weet wel. Weet je? Oké.
De meeste mannen zijn bang om kwetsbaar te zijn.
Daar houden vrouwen van bij een man.
Aan de ene kant komt Miles zo op...
Maar dan begint hij te spelen en...
Hij ontwapent je meteen.
Miles's geluid is uniek vanaf de eerste noot.
Er is een gevoel van...
... plezier, schoonheid.
Er is iets heel romantisch.
Maar romantisch zonder sentimentaliteit.
Hij geeft je alles...
...zo direct, recht in het hart...
...zo intens voelt het.
Ik wil me voelen zoals Miles klinkt.
Miles speelde als...
...het geluid van een steen die over het water stuitert.
Hij raakte de golven amper aan.
Soms laat hij 'n noot liggen.
En ik zag mensen letterlijk...
...wachten op die noot.
Zijn geluid was zo puur...
...en elegant...
...en smakelijk.
Muzikaal smakelijk.
Miles kon één noot spelen...
Ik zag, maar één noot...
...en sommige grote jongens die naar de club kwamen zeiden:
'Dat was genoeg. Ik kreeg waar voor m'n geld.'
En dan konden ze weg.
Miles kon 'bam' zeggen en zij: 'Geweldig.'
In februari of maart 1956 moest ik...
...een goedaardig gezwel op mijn strottenhoofd laten verwijderen.
Het zat me al een tijdje dwars.
Ik mocht minstens tien dagen niet praten.
Er ging een week voorbij. Het ging goed.
De tweede week...
...kon ie z'n mond niet houden.
En hij nam van niemand advies aan.
En dat was het.
Zo kreeg ie die raspende stem.
En het genas nooit.
In die tijd wist niemand dat Miles geopereerd was.
En dat zijn stem eronder had geleden. Hij kwam het podium op.
En begon aan te kondigen wat hij die avond zou spelen.
Hij zei twee of drie zinnen en 't publiek, een groot aantal, begon 'm uit te lachen.
En Miles draaide zich om...
...keek met een vreemde blik naar het publiek...
...en vertrok.
Ik kon met een blik met de band communiceren.
Dat doe ik als ik mijn rug naar het publiek heb gekeerd.
Ik kan me geen zorgen maken over praten terwijl ik speel...
...omdat de muziek tegen ze praat als alles klopt.
George Avakian, de jazzproducent van Columbia Records...
...wilde een exclusief contract.
Ik zei dat ik Columbia koos...
...vanwege alles wat hij me bood.
George Avakian zegt:
'Hier is een lijst met eisen waaraan je moet voldoen.
Geen drugs.
Je moet een vaste band hebben.'
En als laatste moet hij van zijn Prestige-contract af.
Ik speel eerst en vertel 't later.
Hij had een nieuw kwintet met John Coltrane op tenor-saxofoon...
...en hij nam dat kwintet mee naar de studio van Rudy Van Gelder.
Liedje na liedje werd gespeeld...
...en hij nam in een paar dagen genoeg op...
...om van Prestige af te komen.
Hij nam de musici de handboeien af en zei in feite:
'Toe maar. Wees jezelf.
Ik ga de muziek laten leven, laten ademen en 't laten ontwikkelen zoals wij willen.'
Miles dacht het er alleen was om zijn plicht te vervullen...
...maar het zijn juweeltjes van spontane jazz.
Twee marathonsessies, drie uur opgenomen muziek.
Een van de grote prestaties in de jazzgeschiedenis.
Ik ontmoette Miles Davis toen ik optrad met de Katherine Dunham Company.
Ik ontmoette zo veel mensen in die tijd.
Dit leek niet veel anders.
Ik was in Parijs, in Berlijn, overal.
Men zei dat ik de beste benen in 't vak had.
Hugh O'Brian wilde met me uit.
Rory Calhoun wilde me naar Las Vegas brengen.
Alleen al de gedachte aan de heren die...
Als danseres schitterde ik op het toneel.
En ze wilden vast meer over me weten.
Ik wist niet veel van jazz.
Wie ik wel kende was Johnny Mathis.
Ik trad op in Ciro's...
...en Miles zag het optreden...
...en was meteen verliefd.
Maar dat was iedereen.
Dit was weer een andere heer...
...die Frances wilde.
Sammy Davis Jr. wilde me voor zijn nieuwe toneelstuk, Mr. Wonderful.
Op weg naar een repetitie...
...kom ik Miles tegen.
We keken elkaar aan en hij zei: 'Nu ik je heb gevonden, laat ik je nooit meer gaan.'
En toen ben ik bij hem ingetrokken.
Frances Taylor was echt een muze, een inspiratie.
Ze was de meest inspirerende persoon met wie hij samenwerkte.
Degene met wie hij 't langst was.
Ze gaf hem stabiliteit en liefde in een tijd waar hij...
...zijn populairste en beste muziek maakte.
Hij moest naar Parijs...
...en liet de muziek achter.
Ik werd verliefd op zijn geluid.
Het raakte me.
En ik speelde het steeds weer.
Dat was mijn kennismaking met zijn muziek.
In 1956, toen Miles in Europa aankwam...
...hadden we een repetitie.
Hij had nog nooit met een Europees ritmesectie gewerkt.
En hij begroette ons niet. Hij lachte niet.
En zonder iets te zeggen begon hij te spelen.
En ik volgde meteen omdat we zijn muziek kenden.
We waren fans van zijn muziek.
Ik heb me altijd afgevraagd...
Als we hadden gezegd: 'Wat speel je daar?
Dat kennen we niet.'
Dat had ie vast niet leuk gevonden, maar we speelden.
En hij zei: 'Goed.' En toen.... Dat was alles.
We waren ingehuurd.
Ik hou van je.
Ik verlaat je nooit, Julien.
Ik hou van je.
Zonder jouw stem zou ik verloren zijn in 'n land van stilte.
Dat is niet erg dapper.
Miles was in Parijs toen Louis Malle zijn film af had...
...Ascenseur pour l'Echafaud...
Wat is dit voor grap?
Malle was erg jong en stond aan het begin van zijn carrière.
Geld?
Hij wilde ook andere films maken.
