NA MOTYWACH WSPOMNIEŃ HARRY'EGO HAFTA
NIEPOKONANY
TYBEE ISLAND W STANIE GEORGIA ROK 1963
Hercka, ratuj!
Prosto z nowojorskiej Brighton Beach...
CONEY ISLAND, NOWY JORK ROK 1949
...trzynastokrotny zwycięzca,
duma Polski,
ocalały z Auschwitz -
Harry Haft!
HAFT KONTRA LA STARZA
Dawaj, Harry!
Kontra!
Nie daj się zablokować! Niech cię goni!
Wal! Nie spinaj się!
Podnieś ręce!
Ręce!
Patrz na mnie!
Walka!
Bardzo mądrze.
Rozwalaj sobie ręce.
Grzmotnij w ścianę, twardsza i mniej hałaśliwa.
30 dolców?
Ciesz się, że cokolwiek. Znowu dostałeś cięgi.
- 13 zwycięstw. - I siedem porażek, sześć z rzędu.
Co się z tobą dzieje?
"Duma Polski".
Nożyczki są na stole.
Hercka.
Hop siup, w głupi dziób.
Mam wizje.
Wizje?
Widzę to, co było.
Przeszłość to przeszłość.
Sama do mnie wraca. Wracają zmarli.
Dlatego kiepsko wypadasz na ringu.
Ciągle myślę o tamtych czasach.
- Dlaczego teraz? - Żebym to ja wiedział.
Musisz zapomnieć. Wtedy przeszłość zniknie.
- Ty o niej nie myślisz? - Zdarza mi się.
Ale się hamuję.
Hop siup, wóda w dziób.
Ciągle na siebie spoglądacie.
Mam patrzeć na twoją gębę?
Nie widziałem takich spojrzeń.
Ona śpiewa jak słowik.
Harry Haft?
Emory Anderson, dziennikarz.
Mogłem pokonać La Starzę.
Nie poddałem się. Napisz pan to.
Interesuje mnie raczej pańska historia.
- Wszyscy ją znają. Przeżyłem Auschwitz. - Ale nikt nie spytał, jak.
Niech pan już idzie.
- Jak nauczył się pan boksować? - Mój brat nie jest zainteresowany.
Proszę to przemyśleć.
Perec.
Jak ktoś znów spyta, to o tym nie mów.
Nigdy.
A gdyby przeczytała o mnie w gazecie?
Osiem lat, Hercka.
Skoro dotąd jej nie znalazłeś...
Ujrzycie to na własne oczy.
Ile by pan dał, by zobaczyć coś niewyobrażalnego?
Coś, czego pan nie zapomni.
Za wspomnienie, które wryje się panu w pamięć na resztę życia.
Jeszcze zamknięte.
- Zaczekam. - Mówiłem trzy dni temu:
- nie ma nic nowego. - Będzie.
- Lea Kuczyńska, Bełchatów, Polska. - Kaczyńska.
Nic nie ma. Przykro mi.
- Proszę sprawdzić. - Gdzie? Sprawdzałem wszędzie.
- Tutaj albo tam. - Szukałem.
- Ciągle w jednym miejscu. - Tam trzymamy te dane.
Co jest tam? Wiecznie grzebie pan w tych samych papierach.
- Niech pan poszuka! - Nie ma gdzie.
- Co to jest? - Proszę to odłożyć.
A to? Co tam jest?
- Niech pan to przejrzy! - Miriam, wezwij policję!
Proszę go puścić.
- Chodźmy. - Szaleniec!
- Rozumiem pańską frustrację... - Próbuję ją znaleźć.
On non stop szuka w jednym miejscu!
- Robi, co w jego mocy. - Potrzebuję pomocy!
Można ciszej?
Spokojnie.
Złość tu nie pomoże.
Jak pani na imię?
Miriam. Wofsoniker.
Próbujemy panu pomóc. Ale musi nam pan zaufać.
Tylko pani.
Z pańskich ust to spory komplement.
Ta Lea to pańska krewna?
Nie.
Wywieźli ją do Ravensbrþck, Bergen-Belsen, Auschwitz?
Nie wiem.
A pańska rodzina? Wie pan, czy...?
Matka, ojciec i siostry...
Czuję, że są u Boga.
Ona nie.
Ona żyje.
Chcę walczyć z Marciano.
- La Starza walnął cię w głowę? - Pokonam go.
Jezusie!
Marciano ma szanse zostać mistrzem świata.
Nie będzie się bił z takim cienkim bolkiem. Z patałachem.
Ocalałem z Auschwitz.
Nikogo to nie obchodzi, skoro przegrywasz.
Ludzie nie chcą o tym słuchać.
- Wojna się skończyła. - Nie umiesz załatwić meczu z Marciano?
Nie próbuj pyskować.
Umiem załatwić, ale nie z tobą.
Jest mi potrzebny.
Do czego?
Moja dziewczyna z Polski nie wie, że żyję.
Że tu jestem. Jeśli będą o mnie pisać...
Mieszka w Nowym Jorku i czyta dział sportowy?
