MAE SAI TAYLAND
2018 HAZİRANI
Dördüncü birim.
Beklemede.
Mai Sai Bölgesi'nden gelen beşinci birim.
Bu birim için bir gönüllüye daha ihtiyacımız var.
Arkadaşım oğlunu aramaya gitti,
oğlunun bisikletini burada bulmuş.
Bizim oğlumuz da muhtemelen mağarada.
Suyun içeri girmesini...
önlemek için kum torbasına, suyu dışarı pompalamak için de...
jeneratöre ihtiyacımız var.
Hızlı hareket etmeliyiz.
Bu tarafa gittilerse, hâlâ yaşıyor olmalarına imkân yok.
Ne yapacaklar biliyorlar, değil mi?
Arama kurtarma ekipleri 20 saati aşkın bir süredir çalışıyor,
fakat kayıp 13 kişiden henüz bir iz yok.
Yaşları 11 ila 16 arasında olan çocuklar
Taylandlı bir futbol takımı oyuncuları.
TAYLANDLI TAKIM MAHSUR
Ani bastıran sağanak sonucu çıkışların kapanmasıyla çocuklar
mağarada mahsur kaldı.
Sayısız arama kurtarma ekibi Yaban Domuzları takımını arıyor.
Aylar geçtikçe yağmurlar gittikçe şiddetlenecek, dört aylık
muson dönemi geliyor.
Mağara sistemi tamamen suyla dolacak, çocukları şimdi çıkaramazsak,
bunu hiç yapamayacağız.
Bir cumartesi günüydü, çocuklar futbol oynamışlar,
ardından da bisikletleriyle mağaraya gitmişlerdi.
Hepsi de buranın çocukları,
Tham Luang Mağarası ve çevresi hep oynadıkları bir yer.
Yağışlar nedeniyle su bastığından, mağarayı temmuz ortasında kapatıyoruz.
Haziran olduğundan mağara hâlâ açıktı.
Çocuklar mağara kompleksine girerken
bir doğum günü kutlaması yapmayı planlıyorlardı.
Bu esnada dışarıda aniden sağanak yağmur bastırdı ve
içeride su seviyesi yükselmeye başladı.
BÜYÜK KURTARIŞ
İKİNCİ GÜN
Nang Non Dağı kireç taşından oluşmuş bir dağ.
Dört bir yandan su çekiyor.
TAYLAND KRALİYET ORDUSU KORG.
Zemin suya doyduğunda da su sızmaya başlıyor.
Bunun büyük bir kısmı mağaraya doluyor.
Olayın dehşet verici olmasının nedeni bu.
Böyle olunca ne yaptık?
İşin içinde su olduğundan, Tayland Deniz Kuvvetlerini devreye soktuk.
DENİZ KOMANDOSU
Müdahale eden ilk birimimiz 17 kişiden oluşuyordu.
Sabaha doğru 4:30 civarında da
Yüzbaşı Anan Surwan'ın ekibi mağaraya girdi.
TAYLAND KRALİYET ORDUSU TUĞA.
MAĞARA OPERASYONLARI KOMUTANI
TAYLAND KRALİYET ORDUSU YZB.
Büyük baskı altındaydım.
Deniz komandoları denince herkesin büyük beklentileri oluyor.
Çağrılan kişiler arasında mağarayı en iyi bilen Vern idi.
Bölgedeki mağaraları keşfetmiş,
ulusal park yönetimleri için haritaları güncellemişti.
YEREL GÖNÜLLÜ / VERN'İN PARTNERİ
Mağara haritasının çıkarılmasında yoğun çalıştığım için
yerel halk arasında...
FİNANS DANIŞMANI MAĞARA KAŞİFİ
...çılgın, yabancı mağaracı olarak tanınıyordum.
Kavşak burada.
Tham Luang mağara sistemini keşfe başladığım ilk zamanlarda
uzunluğu, 6,5 kilometreyi biraz geçiyordu.
Yıllar içinde sistemi 10 kilometreye genişlettik.
ANA GİRİŞ
Bugün burası, Tayland'ın dördüncü en uzun mağara sistemi.
BİRİNCİ GALERİ
Tham Luang, üç ana geçitten oluşuyor.
Biri, girişten T Kavşağı olarak da bilinen Sam Yaek'e kadar uzanıyor.
SAM YAEK (T KAVŞAĞI)
Su, sağ taraftaki koldan girmiş
ve çıkış yollarını kapatmıştı.
PATTAYA SAHİLİ KEŞİŞ SIRASI
Yani oğlanlar aslında kayıp değildi, mahsur kalmışlardı.
MYANMAR TAYLAND
10.000 METRE 6,2 MİL
T kavşağına kadar gittik.
İçi suyla dolmuş banyo küveti gibiydi.
Sadece 200 metrelik bir derinliğe kadar dalabildik,
ama çocuklardan iz yoktu.
Geri dönmek zorunda kaldık.
Önemli ve acil bir durum söz konusu.
Deniz komandoları elbette
güçlü, disiplinli bir ekip
fakat mağara dalgıçlığı özel bir takım beceriler
ve donanım gerektiren bir faaliyet.
Bu tür bir operasyonu
daha önce gerçekleştirmediğimizi kabul etmek durumunda kalmıştık.
THAM LUANG ZİYARETÇİ MERKEZİ
Harekât odasında toplanmıştık.
Vali Narongsak'ı beklemiş ve geldiğinde ona açık açık aynen şöyle demiştim:
"Bu kurtarma operasyonunda tek bir şansınız var."
Profesyonel mağara dalgıçlarına ihtiyacımız olduğunu söyledim.
SPOR VE TURİZM BAKANI
Dünyanın en iyi mağara dalışçıları işte bunlar diyerek...
İçişleri Bakanı'na bu notu vermişti.
RICK STANTON (MBE), DÜNYANIN EN İYİ MAĞARA DALIŞÇILARINDAN
İNGİLTERE
EMEKLİ İTFAİYECİ / MAĞARA DALIŞÇISI
BT DANIŞMANI / MAĞARA DALIŞÇISI
Gülümseyin Bay Stanton.
Sende...
-Var, kaç tane? -İki.
Biri kalın olsun.
Evet, mükemmel. Dört sterlin rica edeyim.
WOOKEY HOLE MAĞARALARI SOMERSET, BİRLEŞİK KRALLIK
Bir mağarada ne zaman karanlık bir alanla karşılaşsam hep büyülenirim.
Orada ne var acaba diye merak ederim.
Bu tür bir ortam çoğu insana çok yabancı gelir.
Karanlıktır, insanda klostrofobik hislere neden olabilir.
Çoğu insan için korkunç bir şey olabilir,
ama ben bu garip dünyayı seviyorum. Mağaraları, mağara dalgıçlığını.
Mağarada olmaya iki açıdan yaklaşabilirsiniz.
Ya "Evet, şu an,
yerin yüzlerce metre altında, tonlarca kayanın altındayım,
hayatım tehlikede" diyebilirsiniz
ya da
"Bu ufak geçit benim dünyam, bir sorun yok" diyebilirsiniz.
Zekice bir taktik...
Benim neslimdekiler için Rick ve John,
mağara dalgıçlığı dünyasının...
MAĞARA DALIŞÇISI / DOKUZ YIL DENEYİM
...idolleri.
Rick'le ilk dalışımı Yeni Zelanda'daki Pearse Resurgence
mağarasında gerçekleştirmiştim.
Son derece ürkütücü bir mağara burası.
Çok derin, inanılmaz soğuk ve karanlık, insanın ışığını yutan bir yer.
Ünlü Rick Stanton'ı çok duymuştum elbette.
MAĞARA DALIŞÇISI / 35 YIL DENEYİM
Ama karşımda eski mi eski su geçirmez dalış kıyafetli,
kürek kemiklerinin ortasında koca bir topak kurşunun olduğu,
bantla tutturulmuş ev yapımı kayış takımlı bir adamı görünce şaşırmıştım.
Yanında da yine ev yapımı, yanda taşınan bir geri solutucu.
Her iki sıfat da ürkütücü.
Yanda taşınan geri solutucum tamamen ev yapımıydı,
zira o dönemde bu tür şeyler yoktu.
Tüm parçalarını evde torna makinemde üretmiştim.
Rick, ev yapımı bu olağanüstü donanımıyla
mağaraya dalmış ve inanılmaz bir rahatlıkla yeni bir rekora yüzmüştü.
Hepimizdeki tepki: "Vay canına!
Asla bu adam gibi bir dalgıç olamayacağım."
John'la birlikte
çok önemli mağara dalışlarına katılmıştık,
bunlardan bazıları epey zorlu dalışlardı.
İnsan bu tür yerlere gidince...
bir bağ kurmaması mümkün değil.
John, sayısız aktiviteye el atan ve
yaptığı her işi büyük bir başarıyla yapan biri.
Maraton koşuculuğuyla başladı, sonra ultra maratonlarda koştu.
Ayrıca son derece yetkin bir tırmanıcı
ve çok iyi bir kanocu.
Tüm o tehlikeli faaliyetlerde bulunmanız
insanlarla ilişki kurmayı sizin için zorlaştırdı diyebilir miyiz?
Açıkçası...
Bir faaliyetin tehlikeli bir faaliyet olması,
onu tehlikeli bir şekilde yapıyorsunuz anlamına gelmez.
Sorunuza dönecek olursam, muhtemelen evet.
İngiltere'ye ilk gelişimdi.
Bir dostum beni Rick'le tanıştırdı.
Rick bir gün "Seni kanoyla gezmeye çıkaracağım" dedi.
Çok keyifli zaman geçirmiştik.
Rick'le Coventry'deyken bana bazı videolarını göstermişti.
HEMŞİRE
"Delirmiş olmalısın" demiştim.
"Etrafını göremediğin daracık, karanlık mağaralara giriyor
ve bunu hobi olarak mı yapıyorsun?" olmuştum.
Ama Rick bunu severek yapıyor.
Gerçekten de çok farklı bir insan.
Rick'in yanında iki hafta kaldım.
Çok iyi anlaştık.
Bunu nasıl söyleyeceğimi bilmiyorum.
Âşık olmuş muydunuz?
Evet.
Rick kalmamı istedi.
Ama Tayland'a dönmek zorundaydım.
Vedalaşmamızın ardından bana şöyle bir mesaj atmıştı:
"Hayatıma girdiğin için çok teşekkür ederim."
"Umarım bir gün yine karşılaşırız."
Chiang Rai'ye döndüğüm gün, haberleri gördüm.
Kanal Üç akşam haberlerine hoş geldiniz! Bugün 24 Haziran.
Önce, Yaban Domuzları futbol takımı kurtarma çalışmalarındaki son durum.
Amp arayıp
"Haberi duydun mu? Bir futbol takımı bir mağarada mahsur kalmış" dedi.
Böyle bir olayın kendi kasabamda olmuş olmasına inanamıyordum.
Müthiş bir tesadüftü.
Düşündükçe tüylerim diken diken oluyor.
