GEBASEERD OP DE TATOEËERDER VAN AUSCHWITZ...
EN DE HERINNERINGEN VAN HOLOCAUST-OVERLEVENDE LALI SOKOLOV.
AUSCHWITZ-BIRKENAU WAS EEN CONCENTRATIEKAMP...
DAT IN POLEN WERD OPGERICHT DOOR DE NAZI'S.
SOMMIGE NAMEN EN GEBEURTENISSEN ZIJN GEFICTIONALISEERD.
OOSTENRIJK / APRIL 1945
POLEN / JANUARI 1945
Ik ben een gevangene van het Russische leger.
M'n naam is Lali.
Ik ben Slowaaks.
Heb je plannen vanavond?
De Russen willen wat lokale vrouwen uitnodigen voor een bal.
Een bal? Echt?
We hoorden dat ze veel eten hebben.
Dat klopt.
Je wordt hier om zeven uur opgehaald en om middernacht teruggebracht.
En ze willen meer vrouwen.
Om mee te feesten.
Ik snap het.
Worden we neergeschoten als we niet gaan?
Er zijn...
prijzen, zoals zij ze noemen.
Hoeveel vriendinnen zou je mee kunnen nemen?
Mogen ze getrouwd zijn?
Ik zou niet weten waarom niet.
Ik kan er misschien vijf meenemen.
Bedankt.
Tot dan.
Ze komt.
Ze zei dat ze anderen meeneemt.
Ivana?
Ze is overleden in haar slaap.
Ze werd gewoon niet meer wakker.
Wat vreselijk.
Het spijt me.
Langzaam eten.
Kleine hapjes.
Het spijt me.
Jullie zijn hier te jong voor.
Ik zei het je, mama.
Zoek wat warme kleren en schoenen voor ze. M'n bruine veterschoenen.
Deze soep is het lekkerste wat ik ooit heb gegeten.
Luister.
Jullie zijn nog maar meisjes.
Maar ik moet met jullie praten als vrouwen.
De Russen hebben ons dorp overgenomen.
En als ze jullie hier vinden, zitten Bella en ik...
in de problemen.
Ik wil er niet eens aan denken.
Jullie betekenen niets voor ze.
Begrepen?
Jullie kunnen hier op zolder slapen.
Maar jullie moeten je binnen schuilhouden.
Jullie mogen niet gezien of gehoord worden.
Bedankt.
Voor alles.
Maar we willen naar huis.
Dat jullie hier zijn, bewijst hoe sterk jullie zijn.
Ik zal water opwarmen voor een bad.
Bedankt.
Ga je ook naar het bal?
Nee, ze sluiten me op in m'n kamer.
Waar kunnen we die prijzen krijgen?
M'n vader en m'n broers zullen niet terugkeren van de oorlog.
M'n moeder is kapot van verdriet en...
ik heb twee zusjes.
Petrov.
Kapitein Petrov.
Die man met die snor.
Hij heeft ze.
Bedankt. Kijk me gaan.
- Goed, hoe gaat het met u? - Goed.
Het is laat.
Dit vind ik moeilijk.
Het bal?
Werd er gedanst?
Het ging meerdere nachten door.
Ik werd opgesloten.
Dat meisje...
Ik was er niet bij. Ik kon het alleen horen.
Ik werd opgesloten.
Iedere avond.
Het is oké.
Je kunt het me vertellen.
Nee, ik denk niet dat het veilig is.
Het was lang geleden.
Brave meid.
Wat voor man...
Die meisjes hadden niets.
Echtgenoten, vaders weg.
En hun families verhongerden.
Ze hebben me daar wekenlang vastgehouden.
Zolang duurde het voor de Russen me vertrouwden.
- Slowaak. - Ja, meneer?
We moeten wat officieren ophalen.
We zijn over een halfuur terug.
Kun je je gedragen?
Ja, meneer.
Natuurlijk.
Mag ik je fiets lenen? Hier, pak aan.
- Slowakije? - Ongeveer een dag reizen.
Als je het bos bereikt, ga je naar het oosten.
Hier.
Ik wil leven, net als jij.
Ga.
Bedankt.
Gita, kom.
- Waar? - Hier is water.
Hier. Dit is een goede plek.
- Hebben jullie je veldflessen? - Ja, ik heb ze.
- Ga ze vullen dan. - Deze kant op.
Er staat hier een pot.
Neem mee.
Snel een beetje.
We moeten opschieten.
Hij heeft onze pot gejat.
Ik haat deze plek.
Gita vertelde me dit allemaal pas veel later.
Wat die meisjes meegemaakt hebben...