Inaczej nie widzę szans.
Więc muszę być sławny w całych Stanach.
Ten mecz jest potrzebny.
Pali pan?
Nigdy nie paliłem.
Nawet w obozie?
Wymieniałem to na jedzenie.
Z kim?
Ze strażnikami.
Najpierw by pana zabili.
Nie, bo chcieli papierosa.
Najpierw się najadasz, potem im dajesz.
Głowa do interesów. Ubijamy interes?
Chcę walczyć z Marciano.
I potrzebuje pan rozgłosu, żeby zwrócił na pana uwagę?
To niech pan opowie o obozie.
Ludzie nie chcą o tym słuchać.
To ich zmuśmy.
W zamian za szczerość opublikuję to na całym wschodnim wybrzeżu.
Marciano zwróci uwagę.
Pewnie musi pan spytać brata.
Wyjdźmy stąd.
Trafił pan do Auschwitz w '43.
Do Auschwitz-Birkenau.
I przeżył tam pół roku. Większość najwyżej dwa miesiące.
Chcę, żeby ludzie poznali pańską wersję.
Jakakolwiek ona jest.
Nie zbulwersuje mnie pan.
Jean?
Wstawaj.
Jean, wstań.
Do roboty!
Do roboty, mówię!
Do roboty!
Na kolana, żydzie!
Na kolana, mówię!
Pozwalam wam żyć i pracować, a wy pełzacie jak wściekłe psy.
"Ja, Sturmmann".
Ja, Sturmmann.
Nie do ciebie mówiłem!
Wstawaj. Bo sam cię wrzucę do tego dołu!
Nie! Proszę!
Zajmę się tym żydkiem.
- On należy do mnie. - To rozkaz.
To moja wina. Zabijcie mnie, nie jego.
Niech wraca do pracy.
Mnie, nie jego. To moja wina.
Wstawaj.
Mnie zabijcie! Nie jego!
Idziemy.
Chciał oddać za ciebie życie. Byłem pod wrażeniem.
- Zabiliście jego żonę. - Nie ja.
Machina.
Witaj w Jaworznie.
Podleczcie go i dobrze karmcie.
Będzie tu pracował, póki ręka mu się nie zagoi.
Żyda po tygodniowym pobycie wysyła się do gazu.
Otrzyma pan dodatkowe środki za fatygę.
144738,
teraz jesteś mój.
Hercka.
Hercka Haft.
Tak się nazywam.
Obersturmfþhrer Dietrich Schneider.
Jaki miał plan?
Powiedział, że mogę być jego atutem.
Uderz mnie! To rozkaz.
Trenował mnie. Mam dobry prawy prosty.
Rozwaliłbyś mnie, gdybyś mógł.
Przerwa?
Zrobię z ciebie gwiazdę.
W niedziele będą walki bokserskie dla rozrywki oficerów.
I dla mojego zarobku.
Z kim?
Z ochotnikami.
Z Żydami?
Tak. Dostaną dodatkowe racje.
Mam jakiś wybór?
Zawsze jest wybór.
Sto reichsmarek przeciwko żydkowi Schneidera!
Do narożnika.
Panowie, zaczynamy!
Dla ochrony.
Walczycie, aż któryś nie będzie mógł wstać.
Postaraj się, żebyś to nie był ty.
Bądź silny.
Skup się.
Podnieś ręce. Ręce!
Chodź tu.
Bij się, bo pozwolę im zrobić z tobą, co chcą.
Podnieś ręce!
Leż.
Mówiłem: leż!
Prawy!
Wynieść go.
Wygrywa ten, który się utrzymał.
Co byś wolał?
Kulkę czy komorę gazową?
Do narożnika.
Następny!
Kogo kochasz najmocniej na świecie?
Matkę, ojca, brata,
kobietę?
Warto się o nią bić?
Wystarczy. Opisz pan to.
Popatrzę sobie na plażę.
Piwo?
Poproszę.
Chodź tu!
Pieprzony zdrajca!
Miałeś siedzieć cicho.
- Co napisali? - Naucz się czytać po angielsku.
Podobno przeżyłeś dzięki boksowaniu. Co jeszcze mu powiedziałeś?
Nic poza tym.
W ogóle nie myślisz! Na co ty liczyłeś?
- A jak się dowie, co naprawdę robiłeś? - Ratowałem ci życie.
To robiłem.
Zostaw go.
Wszystko w porządku.
Po stokroć zawdzięczam ci życie.
Ale czy jestem z tego dumny?
Gdybym mógł, wyciąłbym z głowy wspomnienia.
- Przeczytaj mi to. - Opowiedziałem ci.
Tak, a teraz przeczytaj.
Uważasz, że zmyślam?
- On to napisał, nie ty. - Zgadza się. I już ci streściłem.
- Własnymi, nie jego słowami. - Przestań.
Nie mam czasu, żeby czytać ci jakiś niepotrzebny artykuł.
O czymś, o czym nie należało mówić.
Zmieniam temat.
Żenię się z Różką.
Wystąpisz jako mój szomer.