Bunun tam da bize göre bir iş olduğunu düşünmüştüm.
Olay yerinde iletişim kurabileceğimiz birinin olduğunu öğrendik.
Vern Unsworth isimli bir İngiliz. Mağarayı çok iyi biliyordu.
Vern, Taylandlı Turizm ve Spor Bakanı'na o önemli notu iletmişti.
Arayıp aynen şöyle dedi:
"Tayland'a geliyorsunuz, akşam 21:30 uçağında yeriniz ayrıldı."
Biletlerimiz business class alınmıştı, ki bu, müthiş bir deneyimdi.
Bayılmıştım.
Hoş bir şeydi, sonuçta gönüllüler olarak bize bir şey ödenmiyor.
Chiang Rai'daki havaalanına vardık.
Koca bir pankartla karşılandık: "Dünyanın En İyi Mağara Dalışçıları Hoş Geldiniz!"
Bizi doğrudan pankarta götürüp önünde poz vermemizi istediler.
Utanç verici bir durumdu.
BEŞİNCİ GÜN
Mağaraya vardığımızda muazzam bir kaosla karşılaştık.
Uzun yıllar itfaiyede çalışmış biri olarak
büyük olaylar gördüm, kaotik ortamlarda bulundum ama bu, bambaşkaydı.
Basın sürekli peşimizdeydi, her yer arama kurtarma çalışanı kaynıyordu.
Bize yol gösterecek olan insanlar nerede?
Bir şekilde Vern'i bulmayı başardık.
Son üç gün içinde mağaranın
daha da suyla dolduğunu söyledi.
Muazzam bir akış vardı. Çok zor bir dönemdi.
Çocukların artık hayatta olmadığına
inananlar vardı. "Nerede olabilirler ki?" diyorlardı.
Mağaraya daha fazla su dolmadan içeri girip durumu görebileceğimiz kadar
görmeye karar verdik.
Muazzam büyüklükteki giriş galerisine vardık.
Her yerde, parıldayan elektrikli ışıklar, hortumlar, pompalar, telefon telleri.
Olayın sorumlusu Vali olmasına rağmen,
dalgıçlıkla ilgili tüm sorumluluğu Deniz Komandoları'na devretmişti.
Dalmamıza izin vermeme konusunda çok kararlıydılar.
Bizim uzmanlık alanımız farklı.
O noktada mağaraya dalmak tehlikeliydi.
UZMAN DALGIÇ / GÖNÜLLÜ
İngiliz ekibi ısrar edince ortam epey kızıştı.
-13 çocuk var, farkındasınız, değil mi? -Umurumda değil!
Tartışma en üste kadar gitti.
Yüzbaşı, İngiliz'e aynen şöyle dedi:
"Mağarada ölüp gidersen, cenazeni çıkarmaya gelmemizi bekleme."
Düşünün, Tayland Deniz Komandoları birliğindesiniz, aniden
pejmürde kılıklı iki orta yaşlı tip işinize talip oluyor.
Ortaklaşa bir çalışma için bunun...
kötü bir başlangıç olduğu ortada.
Çıktığımızda yağmur fena bastırmıştı. En güçlü haliyle muson yağmurları.
Arkası açık bir kamyonetin arkasında bizi otele götürdüler.
Sürücü kabini arkasına sinmiş yağmurdan korunmaya çalışıyorduk.
Odada çift kişilik bir yatağımız vardı.
Biz de...
Başlı kıçlı yattık.
Ertesi sabah,
tüm teçhizatımız ve kayışlara bağlı tüplerimizle
John'la giriş galerisinden yola çıktık.
Bizimle mağaraya giren kimse olmadı.
Girişten sadece 200 metre uzaklıkta
su, kayayla birleşiyordu, tam bir bulanık su dalışıydı.
Giriş galerisinden, ikinci ve üçüncü galeriye geçiş
şiddetle akan bir nehir şeklindeydi.
"Köpüklü suda mağara dalışı" uygun bir terim.
Aşırı düşük görüş mesafesi.
Her yer kahverengi, koyu bir kahverengi.
Bir sürü de insan elinden çıkma tehlike.
Telefon kabloları, kablolar. Bu tür bir sürü şey.
Sonradan üçüncü galeri dediğimiz yerde su yüzüne çıktık.
Yardım edin!
Buradayız!
Futbol takımından dört oğlanı bulduğumuzu sanmıştık.
"Bakın! Suda biri var!" diye bağırdım.
TAYLAND YER ALTI SULARI DAİRESİ
Sonra biri su yüzeyine çıktı. "Yabancıymış bunlar!"
Pompacılardı. Kum yığını üzerinde uyuyakalıp
tahliyeyi kaçırmış, yağmurlarla birlikte mağaraya sürülmüşlerdi.
Kayıp olduklarını da bilen yoktu.
Galeri ne zaman suyla dolacak kestiremiyorduk, saatler ya da
dakikalar içinde olabilirdi.
Bu dört adamı buradan hemen çıkarmak zorundaydık.
Oğlum "Hepimiz öleceğiz!" dedi.
"Sadece bir tüpleri var!"
Dehşete düşmüşlerdi ama başka şansları da yoktu.
Üzerimizde taşıdığımız tüplerden birindeki
regülatörlerden birini verdik.
Bize yakın olmaları gerekiyordu,
yoksa ağızlarındaki regülatör çıkacak
ve nefes almaları imkânsız olacaktı.
Biri tarafından yönlendirilmek kafa karıştırıcı, suda kör olmak gibi.
Çok kötüydü, başlarını sağa sola vuruyorlar,
bizse onları, geçecekleri doğru boşluğa
yönlendirmeye çalışıyorduk.
Pompacıların hepsi aynı tepkiyi vermişti,
hava boşluğu altında olduklarına inandıkları an,
düşünmeden yukarı çıkmışlardı.
Müthiş bir yorgunluk vardı üzerimde.
Çok su yutmuştum.
Su altı güreşi benzetmesini yapmıştım.
Pompacıları çıkardıktan sonra
mağaraya yeniden dalmadık,
çok tehlikeliydi zira.
Yer altı suları işçileri su altında
sadece 30, 40 saniye kalmış olmalarına
ve yetişkin olmalarına rağmen paniklemişlerdi.
Burada bir grup çocuk söz konusuydu.
Onları su altından yüzdürerek çıkarmamız mümkün değildi.
Hayatta olsalar bile bunu yapmak mümkün değildi.
Çaresiz bir durumdaydık.
Taylandlılar kurtarma operasyonunun başarılı olması için dua ediyordu.
Başarının sağlanması için koruyucu ruhun iznini almaları...
FAHRİ İNGİLİZ KONSOLOSU
...gerektiğine inanıyorlardı.
Olay yerine gider gitmez ilk işim mabetlere saygımı göstermek olmalıydı.
Dağlara saygımızı sunmak geleneğimizin bir parçası.
Saygımızı, tatlılar ve çiçekler sunarak gösteriyoruz.
Yerel halk, Tanrıça Nang Non'un mağarayı koruyan tanrısal bir varlık
olduğuna inanıyor.
Efsaneye göre Nang Non bir prensesmiş.
Bir seyise âşık olmuş.
Hükümdar babası, seyisle birlikte olmasını yasaklamış.
Bunun üzerine âşıklar kaçmışlar.
Fakat hükümdarın adamları peşlerine düşmüş ve onları yakalamış.
Prenses, sevgilisinin cansız bedenini görünce
saç tokasıyla kendini öldürmüş.
Prensesin saçları Mae Sai Nehri olmuş.
Nang Non Dağı, prensesin gebe bedenini simgeliyor.
YEDİNCİ GÜN
Taylandlı 12 çocuktan oluşan futbol takımının
koçlarıyla birlikte mağara sisteminde kayboluşunun ardından yedi gün geçti.
ZAMANLA YARIŞILIYOR
Mağaradaki su seviyesi yükseliyor, gece boyu
-seviye saatte 15 cm yükseldi. -Yüksek su seviyesi,
arama operasyonunu güçleştiriyor.
Dalgıçlar muazzam pompalarla suyu dışarı pompalıyor.
Kurtarma operasyonu sadece mağara içinde değildi.
Operasyonun tamamı, bir elin birlikte çalışan
parmakları gibiydi.
Deniz komandoları bu parmaklardan biriydi.
Kraliyet Ordusu'ndan yaklaşık 2 bin asker,
siviller,
doktorlar
ve gönüllüler vardı.
Kurtarma operasyonuna yardım etmek amacıyla gönüllüler,
Kuzey Tayland'a geliyor.
Tüm dünyadan insanların katıldığı bir kurtarma operasyonu.
Avrupa'dan, Avustralya'dan, Asya'dan ve ABD'den gönüllüler geliyor.
Uçağın yüklenmesi tamamlandı.
EMEKLİ DENİZ KOMANDOSU
Chang Rai'ye gitmeye hazırız.
Operasyona gönüllü olarak katılmak istemişti.
SAMAN'IN EŞİ
Tuğamiral Apakorn'la tanıştı.
Çocukları eve getirebilmemiz için bize şans dileyin.
Sam, eski bir deniz komandosu.
Donanmadan ayrılmış olmasına rağmen
gönüllü olarak yardım etmek istemişti.
Bugün Khao Yai Ulusal Parkı'nda antrenman yapıyorum.
Antrenman konusunda Sam çok disiplinliydi.
Endişenin yersiz olduğunu bana temin etmişti.
Tek başına değildi.
En azından bir ekiple birlikte çalışıyordu.
-Benzine ihtiyacımız var, çünkü... -Bin...
O gece, Japonya'dan sevk edilmiş Amerikalı ordu mensuplarıyla tanıştık.
Rick ve John acayip rahat adamlardı.
ABD HAVA KUVVETLERİ ASTSB. BÇVŞ.
Normalde orduda alışkın olduğumuzdan çok farklılardı.
Şort, parmak arası terlik ve tişörtlerle geziyorlardı.
Onlarla konuştukça
bu işte ne kadar yetkin olduklarını fark etmiştim.
Üçüncü galeriye kadar gitmiş, kısa dalışlar gerçekleştirmiştim.
Ama kendi kendime "Bu, korkunç bir şey" deyip duruyordum.
Bir sonraki sorumun "İnsan böyle bir şeyi nasıl eğlencesine yapar?" olduğunu
fark eden John hâlime gülmüştü.
Mağara dalışı benim için rahatlatıcı bir şey.
Kimse sana ne yapacağını söylemiyor, zamanın tamamen senin kontrolünde.
Çok özgürleştirici.
Öte yandan çoğu zaman çamurlu bir deliğe girmekten farksız.
Öyle.
Mağaracılığın en önemli yanı, keşif anlamına geliyor olması.
Bazen saatlerce su altında kalıyorsunuz.
Tamamen yapay ışığa, yapay ısınmaya bağlı oluyorsunuz.
Uzayda olmaktan farksız.
İnsanın yaşayıp yaşayabileceği en saf macera.
Mağara keşif dalgıçları kendilerine has insanlar.
Bir insan neden kâşif olmak ister?