Ze waren grootgebracht om in een onschuldige wereld te leven.
En die is ze ontnomen.
De trein naar Poprad gaat vertrekken.
Alle passagiers instappen.
Kan ik je helpen?
Wanneer zijn ze meegenomen?
Een paar dagen nadat jij vertrokken was.
Er liepen soldaten op straat.
Mama maakte me vroeg wakker en gaf me een pakketje voor de Molnars.
Mevrouw Molnar...
Ze liet me niet terug naar huis gaan.
Ze verstopte me.
In mama's pakketje zaten haar sieraden en wat foto's.
Maar een paar dagen na mijn vertrek...
Het was chaos.
Ze waren weg toen ik terugkwam.
Ik ben bij mevrouw Molnar gebleven.
Ondergedoken.
- Goldie, ze... - Ik weet het.
Ik weet het.
Maar ik dacht ook dat jij dood was.
En kijk.
Hier ben je.
Ze waren oud.
En Max en Maria zouden bij de jongens zijn gebleven.
Ik dacht dat ik als enige over was.
M'n schat.
Er is een meisje.
Ik heb haar ontmoet in het kamp.
Haar naam was...
Haar naam is Gita.
Ik kan hem gebruiken om geld te verdienen.
Ik heb niets.
Ja...
op weg naar Bratislava.
Ik wil je niet weer alleen laten.
Ga nou maar.
Niets is belangrijker dan dit.
Van mama.
Van Gita.
Komen jullie uit Polen? Uit Birkenau?
Ja.
Kennen jullie m'n vrienden? Gita Furmanova?
Hanna, Ivana? Kennen jullie hen?
Sorry.
Oké, nou...
- Dat betekent niet dat hij dood is. - Maar waar is hij?
Dacht je dat hij hier op straat zou slapen?
Nee.
We gaan hem vinden.
We zijn nu in ons eigen land.
Eerst regelen we eten.
Dan gaan we ons wassen.
En dan zoeken we hulp.
Je stinkt.
Dat was het. Ik ben er klaar mee.
Hij heeft het niet gered.
Geef niet op.
Ik wacht op je.
Pardon. Sorry, ik moet erlangs.
Daar is ze.
Je bent er.
Ik heb dit al duizend keer gezegd in m'n hoofd.
Lali...
ik hou van je.
We hebben onze slechtste dagen achter de rug.
De beste liggen nog voor ons.
Dat is prachtig.
Kijk mij nou.
Er ligt een broodje in de koelkast.
Lali, ik moet opschieten.
Dag.
Waar ga je heen?
Nergens heen.
Ik heb de mokken even afgewassen.
Gaat het?
Ja.
Ik zat te denken...
Van het verhaal na de oorlog kan ik een hoofdstukje aan het einde maken.
Een samenvatting. Jullie zijn naar Australië verhuisd, enzovoorts.
En ze leefden nog lang en gelukkig.
Zo gaat het eigenlijk nooit, of wel?
Nou ja...
Er is vaak wel een epiloog.
Het verhaal is afgelopen...
en dan ontdek je dat jij en Gita samen een leven hebben opgebouwd.
We wilden een gelukkig einde.
Daar waren we altijd naar op zoek.
Wat is er, Lali?
Ik wil niet meer praten.
Geklop op de deur.
Goedemiddag.
We zoeken meneer Ludwig Eisenberg.
Lali, kijk me eens aan.
Kom.
Alsjeblieft.
Het gaat wel.
Ga zitten.
Dit was ons thuis.
Lekker eten.
Schone lucht.
Gita had de bakkerij, de synagoge...
haar goede vrienden.
Ik weet het niet.
Ga je naar je werk?
Ik kan nog even blijven, als je wilt.
Nee, nee.
Dat hoeft niet.
Er staat soep in de koelkast.
Ik neem morgen de nieuwste versie mee.
Ga lekker een frisse neus halen.
Beweeg die oude botten, oké?
- Ik zie je morgen. - Ik zie je morgen.
Waar je ook gaat...
Hier ben ik.
Goedemiddag.
We zoeken meneer Ludwig Eisenberg.
Dat was m'n naam.
Eisenberg. Ja?
Alstublieft.
Kom binnen.
Bedankt.
We zijn gevraagd om jullie identiteit te verifiëren.
Door wie? Waarom?
We zijn Australische burgers.
- Heeft u uw naam veranderd na de oorlog? - Ja, in Sokolov.
Het staat er allemaal in.
We zijn door het Duitse consulaat gevraagd om u een brief te geven.
Wat is dit?
Hij is al geopend.