Z tą piosenkarką?
Dlaczego?
Ona też ocalała.
Rozumiemy się.
Nie ma pytań.
To nie miłość.
Jesteś ekspertem?
Z Leą to była miłość.
To tylko dziewczyna, którą obracałeś.
Naucz się czytać po angielsku.
Jesteś zbyt spięty.
Słyszysz?
Ruszaj się w rytm muzyki. Tańcz.
Ruszaj ciałem.
Na luzie - głowa, nogi.
To jakiś wariat.
Możesz uderzać, jak będziesz rozluźniony.
No dawaj, Harry. Nogi luźno.
Czujesz rytm?
Słuchaj muzyki.
Puść wolno ciało.
- Jak się czujesz? - Nieswojo.
Masz cały czas się ruszać.
Rozluźnij się. Głowę też.
Nie spinaj się.
Coś w tym rodzaju. W swoim własnym rytmie.
- Nie myśl za dużo. Dawaj. - Teraz dobrze?
Ładnie!
Brawo, tygrysie.
Jeszcze tańczymy?
Ruszamy się. Nieźle ci idzie.
Rób uniki. Świetnie.
Makaroniarz ustawiony. 18 lipca na Rhode Island.
Walczysz z Marciano. Bierz się za trening.
Marciano?
Do roboty, żydku.
Otóż to. Jesteś bestią, Harry.
Słyszysz? Marciano będzie się bił ze zwierzęciem!
Wszystko w porządku?
Żydowskie zwierzę!
JOM KIPUR DZIEŃ POJEDNANIA
Tu są ludzie, Rocky.
Ośmieszasz mnie.
Pracuj ciałem.
Masz widzów.
Ledwie cię poznają.
Przyszli zobaczyć Rocky'ego, nie jego siostrę.
Żyjesz, Leo?
Jak Marciano cię tu zobaczy, urwie ci łeb.
- Wyjdź. - Pomóż mu wstać.
Potrzebny mi partner sparingowy.
- Przyszedłem popatrzeć. - Myślisz, że nie wiem, kim jesteś?
Niezły ten pismak. Poeta.
Nie wszystko to prawda.
Jak zwykle.
Nigdy nie widziałem tego z bliska.
Przepraszam.
Miałem w Warszawie krewnych, zmarli w obozach.
Nasz naród od zawsze jest workiem treningowym.
Jesteś z Polski?
Tam się urodziłem. Dawno temu.
Charley Goldman.
Hercka Haft.
Harrym stałem się w Ameryce.
Ja mam na imię Izrael. Nikomu nie mów.
Mam dla ciebie radę.
Nie przychodź tu więcej.
- A rada na mecz? - Mądrala.
Izrael.
Wiesz, dlaczego muszę wygrać.
Nie możesz. Możesz najwyżej przeżyć.
Proszę państwa, zamykamy. Zapraszam jutro od dziewiątej.
Przykro mi, nie mam nic o Lei.
Nadal mi pani pomaga?
Tak.
Dlaczego by nie?
Czytała pani, co robiłem.
Wychodzę.
Odprowadzę panią.
Przypomina mi się kawał z obozu.
Matka z synkiem idą plażą. Nagle nadciąga fala...
Opowiadaliście tam kawały?
Czasami.
Żeby nie myśleć o tym, co się dzieje.
Przez chwilę człowiek mógł się pośmiać, posłuchać śmiechu innych.
Nawet jak dowcip nie był śmieszny, to był.
Nie pomyślałabym.
Że co?
Że w tak strasznym miejscu ktoś żartował.
Nie umiem opowiadać kawałów.
Nie trzeba było być w tym mistrzem.
Opowie mi pan o Lei?
Po co?
Chcę pana lepiej poznać.
Ma pani męża?
Nie.
Miałam narzeczonego.
Służył na Pacyfiku.
Mieliśmy się pobrać, ale Steve nie wrócił z wojny.
Jak wyruszał, nie miałam odwagi za niego wyjść.
Steve?
Tak. Nie jest Żydem.
Sądzi pani, że żyje?
Długo tak myślałam.
Teraz już wiem. Wiedza pomaga.
Pani zdaniem Lea umarła, prawda?
Nie.
Liczę, że żyje. Będziemy jej szukać.
Dlaczego tak pani patrzy?
Trafia do nas każdy, kto ocalał z obozu.
Słyszałam już wszystkie możliwe potworności.
Myślisz, że cierpiałaś, bo jakiś szajgec zginął na wojnie?
- Wiem, co pan robi. - Nic nie wiesz.
Nie musi mi pan opowiadać. Ale proszę tak do mnie nie mówić.
Będę mówił jak chcę.
Bo sobie pan zasłużył?
Przeżył pan horror, więc ma prawo być dupkiem wobec życzliwych ludzi?
Miriam, czekaj!
Musisz zobaczyć ten film. Samson zburzył całą wielką świątynię.
Jaką świątynię?
Nie znasz historii Samsona i Dalili? To żydowski bohater.
Znam. Ścięła mu włosy.