...en de manier om films te maken veranderen.
Zoals echte mensen in een echte omgeving zetten.
En hij benaderde Miles:
'Zou je een jazz-soundtrack willen maken?'
Voor die tijd als musicus bij een film...
...nodigde hij 30 mensen uit.
Viool, slagwerk, koper, enzovoort.
En 'Drie-vier, heren. Klaar? Drie-vier.'
De mannen die de muziek schrijven weten precies hoelang elke reeks duurt.
Twee minuten veertig, enzovoort.
Nou, niet met Miles.
Miles schreef geen muziek.
Hij speelde de muziek...
...rechtstreeks op de vertoning van de film.
Gewoon improviseren en het geluid creëren in reactie op de beelden van de film.
Het beeld bekijken op het moment dat we speelden...
...was erg belangrijk omdat hij Jeanne Moreau was.
Zijn muziek, maar het lijden van Jeanne Moreau.
We beseften heel snel dat het...
...iets geweldigs wat we deden.
Die soundtrack maakte de film beroemd.
Veel mensen hoorden eerst de plaat en wilden toen de film zien.
Tijdens de opnames van de film...
...vond Miles een nieuwe manier van improviseren.
Dat zou zich de komende jaren ontwikkelen.
Dus er begon iets in de opnamestudio...
...voor Ascenseur pour l'Êchafaud.
Begin opnieuw.
Daar gaan we.
0-62-291.
Nummer twee, take één. -Wacht even.
Ik was de eerste omdat ik de drums moest opzetten.
Dus ik droeg m'n drums, zette ze neer en wachtte tot de rest kwam.
Hij kwam binnen met aantekeningen. Hij had niet eens bladmuziek.
En het enige wat hij zei was:
'Gewoon swing.'
Hij zei: 'Gewoon swing.'
Ik schreef geen muziek voor Kind of Blue, slechts aantekeningen...
...want ik wilde spontaniteit.
Geweldige musici kunnen daarmee omgaan.
Die spelen meer dan wat er staat en wat ze denken te kunnen.
Dat eerste van 'So What'...
Dan Paul op bas met:
Dat was het eerste wat ik van Miles hoorde.
Ik haalde de plaat uit m'n vaders collectie en zette 'm op.
Het eerste wat je opvalt is Paul Chambers op bas.
We kunnen de heilige teksten toch niet in twijfel trekken?
Ik bedoel, waarom is de Bijbel de Bijbel?
Het is de Bijbel.
Waarom is Kind of Blue Kind of Blue?
Het is Kind of Blue en het heeft het geluid van jazz veranderd.
Het bekken aan 't begin van 'So What' leek me te hard.
Het klonk luider dan ik wilde.
En het gaat maar door...
...maar het brengt je in de melodie.
Het is alsof je op de snelweg zit en de melodie vaart maakt.
Bij Kind of Blue vroeg hij ze om dieper...
...na te denken dan wat voor geluid je kunt maken?
Hij zei: 'Ik heb een paar ideeën. Kom op.'
En dit doet Miles de rest van zijn leven.
Kind of Blue verraadt zijn passie niet zo makkelijk, maar evengoed laten...
...die musici zien hoe vindingrijk en aanstekelijk...
...ze kunnen zijn.
Kind of Blue gaf aan...
...hoe anders je over je muziek kon denken, het kon spelen en benaderen.
En voor Coltrane was dat de deur waarmee hij...
...zijn eigen identiteit kon vinden.
Weinigen horen het potentieel in de jonge John Coltrane...
...maar Miles gaf Coltrane de ruimte...
...om de artiest te worden die we later zouden waarderen.
Zelfs mensen die niet van jazz houden, vinden 't album leuk.
Elk decennium zijn er nieuwe mensen die er iets over zeggen.
'Daarom begon ik naar jazzmuziek te luisteren.'
Je kunt 't honderden keren horen. Het heeft altijd iets nieuws te zeggen.
En dat is voor mij de definitie van een meesterwerk.
Volgens mij wist Miles niet dat 't een plaat zou worden...
...die meer platen zou verkopen dan welke plaat ook...
...in de geschiedenis van de jazz.
Als Miles dat had voorzien had hij om het gebouw...
...en twee Ferrari's gevraagd.
Hij zou gek geworden zijn.
Als hij had gedacht dat zoiets zou gebeuren, had ie meer gevraagd.
Kind of Blue wordt een onmiddellijk succes.
Hij wordt een populaire ster.
De Columbia-deal brengt zijn muziek naar Amerika als nooit tevoren.
Hij wordt een muzikale maestro.
Ik wilde alleen maar via muziek communiceren wat ik voelde.
Naar Columbia gaan betekende meer geld...
...maar wat is er mis met goed betaald worden voor wat je doet?
Het was het tijdperk van de zwarte man als hij zich met trots wilde laten zien...
...en Miles was bewijsstuk A.
En hij wilde er op z'n best uitzien.
Miles Davis was de personificatie van cool.
Die mythologische held.
Hij wordt onze zwarte Superman.
Als er een nieuw album uitkwam...
...liepen we rond met dat album.
Miles leuk vinden...
...maakte je vanzelf hip.
Miles Davis droeg alle hippe kleren en reed in snelle auto's...
...en had alle vrouwen.
We wilden niet alleen met Miles Davis spelen.
We wilden Miles Davis zijn.
Ik zei: 'Miles, wat doe je met je kinderen...
...als je ze mee uit wilt nemen?'
Hij zei: 'Ik laat ze een taxi bellen.'
Miles wordt de vertegenwoordiging van een soort coole...
...een verfijndheid...
...een soort mannelijkheid.
Een zwarte man die weet wat ie wil.
Cool en hip zijn, boos en verfijnd en ultra-clean.
Ik was al die dingen en meer...
...maar ik blies de stukken er vanaf met 'n geweldige band...
...dus ik kreeg die erkenning niet alleen door m'n imago.
Mensen begonnen te praten over de Miles Davis-mystiek.
Ik denk dat hoe donker Miles' huid was...
...hij het niet als een hinder zag, maar als een aanwinst.
Het was heel anders dan wat je in die tijd in films of op tv zag.