Üçte iki ego, üçte bir de merak.
Sanırım bir parça da...
özgüven eksikliği ve kendini ispatlama isteği.
Futbol ya da krikette iyi değildim belki ama
mağara dalgıçlığını çok iyi beceriyorum.
Takım oyuncusu olmayı beceremediğimizi söylemek yanlış olmaz.
Topla oynanan sporlarda iyi değiliz.
Eziğin tekiydim.
Takım sporlarını hiç beceremem.
"Başkalarıyla oynamayı beceremiyor" ifadesi beni çok iyi tanımlıyor.
Sessiz, utangaç bir gençtim, tartışmadan kaçınırdım.
Hiç girişken değildim.
Dalga geçilirdi benimle evet, farklıydım sonuçta.
Sol gözüm tembel.
Gençken, bakmaması gereken yöne bakıyordu.
METEOROLOG / MAĞARA DALIŞÇISI
Bugünden bakınca garipsiyorum,
çünkü o dönemde hayatımın önemli bir parçasıydı.
Gözüm konusunda...
Bu konuda çok hassastım.
Çocuklar zalim olabiliyor.
Gençlik yıllarımda duygusal açıdan zorlandığım
zamanlar olmuştu evet.
Girişkenlikten pek eser yoktu.
Okulda zorbalığa maruz kalıyordum,
ama bana en çok çektirenleri zihnimden sildim.
Yer altındayken tüm bunlar yok oluyor.
ELEKTRİKÇİ / MAĞARA DALIŞÇISI
Çıkardığım kabarcıklar dışında bir şey göremiyorum.
Tamamen izole.
Kendimi çok rahat hissettiğim bir yer.
Güvende hissettiğim bir yer.
Sessizlik ve huzur.
Günümüz toplumundaki her şeyden uzaklaşma.
Mağara insanı dönemine geri dönüş.
İnsanın konfor alanından çıkabilme becerisini geliştirmesiyle ilgili.
Çoğu için kabus tabii.
Duygularınızı ve korkunuzu kontrol edebilmekle ilgili...
zira mağarada panik yapmak ölümle bire bir.
İyimserliği korumak hâlâ mümkün.
Uzmanlara göre bu kadar uzun bir süre...
TAYLAND MAĞARA OPERASYONU
YAĞMURUN AZALMASI EKİPLERİN AVANTAJINA
...yiyeceksiz hayatta kalmak mümkün ama böyle bir operasyonda
her saat önemli. Geçen her saatle...
MAĞARA OPERASYONU
Yağmur yağmıyor olsa bile su, mağaraya sızmaya devam ediyor.
Ekipler dağın yükseklerinde suyun yönünü değiştirmeye çalışıyor.
Dağlarda dolanıp
suyun aniden yok olduğu yerleri...
YER ALTI SULARI UZMANI / GÖNÜLLÜ
...bulmamız gerekiyordu.
Çatlakları bulunca da
plastik torbalar döşüyor, kum torbaları ve borularla
suyun yönünü değiştiriyorduk.
Arkamda gördüğünüz ağır iş makineleri,
mağaralardaki suyu dışarı pompalamak için getirildi.
Howard, dünkü yayınımızda
olay yerine varan İngiliz dalgıçlardan bahsetmiştin.
Son durum hakkında bilgi almak istediğimde bir şey söylemeden geçtiler yanımdan.
Medyayla iletişime geçmiyorlar.
Gözlerden uzak, işlerini yapmaya
devam ediyorlar.
Ertesi sabah, ilerleyip ilerleyemeyeceğimizi görmek istedik.
Ben Reymenants isimli Belçikalı bir dalgıç da katılmıştı aramıza.
Ben'le dalışından geri dönerken karşılaştık.
Üçümüz ufacık bir havuzda göğsümüze kadar su içindeydik.
İlerlemenin mümkün olmadığını söyledi.
Akış öyle güçlüydü ki,
kafamı döndürsem, maskem akıntıya kapılacaktı.
GÖNÜLLÜ MAĞARA DALIŞÇISI
Saatim kayalara çarpıp kırılmıştı.
Su geçirmez dalış kıyafetim delinmişti, düzgün nefes alamıyordum.
"İntihar bu, ne yapıyorum?"
Mağaradaki koşulların aşılamaz olduğu konusunda hem fikirdik.
Muson yağışları erken başlamıştı.
Aylar boyunca dinmeye de niyeti yoktu.
SEKİZİNCİ GÜN
Hâkim olan görüş, çocukların hâlâ hayatta olmasının mümkün olmadığıydı.
Mümkün değil gibi geliyordu.
Umudumuzu yitirmiştik.
Çocuğum, seni eve götürmek için bekliyorum.
Lütfen çık ve birlikte eve gidelim.
Oğlum!
Evine dön oğlum!
Amerikalı birlik de umut olmadığı görüşündeydi.
Çocukların cesetlerinin çıkarılmasını beklemeye başlamıştık.
Dün, her bir dakika önemliydi.
Bugünse her bir saniye önemli.
...Belçika takımı şampiyonada kalan son Asyalı takımla
karşılaştı.
İnsanlar cep telefonlarında Dünya Kupası'nı izlemeye başlamıştı.
Tek yaptığımız oturmaktı. O çocukların kaderi
bizi müthiş bir ümitsizliğe sürüklemişti.
Kalmamızın bir anlamı var mı diye düşünmeye başlamıştık.
İngiliz Konsolosu'na ulaşıp uçuş ayarlanabilir mi diye sorduk.
Olumlu bir cevap almadık.
Bu çocuklar sporcu, güçlü çocuklar.
Vazgeçemeyiz.
Su seviyesi yükselmeye devam ediyordu.
Yine de dalış hattını çekmeye devam ettik.
Elimizden geleni yapıyoruz.
Çocukları bulana kadar aramaya devam edeceğiz.
Teşekkür ederim.
Arama operasyonu esnasında meydana gelen bazı olaylar
yerel halk tarafından doğaüstü olarak yorumlanmıştı.
MAE SAI BELEDİYE BAŞKANI
Anne babalar Kruba Boonchum'la iletişime geçmemi istedi.
Kruba Boonchum, Myanmarlı bir keşiş.
Kuzey Tayland halkı arasında çok saygı görüyor.
Kruba'nın, prensesin babasının reenkarnasyonu olduğuna inananlar var.
Prensesle hükümdarın birbirlerini affetmesi gerekiyor.
Uzun zamandır uzlaşmayı bekliyorlar.
TAYLAND KRALİYET ORDUSU ALB. KUR. BAŞ. YRD.
"Endişelenmeyin, çocuklar iyi" dedi.
Bir iki güne çıkarılacaklarını söyledi.
Ama bu esnada
iki hayat kurban gidebilirdi.
Mağarada her gün yağmur yağıyordu.
Keşişin geldiği gün
yağmur kesilmişti.
DOKUZUNCU VE ONUNCU GÜN
Suyun mağaraya akışını
durdurabilmek için ellerinden geleni yapıyorlar.
Şelalenin yönünü değiştirdik, çatlaklardan uzaklaştırdık.
Burada dört gün önce dursam diz boyu su içinde duruyor olurdum.
Müthiş bir mühendislik çalışması.
Suyun mağaraya girişini engelleyebilmemizle
dalgıçlar, operasyonda
ilerleme fırsatını elde ettiler.
Rick'le Amerikalılara gidip
olaya tekrar dahil olmak istediğimizi söyledik.
Taylandlı yetkililer mağaraya yeniden girmemize izin verdi.
O pazar günü,
Ben, deniz komandolarının hattını devam ettirerek epey çalışmıştı.
Bizim herhangi bir umut görmediğimiz noktada
Ben ve deniz komandolarının azmi takdire değerdi.
Umudumuzu kesmiş olduğumuz için
müthiş bir utanç duyuyorum. Asla yapmamalıydık bunu.
Pazar gününü hat çekerek geçirdik.
Ertesi gün John'la iki torba halat alıp hat çekmeye devam ettik.
Mağara dalgıçlığının altın kurallarından biri,
dalgıç ve güvenli bölge arasında kesintisiz bir hattın bulunuyor olması.
İki ya da üç saat sonra bir kavşağa vardık.
Kavşak, üçüncü galerinin yaklaşık 800 metre altındaydı.
Tham Luang, Tayland'daki en uzun mağaralardan biri.
Doi Nang Non sıra dağı boyunca uzayıp giden bir mağara.
Giriş ile üçüncü galeri arasında 800 metrelik bir mesafe var.
Üçüncü galeride yeterli kuru alan vardı, deniz komandoları oraya kamp kurmuştu.
ÜÇÜNCÜ GALERİ 800 METRE
Üçüncü galerinin ötesindeyse geniş bir su altı alanı bulunuyordu.
Sonraysa T kavşağı geliyor.
Burada iki yer altı nehri birleşiyor
ve girişe doğru akıyor.
T KAVŞAĞI 1581 METRE
Çocukların nerelere sığınmış olabileceğini düşündük.
Pattaya Sahili diye bir yer vardı.
PATTAYA SAHİLİ 2000 METRE
Mağara içindeki en rahat yerdi burası.
Aynı zamanda da en yüksek yer.
Dokunarak, tahmini bir şekilde ilerliyorduk.
Karşımıza ne çıkacak, en ufak bir fikrimiz yoktu.
Karanlığın içinde ellerimle dokunarak ilerliyordum.
Cansız bedenlerle karşılaşma olasılığı da vardı.
Bu nahoş olasılığa karşı kendimizi hazırlamıştık.
Karşıma neyin çıkabileceğini biliyordum.
Zihnimde bunu dikkatlice görselleştirmiştim.
Görselleştirmeye çok inanıyorum. Duyguları bir kutuya koymanın gücüne.
Zihnimde bir raf görselleştirip
duygularımı taşıyan kutuyu o rafa koyar, orada bırakır
ve yapmam gerekeni yaparım.
Vardığımız her hava boşluğunda maskemi çıkarıp havayı kokluyordum.
Mağaraların nötr bir kokusu vardır.
Dolayısıyla on gündür mağarada bulunan insanların kokusu rahatlıkla alınabilir,
dışkıların ya da çürümenin kokusu.
Rick'le, elimizdeki kalın halatı
hattın gittiği yere kadar çekmeye karar vermiştik.
Bende 200 metrelik daha ince bir halat daha vardı.
Bunu da mağaranın içine girebileceğimiz kadar girmek için kullanacaktık.
Herkes çocukların, mağaranın Pattaya Sahili neden yerinde
olacağını umut ediyordu.
Mağara haritasına göre buranın, mağaranın doğuya doğru ilerleyen
tek kısmı olduğunu biliyorduk.
Pusulalarımız doğuyu göstermeye başladığında...
...efsanevi Pattaya Sahili'ne vardığımızı anlamıştık.
Bölge, sular altındaydı.
Aynı rotayı birkaç kez gidip geldik.
Fakat çevrede, bir grup insanın sığınabileceği bir yer kesinlikle yoktu.
Bir an önce geri dönüşe geçmek istiyordum.