Źródło jego siły.
Samson doprowadził do zawalenia świątyni, z ludźmi w środku.
Adios, Samsonie i Dalilo.
Czemu nie poprosił Boga o pomoc, zanim go oślepili?
- Trzeba spytać DeMille'a. - Kogo?
Reżysera.
"Wyprawy krzyżowe", "Kleopatra"...
Co pan tu robi?
Potrzebne mi zdjęcia. Pewnie Pepe?
Emory Anderson. Autor artykułu o pańskim zawodniku.
Zrobiłbym parę zdjęć, zadał kilka pytań.
Co pan na to?
Bardzo dobrze.
Podobno szukasz tej dziewczyny.
Trzeba było powiedzieć. Mam kontakty na całym świecie.
Czemu miałbyś pomagać?
Trzy razy się rozwiodłem. Jestem romantykiem.
Świetnie, moment.
Przejdę na drugą stronę.
Opowiedz o tym naziście.
Szkolił cię, karmił, utrzymywał przy życiu.
Bardzo dobrze.
Nie ma o czym opowiadać.
Zapewniał ci ochronę.
Zarobił na mnie kupę forsy.
Byłem tresowanym psem, niczym więcej.
Nawet bity pies kocha pana.
Przepraszam!
Chciałem powiedzieć, że nic nie jest białe ani czarne.
To sedno wiarygodnej historii.
Pęknięcia, powiązania dobra ze złem, hitlerowców z Żydami.
Słyszałem kiedyś...
o więźniu, który zgubił czapkę.
To znaczy?
Za brak czapki na apelu mogli cię zabić.
Bez czapki by zginął.
Facet wraca do baraku i widzi czapkę zostawioną przez kogoś innego.
Chwyta ją i wybiega.
A do baraku wraca jej właściciel. Szuka i szuka.
Czapki nie ma.
Ten, który ją wziął, idzie na apel, wiedząc,
co się stanie z tym, który został bez czapki.
Po apelu wraca do baraków. I słyszy strzał.
Wie, że zabili tego drugiego.
Czy wzięcie czapki było złe?
Przeżył kolejny dzień.
Ciągle dokonywaliśmy takich wyborów.
Kiedy głodowaliśmy,
kiedy krwawiły nam dziąsła,
gdy bolał brzuch i obsrywaliśmy portki.
I kiedy człowiek przypominał sobie, że kiedyś miał rodzinę.
Wybory.
Zróbmy jeszcze zdjęcie.
Muszę wymienić żarówkę.
Proszę.
Co to jest?
Twój ring.
Nie dotrwa do końca rundy!
Nie lubię go.
Właź.
Ręce.
Blokuj jego lewą.
Chciałeś prawdziwego przeciwnika.
To świetny zawodnik.
Przed wojną startował w mistrzostwach Francji wagi ciężkiej.
- To Żyd? - Nie.
Mam dbać o przepisową walkę. Dzwonek rozpoczyna i kończy rundę.
Czekajcie w narożnikach.
Postawiłem na ciebie dużo pieniędzy.
Dość tego gwiazdorzenia, Rito Hayworth. Wracaj na ring.
Wykończ parcha!
Strażnik! Poświeć tutaj!
Chcesz się poddać?
Nigdy nie zapomną tego, co zrobiłeś.
Może i cię nienawidzą, ale zyskałeś ich szacunek.
- A pański? - Oczywiście.
Jest pan esesmanem.
To co?
Nienawidzi pan takich jak my.
Wcale nie.
Tak silne uczucia są dla ludzi prostych.
Te obozowe przykrości to tylko środek do celu.
Na studiach jeden z wykładowców mówił o wojnie.
Albo zwyciężasz i rządzisz, albo przegrywasz i służysz.
Cierpisz lub triumfujesz. Jesteś kowadłem albo młotem.
Ale będąc młotem, niekoniecznie lubię walić w kowadło.
- To po co walić? - Bo to nieuniknione.
Wszystkie imperia zbudowano, niszcząc inne nacje.
Rzymianie - Galów,
Normanowie - Anglosasów, Mongołowie - Chińczyków,
Amerykanie - Indian. A teraz...
Niemcy - Żydów.
Hitler nie był pierwszy.
Przepędzają was z krajów chrześcijańskich od tysiąca lat.
Za samo to, że żyjemy. Bo za co?
Nie broniliście się. Prawda?
- Nie broniliśmy się? - Nie.
Każdy by to przewidział, gdy Hitler doszedł do władzy.
Odbieranie wam praw, poniżanie.
Ale twoi bracia nie chcą się ratować.
Żyć.
Muszę się odlać.
Moja rodzina od dwustu lat mieszka w Bełchatowie.
Jestem Polakiem. Dokąd mieliśmy iść?
Myślałem, że Niemcy staną się wielkie w sposób cywilizowany.
Że po przemocy nastąpi pokój.
Ale spuszczono ze smyczy potwory.
Ludzi okrutnych i głupich.
Co za upadek.
Trzecia Rzesza upadnie.
A ja zaświadczę o jej zbrodniach.