Miles maakte er iets cools van, iets gewilds.
Ik zag er elke dag piekfijn uit in het openbaar...
...en Frances ook.
Een echte zwarte klootzak als ik...
...met deze verbluffende mooie vrouw.
Man, het was iets.
Mensen stopten en keken met open mond naar ons.
Miles kocht kleren voor me omdat ik…
Iedereen weet dat ik mooie benen heb.
Hij was chic, ik was chic.
En als we in en uit een Ferrari stapten, waren we een sexy stel.
Miles en Frances, dat was wat.
Als kind, als ik ze samen zag...
...viel m'n mond open.
Ze zijn tot in de puntjes aangekleed, keurig...
...en verliefd.
Ze waren net een prins en prinses.
Ik had 'n vriend die schrijver was. George Frazier.
En hij vond een woord...
...voor Miles.
Het had te maken met de Spaanse matadors, de stierenvechters.
Veel mannen kunnen de stier doden en sommige waren geweldige stierenvechters...
...maar anderen konden er gewoon staan met hun cape en de stier viel aan...
...en het publiek hield de adem in.
Die stierenvechter had duende.
En Miles had duende.
Miles was 't soort man... Hij had dingen die hij leuk vond.
Als hij je mocht, mocht ie je. Maar zo niet, zo niet.
Zo'n man was ie.
Als je aan z'n goede kant stond...
...dan was dat zo.
Maar stond je aan de verkeerde kant, dan bleef je...
...daar.
Ik was onverschillig tegen bijna iedereen.
Zo beschermde ik mezelf.
Door niemand mijn gevoelens te laten zien.
En lang werkte dat voor mij.
Ik ging naar de Village Vanguard toen Miles optrad.
Ik zei: 'Mr Davis, ik ben Archie Shepp en...
...mag ik meespelen?'
En hij zei: 'Archie wie?'
En ik...
...zei: 'Archie Shepp'.
Hij zei: 'Rot op.
Dat gebeurt niet.'
Het boeide Miles niet.
Miles hoefde 't niemand naar de zin...
...te maken.
Miles was niet geïnteresseerd.
Snap je? Hij was niet geïnteresseerd in mensen.
Omdat hij Miles Davis was.
Hij had allerlei eigenaardigheden.
Hij was boos, asociaal...
Maar vaak liggen die onzekerheden en die demonen...
...aan de basis van de kunst...
...en wordt de kunst helend.
Het gaf hem de kans een kwetsbaarheid te tonen...
...en een kant van hem te tonen die hij in 't echt niet kon tonen.
We werkten in Birdland.
We hadden net een set gedaan en Miles kwam boven om te roken.
Ik sta drijfnat voor Birdland...
...want het is een bloedhete avond in Augustus.
Ik had net voor 'n knap wit meisje, Judy, een taxi geregeld.
Een witte agent komt naar me toe en zegt dat ik weg moet.
En Miles zei: 'Waarom?' Hij zei: 'Ik rook even. Ik werk beneden.'
En hij stond bij 't bord met z'n naam.
M-I-L-E-S. M-I-L-E-S. Miles.
'Dat ben ik. Wie ben jij?'
Kind of Blue was net uit.
Iedereen praat over hem en zijn naam staat bovenaan.
Op z'n populairst.
En die man zegt: 'Nou en. Weg hier.'
Miles zei: 'Ik ga niet weg.'
Ik keek naar z'n gezicht...
...en bleef staan.
Miles was op dat moment in zo'n goede vorm...
...dat hij niet even weg te duwen was.
Vanuit het niets komt die witte agent op me af en slaat me op 't hoofd.
Ik zag 'm niet aankomen.
Ik werd gebeld dat ik naar het politiebureau moest komen.
En ik zag zijn gezicht.
Het was angstaanjagend.
Ik was in tranen.
Ik had dit soort onzin verwacht...
...in East St. Louis, maar niet hier in New York...
...wat de hipste stad ter wereld moest zijn.
Het was racistisch. Gewoon racistisch.
De hele stad was racistisch, de hele wereld.
Wat...
Wat is het, hè?
Dat was het gewoon.
Het laat zien dat wat je ook bereikt...
...wat voor niveau dan ook, wat voor financieel succes of erkenning zelfs...
...je maar kan beschermen...
...tegen de raciale vijandelijkheden van de VS.
Verdomme...
...je ontkomt er niet aan.
Dat incident veranderde me voor altijd, maakte me bitterder dan ik was.
Hij had flashbacks. Midden in 'n gesprek zei hij dan:
'Die verdomde agenten.'
Zomaar. Uit het niets.
Dan zag hij die man weer.
Dat gedoe gaat nooit weg.
Ook niet omdat je even succes had.
Dat wat je overkomt als je jong bent...
...dat blijft je je hele leven bij.
Miles Ahead was de eerste samenwerking tussen Miles Davis en Gil Evans...
...nadat Miles tekende bij Columbia Records.
Het is een van de redenen waarom Miles naar Columbia Records ging.
Want Columbia had het geld en de middelen...
...om zo'n project te maken.
Gil en ik waren samen iets bijzonders, muzikaal gezien.
Het was geweldig werken met Gil omdat hij zo nauwgezet en creatief was...
...en ik vertrouwde z'n muziekarrangementen volledig.
We werkten altijd samen aan de piano.
We zeiden altijd: 'Wat denk je?'
Ik was gek op zijn interpretatie van de liedjes.
Het paste zo natuurlijk.
Als Miles Ahead uitkomt...
...staat er een jong, wit, vrouwelijk model op het dek van een zeilschip...
...op de hoes.
Dat moest het goede leven oproepen...
...en het album zou zo een groter, dus wit publiek aanspreken.
En Miles gaat naar George Avakian en zegt:
'Wat doet die witte bitch op de hoes van mijn plaat?'
Hij wordt zich bewust van zijn macht als 'n artiest die veel geld binnenbrengt.
Ook voor zijn platenlabel...
...en dat hij daardoor mee kan beslissen.
En de volgende persing van dezelfde muziek...
...heeft een andere titel en hoes...
...en Miles Davis staat er zelf op.