Oksijen miktarım tehlike arz ediyordu.
Bir numaralı kural; oksijeninin üçte birini gidiş için,
üçte birini dönüş için kullan, üçte biri de yedeğin olsun.
Ama içimde, biraz daha zorlayarak ilerlememiz gerektiğine dair...
...müthiş güçlü bir his vardı.
Zorlayarak devam etme zamanıydı.
Akıntıya karşı devam ettik.
Akıntıyı takip etmeye çalışıyorduk.
Koku aniden gelmişti burnumuza.
Keskin, nahoş bir koku.
Sessizlik.
Çürümekte olan bedenlerin kokusunu aldığımızı düşünmüştük.
Hoş olmayan bir şey vardı orada.
Sonra, aniden bir ışık çarptı gözüme.
John, hemen kamerayı çıkardı.
Işığını aç! Açabildiğin kadar aç.
-Teşekkür ederiz. -Merhaba! Teşekkür ederiz.
Kaç kişisiniz?
-On üç. -On üç mü?
-Evet, on üç. -Şahane!
Evet.
İnan... İnan...
"İnan" diyen benim.
Kendi kendime bunun gerçek olduğunu söylemeye çalışıyorum.
Gerçekten oluyordu bu.
Çıkabilecek miyiz?
Bugün değil.
-Lütfen... -Bugün olmaz.
Dalmamız lazım.
Geliyoruz, merak etmeyin.
-Merak etmeyin. -Bir sürü insan gelecek.
Bir sürü insan.
İlk biz geldik. Başka bir sürü insan geliyor.
Hangi gün?
Yarın.
Yok, yok, bugün hangi gün, onu soruyor.
Hangi gün gidebilecekmişiz?
-Bilmiyorum... -Pazartesi, pazartesi.
Evet, bir hafta ve pazartesi.
On gündür buradasınız.
On gün.
Çok güçlüsünüz.
Çok güçlü.
İngilizce bilen var mı? Bana da tercüme edin.
Anlamadım.
Geri çekilin, geliyoruz.
Açız.
Biliyorum, biliyorum.
Geliyoruz. Yanınıza geliyoruz.
Aç olduğumuzu söyle.
İki kez söyledim.
Biliyoruz dediler.
Geçidin öbür kısmında donanımlarımızı çıkardık
ve çocukların yanına gittik.
John'un bir oğlu var, benim çocuğum yok.
Yaşamımı, çocuklardan mümkün olduğunca uzak kalacak bir şekilde kurdum.
Öte yandan John izci lideriydi,
grup halindeki çocuklara alışkındı.
Başparmaklar yukarı! "Yaşasın" deyin.
-Yaşasın! -Yaşasın!
Motivasyonlarını yükseltme egzersizi yaptırdı.
-Herkes "yaşasın" desin! -Yaşasın!
Mükemmel! Şimdi de "Merhaba Amerikalılar" deyin.
Merhaba Amerikalılar!
Merhaba Tayland Deniz Kuvvetleri!
"Merhaba Avustralyalılar!" deyin.
Merhaba Avustralyalılar!
-Merhaba Çinliler! -Merhaba Çinliler!
-Herkese teşekkür ederiz. -Herkese teşekkür ederiz.
Çok yakında yeniden görüşeceğiz.
Yanlarından ayrılırken, çocuklar tek tek gelip bize sarıldı.
Geri geleceğime dair söz verdim.
Burada olduğunuz için çok mutluyum.
Biz de.
Çok teşekkür ederiz. Teşekkür ederiz.
-Tamam. -Nerelisiniz?
İngiliz.
Köşeyi dönüp donanımlarımızı takarken
birbirimize tek kelime etmedik. İkimizin de yüzünde aynı ifade vardı;
bu çocukları gören yegâne kişiler, belki de sadece biz olacaktık.
Uzak da olsa bir ihtimaldi bu.
Dönüş yolu boyunca aklımda tek bir soru vardı:
"Peki şimdi ne yapacağız?"
Deniz komandolarının kamp kurduğu üçüncü galeride su üstüne ilk ben çıktım.
On üçü de hayatta.
İyiler. Evet.
Yakın mısınız?
Muhteşem!
Mesajları var.
Bakın, bize not yazmışlar.
Çok iyi iş çıkardınız!
Şu an en büyük ihtiyacımız yiyecek.
Mağara suyu dışında yiyecek bir şeyimiz olmadı.
Kamera!
Deniz komandoları, haberi hemen dış dünyaya iletti.
Çıkmamızdan kısa bir süre sonra
çektiğimiz video tüm dünyaya ulaşmıştı.
Tayland'dan canlı görüntüler.
Kaç kişisiniz?
Son dakika gelişmesi...
Çok güçlüsünüz.
Gerçek bir mucize.
O an!
On üçü de sağ salim bulundu.
Tayland'ın duaları kabul oldu.
ANA HABER ON İKİ ÇOCUK & ANTRENÖR BULUNDU
-Sağ olun. -Çok teşekkür ederiz.
Ekipleriniz çok iyi iş çıkarıyor.
Beklenmedik muhteşem bir gelişme!
Mahsur kaldığı gece
anne babası sürpriz yapmak için
bir pasta almıştı.
Bize dönerse, ona sürpriz yapacağız.
Herkese teşekkür etmek istiyorum.
-Biz bir takımız. -Evet, takımız.
O gece Tayland Deniz Kuvvetleri ile tartışmalı bir toplantı yapıldı.
Tuğamiral Apakorn'la yapılan resmi bir toplantıydı bu.
Rick'le John, yetkililere, çocukları bulmanın işin kolay kısmı olduğunu söyledi
ama onları nasıl çıkartacaklarına dair en ufak bir fikirleri bile yoktu.
Tuğamiral Apakorn, kâşifler olarak üstlendiğimiz rol için bize teşekkür etti.
Emir komuta zincirinin artık Tayland deniz komandolarında olduğunu,
bizimse sadece danışman rolünde olacağımızı söyledi.
Rick rahatlamıştı,
zira baskı artık Tayland deniz komandoları üzerindeydi.
Deniz Kuvvetleri sanki savaşa gidiyordu.
Buradaki asıl mesele suyun derinliği.
Çok tehlikeli olabilir.
Karşı tarafa geçmek için
buradan 20 metre derinliğe dalmamız gerekiyor.
Sam, akıntının güçlü ve suyun soğuk olduğunu söylemişti.
Endişeleri vardı ama çocukların kurtarılmasına odaklanmıştı.
Tayland deniz komandoları içeri, sayısız teçhizat taşıdı,
onlarca dalış tüpü.
Muazzam ve çok mühim bir işe girişmişlerdi.
ON İKİNCİ GÜN
Ellerinin altında çok sayıda insan ve donanım vardı.
Fakat ilk giden dalgıç grubunun bazı sorunlarla karşılaştığı
haberi gelmişti.
İkinci adım çocukların iyi olmalarını sağlamaktı.
İÇİŞLERİ BAKANI, GENERAL
Morallerini yükseltmek için yanlarına
deniz komandoları gönderdik.
Yüzbaşı Anan dört deniz komandosu gönderdi.
Komandolardan ikisi çocukların yanında kalacaktı.
On saat geçti, dönen olmadı.
Bunun üzerine bir ekip daha gönderdik.
Dr. Bhak.
İlk ekip, enerji jölesi, enerji barı ve termal battaniye götürdü.
Güzel mi tadı?
Evet.
Aldın mı?
Siz arkadakiler, yiyecek aldınız mı?
Ben almadım.
Almadın mı? Tamam.
Yedi deniz komandosu vardı.
Plana göre ben...
TAYLAND KRALİYET ORDUSU ALBAY DOKTORU
...ve bir deniz komandosu sağlık uzmanı çocuklarla kalacaktık.
Dalış koşulları çok korkunçtu.
Daha önce hiç mağara dalışı yapmamıştım.
Oksijen tüplerimizi epey tüketmiştik.
Sadece üçümüzün dönmesine yetecek kadar oksijenimiz kalmıştı.
Dört deniz komandosu resmen çocuklarla birlikte
mahsur kalmıştı.
Bir şeyler ters gidecek olursa,
acı sona kadar çocuklarla birlikte olacaktık.
Bu esnada
sayısız ekip, çocukları kurtarmanın farklı yollarını arıyordu.
Yetkililer tüm seçenekleri inceliyor, hiçbiri de kolay değil.
ÇOCUKLARIN NASIL ÇIKARILACAĞI BİLİNMİYOR
Şu an en uygun seçenek çocukları orada tutmak gibi görünüyor.
Kurtarma süreci aylar sürebilir.
KURTULMA YARIŞI
Seçeneklerden biri de erzak gönderip
muson döneminin bitmesini beklemek, bu da ekim ayını bulabilir.
Mağara sistemi üzerinde bulunan tepelerdeki çalışmalar devam ediyor.
Ekipler, mağaraya, su altındaki kısımların ötesinde
bir giriş yolu arıyorlar.
Bir seçenek de mağaraya yeni giriş yolları açıp
çocukları buradan çıkarmak.
Uygun genişlikte bir kuyu açmak, son derece karmaşık olduğu kadar
uzun da sürebilecek bir işlem.
Buradaki tek alternatif suyu dışarı pompalamak.
Yaklaşık 1,6 milyon litrelik su dışarı pompalanmış olmasına rağmen
su seviyesi bir santimetre azaldı.
Çocukları çıkarma operasyonunun
yüzde yüz güvenli olacağını garanti ediyoruz.
O planlardan herhangi birinin
başarılı olma ihtimali milyarda birdi.
Amerikalılar endişelenmeye başlamışlar,
"Yapabileceğiniz bir şey var mı?" diye bize sormuşlardı.
Çocukları su altında yönlendirerek çıkarmak mümkün değil dedik.
Dört pompacıyla yaşadığımız deneyim
bunu gösteriyordu. Pompacılar su altında yönlendirilmeye
otuz saniye bile zor dayanmıştı. Burada iki buçuk saat söz konusuydu.
"Yapılamaz" dedik.
"Ya yapılabilse?" dedim.
İmkansız bu görev neye benziyordu?
O gece kaldığımız yere döndüğümüzde işi enine boyuna düşünmeye devam ettik.
Avustralyalı eski bir dostuma mesaj attım, Dr. Richard Harris.
Rick'le 5 Temmuz Perşembe günü
mesajlaşmaya başladık.
Ona "Çocukları uyutabilir miyiz?" diye sordum.
Rick'e verdiğim ilk cevap...
ANESTESİ UZMANI DOKTOR MAĞARA DALIŞÇISI
..."kesinlikle hayır" olmuştu.
UYUŞTURUP YÜZDÜREREK ÇIKARABİLİR MİYİZ?
Harry'nin telefonuna gece boyunca mesaj gelmişti, sabah
mesajlara baktığımda Rick'in şu mesajını gördüm:
"Çocukları yatıştırıp su altından yüzdürebilir miyiz? Ne dersin?"