Het is een verzoek...
van een Duits advocatenkantoor...
dat een voormalig SS-officier vertegenwoordigt.
Ze vragen om een verklaring voor hun cliënt.
Voor hun cliënt?
Een naziofficier?
Inderdaad.
Een naziofficier...
die terechtstaat voor oorlogsmisdaden.
Hij vraagt u om hulp.
SS-officier Stefan Baretzki.
Dit zijn de gegevens van het advocatenkantoor...
en het Duitse consulaat.
We laten u met rust.
Welke dag is het?
Donderdag. Ik heb je gisteren gesproken.
Kom binnen.
Om te lezen.
Ja, ga ik doen.
Ik heb me nu gericht op jou en Gita.
Ik ben benieuwd wat je ervan vindt.
Ik weet eindelijk hoe ik dit wil vertellen.
Dat is mooi.
En je bent blij.
Dat klopt.
Maar hoe is het met jou?
Ik slaap niet zo best.
Het verleden is hier met ons.
Weet je...
we verlieten het kamp, verlieten Slowakije...
en toen waren we hier.
Het verleden volgde ons als een zieke hond.
Je had het over een gelukkig einde, maar het was moeilijk.
Gita was jarenlang heel verdrietig.
En al die nachtmerries...
Ik haal water voor je.
Nee.
Ga jij maar zitten. Ik haal wel water.
Zet je naam er even bij.
Deze is voor Louise's verjaardag en de tweeling van Gina en Joel wordt vijf.
Hier.
Dank je.
Je dacht aan Gita.
Het gebeurde allemaal tegelijk.
Wat, Lali?
Opnieuw, opnieuw...
De wonderdokter op Collins Street...
We hebben alles geprobeerd.
Niets werkt.
Ik dacht dat het met de tijd zou helen.
Andere vrouwen zijn wel hersteld.
Je haat me vast.
Nee.
Nee, nooit.
Ik ben zo blij voor je.
Hier.
Het kan koud worden.
Welterusten.
Kijk eens.
Kaas en augurk.
Kijk eens. Kom wat eten.
Dank je.
Heel graag gedaan.
Lali, praat met me.
Ik begin me zorgen te maken.
Voel je je ziek?
Nee, niet ziek.
Ja, m'n vriend. Wat is er?
Dit is niet voor het boek.
De politie. Alsof we criminelen zijn.
Baretzki.
Hij was een monster.
Ik weet wie hij was.
Weet je nog wat hij voor ons gedaan heeft?
Wat?
Meen je dit?
Wat hij voor ons gedaan heeft?
Wil je aan de wereld verklaren dat hij een goede man is?
Ik weet het niet.
Ben je gek geworden?
Kunnen we het bespreken?
- Wat valt er te bespreken? - Heel veel dingen.
Welke dingen?
Waarom...
Waarom ben je constant zo boos?
Ik weet niet wat ik moet doen.
Zeg me wat ik moet doen.
Dat kan ik niet bepalen.
Natuurlijk wel. Ik doe alles voor je.
Lali, ik heb er genoeg van.
Ik kan zo niet verder.
- En jij ook niet. - Wat?
Ik kan je niet geven wat je nodig hebt.
Het gezin dat je wil.
Gita, jij bent alles wat ik wil.
We vluchten en vluchten.
- We worden ouder... - Gita, hou op.
Word ik gestraft?
En jij?
Ik wil naar Europa.
Ik wil m'n huis zien.
Cilka.
Esthers dochter Mimi.
Ze is nu 16. Ik wil haar zien.
Ik kan dit niet oplossen.
Dat klopt.
Ik wist niet of ze terug zou komen.
Dus toen moest ik die verklaring schrijven.
Ik wilde de waarheid vertellen.
Maar wat is de waarheid?
Hoe weet ik wat klopt?
Je was als een broer voor me.
Ik schreef een verklaring...
en bracht die naar de Duitse ambassade.
En zij stuurden hem naar het advocatenkantoor.
En ik heb nooit meer iets gehoord.
Weet je nog wat je hebt geschreven?
Dat hij aanwezig was bij de selecties.
Dat ik hem veel mensen heb zien vermoorden.
Soms simpelweg omdat hij in een slecht humeur was.
Hij kreeg een celstraf.
Ik heb over die rechtszaken gelezen.
Baretzki...
heeft zelfmoord gepleegd.
Hij was een brute psychopaat.
En zonder hem zou ik hier nu niet zijn.
En daar zal ik voor altijd mee moeten leven.
Je ziet er prachtig uit.
Jij ook.
Ik heb je gemist.
Ik jou ook.