Miles Ahead was de eerste van drie prachtige samenwerkingen...
...met Gil Evans en een 19-koppig orkest.
Twee jaar na Miles Ahead kwam Porgy and Bess.
En twee jaar daarna...
Ik had een tijd in Barcelona doorgebracht.
En na onze optredens...
...gingen we naar flamenco-muziek en dans kijken.
Ik vond het zo mooi.
Ik zei tegen Miles:
'Ik wil dat je echt ziet wat ik zie...
...en voel wat ik voel bij flamenco-muziek.'
Hij wilde niet mee, maar gaf toch toe.
En we zagen flamenco-muziek en dans.
Toen we eruit kwamen...
...gingen we...
...meteen naar de Colony platenzaak...
...en hij kocht elk flamenco-album dat er was.
Dat was het moeilijkste voor mij op Sketches of Spain...
...de rol te spelen op de trompet waar iemand zou zingen.
Vooral als 't geïmproviseerd was.
Mijn stem moest zowel vrolijk als triest zijn en dat was ook heel moeilijk.
Als je zo'n nummer drie of vier keer doet...
...dan verlies je de drang om er te komen.
Het leek goed te zijn gaan.
Iedereen was gek op die plaat.
Er was ooit een prinses... -Was jij de prinses?
En ze werd verliefd.
Was het moeilijk?
Het was heel makkelijk.
Iedereen kon zien dat de prins charmant was.
De enige voor mij.
Miles hield altijd van 'n sterke melodie.
Hij had het gevoel dat hij met die melodieën kon zeggen:
'Hier heb je iets bekends.
Nu laat ik je zien hoe mooi het werkelijk kan zijn.
Dus hij kon in zoiets als 'Someday My Prince Will Come' uit 'n Disney-film...
...een geweldig gevoel en diepgang leggen.
Hij zei: 'Ik speel het voor mijn vrouw, Frances.'
En je voelt de liefde en zorg in zijn spel.
Someday My Prince Will Come...
...was de eerste hoes waar ik op stond.
En hij was de stad uit...
...en ik ging naar de fotoshoot...
Hij belde om de twee minuten om te zien wat ik aanhad. Hoe ik eruitzag.
Hij wilde dat ik er perfect uitzag.
En ik dacht dat dat zo was.
Ik deed de moedervlek op m'n wang, omdat ik vond dat 't flair had.
Het was bij Someday My Prince Will Come dat ik begon te eisen...
...dat Columbia zwarte vrouwen zou gebruiken op mijn hoezen.
Het was mijn album en ik was de prins van Frances.
Dus ik kon Frances op de hoes zetten.
Hij kwam op voor de schoonheid van zwarte vrouwen...
...en zei deze schoonheid hier is de schoonheid die ik projecteer...
...door m'n muziek, door deze trompet. Dat was een statement.
En het was vast omdat hij dacht dat zijn vrouw sexy was.
Iedereen wilde in West Side Story.
Jerome Robbins, Steve Sondheim, hè?
Het was 't toppunt.
Er waren minstens 300 meiden die auditie deden.
Ik kwam op, stond daar en knipte met mijn vingers...
...en ik deed een Ella Fitzgerald-scat en Jerome Robbins...
Ze gingen door 't lint.
Ik deed mee.
Rond die tijd dronk ik meer dan vroeger...
...en ik snoof veel cocaïne.
Die combinatie kan je prikkelbaar maken.
Frances was de enige vrouw waar ik jaloers was.
Met die jaloersheid en drugs keek ze naar me of ik gek was.
Wat ook zo was destijds.
Ik dacht dat er niets aan de hand was.
Bij mij was hij jaloers.
Hij kon er niet tegen dat ik met al die mensen omging...
...en die aandacht kreeg.
Hij haalde me op van het theater in zijn Ferrari...
...en zei: 'Ik wil je uit West Side Story.
Een vrouw hoort bij haar man.'
Ik verstijfde.
Maar ik was verliefd.
En deed wat hij zei.
Ik ben gestopt.
Hij liet zijn kinderen komen: Cheryl Ann, Gregory en de kleine Miles.
Wat ik uiteindelijk deed, was optreden in de keuken.
Ik kwam naar New York en Frances liet ons inschrijven op scholen.
En we gingen naar school, kwamen thuis en maakten ons huiswerk.
Dat was 'n grote verandering.
Ik kon niet koken. Ik was altijd onderweg.
Hij zei:
'Kijk, luister...
Kijk wat ik doe en doe het.'
Dus ik leerde koken.
Ze kookte beneden en zo nu en dan ging ze naar boven en verdween.
En later vertelde ze: 'Weet je nog toen ik naar boven verdween?
Ja, zei ik.
'Ik ging boven naar m'n balletschoenen kijken.'
Ze leek altijd bepaalde gevoelens...
...achter te houden...
...over wat ze had kunnen doen.
Ik werd in april 1965 aan mijn heup geopereerd.
Ze gebruikten bot van m'n scheenbeen.
Maar het werkte niet. Dus moest het opnieuw in augustus.
Ik had constant pijn.
Ik begon meer te drinken dan vroeger en ik slikte pijnstillers.
Ik ging meer cocaïne gebruiken.
Vanwege de depressie.
Het was 'n combinatie van jaloezie...
...cocaïne...
...pijnstillers...
...whisky en melk...
...dat hoorde ik later.
En...
...die combinatie...
...werd teveel.
Ik was op een avond met Miles in Birdland...
...en Quincy Jones was er.
Toen we thuiskwamen liet ik vallen dat ik Quincy Jones knap vond.
En voor ik 't wist...
Het ging zo snel.
Ik zag sterretjes. Ik lag op de vloer.
Het was 't meest ongelooflijke dat me ooit is overkomen.
Want ik was nog nooit geslagen.
Dat was de eerste keer.
En niet de laatste keer.
Helaas.
Ik wist toen nog niet dat ik bijna weg zou gaan...
...maar...
...toen gebeurde het.
Ik kan dit nu zeggen.
Frances was de beste vrouw die ik ooit heb gehad.
Ik besefte hoe slecht ik haar behandelde en dat het voorbij was.
Ik weet dat nu en ik wou dat ik dat toen had geweten.