DAHİLİYE UZMANI / HARRY'NİN EŞİ
Kendimi tutamayıp güldüm.
Güldüm, zira saçmalık ötesi bir fikirdi.
Çocuğun ölümüne yol açacak yüzlerce neden geliyordu aklıma.
Örneğin, hava yolunun açık tutulması için çenenin kalkık pozisyonda olması gerekir.
Dalış esnasında çocuğun hava yolu her an kapanabilirdi.
Boğulabilirlerdi. Sinüsleri kanla dolabilirdi.
Kendi tükürüklerinde boğulabilirlerdi.
Çocukların ölümüne neden olabileceğini düşündüğüm
o kadar çok şey vardı ki.
Ertesi sabah Harry'le telefonlaştık,
önerimi enine boyuna düşüneceğini söyledi.
Çocukları bulmamızın üzerinden iki gün geçmiş olduğunu ve onlara doğru düzgün
yiyecek gönderilmediğini fark ettik.
Amerikalıların kumanyasından biraz yürüttük.
Rick'le John hazırlanırken elinde bileklerle gelen biri, Kruba Boonchum
tarafından kutsanan bu bileklikleri çocuklara verip veremeyeceklerini sordu.
Rick'in cevap:
"Saçmalığın daniskası!"
"Hiçbir ağırlıkları yok, lütfen götür" dedim.
Ama Rick, bileklikleri aldığı gibi yere fırlattı.
Onun için hiçbir değerleri yoktu.
Resmen şoke olmuştum.
Bilekliklere bel bağlamak saçma geliyordu.
"Rick, dinle beni" dedim. "O çocuklar ruhlara inanıyor.
Bileklikler morallerini yükseltecektir. Bu, çok önemli."
Bunun üzerine sakinleşti ve
"Aman tamam, götürürüm" dedi.
FAHRİ İNGİLİZ KONSOLOSU
Yiyecek dolu iki torbayı
akıntıya ters yönde taşımak müthiş zor bir işti.
O ana kadar yaptığım en zor dalıştı.
Yanlarına vardığımızda çocuklar bizi gördüklerine çok sevindi.
Moralleri yüksekti.
Bileklikleri çocuklara dağıttık.
Ne olduklarını anlamışlardı, ellerini uzatıp aldılar.
Dr. Bhak oğlanlardan ikisine yiyecekleri düzgün bir şekilde
istifleme görevi verdi, oğlanlar yiyeceklere saldırmamıştı.
Yemelerini izlemek iç açıcı bir deneyimdi.
Her şeyi büyük bir hevesle yiyorlardı.
Şaşırmıştık, çünkü kumanya yiyecekleri pek leziz değildir.
Çocuklar yerken, John da ben de havanın
biraz ağırlaştığını hissettik.
Sanırım kayıtta.
Yokuşu çıkmak zorlayıcıydı, nefes nefese kalmamak mümkün değildi.
Ölçüm yapalım. Bir dakika.
Oksijen ölçüm cihazını açtım, açar açmaz alarm vermeye başladı.
Yüzde 15 değerini gösteriyordu.
Yüzde 18'in altında
bir oksijen oranı, uzun vadede hayatı idame ettirmek için yeterli değil.
Çocuklarla göz göze gelemiyordum.
Tayland'dan sıcak gelişmeler...
Çocukları kurtarma operasyonunda çalışan Taylandlı bir deniz komandosunun
o derin, karanlık mağarada hayatını kaybettiği haberini aldık.
Hayatını kaybeden kişi, gençti, sağlıklıydı, eski bir deniz komandosuydu.
Yardımcı olmak için yeniden ekibe katılan 38 yaşındaki Gunan'ın
oksijen yetersizliğinden öldüğü bildirildi.
OKSİJEN Mİ BİTİYOR? 'SINIRLI ZAMAN'
Sam ve dalış eşi, deniz komandolarının çocuklara dalmayı öğretebilmesi için
dalış kıyafetleri getirmişti.
Neopren dalış kıyafetlerini suyun altında taşımak
müthiş bir çaba gerektirmiş olmalı.
Dönüş yolunda Sam'in oksijeni bitmiş, üçüncü galeriye çok yakın bir yerde.
Saman tepki vermiyordu.
Dalış eşi onu sürükleyerek üçüncü galeriye getirdi.
Canlandırmaya çalıştık
ama başarılı olamadık.
Her şeyin başında özveri var.
SAMAN'IN EŞİ
Özveri olmadan gönüllü olunmaz.
Bir kahramanın eşi olduğum için...
çok gurur duyuyorum.
Onunla gurur duyuyoruz.
Kardeşimizle gurur duyuyoruz.
Misyonumuz için kendini feda etti.
Bu misyon başarıyla sonuçlanmalı!
Kardeşimizin ölümü, boşu boşuna olmamalı.
Saman'ın başına gelmişti, daha önce bir başkasının da başına gelebilirdi.
Saman, deniz komandosuydu.
Alışkın olmadıkları bir ortamda çalışıyorlardı.
Hiçbiri mağara dalgıçlığı yapmamıştı,
donanımları bu iş için kesinlikle uygun değildi.
Hepsi de müthiş cesur insanlardı.
Saman Gunan'ın ölümünün ardından Tuğamiral açıklama yaptı:
artık çocukların olduğu yere dalınmayacaktı.
O andan itibaren Tayland deniz komandoları
üçüncü galeriden öteye dalış gerçekleştirmedi.
Tayland deniz komandoları operasyonda canla başla çalışmıştı.
Yaşamlarını İngilizlerden daha çok tehlikeye atmışlardı.
Fakat gereken becerilere sahip değillerdi ve bu yaşlı beyaz adamların bu işte
neden onlardan daha iyi olduklarını anlayamıyorlardı.
Öte yandan dünyadaki hiçbir özel kuvvet o becerilere sahip değil.
Bu becerilere sadece, bu işi hobi olarak yapan bir grup insan sahip.
Amp'e göre çocukları bulduğum andan itibaren değişmiştim.
Sorumluluk resmi olarak üzerimde olmasa bile
ahlaki olarak benim üzerimdeydi.
Biz olmalıydık.
Sabah, Harry'le görüştüm ve ona gerçeği söyledim.
Çocukları uyuşturmak tek seçeneğimizdi.
"Yardım etmek için geleceğim ama çocukları ben uyuşturmayacağım" dedi.
Sanırım telefonda, bu işin Rick için bir macera olduğuna inandığım
izlenimini vermiştim.
Çünkü telefonda bana şöyle dedi...
Buraya gelip de çocukların yanına vardığında,
uyuşturmaya hazırlıklı olmazsan,
çocukları göreceksin ve o çocuklar ölecek.
Akla mantığa sığmayan bir plandı.
İşe yarayacağına kesinlikle inanmıyordum.
Mağaradan çocukların cansız bedenleriyle çıkacağım düşüncesi
benim için çok ağırdı.
Kaç kez mağaradan cenaze çıkarmak...
zorunda kaldınız?
Çok değil, sanırım dokuz kez.
1994 yılında Meksika'da
1.000 metre derinliğinde bir mağarada dalmıştım.
En yakın arkadaşım o projede dalgıçtı.
Bir kaza geçirdi ve hayatını kaybetti.
Travmatik bir deneyimdi,
çok yakın bir dostumu kaybetmiştim ve her şeyi bizzat yaşamıştım.
Sedyeye bağlanmış bir halde değildi.
Harry'nin güvensizliğine rağmen ben, her geçen dakika bunun, tek yol
olduğuna daha da inanıyordum. Ertesi sabah,
aklımdaki yöntemi Derek'e anlattım.
Korkunç bir fikir olduğunu söyledim. Bunu üzerine Rick,
"Ya tek fikir buysa?" dedi.
Çok şüpheliydim.
Ama yeteneklerine ve becerilerine inancım büyüktü.
Rick, dünyanın dört bir yanından gelecek
yetenekli dalgıçlardan oluşan bir ekibe ihtiyacım var dedi.
Ona, "Bu iş için dünyanın en iyi ekibini
bir araya getirecek olsan, ekipte kimlerin olmasını isterdin?" diye sordum.
John'dan gelen mesaj şöyle diyordu: "Zaman ve tedavi, tahliyeyi...
BT DANIŞMANI / MAĞARA DALIŞÇISI
...etkilemeyecek. Yani sana ve Jason'a ihtiyacımız var."
Bir binanın iç yapısında tırmanıştaydım,
mesaj geldi: "Akşam uçuyoruz."
MÜTEAHHİT / MAĞARA DALGICI
GİDİŞ
Tatilimin son günleriydi, İtalya'da
bir dağdan iniyordum.
METEOROLOG / MAĞARA DALIŞÇISI
"Ne zaman hazır olursun? mesajı geldiğinde
izin için patronumu arıyordum.
ELEKTRİKÇİ / MAĞARA DALIŞÇISI
Bir dostumun bekârlığa veda partisi vardı.
TAMİRCİ / MAĞARA DALIŞÇISI
Tayland'a gidişim kesinleştiğinde
huzurevindeki babamı ziyaret ettim.
Babası, Harry'nin mağara dalışı merakını anlayamıyordu.
Benden daha az anlayışlıydı. Ha bire yaptıkları bir espri vardı.
Mağara dalgıçlığını ne zaman bırakacağımı sorup dururdu.
Endişeleniyordu sonuçta. Ben de her seferinde aynı cevabı verirdim:
"Bu son dalışımdı. Artık dalmıyorum baba" derdim.
"Şahane, çok rahatladım" derdi.
Sonra da kahkahayı basardı.
Onu kandırdığımı anlamış olurdu.
O gün de hoş sohbet ettik ve ertesi gün yola çıktım.
ON DÖRDÜNCÜ GÜN
Mağara girişine vardık,
arabadan inmemizle kendimizi bir kamera denizinin ortasında bulduk.
Açıkçası beni ürkütmüştü bu durum.
John ve Rick'i bulduk, yıpranmış bir halleri vardı.
Söylediğim ilk şey şu oldu:
"Mağaraya dalıp sonuna kadar gidip çocukları kendi gözlerimle görmem
ve bu işin başka yolu olmadığına ikna olmam gerekiyor."
Dalış eşim Craig'le çocukların yanına yüzdük.
Çamurlu bir delikti.
VETERİNER / MAĞARA DALIŞÇISI
Su yüzüne çıktığımda, suda yüzen dışkılardan
çocukların bulunduğu son galeride olduğumuzu anlamıştım.
Bu çocuklarla tanışmak üzere olduğumu fark ettiğimde
aklıma hemen kendi çocuklarım gelmişti.
Zayıflıkları beni biraz ürkütmüştü.
Bazıları epey balgamlı öksürüyordu.
Çok güçsüz görünüyorlardı ama işin inanılmaz yanı,
hiçbirinde ne titreyen bir dudak ne bir gözyaşı
ne de kaygıya dair bir işaret vardı.
Antrenörleri Eak, çocuklara meditasyon yaptırmıştı.
"Nefesimizi gözlemleyelim, zihnimizi sakinleştirelim" gibi talimatlar vermişti.