Je bent aan het koken.
Het ruikt heerlijk.
- Heb je trek? - Reken maar.
Wacht.
We moeten praten.
Ik ben langs ons oude appartement in Bratislava gegaan.
Ik dacht aan hoe we op de grond zaten omdat we geen tafel hadden.
Waar we op hoopten.
Hoe gelukkig we waren.
Ik was bijna niet op het vliegtuig gestapt.
Ik was zo ziek.
Ziek?
Waarom heb je niets gezegd?
Ik ben naar de dokter gegaan en die zei dat ik ziek was...
omdat ik zwanger ben.
Je...
Wat?
Nee.
We krijgen een kindje.
Ik denk dat ik terug wil.
Ja, naar Birkenau. Naar het kamp.
Ik dacht dat je nooit meer terug naar Europa zou gaan.
Ik weet het. Dat wilde ik ook niet, maar...
Maar nu...
Als jij met me meegaat?
Lali, dat is...
Is dat niet iets wat je met je zoon moet doen?
We hebben nooit met hem over het verleden gepraat.
Hij wist het natuurlijk wel. Hij moest het zien.
De nachtmerries van z'n moeder.
Je wil niet dat je kind je pijn ziet.
Maar hij zag het.
Ik had nooit gedacht dat ik jou zoveel zou vertellen.
Maar nu weet je het.
Dus kom met me mee.
Ze zullen vast denken dat je m'n dochter bent.
Of je verpleegster.
Zo is het wel genoeg.
Lali, ik zou heel graag meegaan.
Als je het zeker weet.
Ik wil terug naar het kamp.
Naar Birkenau.
Om het met deze oude ogen te zien.
En met jou naast me.
Dat wil ik heel graag.
Je verdient wat rust.
LALI SOKOLOV IS VREDIG OVERLEDEN
OP 31 OKTOBER 2006.
HET WERD HEATHERS MISSIE OM LALI'S VERHAAL MET DE WERELD TE DELEN.
HET DUURDE 11 JAAR OM EEN UITGEVER TE VINDEN VOOR HET BOEK.
IN DE HOLOCAUST ZIJN ZES MILJOEN JODEN VERMOORD
WAARVAN EEN MILJOEN IN AUSCHWITZ.
DE MEESTEN VAN HEN WERDEN DIRECT NA AANKOMST GEDOOD IN DE GASKAMERS.
AUSCHWITZ WAS HET GROOTSTE CONCENTRATIEKAMP VAN NAZI-DUITSLAND.
ER WERKTEN ONGEVEER 8200 LEDEN VAN DE SS IN AUSCHWITZ.
SLECHTS 10 PROCENT VAN HEN IS VEROORDEELD VOOR HUN MISDADEN.
TUSSEN 1940 EN 1945 ZIJN 1,3 MILJOEN MENSEN NAAR AUSCHWITZ GEDEPORTEERD.
1.100.000 JODEN 140.000 POLEN
23.000 ROMA 15.000 RUSSISCHE KRIJGSGEVANGENEN
25.000 ANDERE NATIONALITEITEN / ETNICITEITEN / GROEPEN
ONDER DE GEDEPORTEERDEN WAREN 232.000 KINDEREN.
SLECHTS 700 VAN HEN WERDEN BEVRIJD OP 27 JANUARI 1945.
1,1 MILJOEN VAN ALLE MENSEN DIE NAAR AUSCHWITZ ZIJN GEDEPORTEERD ZIJN VERMOORD.
BRON: AUSCHWITZ-BIRKENAU MEMORIAL AND MUSEUM
- Ben je er klaar voor? - Ja.
We kunnen stoppen wanneer je wilt, oké?
Goed.
Interview met Lou Sokolov, 21 februari 2004.
- Kun je je naam zeggen? - M'n naam is Lou Sokolov.
- Is dat je geboortenaam? - Nee, ik ben geboren als Ludwig Eisenberg.
- Wat is je roepnaam? - Lali. Ze noemen me Lali.
- Ben je getrouwd, Lali? - Nee, ik was getrouwd.
- Hoe heette je vrouw? - Gita. Gita Sokolov.
- Waar heb je Gita ontmoet? - In Auschwitz-Birkenau.
Ik werd meegenomen uit het huis van m'n ouders...
en vervoerd als een beest...
naar een onbekende plek.
Ik was de tatoeëerder. Een tatoeëerder in Auschwitz-Birkenau.
OPGEDRAGEN AAN GITA EN LALI SOKOLOV.
MOGE HUN HERINNERING EEN ZEGENING ZIJN.
Ondertiteld door: Evy Landman