Hij had het altijd over haar.
Zelfs nadat het voorbij was...
...vier of vijf jaar later, zei hij:
'Zie je dat pak dat meisje draagt? Ik kocht ooit zo'n pak voor Frances.'
Na ik weg was...
...hoorde ik Miles zeggen dat hij 't verpest had.
Hij zei ook:
'Wie haar krijgt...
...is echt 'n geluksvogel.'
Dat hoorde ik dat hij had gezegd.
Hij had gelijk.
In de laatste jaren dat Trane bij mijn groep was, ging hij voor zichzelf spelen.
Als dat gebeurt, verdwijnt de magie van 'n band en mensen die graag samen speelden...
...geven er niet meer om.
En dan valt een band uit elkaar.
Ik zou liegen als ik zei dat ik 't niet erg vond, want ik speelde graag met ze.
En ik denk dat 't de beste kleine band aller tijden was.
Of 't beste wat ik tot dan toe had gehoord.
Ik zocht altijd naar nieuwe dingen om te spelen...
...nieuwe uitdagingen voor m'n muzikale ideeën.
Nu was het tijd voor iets anders.
Ik werkte in de Half Note.
Miles kwam tijdens de set binnen...
...met 'n zwarte cape en zwarte hoed, en zag er mysterieus uit.
En hij zei: 'Ik zoek een bassist.
Heb je interesse?'
Er was niets beters dan Miles Davis.
Mijn telefoon ging.
Ik hoor een gitaar.
Iemand speelt op een gitaar.
Toen zei die stem:
'Die gitaar kan er wat van, hè?'
Kom morgen om half twee naar mijn huis.
Klik.
Hij zei nooit z'n naam.
Hij gaf me nooit z'n adres, telefoonnummer, niets.
Maar Miles belde me.
En hij stuurde me 'n eersteklas ticket.
En stuurde me naar z'n kleermaker voor 'n smoking.
En ik vloog naar Californië.
Miles, wat speel je deze keer?
Laat iemand het zeggen, want Miles heeft keelontsteking.
Blues, of zoiets.
Juist, hier is het Miles Davis Quintet.
Het geweldige kwintet van Miles Davis...
...creëerde een nieuwe manier van improviseren...
...die het democratischer maakte...
...om de muziek in te komen...
...en iedereen kon de muziek meenemen waarheen ze wilden.
Hij bleef zich omringen met jonge, onbekende stemmen.
Hij liet ze hun muzikale identiteit in die band ontwikkelen.
...en hij bleef maar regenereren...
...voor de rest van zijn carrière.
Toen ik bij Miles' band kwam, was ik 23.
Tony Williams, de drummer, was 17 jaar oud.
We waren kinderen. Jongeren.
De creativiteit en het genie in elke artistieke expressie...
...kent geen leeftijd. Je hebt 't of je hebt 't niet.
En ouder zijn verandert daar niets aan.
Het was of we elke avond in een laboratorium zaten.
Miles was hoofd chemicus.
Het was onze taak om deze componenten, deze veranderingen, dit tempo...
...te mengen in iets dat elke avond veilig ontploft met 'n beetje gevaar.
En dat deed 't, elke avond.
Miles wilde dat we elke avond live...
...iets creëerden.
Oftewel, doe niet iets wat je kent.
Hij zocht naar dat wat je niet kende.
Ik vond dat prima. Ik wil niet repeteren.
Alle goede ideeën gaan eraan. Ik wil fouten maken en ze ter plekke repareren.
Miles zei zelfs:
'Ik betaal je om op toneel te oefenen.'
Ik zei: 'Dat wil het publiek niet.'
Hij zei: 'Ik zorg voor het publiek.
Speel jij nou maar.'
Teo, je weet dat ik dit niet kan spelen. -Jawel.
Je komt er wel. -Toch? Herbie, kan 't zo?
We verdelen het. -Ja, dat is een goed idee.
Zes.
Wacht even, ik weet niet eens wat ik moet spelen.
Niet die eerste beat. -Speel dat, Teo.
Zodra hij een take doet...
...waar de hoornspelers de melodie correct spelen...
...zonder fouten...
...dan komt die take op de plaat.
Ik had een boek bij me...
...dat ik in het leger gebruikte.
Ik had dingen opgeschreven en hij zei: 'Heb je muziek?'
Ik zei: 'Ja. Ik heb wat in dit boek.'
Hij opende 't boek en zei: 'Probeer dit.'
Hoe heet dit? -'Footprints.'
'Footprints'?
En toen... zonder te repeteren, even kijken, spelen en opnemen.
De volgende keer in de opnamestudio...
...zei hij: 'We nemen het woensdag op. Neem 't boek mee.'
In 1969 had een mens op de maan gelopen...
...en de VS zitten nog in die verdomde Vietnamoorlog.
Ik denk dat Miles het belang van de jongere generatie inzag...
...want Miles kijkt altijd vooruit.
1969 was het jaar waarin rock en funk als gekken verkochten.
Mensen vulden stadions om sterren te horen en zien...
...en jazzmuziek leek te verwelken.
We speelden vaak in halflege clubs in 1969.
Dat zei me iets.
De muziek van Jimi Hendrix, Sly Stone en James Brown...
...maakte Miles ervan bewust dat je met één concert veel mensen kon raken.
Je kon meer verdienen met één concert van 45 minuten...
...dan met drie sets per avond in een week in een club.
De Electric Band ontstond...
...omdat hij bevriend was met Sly and de Family Stone.
Sly vertelde hem hoeveel geld hij verdiende. Miles zei, 'Wat?'
Dus daarna veranderde Miles zijn opzet.
Ik besefte dat de meeste rockmuzikanten niets van muziek wisten.
Ik dacht dat als zij 't konden, al die mensen bereiken en platen verkopen...
...zonder echt te weten wat ze deden, dan kon ik het ook, en beter.
Miles wilde me spreken en het was een heel gespannen ontmoeting.
En hij zei dat die langharige, witte kids...
...zijn muziek en riffs stalen.
Hij was woedend en wilde van z'n contract af.
Ik zei: 'Luister, ik kan je laten optreden...
...met artiesten van een andere generatie...
...met een ander soort muziek.
Ik weet dat als je dat doet, er iets zal gebeuren.'
Rond die tijd...
...ontmoette ik 'n mooie jonge zangeres en songwriter, Betty Mabry.
Ze zat vol nieuwe dingen en verrassingen en hielp me op weg.
Betty Davis was gewoon een felle, dynamische vrouw...
...die deel uitmaakte van die rockscene in New York en Californië.
Ze veranderde hoe hij dacht wat er in de muziek gebeurde.
Betty was van grote invloed op mijn privéleven en mijn muzikale leven.
Ze liet me ook anders kleden.
Hij had een stel rare pakken...
...en rare schoenen en hoeden en zo.
Ik zei: 'Wat is dit?'
Dus hij veranderde. Hij ging van dat naar dat.
Ik wilde van koers veranderen, ik moest, zodat ik nog kon geloven in wat ik deed.
Mijn interesse ging uit naar een elektronische bassist.
Het gaf me wat ik wilde horen in plaats van de gewone bas.
Hij riep me en zei: 'Ik wil met je praten.' Ik zei: 'Oké.'
Hij zei: 'Speel gewoon zoals 't vroeger ging.'
Ik zei: 'Maar het is anders. De noten, het geluid.
De impact. De nootlengte is anders. Hun plaats…
Het enige wat hetzelfde is, zijn de noten.
Ik hoor dit al sinds ik 18 was.
Waarom zou ik het opgeven?
Om mee te doen? Nee, laat maar.'
Hij zei: 'Oké.'
Dus ik vertrok.
De groep ging uit elkaar toen Ron besloot dat hij geen elektrische bas wilde spelen.
Nu begon ik te bedenken hoe ik de muziek anders kon benaderen.
Ik ging in augustus 1969 de studio in.
Miles had gezegd: 'Kom om tien uur bij Columbia Studios.'
Ik was er om half tien. De schoonmaakster liet me binnen.
Ik had muziekschetsen bij me, die niemand had gezien.
Net als bij Kind of Blue.
Ik zei tegen de musici dat ze alles konden doen...
...wat ze maar wilden, dus dat deden ze.
Er waren vier percussionisten tegelijk...
...twee bassisten tegelijk...
...twee, drie keyboardspelers tegelijk, en gitaar.
Het was een geweldige, grote improvisatie.
Ik had alleen een cimbaal en een snaredrum nodig.
En we deden het eerste deel van Bitches Brew.
En toen...
Je hoort Miles' trompet tegen de gebouwen stuiteren...
...om drie uur' s nachts.
En het klinkt alsof New York een grote kloof van gebouwen is.
Het heeft iets onheilspellends.
Het is alsof er iets gaat gebeuren.
Het beweegt als een amoebe...
...die zich voortbewoog en soms stak er iets uit.
Maar het was alsof alles samen bewoog.
Ik had de jazz-zender aan en die man zei:
'Mijn god. De nieuwe Miles is binnen.'
CBS MEMO DATUM: 14 NOVEMBER 1969
MILES BELDE NET MET DE NIEUWE ALBUMTITEL:
ADVIES GRAAG.
En toen zei hij 't. Ik zei: 'Mag je dat wel zeggen op de radio?'
Hij zei: 'Vergeet de muziek. Je moet die hoes zien.'
Bitches Brew verkocht sneller dan welk album ooit...
...en verkocht meer exemplaren dan welk jazzalbum ooit.
Na Bitches Brew...
...deed hij Fillmore East en zo.
We zijn in de kleedkamer en Miles krijgt de cheque.
Hij keek ernaar en zei:
'Ik voel me een dief.'
Het was een Indiaas restaurant op 125th Street.
En we zitten daar te eten en we praten zo'n twee uur.
Dus we staan op en terwijl we weglopen...
...zegt hij: 'Wat denk je?'
Over wat?
Ik zit nog in het gesprek.
Hij zei: 'Wat vind je van de muziek?'
En ik doe dit... omdat ze Indiase muziek spelen.
En Miles zegt: 'Daar gaan we heen met 't nieuwe album On the Corner.
Hij zei: 'Ik ga tablas mengen met sitar, elektrische sitar met funk.'
Het On the Corner-album is recht door zee.
We gaan ervoor.
Het werd alleen maar intenser.
Vier, één, twee. Dat is funk.
Het begon net. Ze maakten impact.
Altijd een stukje heftiger...
...een tikje gevaarlijker...
...qua slagwerk en verstoring.
Dit is kosmische jungle muziek.
Toen zagen we Miles echt...
...als onze hoodoo-voodoo-priester van muziek.
Dit is acid muziek.
Mensen die wiet roken en high worden en plotseling nuchter zijn.
En nuchtere mensen zijn high.
Hij veranderde alles door z'n manier van spelen.
Zijn publiek veranderde omdat zijn muziek veranderde...
...en absorbeerde wat nu gebeurde.
Wat er nu gebeurde. Niet tien jaar geleden.
Ik heb nooit begrepen wat zo aantrekkelijk was voor zoveel mensen.
Ik wilde snappen wat hij hoorde. Ik begreep 't niet.
En het klonk niet goed.
Mensen die dat zeggen...
Ik zag ze altijd als: 'Je bent zo dom...
...en je zegt het omdat je jaloers bent...
...omdat je nooit kunt snappen...
...wat er ver boven je stomme pet gaat.'
'Verdomme, Carlos, dat is hard.'
Maar het klopt.
Als je naar die platen luistert...
...die hij achtereenvolgend maakte tussen '69 tot '75...
...dan hoor je hip-hop, house...
...drum en bas, elektronica.
Miles deed dat allemaal begin jaren 70.
Hij maakt nieuwe muziek en verstoorde wat er bestond.
Toen ik met hem was, was hij gezond. Het ging 'm goed.
Hij eet gezond en houdt zijn lichaam schoon.
Hij trainde elke dag, en bokste.
Die dingen waren toen heel belangrijk en dat was heel goed.
Ik wist dat Miles weer drugs gebruikte...
...ook al deed hij dat niet waar ik bij was.
Maar hij werd erg paranoïde.