Żeby strzelić, musisz odbezpieczyć.
Nie broniliśmy się?
Dokąd uciekniesz, przyjacielu?
W kradzionym niemieckim aucie?
Czy uratujesz się, zabijając jedyną osobę, która stoi między tobą a komorą gazową?
Czujesz się silny?
Nic nie czuję.
Prost.
Czyli "na zdrowie".
Jak to jest po waszemu?
L'chaim.
No to...
l'chaim.
Za życie.
Panie Haft?
Zaraz!
Miriam.
Mam informacje o Lei.
Znaleźliście ją?
Niezupełnie.
Ale organizacja z Chicago znalazła kobietę,
która rozpoznała nazwisko.
Razem dotarły do Ravensbrþck.
Lea żyje?
W maju '45 żyła.
Powinien pan usiąść.
Proszę się napić.
Bądźmy dobrej myśli.
Nigdy nie wróciła do Bełchatowa.
Gdzie jest?
Jeszcze nie wiem.
Trzeba uzupełnić tę układankę.
Dziękuję.
Nie ma za co.
Idę nas zameldować.
Ręce i nogi. Nie rozkładaj łokci.
Przegrałeś siedem z dziewięciu walk.
Marciano jest większy, wali mocniej i ma więcej doświadczenia.
Mówiąc po pięściarsku: źle cię szkolili.
- Myślisz, że nie próbowałem? - Nie ty, tylko ten esesman.
Zdradzę ci sekret: Rocky ma dyskopatię.
Boli go, chce szybko skończyć mecz.
Co robisz?
Atakuję. Zmuszam go do odskoku.
Podstawowa zasada: nie stosuj sztuczek przeciwnika.
Nie wymyślił ich po to, żeby go powaliły.
Przejdź do rzeczy.
Zrobię ci dwudniowy trening, ale nikomu nie mów. Zrozumiano?
Dwudniowy?
Czemu pomagasz mi wygrać?
Wygrać? Najwyżej przegrać z godnością.
Musisz opanować uniki. Słyszysz?
- Marciano jest jak czołg. - Wcale nie. I ma krótkie łapy.
Ostatni raz byłem w tym wychodku.
Tam są kupy z czasów wojny o niepodległość.
Fajdał tam jeszcze Aaron Burr.
Trenował tu Joe Lewis.
Tutaj?
- Bezkonkurencyjny gość. - To sałatka?
Przez 12 lat był mistrzem świata, a i tak go nie szanują.
Dlaczego?
Żarty sobie robisz?
- Coś nie tak? - Joe Lewis to Murzyn.
Najlepszy. Co to za mięso?
Mogę o coś spytać? Nie rozumiem, jak to jest z nazistami.
Co tu rozumieć?
Nas nie lubią za kolor skóry. Wy jesteście biali, jak hitlerowcy.
- Oni tak nie uważają. - Wiecznie lądujecie w tej samej sytuacji.
Ludzie, jak chcą kogoś nienawidzić, to nienawidzą.
Są w Polsce Latynosi i Murzyni?
- Nie ma. - Poważnie?
- Wiesz, co to oznacza. - Co?
Brak dobrego żarcia.
Dobra szynka?
Szynka. Bo ją wcinasz.
Bóg i tak nie zwraca na mnie uwagi.
Dbaj o intensywność ciosów. On zadba na pewno.
Bardzo dobrze.
Stopy za wąsko lub za szeroko.
Muszą być odpowiednio ustawione.
Popatrz na sznurek. Jest w kształcie litery U, a ma być prosto.
Teraz dobrze. Ruszaj się.
Nie stój przed nim jak platfus.
Jego ostatni przeciwnik mówił,
że czuł się jak wkręcony w śmigło samolotu.
Trzymaj równowagę. Pokaż, jak to robisz.
Po pięściarsku mówiąc: trzymasz gościa na krótkim oddechu.
Zadajesz ciosy i utrudniasz mu oddychanie.
Dasz mu wziąć głęboki oddech i już po tobie. Intensywność ciosów.
- Wiecie, co robi przed walką? Śpi. - Po prostu?
Kładzie się na stole,
podkładają mu pod głowę poduszkę i słodko zasypia.
A potem wychodzi na ring i spuszcza komuś manto.
Może jednak zmienisz ekipę?
Nie igraj z losem.
Schowaj podbródek. Patrz na niego.
Obrona!
Tak to rozumiem. Łokcie bliżej.
Zobaczyłem światło.
Masz.
Na sen.
Żadnych proszków.
Mój starszy brat w pierwszej wojnie służył w czarnym regimencie.
Czarnym?
Złożonym z kolorowych.
We wrześniu 1918 ruszyli w Argonny, by odeprzeć Niemców.
Trzy dni spędził w błocie, w leju po pocisku.
Pod szkopskim ostrzałem.
Widział, jak giną jego koledzy.
Jak wrócił z wojny, cały się trząsł i krzyczał.
Wiem, jak to zostaje w człowieku.
U Clyde'a się nie skończyło.
Aż zakończył to sam.