Böylece enerjilerini muhafaza edebilmişlerdi.
Dönüş yolu boyunca bu işi nasıl yapabileceğimizi düşündüm.
Sanırım o sırada Rick'in planını kabul etmek dışında
bir seçeneğin olmadığına karar vermiş oldum.
Güçlü kimselere ihtiyacımız vardı, John ve Rick'in yükünü
hafifletebilecek kimselere.
ABD HAVA KUVVETLERİ TAKTİK SUBAYI, YZB.
Tayland'da yaşayan
bir ekiptik. Dalış tekniği eğitmenleri.
GÖNÜLLÜ MAĞARA DALIŞÇISI
Çoğumuz Avrupalıydı.
Onları vakit geçirmeden ekibe dahil ettik.
Ekip, harekete geçmeye hazırdı fakat Taylandlı otoriteler
karar verme ve yeşil ışık yakma konusunda hâlâ kararsızdı.
Yüzde yüz hazır olmadan, tüm riskler bertaraf edilmeden, onları çıkarmayacağız.
Koşullar kötüleşiyor, oksijen miktarı azalıyor,
bir diğer tehlike de beklenen muson yağışları.
İki konuda zamana karşı yarışıyorduk; oksijen ve hava durumu.
...öğleden sonra oluşan fırtınalar
muson yağışlarının habercisi.
Tayland deniz komandoları bu işi sıfır riskle yapmak istiyor. Mümkün değil.
Taylandlı otoritelerin fikrini değiştirmesi Josh Morris sayesinde oldu.
Vardığımda şöyle dedim: "Dağcılık ve mağaracılık okulum var
ve Tayca biliyorum."
Thanet ile çalışıyorduk.
Bir gün Vern'le karşılaştım, Vern bana
durumun hiç de iyi olmadığını söyledi.
DANIŞMAN / TIRMANICI VE MAĞARACI
Erişimim var, isterseniz hemen...
-Bizi dinlemiyorlar. -Bu sabah karşılaştık.
Sizin adınıza onlarla konuşabilirim. Not alayım mı?
John çok tedirgindi. "Yağmur yağmaya başlar
ve sular yükselirse o mağaraya kimse giremeyecek" dedi.
"Mağaradaki koşullar çok fena.
Çocukların battaniyeleri var, mutlu görünüyorlar
ama bulundukları ortam çok kötü kokuyor ve yiyecekleri kalmadı.
Ayrıca yaraları da var, hastalanacaklar" dedi.
Çok şaşırmıştım. Bunlardan hiç haberim olmamıştı.
"Ne kadar yiyecekleri var?"
"Yüz porsiyon kadar" dedi.
Oksijen seviyesi ne? Biliyor muyuz?
Ölçtüğümüzde %15'di.
Ama emin değiliz, %16 da olabilir.
Risk almak istemiyoruz.
Peki dalış konusundaki düşünceleriniz neler?
Müthiş ama müthiş riskli bir durum ama başka şansları da yok.
Kurtulma şansları yok mu?
-Dalmazlarsa yok. -Kayda mı alıyorsun?
Nihayet o gece görüşmemiz gereken kişilerle görüşebildik.
İçişleri Bakanı geldi.
Herkes bir mekânda toplandı.
Ben de çeviri yaptım.
Planı tüm detaylarıyla anlattık.
İnsanların aklındaki en büyük soru
işin içindeki riskti.
Onlara, bunun müthiş riskli bir operasyon olacağını
ama bir çocuğu bile anne babasına kavuşturabilirsek
bunun benim için başarı olacağını söyledim.
Bana bir ton soru sordular.
Neden bu ilacı seçmiştim. Neden bu dozajda karar kılmıştım.
Sürekli aynı şeyi vurguluyordum: "Bakın bu, benim en iyi tahminim.
Böyle bir şey daha önce hiç yapılmadı. Daha iyi bir fikri olan varsa, buyursun."
İkinci el araba satıcısı gibi hissetmiştim.
Hiçbir şeyin farkında olmayan insanlara külüstür bir aracı satmaya çalışıyordum.
Yalancının teki gibi hissetmiştim.
Konu dönüp dolaşıp aynı soruya geliyordu:
"Bir süre daha orada tutamaz mıyız?
Oksijenin azaldığını söyledim.
Ayrıca onlara 2 bin porsiyon yiyecek ulaştırmamız gerekiyordu.
Yağmurlar başladığında akıntıya ters yönde yüzmek imkânsızlaşacaktı.
Thanet'le birlikte son bir toplantıda bulduk kendimizi.
Bir noktada Bakan'a şöyle dedim:
"Burada kesin olan tek bir şey var; şimdi dalınmazsa çocukların hepsi ölecek."
"Yerinizde olmak istemezdim, her iki seçenek de korkunç
ama biri ötekinden daha korkunç."
ON BEŞİNCİ GÜN
Ertesi sabah resmi izin hâlâ çıkmamıştı.
Ama bu süre içinde ortaya somut, lojistik bir plan koymuştuk.
Planın her bir detayı üzerinden tek tek geçtik.
Çocukları nasıl taşıyacağımıza, nasıl paketleyeceğimize karar verdik.
Örneğin tüpü çocuğun sırtına değil, göğsüne takacaktık.
Böylece yüzüstü yüzerlerken tüp bir nevi tekne görevi görecekti.
Pozitif basınçlı maske kullanmamız gerektiğini fark ettik.
Bir sızıntı durumunda içeri değil, dışarı akış gerçekleşecekti.
Amerikalıların elinde bu maskelerden dört adet vardı.
Birden çok kez gidip gelmemiz gerekecekti.
Üç gün boyunca her gün dalacaktık.
Amerikalıların temel talim dediği bir tatbikat gerçekleştirildi.
Konseptin provası olan önemli bir tatbikat.
Tahliyeyi mümkün olduğunca simüle etme amacı taşıyordu.
-Burası 700 metre, burası 300 metre. -Asıl dalış mesafesi 500 metre.
Sonuçta...
Su seviyesi yükselirse...
Yararlı olmuştu ama en çok da karar vericiler için faydalı olmuştu.
Bu çılgınca planın ardında bir yöntem olduğunu fark etmişlerdi,
başarılı olma ihtimali vardı.
Avustralya dış işleri yetkililerinden biri yanıma gelip
her şeyi açıkça bilmemde fayda olduğunu söyleyerek ekledi:
"Kurtarma operasyonu esnasında
bir şeylerin ters gitmesi durumunda
kendinizi Tayland yargı sisteminde bulabilirsiniz."
"Hapis cezası mı yani?" dedim.
"En kötü durumda evet" dedi.
"Yerel yasalar çok katı."
İşler ters gitmiş olsaydı,
kamuoyu seri bir şekilde onlara karşı olabilirdi.
Tahliye planı hazırdı.
Hepimizi bir araca bindirip arka yollardan
elçilik yerleşkesine götürdüler. Tam bir James Bond havası hâkimdi.
Mağara girişine erişimi kapatan
yeşil bir perde çekildi.
Kurtarma operasyonunun çok yakın olduğunun bir göstergesi olabilir.
VALİ: ŞU ANA KADARKİ 'EN İYİ' DURUM
Sabah saat iki gibi İçişleri Bakanı,
"Planın yarın gerçekleştirileceğini farz edin,
resmi izni yarın sabah vereceğiz" dedi.
Her gece bilgilendirme yapılıyordu.
Kurtarma operasyonunun ilk günü öncesindeki gece...
Tesadüfen o gün, 28. evlilik yıldönümümüzdü.
O gece Harry'yle konuştum, ne yapacaklarını anlattı.
Korkunç bir sohbetti, çünkü
"İşe yarayacağını sanmıyorum" demişti.
"Muhtemelen anestezi altında boğulacaklar."
O gece doğru düzgün uyuyamadım. Kendi kendime "Ben kimim ki,
çocukları bu şekilde kurtarmaya kalkışıyorum?" deyip durdum.
Öte yandan hiçbir şey yapmayıp onları orada bırakmak söz konusu bile olamazdı.
Bu işi yapmam için bana cesaret veren bir şey de
babam olmuştu.
Babam doktordu, damar cerrahisi uzmanı.
Babamdan çok şey öğrendim ama en çok da başkalarına
nasıl davranmam gerektiğini.
Babam, inanılmaz cömert biriydi.
Babamın insanlara yaklaşımı benim için önemli bir ders olmuştu.
ON ALTINCI GÜN
Lütfen alandan uzaklaşın!
Canlı yayın olmayacak.
Lütfen her şeyi taşıyın.
Muhabirlerden geriye çekilmeleri istendi.
Kampta, kurtarma operasyonunun bugün başlayabileceği
söylentileri dolanıyor.
Akrabalar tedirgin bir bekleyiş içinde.
...Taylandlı tıp ekipleri kurtarma tatbikatları yapıyor.
Taylandlı tıp ekiplerinden ilaçları
o gece şırıngalara koyarak hazırlamalarını istemiştim.
Diğer dalgıçlara, çocuklara
nasıl bir doz daha uygulayacaklarını öğretmem gerekiyordu.
Çocuklar son galeride uyuşturulacaktı,
fakat onları daldırarak çıkarmamız iki saatten fazla sürecekti.
Yatıştırıcı, etkisini yitirecekti.
Bizlerin çocuklara bir doz yatıştırıcı daha vermesi gerekecekti.
Dalgıçlarla anesteziye giriş dersi yaptık.
Bacaktan enjekte etmelerini söyledim.
"Arka uyluktan yapmanız iyi olur, dalış tulumunu delip enjekte edin."
"Kemiğe gelmeniz sorun olmaz."
"Yanlış bir şey yapmanıza olanak yok."
Yine, külliyen yalan söylüyorum.
Onlara cesaret vermek için gerekliydi.
Dün, herkesin rolü
ve protokoller üzerinden geçtik.
Bugün, son hazırlıkları konuşacağız.
Önümüzdeki 30 dakika içinde içeri girmeye hazır on dalgıcım var.
Halat ekibinde altı Amerikalı, beş Avustralyalı, beş Çinli
ve altı halat uzmanı sivil bulunuyor.
Üçüncü galeride Tayland koordinasyon ekibi yer alacak.
Üçüncü galerideki kendi bölgemizi kapattık.
İşlerin kötüye gitme ihtimaline karşı 15 ceset torbası getirdik.
Jason, John ve Harry'yle birlikte doğrudan mağaranın sonuna gittik.
Mağaradaki konumumuzu biliyorduk, o düzene göre devam ettik.
DOKUZUNCU GALERİ
Deniz komandolarının yardımıyla ilk çocuğu hazırladım.
Başlığı taktık, denge yeleğini giydirdik,
tüpü takacağımız kayışları bağladık.
Hazırladığım ilaç karışımı basit bir karışımdı aslında.
Hap olarak
müthiş anti-anksiyete etkisi olan Xanax verdik.
Dr. Bhak ilk çocuğa ilk hapı vermişti.