Hij was gewelddadig. Mishandelde me.
Ik zei: 'Zo wil ik niet leven.'
In oktober 1972 viel ik achter het stuur in slaap...
...en reed mijn Lamborghini in de prak.
Ik lag drie maanden in 't ziekenhuis en thuis...
...moest ik met krukken lopen, wat erg was voor mijn verdomde heup.
Dat was waarschijnlijk het grootste keerpunt in zijn leven.
Die constante ellendige pijn...
...dwong hem, en ik zeg 'dwingen' aan de pijnstillers...
...cocaïne, alcohol, sigaretten, om de pijn te stillen.
Hij nam steeds minder werk en tournees aan.
Uiteindelijk was er geen band. Er was geen Miles Davis-band.
Ik was geestelijk moe van al die onzin die ik al die jaren had doorstaan.
Ik voelde me artistiek uitgeput.
Ik had niets meer te zeggen, muzikaal gezien.
Ik wist dat ik rust nodig had en dus deed ik dat.
Ik legde neer wat ik 't meest liefhad, mijn muziek.
En hoe langer ik wegbleef...
...hoe dieper ik in een andere duistere wereld zonk.
Zijn flatgebouw was zijn grot...
...en hij trok zich daar terug.
Er waren dagen, weken, dat hij niet buitenkwam.
Toen ik 15 of 16 was...
...ging ik in die donkere periode naar New York.
Het was altijd donker in huis.
Ik herinner me sigaretten, bierflesjes en cocaïne.
Ik weet nog dat ik hem een paar keer bezocht.
Dat was 'n donkere periode.
Hij was... Ik was niet...
Ik was 'n beetje bang.
Hij zat daar alleen, met die pijn en hij speelde niet.
Voor hem is niet spelen...
Alsof je zonder water zit.
Ik wilde dat het ophield.
Ik wilde die duisternis niet.
Hij was iemand die ik niet kende.
En ik wilde dat hij weer mijn oom, mijn superheld, werd.
We gingen een keer naar Harlem en er zat 'n vrouw bij ons in de auto.
Ze zat naast me...
...en Miles stopte ergens en zei: 'Wacht'.
En hij kwam uit het gebouw...
Erg high.
Er zat cocaïne op z'n gezicht...
...en ik wil iets zeggen, maar ik was te bang.
Hij gaf me een duwtje en zei: 'Je hebt haar geneukt.'
En ik zei: 'Ik heb haar niet geneukt.'
En hij zegt 'We gaan pas weg als je het toegeeft.'
Hij zette de motor af.
Ik zei: 'Ja, ik nam haar op de motorkap.' -En hij: 'Ik dacht dat we vrienden waren.'
Dat was een avond uit met Miles.
Miles kwam in die tijd langs. We...
Hij had geld nodig en we leenden hem wat.
Met het idee dat dat weg was en...
Hoe dan ook, dat was dat en ik zei tegen Marie:
'Dat is vast 't einde. Hier komt ie niet van terug.'
En ik zei: 'Maar je weet het nooit.'
Rond dezelfde tijd...
...kwam Cicely Tyson me weer opzoeken.
Ze was altijd al blijven komen...
...maar nu kwam ze vaker.
Hij was in die jaren in slechte gezondheid.
Veel mensen dachten dat hij...
...nooit meer zou spelen.
Dat dacht hij zelf ook.
Cicely inspireert hem weer in te zien dat hij iets te bieden heeft.
Dat zijn creativiteit... Hij heeft zijn creatieve hoogtepunt nog niet bereikt.
Ze hielp me die lui uit m'n huis te zetten.
Ze beschermde me en zorgde...
...dat ik gezond at en niet veel dronk.
Ze hielp me van de cocaïne af.
Ze gaf me gezonde voeding, veel groenten en vruchtensappen.
Hij jogde over het strand en probeerde vegetariër te worden...
...wat geweldig was, want hij kon het niet.
Miles zei: 'Kom me halen. Breng me ergens waar ze vlees hebben.
Laat me het ruiken en breng me dan een broodje worst.'
Miles had die jaren nodig om de kracht op te roepen...
...om met drugs te stoppen, weer te spelen en met het publiek om te gaan...
...de tournees, de recensenten...
...om te leven.
Van 1975 tot begin 1980 pakte ik mijn trompet niet op.
Meer dan vier jaar lang niet.
Uiteindelijk was het bijna zes jaar.
Hij bracht steeds tapes naar me...
...van een andere band, de elektronische band.
Ik zei: 'Ik betaal je $70.000 voor twee concerten in Avery Fisher Hall.'
Hij keek me aan alsof ik gek was. Niemand deed dat.
En ik schreef een cheque uit voor 35.000 dollar en gaf die aan hem.
Ik hield m'n adem in.
Ik kocht een splinternieuwe, kanarie-gele Ferrari sportcoupé...
...met een targa-top.
Ik was weer klaar voor de muziek.
Hij kocht die auto om bij dat optreden te komen.
Ik kocht een nieuw overhemd.
Hij kocht 'n Ferrari.
Miles was terug.
En hij had een nieuw geluid met al die jonge muzikanten.
Hij was zeven jaar weg en ineens was hij terug.
Hij had kunnen stoppen en zeggen: 'Ik heb genoeg gedaan.'
En iedereen zou zeggen: 'Nou en of.' Maar hij wilde doorgaan.
Het was niet alleen een comeback van een artiest. Maar van een mens.
Ik heb nog nooit iemand dat zo zien doen.
Speel je nog steeds graag op jazzfestivals in Europa?
Ja. Ik speel graag in Europa, op jazzfestivals.
En Molde dan? Je bent laat.
Ik was ziek vanochtend.
Al met de eerste tournee.
Elke dag of land waren we in een andere stad.
Stel dat een show om acht uur begint...
...dan waren we om middernacht in het hotel.
Daarna wilde hij schilderen.
Hij pakte iets om te schrijven en begon te tekenen.
Hij tekende in het vliegtuig, in de auto.
Tijdens het wachten op de vlucht.
Voor het optreden, in de kleedkamer.
Het stroomde letterlijk door z'n arm in z'n hand, op 't papier.
Als je een verkeerde lijn maakt, is het dan net als bij muziek?
De noot naast die waarvan je denkt dat fout is, corrigeert de voorgaande.
Het was vroeg in de ochtend en ik ging joggen.
En ik wachtte bij de lift en de lift ging open en daar was hij.
Mijn hart klopte. Het was net als...
...in een film als je de vampier ontmoet.
Je weet dat je doodgaat en het kan je niet schelen.
Ik keek om en hij zei: 'Ren snel, want als ik terugkom, krijg ik je.'
En dat was het. We zijn samen gaan schilderen.
Hij was erg geïnteresseerd in alles wat hij deed...
...wat het ook was.
Waarom ben je gaan schilderen?
Hij was nooit meer gewild.
Wie zijn jullie?
Het leek alsof hij vergat wie hij was geweest.
Het is een nieuw begin.
Hij was in talkshows.
Goedenavond. Dit is Miles Davis.
Laat op tv.
Miles Davis. -Miles Davis.
Miles Davis.
Hij accepteerde interviews in elke stad waar hij speelde.
Hij leek totaal veranderd.
En hij ging op stap met Prince en speelde met hem.
Hij hield van Prince. Het was voorbestemd dat ze samenwerkten.
Ik kreeg een telefoontje van Tommy LiPuma, vicepresident bij Warner Bros.
Hij zei: 'Miles Davis is weg bij Columbia en komt bij Warner Bros.'
Ik zei: 'Echt? Gefeliciteerd.' Hij zei: 'Heb je muziek?'
Toen ik ophing, kwam de bas voor 'Tutu' in me op.
Als ik een lied voor iemand schrijf en...
...ik zie ze erop swingen, weet ik: dit is 't.
Ik kijk door de studio en zie Miles.
En hij begint op de piano te spelen.
Terugkijkend realiseer ik me dat hij nog nooit zo heeft opgenomen...
...met koptelefoons, op een track met drummachines en zo.
Hij was er dol op. Hij stapte er niet zomaar in. Hij maakte het zich eigen.
In de kern bleef hij gewoon die jongen...
...die naar New York kwam om muziek te spelen. Hij wilde dat gevoel houden.
Miles praatte nooit over z'n oude platen.
Hij had ze niet in huis. Niet één.
Niet één en hij wilde ze niet.
Hij wilde alleen waar hij aan werkte.
Toen ik in de band kwam, leek Miles cool.
Weet je, hij was alert en bij de pinken.
Maar kort daarna zag hij er niet zo goed uit.
En als je het concert ziet van Saturday Night Live...
...dan weet je wat ik bedoel.
Hij beweegt traag en zijn geluid is erg kwetsbaar.
Hij was gekweld omdat hij de toon niet kon krijgen.
Hij kreeg hem niet.
Soms hobbelde hij over het podium, maar...
...toch Miles.
Het is voor het eerst vanavond dat Miles Davis en Quincy Jones samen spelen.
Ik probeer het al 15 jaar.
Ik bleef hem maar porren.
En hij zei: 'Oké, klootzak.'
Hij hoeft geen noot meer te spelen...
...want hij liep al 50 jaar voorop.
Het was geweldig om hem op zijn 65e te zien proberen zijn 25-jarige zelf...
...weer te creëren.
Mijn liefde, mijn broer...
...en een van mijn favoriete musici en idolen, Miles Davis.
Ja, ik hield van hem.
Mijn ziel wordt er blij van.
Er was een melodie, 'The Pan Piper'.
Het was een moeilijk nummer...
...en ik wist niet of hij het wel zou kunnen spelen.
Hij zou 't nooit zeggen.
Dus toen het tijd was om het te doen, weet ik nog dat ik erin sprong.
Ik weet nog dat hij zei: 'Luister, ik wil nooit meer dat oude doen.'
Ik zat voor de tv en zei:
'Hij is ziek.'
Hij zei: 'Als God je straft, is het niet dat je...
Het is zo triest.
...niet krijgt wat je wil.
Je krijgt alles wat je wilt...
...en dan is je tijd om.'
Miles Davis.
Quincy Jones.
Miles ging op Labor Day weekend 1991 naar 't ziekenhuis.
We praatten en luisterden naar muziek.
En ik keek naar hem en hij zag er grappig uit. Stil.
Ik keek op en de dokter...
...kwam binnen, het was maar een tel.
Hij had z'n hoofd op mijn schoot.
De dokter begon op hem te beuken.
En toen piepte hij iets op en kwam er een andere en nog meer.
En ik zat nog steeds op het bed en hij was uitdrukkingsloos.
Hij ademde. Ik wist dat hij niet dood was. Ik wist niet... Het was vreselijk.
En ze werken aan hem...
...en slaan en geven hem injecties...
...en rollen ons naar de lift.
En ze merkten niet eens dat ik op 't bed lag, met hem naast me.
En we waren omringd door mensen...
...en in de lift zeiden ze: 'Hij had een beroerte.'
Deborah, mijn ex-vrouw, belde me en ze zei:
'Hou je maar vast.'
Ik zei: 'Wat is er?'
Ze zegt:
'Miles Davis is overleden.'
En het voelde alsof...
...iemand me...
...met 'n moker had geslagen.
Miles was zeker weten...
...de meest unieke mens die ik ooit kende.
Hij deed dingen totaal anders dan de rest.
Hij keek anders. Hij zag dingen anders.
Je moet trouw zijn aan jezelf. Dat was zijn filosofie.
Hoe kan iemand zulke mooie muziek bedenken...
...met die heel andere kant?
Soms kon ik het niet aan.
Soms was het gewoon perfect.
Ik heb geen spijt, ik vergeet 't niet, maar de liefde blijft.
Ik mis hem.
Ik mis 'm. Ik droom vaak over hem.
Hij...
Wat 'n aanwezigheid.
Natuurlijk hield ik van hem.
Hij was als een broer...
...die domme dingen deed en je accepteerde het.
Hij was echt.
Heel echt.
Er zullen niet veel Miles-en meer zijn.
Genoeg. Ik kan niet meer.
Ondertiteld door: Gerrie Timmerman