Nic mi nie jest.
Jesteś religijny?
Po obozie?
Ja też nie.
Ale człowiek czasem się zastanawia.
- Muszę wracać do Marciano. - Wiem.
Ostatnia rada.
Nikt nie oczekuje, że wygrasz.
Ani nawet, że będziesz walczył.
Mówi ci to ktoś od zawsze niedoceniany:
możesz to wykorzystać.
Rozumiesz?
Jeszcze jedna rada.
Nie kupuj nic na ulicy, zwłaszcza brylantów.
Życzę ci szczęścia i sukcesu, Hercka.
Powodzenia, Izrael.
HALA SPORTOWA W PROVIDENCE
Pepe mówił, że ktoś na mnie czeka.
Lubisz boks?
Pewnie. Chodzę na mecze.
A Rhode Island latem jest cudowne.
Może przyda ci się w tłumie przyjazna twarz.
Pójdziemy kiedyś na kawę?
Tak.
Albo potańczyć.
Muszę?
To do kina.
Dobrze.
Usiądziemy?
Obejrzałabym "Na przepustce".
- Co to? - Gene Kelly i Frank Sinatra.
Nie znam.
To musical.
- Akcja dzieje się w Nowym Jorku. - Nie lubię musicali.
W prawdziwym życiu ludzie do siebie nie śpiewają.
- Bo to fantazja. - Nie miałem czasu fantazjować.
Może pora zacząć.
Muszę się szykować.
Będę ci kibicowała.
Dobra. Może spotkamy się później?
Może tak.
Może?
Harry Haft - 78 kilo 90 gramów.
To nie będzie żadna walka!
Rocky Marciano - 83 kilo 70 gramów.
Mamy szansę uciec.
Prosto z nowojorskiej Brighton Beach...
trzynastokrotny zwycięzca i siedmiokrotny pokonany...
ocalały z Auschwitz -
Harry Haft!
Naprzeciw niego, prosto z Brockton w Massachusetts -
Rocky Marciano!
Nie daj w siebie walić!
Dawaj!
Panowie, rozdzielić się.
Przywal mu!
Otwórz usta.
Pokonasz go!
Ratuj!
Dorwij go!
W porządku? Patrz na mnie.
Głodny? Ja też.
Harry, żyjesz? Kiepsko to wygląda.
Anchois gotowane na parze. I zrumieniona bułka tarta, jak lubisz.
Miejmy to już za sobą.
Co się dzieje? Nie daj mu się przechytrzyć.
Hercka!
Walczcie!
Dotkliwa porażka.
Kończę z tym.
Zdenerwowałeś go w pierwszej rundzie. Za bardzo się rzucałeś.
Koniec z boksem.
Nie chcę cię namawiać, ale lepiej to przemyśl.
Ona nie żyje.
- Kto? - Lea.
Skąd wiesz?
Czuję taką...
pustkę.
Ogarnęła mnie.
Pustkę?
Uporczywą.
Czuję, że umarła.
I stąd wiesz?
Tak samo czuję, że z naszą rodziną stało się,
co się stało.
Zawsze myślałem, że zginęła z krewnymi.
Jak zabili jej ojca,
to pewnie i resztę.
Ale ty wierzyłeś.
Walczyłem dla niej.
To był jedyny powód.
Żeby z nią być.
Nie umiem tego powiedzieć.
Słowa nic nie znaczą.
To jest tutaj.
- To dobry moment, żeby się wycofać. - Właśnie.
Tylko nie wiem, co jest dobrego w tym dobrym momencie.
Co?
Nie wiem, co plotę.
Podwieźć cię do Nowego Jorku?
Zabieram Miriam.
- Powiedz jej, że się odezwę. - Na pewno?
Podwózka będzie gratis.
Gratis?
Dobry z ciebie kolega.
Jestem twoim bratem.
Wiem.
Ale i przyjacielem.
Tego nie wiedziałeś.
Hercka, wracaj. Dokąd chcesz uciec?
Wojna się kończy.
Proszę mnie puścić.
Dokąd?
Zabijałeś własnych braci.
Czemu tak?
Bo to mój obowiązek.
Uratowałem ci życie.
Zrobiłem z ciebie młot.
Ona do ciebie pasuje.
Zasługuje na coś lepszego.
Człowiek nie powinien być sam.
- Nie jest do tego stworzony. - Gadasz jak matka.
Bo mama już ci tego nie powie.
Sześć milionów naszych braci straciło życie.
Po co przetrwała,
jeśli nie po to, żeby żyć i mieć dzieci?
Zatańczymy?
Zespół ma przerwę.
Nie szkodzi.
Udawaj, że grają coś wolnego.
Zawsze stawiasz na swoim?
Nie. Ale nie boję się prosić.
Jak mi idzie?
Nieźle.
Kiedyś zatańczę do muzyki.
Ta mi się podoba.
Zostawiłam chustkę.
Wejdziesz?
Jak byłam mała i nie musiałam jeszcze siedzieć z kobietami,
przychodziłam tu z ojcem.