Çocuklar, en uzakta yaşayanların ilk önce çıkmasına karar vermişlerdi.
Böylelikle evlerine giderken yolda
arkadaşlarının ailelerine haber verebilirlerdi.
İlk önce bir bacağına
tükürük salgısını azaltan atropin enjekte ettim.
Kendi tükürüklerinde boğulma ihtimali vardı sonuçta.
Hemen ardından
diğer bacağına da genel anestezik ketamini
enjekte ettim.
Onlara enjeksiyon yapacağımı belirtmek için iğneyi gösteriyor
ve bacaklarına hafifçe vuruyordum.
Çocuklar rahattı.
Dr. Harris'e sanki
kendi ailelerinden biriymiş gibi güveniyorlardı.
Bilinç kaybı gerçekleştiğinde
bir bez bebeğe giydirir gibi maskenin takılması gerekiyordu.
Yaptığımız şeylerle ilgili olarak kendimi hiçbir şekilde iyi hissetmiyordum.
Bende büyük etki bırakan iki şey vardı;
biri, kendinde olmayan birinin
başını suyun altına itmek,
diğeri de ellerini arkadan bağlamaktı.
Her iki eylem de çok ama çok yanlış gelmişti.
Ötanazi yapıyormuş gibi hissetmiştim.
İlk seferin başında Jason şöyle seslenmişti:
"Harry, çocuk çok nefes almıyor."
Bunun üzerine herkese şöyle dedim: "Bunun geri dönüşü yok,
bir kere yola çıktınız mı duramazsınız,
bana geri gelemezsiniz, çünkü yapabileceğim hiçbir şey yok."
"Yolun sonunda mağaradan bir ceset çıkaracaksanız,
ceset çıkaracaksınız demektir."
Sekizinci galerideki bekleyişimiz sonsuz bir bekleyişti sanki.
Sonra aniden halat hareket etti.
Jason, yanında bir çocukla su yüzüne çıktı.
Nefes belirtisi arayarak.
Ortam inanılmaz gergindi.
Hâlâ hayatta olduğunu gördüğümde
omuzlarımdan büyük bir yük kalkmıştı.
Ama bu, ilk 300 metreydi,
daha gidilecek bir buçuk kilometrelik yolumuz vardı.
Çocuk ağır ağır hareket etmeye, parmaklarını oynatmaya başladı.
Bir zombi gibiydi.
Müthiş heyecanlanmıştık.
Hemen bir doz daha enjekte ettik ve onu kuru galeri üzerinden
su altındaki diğer kısma taşıdık.
İkinci çocuğu John aldı.
John bana bakıp şöyle dedi:
"Adı ne?"
"Bilmiyorum John."
Müthiş tedirgindim, ne tedirgini
korkudan ödüm bokuma karışmıştı.
Çocuğu yanımda yüzdürürken hissettiğim iki duygu vardı:
sahiplik ve azim.
Çocuğumun hayatta kalmasını sağlama konusundaki azmim.
Üçüncü çocuğu Chris aldı.
Görüş mesafesi neredeyse sıfırdı.
Ara sıra çamurlu su içinde bir şey görünüp yine kayboluyordu.
Dar geçitlerden kıvrıla kıvrıla zorla geçmeye çalıştığımı anımsıyorum.
Ardından daha geniş bir alan, sonra yine dar alanlardan geçiş.
İlk su altı kısmını geçerek yanımdaki çocukla devam ettim.
Derin bir su kanalında su yüzüne çıktım, çevrede kuru alan yoktu.
Çocuk yine hareket etmeye başlamıştı.
Ketamin şişesini çıkardım.
Ellerim titriyordu, daha önce kimseye bir şey enjekte etmemiştim.
Şişelerden birini çıkarmayı başardım, iğne ayrıydı.
İğnenin başlığını çıkardım, bir güzel parmağıma batırdım.
Neyse ki ketamin şişesine bağlı değildi
yoksa su yüzeyinde iki beden yüzüyor olacaktı.
İlacı çocuğa enjekte ettim.
Hareket etmeyi bıraktı.
John, galeriye geldi.
Çocuk düzgün nefes alamıyor gibiydi.
Çocuğun oksijen tüplerini değiştirmek zorunda kalmıştım.
Maskeyle yeniden nefes almasını bir türlü sağlayamamıştım.
Maskeyi çıkar.
Maskeyi çıkarınca düzeliyordu,
ama maskeyi takınca yeniden kötülüyordu.
Aynı şeyi birkaç kez art arda yaptık.
John, çok endişelenmişti.
O an kaçıp gitmek istemiştim, her şeyi arkamda bırakabilirdim.
Maskede sorun yok.
Müthiş bir iradeydi,
zira bedenimdeki her hücre kaçıp kurtulmak istiyordu.
Bunu yapamayacağımın farkındaydım ama.
Yoksa yanımda bir çocuk yerine cansız bir bedenle çıkıyor olacaktım.
John, çocukla birlikte yola çıktığında sorunu çözmüş gibiydik.
Su altındaki son kısım,
içinden geçilmesi en zor olan kısımdı.
Sağında ya da solunda bir çocukla sığmak imkânsızdı.
Önce çocuğu itip ardından da sizin gitmeniz gerekiyordu.
Üçüncü galeriye yaklaştıkça kulaklarınıza pompaların uğultusu gelirdi.
Çocukla su yüzeyine çıktım.
Bir düzine el çocuğu alıp doğrudan başka bir sedyeye
geçirmeye hazır bekliyordu.
-Otuz kilo. -Otuz kilo.
Birinci çocuk hayattaydı, nefes alıyordu.
Sanırım bu, herkesin moralini inanılmaz yükseltmişti.
Bir, iki, üç.
Çocukların üçüncü galeriden
mağara girişine taşınmasından biz sorumluyduk.
Bunun için 200 kişiye ihtiyacımız olmuştu.
Üçüncü galeride çocuğumla su yüzeyine çıktım.
Rahatlama...
Bir, iki, üç, çek!
Çek!
Henüz doğrulanmamış olsa da, çocuklardan ikisinin
mağaradan çıkarılmış olduğu bilgisi elimize ulaştı.
Az önce üçüncü bir ambulansın kampa girdiğini gördük,
üçüncü bir çocuk çıkarılıyor olabilir.
Çocuğumla galeriye vardım,
bu değerli kargoyu teslim ettim.
John'un bana "Üçte üç!",
"İnanabiliyor musun? Üçte üç!" deyişini anımsıyorum.
Sonra bana bakıp şöyle dedi:
"Hadi Stanton! Batırayım deme! Dörtte dört olmalı!"
Rick, son çocuğu alıp mağaradan çıktı.
Dr. Bhak'a "Bugünlük bu kadar.
Yarın da dört tane çıkaralım" dedim.
Yanımdaki deniz komandoları çok endişeliydi.
Tek isteğimiz bu çocukların
hayatta kalması ve anne babalarına kavuşmasıydı.
Tek yapabileceğimiz dua etmekti.
Sekizinci galeriye doğru yüzerken görüş mesafesi sıfır,
elimle halatı takip ediyorum.
Aniden ölü balıkmış hissi veren bir şeye dokundum.
Craig'le Rick epey endişeli görünüyordu,
hemen sudan çıkmamı söylediler.
Nefes almıyor.
"Çocuk nefes almıyor gibi" dediler. Çabucak üzerimdekileri çıkardım.
Kendi kendime "Sonunda oldu işte, birini kaybettik" dedim.
Yüzü epey morarmıştı.
Çok soğuk ve cansızdı.
Nefes alıyor olduğuna kendimi inandıramamıştım.
Ağız ağza suni solunuma başlayacakken
hava yolunu açmak için
çenesini sert bir şekilde ittim.
Bunu yapmamla nefes almaya başladı.
Ama endişem geçmemişti.
Bu çocuğun hayatta kalacağına inanmam çok güçtü.
Tüm yol boyunca böyle kalmıştı, iki buçuk, üç saat boyunca.
Kendi zihin sağlığım için
bedenini döndürüp yüzüne bakıyordum ara sıra.
Uyuyormuş gibi duruyordu ama su altındaydı sonuçta.
Su yüzüne çıktığınız an
müthiş bir sevinç ve başarı hissi duyuyorsunuz.
Bugünkü operasyon büyük bir başarıyla gerçekleştirildi.
On altı günlük bekleyişimizin ardından
Yaban Domuzları'nın yüzlerini nihayet görebiliyoruz.
Yöntemin işe yaramış olduğuna kimse inanamıyordu.
Tayland'daki mağarada mahsur kalan
futbol oyuncularından dördü çıkarıldı.
Sekiz çocuk ve antrenörleri hâlâ mağarada.
Hayatları hâlâ tehlikede. Bu iş henüz bitmedi.
Mümkün olduğuna inanmadığımız bir şeyi başarmıştık.
İki kez daha yapmamız gerekiyordu.
ON YEDİNCİ GÜN
Son dakika haberimiz Tayland'dan...
Bir oğlanın sedyede taşındığı görülmüş.
Kurtarılacak beşinci çocuk...
Mağaradan çıkarılan bir çocuk bu sabah...
Şuradaki ambulansın altıncı çocuğu taşıdığını düşünüyoruz.
Operasyon son derece düzenli bir şekilde gerçekleştiriliyor.
Şuradaki de yedinci çocuğu taşıyor.
Çocuklar çıkıyor.
Yedinci değil, sekizinci çocuk.
Sekizinci Yaban Domuzu çıktı.
Hava bir gün daha böyle...
Son günlerde hava konusunda müthiş şanslıydılar.
Muson yağmurları gecikiyor.
Hava durumu tahminleri yağmurların her an başlayabileceğini söylüyordu.
Nitekim öyle de oldu.
Bardaktan boşanırcasına yağdı.
Mütemadiyen.
Yağmur, mağaranın hızla su altında kalmasına neden olacak.
Gece boyunca şiddetle yağan yağmuru dinledik.
Mağarada ne olacağını düşünüyorduk.
Rick ve John'u ilk defa bu denli kaygılı görüyordum.
Onların bu hâli Craig'le beni de tedirgin etmeye başlamıştı.
ON SEKİZİNCİ GÜN
Sabah uyandığımızda
her yer su altındaydı.
Suyun yönünü değiştiren engeller su altında kalacak
diye endişeleniyorduk.
Sonsuza dek dayanamazlardı.
Su yönlendirme sistemi dayanamayacaktı.
Her şey mahvolacaktı.
Dalış öncesi bilgilendirme toplantısına katıldık.
Bazıları "Bugün mağaraya girmek
doğru bir hareket mi?" diyordu.
"Hayatımızı tehlikeye atıyor olacağız."
Bir kısmımız da "Bugün girmezsek,
yarın da girme şansımız
olamazsa, o zaman ne yapacağız?" diyordu.
Karşı tarafı bastırmak zorundaydık.
Kalkıp mağaraya doğru yürümeye başladık.
Millet de peşimizden geldi, karar verilmişti.
Son gün beş kişiyi çıkarmaya çalışacaktık.
Mağaraya girmeden önce,
o günkü ilk çocuğu benim çıkartacağım kararı alınmıştı.
Yüzerken, aklıma art arda bin bir soru geliyordu.
"Tanrım, bu işi yapacak kadar iyi miyim?"
"Ya anne babaları? Mağaradaki arkadaşları?"
Büyük bir yük bu.
Ölmelerine dayanamazdım. Ya içmeye başlarsam?
Ya tamamen yoldan çıkarsam?
Bana antrenörü verdiler.
Onu tutar tutmaz, işi başarıyla götürme moduna geçiverdim.
Her şey gayet iyi gidiyordu.
Son bir iki dakikada,
"Az kaldı. Varınca ne yapacağım?" diye düşündüğümü anımsıyorum.
Zor dayanıyordum.
"Onu teslim ettiğimde ağlamaya mı başlayacağım?"
Benden sonra John geldi, ardından da Rick.
Gelmesi gereken sıradaki kişi Chris'ti.
Beklemeye koyulduk ama Chris bir türlü gelmiyordu.
Su altındaki son kısma kadar gelmiştim.
Burası en kötü kısımdı. Çocuk hâlâ yanımdaydı,
değerli kargom.
O kısım bir garip, zira halat başınızın üzerinde.
Yatık duruyorsunuz, bir elinizde çocuk,
öbür elinizde halat.
Zor bir pozisyon.
O son gün orada bir şeyler değişti,
o kısımda hepimiz sorun yaşadık.
Halatı bir elimden diğerine geçirmem gereken
köşelerden birini dönmek üzereydim.
Halat pıt diye elimden kaçıverdi.
Sudan sağ salim çıkmanızı
mümkün kılan o çok değerli halatı,
asla kaybetmemem, asla bırakmamam gereken halatı
kaybetmiştim.
Çocuğun oksijeni yetecek miydi bilmiyordum.
Dokuzuncu galeride sadece ben ve Dr. Harris kalmıştık.
Geri kalan herkes çıkmıştı.
Çocukların en ufağının çıkmış olduğunu sanıyordum
fakat son çıkacak olan çocuk Mark'tı
ve sadece 29 kiloydu.
Mark, çocuklar arasında en ufak yüzlü çocuktu.
Aynı şeyi düşünüyorduk, maske yüzüne oturmayacaktı.
Burada bırakıp ertesi gün gelelim diyemezdik,
ertesi gün hiç şansımız olmayabilirdi.
Maskeyi takmayı denedik.
Çevresine bir şeyler tıkıştırdık, başlığı altına yerleştirdik.
Mümkün olduğunca sıkıştırmaya çalıştık.
Öyle ki çocuğun burnu yamulmuştu.
Olmuyordu, suyun girmesini engelleyemiyorduk.
Neden bilmiyorum ama yanımızda, daha amatör işi olan
bir tam yüz maskesi daha vardı.
Diğer maskelerin yanında pembe bir oyuncağa benziyordu.
Ayar kayışlarını mümkün olduğunca sıkılaştırdık.
kilit açılıverdi.
Maske su aldı.
Çıkartıp yeniden denedik, yine aynı şey oldu.
Maske yüzünde duruyordu
ama yandan gelecek herhangi bir darbe
çocuğun sonu demekti.
Bu durum Jason'ın canını çok sıkmıştı.
Son çocuktu. "Zavallı Jason,
son çıkardığımız çocuk boğulacak ve bunun yükünü
Jason çekecek" diye geçiriyordum aklımdan.
Son derece yavaş ve dikkatlice yüzmem gerekiyordu.
Beklemeye devam ediyorduk,
Chris hâlâ çıkmamıştı. Kaygılanmaya başladık.
Suda elimle dört bir yanı tarıyor, halatı bulmaya çalışıyordum,
ama nafile. Elime ha bire bir elektrik kablosu geliyordu.
O elektrik kablosu üçüncü galeriye gidiyor olmalıydı!
Kabloyu takip ettim.
Yaklaşık on dakika kadar sonra kendimi bir galeride buldum.
Kafam karışmıştı.
Kurtarma ekiplerinin olduğu üçüncü galeride
su üstüne çıkmayı bekliyordum.
Ama bulunduğum galeri boştu.
Kimse yok mu?
Ana hattan uzak, kimsenin bilmediği
bir galeriye çıktıysam
bizi kurtarmaya kimse gelmeyecekti.
Yanımda çocukla son hava galerisinde su yüzeyine çıktım,
birdenbire belli belirsiz Chris'i gördüm.
Bir çocuğun başucundaydı.
İlk düşüncem, "Birini kaybettik" olmuştu.
Jason'ı gördüğümde
mağarada geriye doğru gitmiş olduğumu fark ettim.
Dördüncü galeriye geri gelmiştim.
Jason, son kısma doğru ilerledi, ardından Harry geldi.
"Burada kal, kendine gel,
hazır olduğunda gelirsin, çocuğu ben götürürüm" dedim.
Pompanın uğultusunu duyduğumda üçüncü galeriye yaklaştığımı anlamıştım.
Çocuğu teslim etmek üzereyken
boğazım düğümlendi, yaşayacağını biliyordum.
Tamam, üç, iki, bir!
Chris'in çocuğunu Harry'nin getiriyor olduğunu öğrendik.
Harry'e güvenim sonsuzdu.
Bunu deneyimliyor olduğu için de onun adına sevinmiştim.
ABD Hava Kuvvetleri'nden yapılı adamlar
çocuğu benden aldı.
Bir sedyeye koyup yokuş yukarı çıkmaya başladılar.
Gitmişti.
Ortamın havası aniden müthiş olmuştu.
Elden ele geçen bir Jack Daniels...
Yasak olsa da...
Başarmıştık, inanasım gelmiyordu.
Taylandlı deniz komandoları ve Dr. Bhak henüz çıkmamıştı,
kaygılanmıyor değildik. Sonuçta zor bir dalış onları bekliyordu.
Aniden bir şeylerin ters gittiğine işaret eden bir bağrış geldi.
Üçüncü galerideki pompalardan biri patlamış,
her yanı su basmaya başlamıştı.
Su seviyesi hızla yükseliyordu.
Regülatörümüz yoktu, bir an önce oradan çıkmalıydık.
Geride kalan son iki deniz komandosunu bekliyorduk, su iyice hareketlendiğinde
-ikisi de çıktı. -Galeri tamamen su altında kaldı.
Nefesimizi tutarak son anda çıkabilmiştik.
Herkes aynı şeyi söylüyordu, mağaranın prensesi bize
"Alacağınızı aldınız, artık gitme zamanı" diyordu.
Teşekkür ederiz!
En son deniz komandoları çıktı.
Çıkar çıkmaz oğlumu aradım.
"Baba, nerelerdeydin?" diye sordu bana.
"İmkânsız Görev",
"Yapılabilir Görev" olmuştu.
İnsanın böyle bir durumdan etkilenmemesi mümkün değil.
Operasyona önayak olan biz olsak da,
o mağarada yüzlerce insan çalışmıştı.
İnsanlar yardıma gelmişti.
Farklı ülkelerden, farklı dillerden, farklı kültürlerden insanlar
bir araya gelmişti.
Yanlış anlaşılmaların olmuş olması doğal,
ama önemli olan özveri
ve birlikte gösterilen bir gayret.
O zaman başarı kaçınılmaz.
Karşımda duran bayan, Titan'ın annesiymiş.
Son gün çıkardığım en küçük çocuk.
Titan'ın annesi "Yaptıklarınız için
tüm anne babalar adına size teşekkür ederim" dedi.
"Çocuklarımız sanki öldü ve onlara yeniden hayat bahşedildi."
"Size... ne kadar teşekkür etsek az."
Herkes ağlıyordu.
Çok mutlu bir andı.
Başardığımız şey o an kendini göstermişti.
Aileleri, yaşamları, anne babaları...
Rick çok kalmadı. "Ağlamak istemiyorum" demişti.
Sanırım hisleri onu korkutmuştu.
Asla unutmayın! Tayland sizin ikinci eviniz.
BK MAĞARA DALGIÇLIĞI
Müthiş bir rahatlama, coşku ve sevinç...
Harry bana her zamanki mesajını göndermişti.
"Çıktım, otele vardığımda seni ararım."
Sonra aradı.
Heyecandan saçmalıyordum,
o an müthiş bir adrenalin yüklenmesi yaşıyordum.
On dakika kadar durmadan konuşmuş olmalıyım,
nihayet derin bir nefes aldım ve Fiona hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı.
Birkaç saat önce babamın vefat etmiş olduğunu söyledi.
Ne hissedeceğimi bilemedim.
Hislerimdeki o muazzam değişim.
Yani bir an havalarda uçarken, aniden
"Böyle bir şey nasıl olur da bugün olabilir?" diyorsun.
Herkes çok anlayışlıydı, benim bir an önce
dönmek isteyeceğimi varsaymışlardı, önce ben de öyle düşündüm
fakat sonra bunun bana bir faydasının dokunmayacağını fark ettim.
Haberi aldığım günün sonunda
kendimi biraz daha iyi hissetmeye başlamıştım bile.
Sonuçta babam, müthiş bir yaşam sürmüş, vakti gelince de
aramızdan ayrılmıştı.
Bundan daha iyi bir veda olamazdı.
Olumlu bir açıdan yaklaşmaya başladım.
Evet, kutlanacak bir şey daha vardı.
Hem çocukların hem de babamın yaşamı.
Çok teşekkür ederiz.
Mucize üzerine mucize.
Elbet bir gün göreceğiz onları.
Başarmış olduğumuz şeyle gerçekten büyük...
büyük gurur duyuyorum.
Oldukça dar bir kesim tarafından benimsenen, kimsenin ciddiye almadığı
bir spora olan bağlılığım onaylanmış oldu diyebilirim sanırım.
Kesinlikle hayatımı değiştirdi.
Kendime olan güvenimi arttırdı.
Kriket takımı için son, mağaradan kurtarma operasyonu için ilk tercih!
Soğuk olduğum, çok duygusuz olduğum için
endişe duyardım.
Bu tür bir mesafenin bir faydası, bir amacı olabileceğini gördüm.
İyi şeyler yapmak için kullanabilirsiniz.
Yaban Domuzları!
"Prens William'la ne hakkında konuştunuz?" diye sordum.
Rick şöyle dedi:
"Bana, 'Amp'le mutlaka evlenmelisiniz' dedi."
KURTARMA OPERASYONUNA YAKLAŞIK 5.000 TAYLANDLI KATILDI.
DÜNYANIN DÖRT BİR YANINDAN YÜZLERCE KİŞİ YARDIM ETTİ.
OPERASYONDAN BİRKAÇ GÜN SONRA MAĞARA TAMAMEN SU ALTINDA KALDI.
BİRKAÇ HAFTA SONRA KOMŞU KASABAYI SEL BASTI.
MAĞARA SEKİZ AY SONRA YENİDEN ERİŞİLEBİLİR OLDU.
Alt yazı çevirmeni: Sirin Baykan-Smets