Zasypiałam mu na kolanach, słuchając śpiewów i modlitw.
Czułam się bezpiecznie.
Weź chustkę i chodźmy.
Możesz wejść dalej.
Było zimno.
Moja siostra urodziła
dwie godziny wcześniej.
Wszedł niemiecki żołnierz,
wyrwał jej dziecko i wrzucił na tył ciężarówki.
Oddychało tylko dwie godziny.
Pochodzę z religijnego domu.
Nikt mi nie powie, że taki noworodek ma grzechy, które musi odkupić.
Nie ma.
Ale czy po tym, co widziałeś, co straciłeś ty i nasz naród,
to miejsce nie zyskało na znaczeniu?
Łatwo odnaleźć Boga w synagodze.
Gdzie był, jak wrzucali to dziecko do ciężarówki?
- Nie wiem. - Czemu ten Bóg tyle od nas żąda?
Czasami przychodzę tu pytać.
Dostajesz odpowiedzi?
Niekiedy.
Mnie Bóg nie odpowiada.
Pytaj dalej.
I możesz rozmawiać ze mną.
Może nie szukaj już Lei.
Podzielę się tobą ze Steve'em,
a ty mną z nią.
Mogłabym.
Zaciął się.
Ustaw się do światła.
Już prawie.
Zaraz wracam.
Wszystko będzie dobrze.
Łup dla zwycięzcy.
Harry?
Lea Kaczyńska z Bełchatowa.
Nie wolno mi się zadawać z więźniarkami.
Ale mogę coś przekazać.
Powiedz, żeby przetrwała.
Że Hercka ją znajdzie.
Obserwuje nas.
Mamy być na łóżku.
Nie mogę.
Nie szkodzi.
Chodź się położyć.
Przepraszam.
Nic się nie stało.
TYBEE ISLAND W STANIE GEORGIA ROK 1963
NOWOJORSKI BROOKLYN CZTERY DNI WCZEŚNIEJ
Zamknięte!
Dla starego przyjaciela?
Nie przyjaźnimy się.
Może i nie.
Chyba nieźle się urządziłeś.
Zrobisz z tym, co uważasz.
Co to?
Adres w Tybee Island, w Georgii. Najpierw bym zadzwonił.
Mówiłem, że dotrzymuję słowa.
Wszystkiego dobrego.
Dwa pięćdziesiąt.
- Widzimy się na bar micwie Alana? - Obowiązkowo.
Pójdzie pani za mnie?
Chciał być dowcipny.
Podasz winogrona?
- Czerwone? - Tak.
Alan!
- Chodź tu! - Znowu wrzeszczysz.
To leń.
Tata cię woła!
Weź rękawice.
- Odrabiam hebrajski. - Rękawice. Zapnij koszulę.
Idziemy.
Walnij.
15 rund. Póki nie skończysz, nie pokazuj się w domu.
Atakuj!
Boksuj!
- Gdzie Alan? - Boksuje.
Zostawiłeś go tam?
Musi się nauczyć. Robisz z niego mięczaka.
A ty go terroryzujesz.
Nie umie wyprowadzić ciosu. Jak ma się bronić?
Przed czym?
Nie przeżyłby obozu.
Jak ja. Mnie też będziesz uczył?
Przestań.
Śpię dziś na kanapie.
Zabijcie mnie, nie jego!
Zabolało?
Co ci się śniło?
Idź do łóżka.
Do łóżka!
Z bimy będziesz musiał mówić głośniej.
Tata powiedział, że to wszystko nieważne.
Nie ma racji. Ważne.
Szykuj się do szkoły.
Miał w nocy zły sen.
Co mu jest?
Sam ci powie, kiedy będzie gotowy.
Jak będę miał ze 40 lat?
Tata bardzo cię kocha.
Ale mnie nie lubi.
Idę, bo się spóźnię.
Znowu koszmar?
- Już trzeci w tym tygodniu. - Liczysz?
Nic mi nie jest.
Nieprawda.
Daj mi spokój.
Dlaczego?
Przecież o wszystkim wiem.
No co?
O czymś mi nie mówiłeś?
Miałem kiedyś przyjaciela.
W obozie.
Troszczyliśmy się o siebie.
Na imię miał Jean.
Dzieliłem się z nim każdym kawałkiem chleba. On ze mną też.
Jean!
To mój przyjaciel.
Wiem.
Tutaj twoim przyjacielem jestem ja.
Nie mogę.
Nie zrobię tego.
Zawsze mi imponował.
Jego życie czy twoje?
Młot czy kowadło?
Wybieraj.
Walczcie!
Liczyłem, że to będziesz ty.
Dawaj. Przywal mi.
Powtarzał: "Przywal mi".
Przywal mi.
Wal, Hercka.
Przywal mi!
Chcę umrzeć jak mężczyzna.
Zrób to ty.
Nie mogę.
Proszę.
Proszę cię.
Przywal mi!
Proszę.
Nie daj mi zginąć z rąk Niemców.
Zamknij oczy.
Odmów...
za mnie kadisz.
Kiedy zwlekli z ringu jego ciało,
znów stoczyłem walkę.
Odtwarza mi się to ciągle w głowie.
Nie umiem tego przerwać.
Ofiarowałeś przyjacielowi dar.
Ja żyję.
On nie.
- Ładny ze mnie przyjaciel. - Zrobiłeś, co mogłeś.
Nie. Mogłem odmówić.
- Nie mogłeś. - Mogłem.
- Nie miałeś wyboru. - Miałem.
- Ale go biłem. - To nie był wybór.
Musisz mu powiedzieć.
- Komu? - Twojemu synowi.
- Alanowi? - Powiedz mu.
- Niby co? - Ma prawo wiedzieć, kim jesteś.
Kto obciążałby dziecko taką makabrą?
Zwyrodniały psychol!
Już to robisz!
Przepraszam.
Naprawię to.
Naprawisz rodzinę?
Lubię ten program.
HOTEL CLINEBELLE TYBEE ISLAND W STANIE GEORGIA
Idę nas zameldować.
Wniesiecie bagaże?
Chyba pada.
Podobno przelotnie.
Będziesz pływał w spodniach?
Przejedziemy się. Alan, przebierz się.
- Dopiero przyszliśmy. - Nie dyskutuj.
Potem popływasz.
Po co tu jesteśmy?
Na wakacjach.
Nie kłam.
Zorganizowałeś ten wyjazd nagle. Ostatnio nie patrzysz mi w oczy.
Idę się przejechać.
Ona tu jest.
Będziemy na plaży. Wiesz, gdzie nas szukać.
Gdzie idzie tata?
Szkoda, że taka pogoda. Chłopiec pewnie chciałby popływać.
Jak ona się czuje?
Jak mówiłem przez telefon, miewa lepsze dni.
Saro, przywitaj się. Nasza córka. Syn jest u kolegi.
To jest Alan.
Czeka na pana. W altanie na pomoście.
Alan, pogadaj z Sarą.
Napijesz się lemoniady? Świeżo wyciskana.
Bardzo chętnie.
Postarzałeś się, Hercka.
Twoja żona...
Miriam.
Jest dla ciebie dobra?
Aż za bardzo.
Cieszę się.
Kochasz ją?
Tak.
A Michael?
Co dzień dziękuję Bogu za niego i dzieci.
Musi znosić to wszystko - lekarzy, szpitale...
Jest dla mnie dobry.
Ładny chłopiec.
Pewnie po mamie.
Wciąż masz poczucie humoru i lubisz jidysz.
Niektórych słów nie da się przetłumaczyć.
Wyzdrowiejesz?
Lekarze już nic nie mogą.
Nadal jesteś piękna.
Kłamczuch. Ty wariacie.
W obozie,
kiedy chciałam się poddać,
myślałam o naszych wspólnych chwilach.
A to było ledwie kilka miesięcy.
Kilka miesięcy.
Dzięki temu przeżyłam.
Naprawdę w to wierzę.
Byliśmy młodzi, kochaliśmy się.
Aż dotarliśmy do tego kraju.
Odnaleźliśmy inne szczęście...
Dzieci,
miłość.
Dziękuję, że mnie kochałeś.
Zobaczyłam ten artykuł...
w przeddzień twojej walki z Marciano.
- Widziałaś to? - Tak.
Nazajutrz po ślubie z Michaelem.
Tak się cieszyłam, że żyjesz.
Zawsze wierzyłem, że znów się spotkamy.
Ale nie po to, żeby się pożegnać.
Kto to?
Ocaliła mi życie.
Zawsze chciałem, żebyś nie musiał dokonywać takich wyborów jak ja.
Żebyś nie dorastał w strachu,
że ktoś będzie cię prześladował za religię.
Żebyś nie nosił w sobie tego lęku.
Wszystko ci opowiem,
ale tylko raz.
Byłem w obozie koncentracyjnym.
Idź włożyć kąpielówki.
Nie opowiedziałem ci tego kawału.
Kawału?
Lata temu na promenadzie.
O żydowskiej matce z synkiem.
Idą sobie plażą.
Nagle nadciąga ogromna fala i porywa chłopca.
Kobieta krzyczy:
"Boże, coś ty zrobił mojemu jedynakowi?"
Wtedy kolejna fala wyrzuca dzieciaka na brzeg.
Matka go tuli, całuje po główce,
po czym spogląda w niebo i woła:
"A gdzie czapka?!"
Jesteśmy z dala od domu,
z dala od tego, co przydarzyło się tak wielu z nas.
W nowej ojczyźnie,
która nas przyjęła
i w której żyjemy bez lęku.
Chciałabym coś zaśpiewać.
Tłumaczenie na zlecenie Monolith Films: Katarzyna Wojsz
Harry i Miriam byli małżeństwem do śmierci Harry'ego w 2007 roku.
Miriam zmarła w roku 2019.
Pozostawili po sobie troje dzieci i sześcioro wnucząt.
REŻYSERIA
SCENARIUSZ
NA PODSTAWIE KSIĄŻKI: