NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Yeni Zelandalı bir gazeteciyim.
Dünyadaki popüler kara turist bölgelerini araştırıyorum.
Ölüm ve felaketlerle meşhur olmuş yerleri.
O yüzden fiyakalı deniz gözlüklerimle
ve ortadan ayrık saçımla
kumun ve güneşlenenlerin ortasında, plajda bulunmam biraz garip.
Ama bu sıradan bir plaj değil.
Selam.
-Bunu mu vereyim? -Ver.
-Şey mi... -Hayır, karakola gidiyoruz.
-Karakola mı? -Evet.
Ve bu sıradan bir tatil değil.
Bu yolculuğumda, Avrupa'nın popüler kara turist bölgelerini ziyaret edeceğim.
Akdeniz'in tatil adası Kıbrıs'ta yasak bir şehre sızmak için kılık değiştireceğim.
Gece kimse görmezken girsek ne olur?
Vurulabilirsin.
Birleşik Krallık'ta Nazilerle içmeye gideceğim.
Biz çok kötü adamlarız.
Ve dünyanın en rahatsız edici müzesini ziyaret edeceğim.
-Bunun çok garip olduğunun farkında mısın? -Neden geldin o zaman?
Gelip görmek zorunda değildin.
Benim adım David Farrier ve bu yolculuk beklediğimden çok daha garip.
AVRUPA
İNGİLTERE Yolculuğuma İngiltere kırsalından,
Londra'nın 49 kilometre güneydoğusundaki
Paddock Wood kasabasından başlıyorum.
Teşekkürler!
Savaş cehennemdir derler ama bu grup öyle düşünmüyor.
Birçok İngiliz için
burası arka bahçelerindeki bir kara turist tatili.
Kent'te bir çiftlikteyim. Buna kara turist festivali diyebiliriz.
Savaşın Glastonbury'si denen,
dünyanın en büyük askeri canlandırmasındayım.
Her sene 80 bin kara turist buraya gelerek
farklı savaşlardan, farklı taraflardan
ve farklı zamanlardan askerleri oynuyor.
Sadece izlemeye gelmiyorlar.
Çoğu, çamurda takılmak için işten bir hafta izin alıyor.
Bunun albenisini anlamıyorum ama anlamanın en iyi yolu
biraz da kendim kirlenmek.
Tam ölçekli sahte bir savaşta yer almak için asker olarak kaydoldum.
Merhaba.
To Hell and Back siz misiniz?
To Hell and Back isminde bir bölüğe atandım.
Bunlar, II. Dünya Savaşı'ndaki Amerikalıları oynayan bir grup İngiliz.
Savaştan önce pembe şortu çıkar.
Bir düşüneyim.
Giyiniş tarzım yabancı görülmeme sebep oldu.
Umuyorum ki bu işin sonunu getirmeme yardımcı olmakla yükümlü
eski İngiliz askeri Dan,
beni biraz daha ciddiye alıyordur.
Ne kostümü giyeceğim? Kim olacağım?
Elimizde muhteşem bir kiraz kırmızısı var. Açık omuzlu.
-Hayır. 101. Hava İndirme Tümeni. -Peki.
Kime karşı savaşacağız?
SBG'ye karşı savaşacaksınız. İsimleri Second Battle Group.
-Peki. -Almanlar.
-Yani Nazilerle savaşacağız. -Yani, tabii ki
SS olaylarına falan dâhil olmayacaksın. Sadece Alman askerleri.
Tamam.
Savaş canlandırması politikalarıyla ilk kez karşı karşıya geliyorum.
Dan, Nazi siyasi partisiyle
Alman halkının ve ordusunun arasındaki farka dikkat çekiyor.
Yani görünene göre, Naziler demektense Almanlar demem gerekiyor.
Bu kimsenin konuşmak istemediği, gamalı haç taşıyan büyük bir mevzu.
Düşmandan bahsetmenin doğru yolunu öğrendikten sonra,
sırada kendi tarafımla bağ kurmak var.
Pembe şortumu çıkardım
ve silah arkadaşlarımın çamur içinde oturmanın albenisini anlatmasını umuyorum.
Ortama uygun giyindim.
-Yanımıza gel dostum. -Çok garip...
Cep telefonunun falan yasak olması çok garip.
Tüm hafta sonu bunu yaşıyorsunuz. -Evet. -Yağmur yağıyor, çukurdayız.
-Evet. -Bu sizce eğlenceli mi?
-Evet. -Bu...
Ortalıkta koşup insanları vurma olayı hiç fena değil.
Hepimiz savaşı bekliyoruz zaten.
Zamanı gelecek. Acele etmiyoruz.
Bunun garip bir hafta sonu eğlencesi olduğunun farkında mısınız?
Herkes yarınki büyük savaşa hazırlanıyor.
Biraz Alman öldürme fırsatı bulacağım.
Fazladan talim yapmayı kabul ettim.
Tatillerini harcadıkları eğlence bu.
Ortada oturabilirsen daha iyi olur David.
-Evet. -Kızların yaptığı gibi.
Ne? Peki.
Biraz tezahürat yapalım.
Haydi!
-Devam et, haydi! -Aferin!
-İlerle! Haydi! -Devam et! Haydi!
Yuvarlan!
Ön cepheye git. Az kaldı!
Suratı biraz temiz kalmış. Tekrar yap.
İşte böyle.
Teşekkürler.
Eğlendim ama çamur içinde kaldım.
Herhalde gerçekçi diyebilirler.
Ve doğa da sağanakla yardım ediyor.
Böylece savaş zamanı sefaletini tam olarak deneyimliyorum.
Hiç duş olmadığından, ısınmak için kantine yöneliyorum.
Burada fark ediyorum ki
yemeği Naziler, yani Almanlar veriyor.
Bu senaryoda Almanların Amerikalılar için yemek yapması normal mi?
Ne onlar Alman, ne de biz Amerikalıyız. Hepimiz insanız.
Üniforma giymemiz arkadaş olmadığımızı göstermez.
Artık savaşta değiliz. Hollywood gibi bir şey.
Herkes kostümcülük oynuyor. Oyun zamanı yani, değil mi?
Oyun zamanı.
Çok teşekkür ederim.
Bir tabak sıcak Alman yemeğiyle
silah arkadaşlarıma dönüyorum.
Nazilerle ilgili politikaların temeline inmeye çalışacağım.
İlginç olan şu ki tarihle uğraşıyoruz
ve rol yapma oyunu oynadığımız için iki tarafın da olması gerek.
-Anlamalısın... -Kimse Nazi olmak istemiyor.
Bu herkesin ne olur ne olmaz diye uzak durmak istediği konu.
İnsanları rahatsız edecek şekilde yorumlanabilir. Bunu istemeyiz.
Bu biraz çıkmaz bir durum gibi.
Olabildiğince gerçekçi olmasını istiyorlar
ama tarihin uygunsuz kısımlarından kaçınmak zorundalar.
Yani hesapta Amerikalıyız
ama yemeğimizi Almanlar yapıyor.
-Almanlar. -İtalyan pizzası... Almanlar.
İtalyan pizzası yiyorsun.
Çok mantıklı. Oldukça normal.
İçmeye geceye kadar devam ediliyor
ve ağza alınmaz o kelimeyi kullanmak istemiyorum
ama SS üniforması giyen iki Hollandalı var.
Bu adamların Nazi olduğunu kimse inkâr edemez, değil mi?
II. Dünya Savaşı'nda işlenen en kötü insan suçlarının bazılarında
SS çok büyük bir rol oynadı.
Özellikle altı milyon Yahudi'nin katledildiği soykırımda.
Almanya'da SS üniforması giymek bile yasa dışı.
Fakat yine de
sanki Oktoberfest'miş gibi herkesle gülüşüp içki içiyorlar.
Ve kimse rahatsız olmuyor gibi.
-Çok ilgi görüyor musunuz? -Bilmek istemezsin.
Oradayken izledim, yanınıza gelen insanlar vardı.
Bilmiyorum, herkes bu üniformaya kendince farklı tepki veriyor.
Bilmiyorum. Ve kadınlara gelince,
dürüst olmak gerekirse hepsinin tepkisi olumluydu.
Değişik tepkiler ama hepsi olumlu.
Dün bardayken gamalı haç kolluklarını çıkarmamız gerekti.
Bunun politik bir beyan olduğunu söylediler.
-Ama burada da gamalı haç var. -Evet.
Bu konuda mesele çıkarmak istemedim.
"Tamam, çıkarırız. Sorun değil." dedim.
Burası, muhtemelen
böyle giyinebileceğiniz tek yer.
-Evet. -Evet. Doğru.
Ülkenizde böyle giyinseniz ne yapardınız?
-Saklanırdım. -Evet.
Çünkü giyemezsiniz.
Oradaki insanlara saygımdan dolayı hiç giymezdim.
-Zaten yasak. Tutuklanırdık. -Evet, yasak.
Ama bunu yapmazdık.
-Yani burada yaptığınız özel bir şey. -Evet.
Evet ama orada yapmazdık. İnsanları gücendirmek istemeyiz. Üniformanın arkasındaki hiçbir şeyi yaymak istemeyiz.
-Anlıyor musun? -Elbette.
Net olmak istiyorum.
İyi adamlara benziyorlar
ama cevabını bulamadığım bir soru var.
Kötü yanlarını bir şekilde hoş görmeden bu olayları canlandırmak mümkün mü?
Bazı şeyleri hiç geri getirmemeli miyiz?
Bugün festivalin doruk noktası.
Almanlarla ya da Nazilerle, işte ne dememiz gerekiyorsa
onlarla savaşacağım devasa bir savaş canlandırması.
Bunu tutmayı bilmiyorum.
Silahlarımız gerçek. II. Dünya Savaşı'nda kullanılmış.
Kuru sıkı kullanacağız ama ya birisi yanlışlıkla gerçek mermi koyarsa?
Ya tutukluk yaparsa ve geri teperse?
Nedense midem bulanıyor.
İnanılmaz derecede gerginim ve bu gerçek savaş bile değil.
Ve sonra birden başlıyor. Pekâlâ. Vay be.
Sanıyorum savaşlar böyle oluyor. Kimse sizi uyarmıyor.
Gürültülü, çok gürültülü.
-Hazırız. -Hay sikeyim.
Gözlerimde terle kime ateş ettiğimi bile göremiyorum.
Dikkat edin. Deve dikeni.
Artık herkes karakterini oynuyor, belki de ben hariç.
Sadece panik içindeyim.
Çimlerdeki Almanlara dikkat edin.
Savaşı sevmiyorum.
Haydi hareket edin!
Anca sona doğru seyircileri fark ediyor
ve bunun bir oyun olduğunu hatırlıyorum.
Ateş etmeyin.
Ama bazı insanlar rollerini çok ciddiye alıyor.
Öldü.
Evet. Sanırım bu kadar.
Çok şükür, bitti.
Hayatımın en uzun ve zıvanadan çıkmış 20 dakikasıydı.
Kazandığımızı söylediler ama kim emin olabilir?
Kulaklarım hâlâ çınlıyor.
Zorluydu, oldukça korktum. Gerçek olmadığını unuttum sanki.
-Adrenalin patlaması, değil mi? -Evet.
-Çünkü her şey çok gürültülü. -Evet.
Engel olamıyorsun. Gerçek değil ama öyle düşünmeye başlıyorsun.
Bu sizin tatiliniz mi yani?
-Evet. -Öyle mi?
Çok eğlenceli.
Niye Karayipler'de güzel bir adaya gitmiyorsunuz?
Plajda oturmak bana pek zevk vermiyor.
Savaş iyi ki bitti. Çok yoruldum.
Herkese, tüm oynayanlara, sürücülere ve mal sahiplerine teşekkürler.
İnsanların adrenalin patlaması ve sürükleyici bir deneyim için
neden buraya geldiğini anlıyorum.
Ama tarihin korkunç bir parçasını eğlenceli hâle getirmenin,
onu anlamanın ya da tekrar etmemenin en iyi yolu olduğundan emin değilim.
Kesinlikle benim tatil anlayışıma uymuyor.
Batıya doğru üç saatlik bir yoldan sonra tablo gibi İngiliz kırsalının ortasında,
Galler sınırına 16 kilometre uzaklıktayım.
Burada bir kara turisti çekecek ne olabilir ki?
Duyduğuma göre, bu cicili bicili manzaranın ortasında
dünyanın politik doğruculuktan en uzak müzesi varmış.
LITTLEDEAN CEZAEVİ TARİH BOYUNCA SUÇ
BÖLGENİN EN KONUŞULAN SIRA DIŞI ZİYARETÇİ ETKİNLİĞİ
200 yıllık bir cezaevinin içinde gizlenen bu müzenin koleksiyonlarına,
tedirginlik verici, korkunç ve aşırı rahatsız edici deniyor.
DİKKAT: SERGİLENEN İÇERİKLER ÇOCUKLAR İÇİN UYGUN DEĞİLDİR.
Kimin bu kadar rahatsız edici bir koleksiyon yaptığını bulmak istiyorum.
Burada amaç eğitim mi, yoksa sadece şok etme potansiyeli mi?
Andy, ben David.
-David. N'aber? -Memnun oldum.
-İyiyim. Etkileyici bir yer. -Farklı.
Bu sakin, küçük ve tatlı kasabada böyle bir şeyin olması sıra dışı.
Kasabanın başka meşhur bir şeyi var mı?
Tabelalarda hep burası var, başka...
Bence ünlü değiliz, kötü şöhretliyiz.
Buradaki ana tema ne? Çünkü bir sürü farklı şey var.
Burada iyi ve kötü çarpışıyor. Özetle bu.
Yani bu çok ayrıştırıcı bir koleksiyon.
Sergilenen her şey
bir şekilde tartışma yaratıcı.
Hepsi senin tutkun mu?
Tutkulu olduğun şeylerden mi geliyor?
Deliliğim sanırım, evet.
Burası çok ilgimi çekti.
Hangi sergilerin kapıdaki uyarılara gerek duyurduğunu merak ediyorum.
Andy, tartışmalı şeylere doğrudan geçme konusunda vakit harcamıyor.
Böyle bir şeyi nasıl bulursun ki?
-Bir manken dükkânından aldım. -Peki.
Muhtemelen çoğu insanın isteyeceği şekilde sergilemiyorum
çünkü ben böyleyim.
Fakat gerçek şu ki fakir siyahi çocuklar
ve diğer siyahiler Ku Klux Klan tarafından linç edildi.
Ve görüyorsun ki hepsini bir araya getirdim.
Doğrusu, o kadar hayret içindeyim ki ne diyeceğimi bilmiyorum.
Tartışma yaratıcı, orası kesin.
Ama sonra Ku Klax Klan'in yanında siyahi kuklaları görüyorsun.
Tabii ki Ku Klux Klan
bunlarla oynarken görünmekten rahatsız olurdu.
Birçok siyahi bunu görmek istiyor çünkü tarihlerinin bir parçası.
Yüzleştirici bir şey, değil mi? Yüzleştirici.
Andy'nin, tarihin bu kısmını isabetli yansıttığından emin değilim.
Gerçekten insanları eğitmeye mi çalışıyor, yoksa sadece şok etmeye mi?
Tüm cezaevi yerden tavana kadar eşyayla dolu.
Belirli bir düzen yok.
Ve Andy bana Nazi odasını gösterdiğinde işler daha da karanlıklaşıyor.
İnsan derisinden yapılma bir abajur var.
Bu rahatsız edici eşya, Andy'nin toplama kampı koleksiyonundan.
Bunu test ettirdim, gerçek insan derisi.
Çok korkunç, değil mi?
İnsanların başkasının derisini yüzüp ondan abajur yapmış olması
kulağa delice geliyor.
Bu abajur delice bir şey
ama Andy'nin bunu alıp sergilemesi de bir o kadar kötü görünüyor.
Bu bazen insanları üzüyor.
Burada bizim yaptığımız dioramalar var.
Bir bir ölüm kampı sahnesi.
-Bunları kendin mi yaptın? -Kendim yaptım.
Burada yine insanların "Bu çok iğrenç." dediği bir sahne var.
Bu bir tecavüz sahnesi.
Bu, örneğin Auschwitz'in tipik bir örneği.
Nazi ölüm kampı amirleri,
Yahudi kadınlara tecavüz ediyordu. Bunlar oldu.
Böyle bir diorama daha önce hiç görmedim, öyle söyleyeyim.
Ve başka yerde de göremezsin çünkü...
-Evet, göreceğimi sanmam. -...can alıcı olmasını
ve gerçeklik unsurlarını barındırmasını tercih ediyorum.
Kesinlikle insanların bunu niye rahatsız edici bulduğunu anlıyorum.
Çünkü içinde yaratıcı özgürlük de var, değil mi?
Yani bunu sen yaptın.
Ama bu gerçekleşti.
Ama bazıları gerçekleşmedi.
Bildiğim kadarıyla bırakın toplama kampını, Michael Jackson
hiç Nazi Almanyası'nda bile bulunmadı.
Tarihi kayda alıyor olabilir ama bir kısmını uydurduğu açık.
Koridordan koridora dolaşırken, koleksiyonuna bu kadar para ve zaman harcamasının sebebi için
Andy'nin seri katillere olan zaafı bir ipucu verir mi diye düşünüyorum.
West cinayetleri, Britanya tarihinin en ünlü cinayetleriydi.
Katil çift 1994'te tutuklanana kadar, evlerinin içinde ve etrafında gömülü
12 tane ceset bulunmuştu.
Ve Andy bir şekilde evlerindeki bazı eşyaları ele geçirmiş.
Bunları nereden buluyor?
Gizlice eve mi sızdın ya da...
Hayır, sızmadım. Girmeme izin verildi.
-Yine, şey yapamam... -Bir şeyler söyle.
Hayır. Bu konu hakkında konuşamam.
Koleksiyonlarıyla bu kadar gurur duyan birisi için
Andy bunları nereden bulduğunu söylemeye çok da hevesli değil.
Bunlar gerçek mi, emin miyiz?
Sonra birden, bana bugün gelen birisinin
elinde Fred West'in giydiği bir kravat olduğunu iddia ettiğini söyledi.
Seninle tanışmaya geldiğimiz gün birisinin arayıp...
...West'in kravatını getirmesi inanılmaz.
Andy, West'in kravatı
muhtemelen bazı kurbanlarını boğmak için kullandığını düşünüyor.
Kravatı nerede buldun? Büyükannenin evinde mi?
Evet, gazeteyle ve kesik parçayla beraber.
Bunun gerçek olduğunu nasıl anlayabiliriz?
Büyükannen benzerini görüp almış olabilir.
Evet. Yaşını anlamak için koklayabiliriz ve...
...küf kokusunu alabiliriz.
Küflü gibi kokuyor, eski kokuyor.
Evet, eski olduğu kesin. O dönemden olduğuna eminim.
Bu benim zihnimde Fred West'in kravatı ve sen demin kokladın.
-Nasıl hissediyorsun? -Hoş bir düşünce.
O adamın bu kravatı taktığını biliyorsun.
Evet, garip bir his ama senin için normal bir gün.
-Değil mi? -Sıradan bir gün daha.
Koku testinin çok da bilimsel olduğunu düşünmüyorum
ve bu hikâyeden de şüpheliyim.
Ama Andy, müzeye koymadan önce
bu eşyayı DNA testinden geçireceğini söylüyor.
Adamın DNA'sını nereden bulacaksın?
Çeşitli kumaş materyallerinde bana yardımcı olan,
el altından görüştüğüm insanlar var.
Yani DNA'sını nereden bulduğunu söyleyemiyorsun.
Yakın çevremin imtiyazlarını asla açığa vuramam.
"Yakın çevrem" dediğinde çok şey geliyor...
Yani bu meşru mu değil mi bilemiyorum.
Kendi müzeni işletiyorsan düzenbazlık yapmanın anlamı ne ki?
Niye sahte bir alım yapayım ki?
Anlamı yok.
İnsanları müzeye çekmek için.
Şüphemi sezen Andy,
kendisinin ve müzesinin ne kadar sahici olduğunu,
yakın çevresinin nerelere uzandığını göstererek kanıtlamakta kararlı.
Burada devreye Charles Bronson giriyor.
Britanya'nın en kötü şöhretli ve vahşi mahkûmu.
Hatta hakkında çekilen bir film var.
Bronson 40 yıldan fazla süredir hapiste.
Bunların 37'si hücre hapsinde geçmiş.
Suçlarının arasında silahlı soygun, saldırı
ve bir gardiyanı boğmak var.
Ve Andy'nin dediğine göre çok eskiden beri arkadaşlar.
Bu senle Bronson mı?
Evet, düğününe gittiğimde çekilmiştik.
Koleksiyon aracılığıyla mı arkadaş oldunuz?
Eserlerinin burada sergilenmesinden ve burada kalacak olmasından
çok gurur duyuyor.
-Sen önden. -Teşekkürler.
Meşruiyetini kanıtlamak isteyen Andy,
Bronson'ın son nişanlısı Paula'yı bizimle buluşması için cezaevine çağırdı.
Sebebi ne olursa olsun, bu adama âşık olduğuna inanıyorum ama farklı zamanlarda delirdiği bilinen birisiyle
-beraber yaşamak istiyorsun. -Evet.
Bu gerçek bir endişe.
Bu beni endişelendirmiyor
çünkü Charlie eski kafalı. Asla bir kadını incitmedi.
Bana zarar vermeyi aklından bile geçirmez.
Bu ilişkiyi tamamına erdirme konusunda endişelerin var mı?
Çıktığı gibi bir otel odasına gideceğiz.
Bahse varım ki işini bitirdiğimde kalp krizi geçirecek.
-Öldü. -Ve dedi ki
"43 sene. Ve sen çıktığım gibi bir gecede öldüreceksin, amına koyayım."
Hayal etsene. Canım benim.
Paula, Charles'la olan haftalık telefon konuşmasına katılmamı kabul etti.
Britanya'nın en tehlikeli mahkûmuyla konuşma fikri
içimi çılgın bir gerginlik ve heyecan karışımıyla dolduruyor.
-Biraz gerildim. -Hazır mısın?
Merhaba.
Selam Charlie, ben David. Seninle konuşmak güzel.
Merhaba Dave. Nasılsın kanka?
Çok iyiyim. Biraz gerginim. Aramanı bekliyorduk
ve neredeyse seninle konuşmak için fazla heyecanlanıyordum.
Benden ya da Paula'dan asla korkma.
Biz sadece pigme yiyoruz.
Charlie, bugün Paula ile nasıl tanıştığınızı
ve ilişkinizin nasıl başladığını konuşuyorduk.
Tanıştığınızda onun hakkındaki ilk izlenimin neydi merak ediyorum.
-Evet. -Peki. Anlatayım.
Onunla ilk tanıştığımda, onu ilk gördüğümde odayı aydınlatıyordu.
-Çok nazik. -Çok güzeldi.
Onu gördüğüm ilk anda aklımdan geçen şuydu...
..."Onunla evleneceğim."
Hayatıma giren bir melek gibi. Muhteşem.
Teşekkürler. Çok naziksin.
-Sağ ol tatlım. -Bunlar gerçek.
Hakkında duyduğum her şey,
önceden hakkında okuduğum haberlerden çok farklı bir imaj çiziyor.
Şu an seninle konuşurken
çok hoş ve makul bir beye benziyorsun.
İtiraf etmeliyim Dave,
iğrenç piçin tekiydim. Gerçekten öyleydim.
Vahşiydim, berbattım.
Ama her gün kalktığımda
-yüzümde bir gülümseme var. -Gülümseme.
Ve sikik bir kafesin içinde kilitliyim.
-Andy şu an orada mı? -Evet, benim.
-Nasılsın kanka? -Rahat durmaya devam et ve...
Evet, güçlü ol.
-Ne düşünüyorsun? -Beklediğimden farklıydı.
İşte gerçek Charlie bu.
Andy kendini ispatladı. Özel yakın çevresi gerçek.
Ve belki müzesindeki her şey de gerçektir.
Belki de o eski küflü kravat bile.
Buranın olayının duygu uyandırmak olduğuna karar verdim.
Bu, vahşi suçlular veya seri katiller de olsa,
bir çift diri göğüs de olsa,
Andy, kapılmamamız gereken şeylere kapılıyor.
Sanırım Andy'nin kendisine de bir kara turist diyebiliriz.
Burası için inanılmaz miktarda zaman ve para harcamış
ve ben hâlâ sebebini bilmeden buradan ayrılıyorum.
Dünyada başka yerde böyle bir koleksiyon bulabileceğinizi sanmıyorum.
Belki de bu yeterli bir sebeptir.
Tüm bu karanlık ve fesattan sonra biraz dinlenmek istiyorum.
Diğer tüm İngilizler gibi,
ben de 3200 kilometre güneye doğru Akdeniz'e,
Kıbrıs adasına gidiyorum.
Burada bütün olay güneş, kum ve selfieler.
Rahatlamak için kusursuz bir cennet.
Kıbrıs, eski bir İngiliz sömürgesi
ve 1950'lerden beri Avrupalılar için popüler bir tatil yeri.
Fakat 1974 yılında, Türk Ordusu Kıbrıs'a iniş yaptı
ve sorduğunuz kişiye göre, adayı ya işgal etti ya da kurtardı.
Bu, kanlı bir meseleydi ve adayı ikiye ayırdı.
Bunların tam ortasında Gazimağusa'daki tatil beldesi vardı,
Akdeniz'deki en ünlü ve büyüleyici tatil yerlerinden birisi.
Gazimağusa, jet sosyetenin gözdesiydi
ama savaş sırasında terk edildi ve şu an bir hayalet şehir.
Türk Ordusu tarafından tamamen kapatılmış ve kesinlikle yasak.
Bu durum da onu tabii ki kara turist listesine koyuyor.
Yasak şehre sızmak için Kıbrıs'a geldim.
Yolculuğuma güneyde, hedefimi çok iyi gören bir kafede başlıyorum.
-Nasılsın? -Günaydın.
Gözetleme yerini görmeye geldim.
-En iyisi buradaymış. -Hoş geldin.
Antonis hayalet şehirdeki evinden kaçmış ve bir daha geri dönmemiş.
Bu gözetleme noktasını 1979'da yapmış.
Buraya gelirsen Gazimağusa'yı görebilirsin.
Bu kadar uzaktan bile büyüklüğü beni şaşırttı.
Burada eskiden 40 bin kişi yaşıyordu.
Şu an tamamen boş olduğunu ve kimsenin yaşamadığını bilmek inanılmaz.
-Uzayıp gidiyor, değil mi? -Evet.
Görebildiğin kısmın tamamı boş.
Sivillerin girmesi yasak.
İçeri girmek zor olacak.
Buradan en fazla bu kadar yaklaşabiliyorum.
Ve hayalet şehirle aramda üç tane askeri bölge var.
Bana en yakın olanı Rum Ordusu bölgesi.
Daha sonra BM tampon bölgesi var.
Ve son olarak da Türk Ordusu bölgesini geçmem gerek.
Burayı duyduğumda ve hakkında okuma yaparken
zihnimin köşesinde bir şekilde içeri girerim düşüncesi vardı.
-İçeri girmeye çalışırsam ne olur? -BM tarafından durdurulursun.
Seni doğrudan görmezlerse
Türk gözetleme mevkinden askerler seni izlemeye
ve tutuklamaya veya sorgulamaya gelir.
Kimse göremezken, gece girersem ne olur?
Risk sende derler.
Vurulabilirsin bile.
-Cidden mi? -Tabii ki.
Buraya ölmeye gelmedim
ama kendim de hayalet olmadan
bu hayalet şehre girmenin bir yolu vardır elbet.
Sınırı geçmem gerekecek, o yüzden Lefkoşa'ya gidiyorum.
Dünyadaki son bölünmüş başkent.
Burada, Rumlar ve Türkler bir duvarla ayrılmış şekilde
sadece metrelerce uzakta yaşıyor.
Ve eski bir savaş bölgesini gezmenin Segway'den daha iyi bir yolu var mı?
Rehberimiz Andreas ne kadar güvenli olduklarını göstermekte hevesli.
Segway'in sahibinin, Segway'le uçurumdan düştüğü doğru mu?
Doğru mu? Bunu hiç duydun mu?
-Evet, doğru. -Doğru mu?
Evet ama kendi suçuydu.
Bir nehri takip eden dar bir patikadan
uçuruma çıktı ve nehre düştü.
-Bu komik bir ölüm şekli. -Evet.
Biz kayarak gezerken
Lefkoşa'nın eski kısımları dökülüyor gibi görünüyor.
İyi misin?
Özür dilerim, seni görmedim.
-Çarpıştık. -Sorun değil.
Belki de Segwayler Andreas'ın dediği kadar güvenli değildir.
-Hepimiz iyiyiz, önemli olan o. -Evet.
-Merak etme. -İyi ki ben değildim, sendin.
-Önemli olan o. -Hazırız.
Göreve dönüyoruz, kuzeyle güneyi ayıran BM tampon bölgesine vardık.
Çağırsak bizimle konuşurlar mı?
Sanmıyorum.
-Öyle mi? -Şeye bile iznimiz yok...
Şeye...
-Neye iznimiz yok? -Video çekmeye.
-Cidden mi? -Cidden.
Merhaba.
Buraya gelir misiniz?
Biraz gelir misiniz?
Ne yaptıklarını öğrenmek istiyorum.
Selam, nasılsınız?
Merhaba beyler. Tampon bölgede video çekemezsiniz.
-Çekemez miyiz? -Çekemezsiniz.
Yeni Zelanda'dan geldim. Ne yaptığınızı merak ettim.
Anlatırım ama kameraları diğer yöne çevirin.
Peki, bunu yapabiliriz. Arkaya döneriz.
BM askerinin dediğine göre,
Türk Ordusu tampon bölgenin videoya alınması konusunda biraz titiz.
Şuradaki bir Türk gözlem noktası.
Güzel.
-Lütfen millet. -Tek sıraya geçin.
Harekât gerçekleşeli 40 yıldan fazla olduğu için
tüm bunlar bana biraz abartı geliyor.
Sınırın daha ıssız bir kısmına geçiyoruz.
Çok yakın ama çok da uzak.
İnsanlar biraz bakmak için içeri sızıyor olmalı, sadece...
Hayır.
-Kimse mi? -Çok tehlikeli.
Bu Yeni Zelanda'da olsaydı bence Yeni Zelandalılar
sırf bakmak için içeri girmeye çalışırdı.
Biraz küstahız. Bir yere gidemezsin denmesini sevmeyiz.
Vurup öldürülen insanlar var, o yüzden...
Evet, şu vurulma olayı içeri sızmanın tadını kaçırıyor.
Evet, hayatın tehlikedeyse
olaylara farklı bir açıdan bakıyorsun.
O neydi?
Bir şeye ateş ediyorlar.
Ateş mi ediyorlar?
Çok sık olan bir şey değil. Şu yukarıdakiler mermi deliği mi?
Evet. Tampon bölgenin her yerinde mermi delikleri var.
Her şey birden daha ciddi görünmeye başladı.
O silah seslerini duyunca, müdahalenin gerçekleşme şeklini
daha çok merak etmeye başladım.
-Anna. -Selam.
Ben David. Memnun oldum.
Savaştan önce Gazimağusa'da yaşayan Anna ile buluştum.
Harekâtla ilgili ne kadar uyarı aldınız?
Bir arkadaşım gelip kapımızı çaldı ve anneme
"Gazimağusa'yı bombalayacaklarını duyduk." dedi.
Hızlı mıydı? "Bombalanacak, haydi gidelim." gibi.
"Kendinize gelin, arabaya binin, gitmeliyiz."
Kapıyı açık bıraktık.
Normal bir evi bıraktık, gittik.
-Çünkü geri dönecektiniz. -Dönecektik ama dönemedik.
Anna şunu anlamamı sağladı,
Gazimağusa sadece kara turistler için harika bir yerden ibaret değil.
Bir zamanlar onun eviydi.
Hayalet şehre daha da yaklaşmam için benimle beraber
sınırı aşıp Kuzey Kıbrıs'a geçmeyi kabul etti.
Şu an aynı zamanda 1974 harekâtının da yıl dönümü
ve bu yüzden gerilim yüksek olacak.
Sonraki gün, bir çift eski BM kamyonetiyle
kuzeydeki Türk devletine gidiyoruz.
Geçtiğimiz yıllarda yıl dönümünde protestolar oldu
ve ekibimiz bizle gelmekten başka herhangi bir şey yapmayı tercih eder.
Olabilecek en kötü günü seçtik.
Üzgünüm.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
tek bir ülke tarafından tanınıyor ve bu ülke Türkiye.
Tek başımızayız.
Bütün pasaportlarımız burada. Teşekkürler.
Şu anda diplomatik olarak dünyanın geri kalanından ayrıyız.
O yüzden iyi bir ilk izlenim için istekliyim.
Yoğun bir gün mü?
Yoğun ama sessiz.
Ben David, hayatımda gördüğüm en dost canlısı sınır geçişiydi.
Her yerde Türk bayrakları var.
İdarenin kimde olduğu belli.
İki büyük bayrak daha.
Evet, her yerde var, bu çılgınca.
Nerede olduğumuzdan eminiz.
Askeri kutlamalar sokakları doldururken,
Anna beni hayalet şehri gören bir çatıya çıkarıyor.
İşte geldik.
Çatıdayken ilk defa şehri yakından görme fırsatı yakalıyorum.
Sadece metrelerce önümde.
Bu kadar çok binanın, otelin, dairenin,
dükkânın ve evin boş olması
-inanılmaz. -Bunu gözlerimle görmek
beni 43 yıl öncesine götürdü.
Bu, insanın acıya olan...
...dayanıklılığını...
...ölçüyor.
Yukarı çıkarken etkilendiğini gördüm.
Evet.
Gelme sebebim olan hayalet şehir bu
ama arkasındaki hikâyeyi beklemiyordum.
Dışarıda çekim yapmak istediğimizde işler ilginçleşiyor.
-Türk müsünüz? -Yeni Zelandalıyız.
Kameralarımızı çıkardığımız anda polis geliyor.
-Evet, basın kartımız var. -Bakabilir miyiz?
-Bu, değil mi? -Evet.
Evet.
Sivil polisler birden ortaya çıkınca anlıyorsunuz ki
işler ciddileşiyor.
Şey izniniz var...
Askeri değil. Peki, çekmeyeceğiz, evet.
Gözaltına alınıp karakola götürülüyoruz.
Meğer hayalet şehrin videosunu çekmek bile suçmuş.
Burada tatil videosu çekmek yasak.
Sorgu odasındaki stresli üç saatten sonra serbest bırakılıyoruz.
Kuzey Kıbrıs'ta video çekemeyeceğimiz ve gitmemiz gerektiği söyleniyor.
Pes etmeye hazır değilim. Hâlâ şehre girmek istiyorum.
Pek bir şey göremiyorum ama...
Aptalca olabilir
ama 30 dolarlık bir casus gözlüğüyle gizli göreve gidiyorum.
Bakalım yasak şehrin yanındaki sahile sızabilecek miyim?
Tamam, bu...
Hayalet şehrin doğrudan yanındaki bir plaja bırakıldım.
Her yerde video çekmeyi kesinlikle yasaklayan işaretler var.
Ama ben sadece şüpheli derecede kalın gözlük takan bir turistim.
KİRALIK ŞEZLONG VE ŞEMSİYE
Plajda nöbetçi kulesi var, o yüzden planım doğrudan suya girmek.
Sadece GoPro taşıyan bir gezi blogcusu.
Şurası nöbetçi kulesi
ve şurası da boydan boya hayalet şehir.
Devam ediyor da ediyor.
Artık görünmez olduğuma inanarak sınıra doğru yüzmeye başlıyorum,
sıradan bir yüzücü daha.
İşte sınır.
İşte sınır bu, suda yüzen şamandıralar.
Yapmam gereken tek şey altlarından yüzmek ve şehrin içindeyim.
Dalmak üzereyim.
Birisi ıslık çalıyor.
Bu, Türk Ordusu ve hiç de mutlu değiller.
Peki.
Merhaba.
-Bunu bana verin. -Bunu mu?
Bunu bana verin.
-Sadece... -Hayır, karakola gidiyoruz.
-Karakola mı? -Evet.
Video çekmemiz yasak mı?
İşte böyle. Anlıyorsunuz, lütfen.
-Bunu bana verin. -Bu neden?
Lütfen verin. Karakola gidiyoruz.
Bu Gazimağusa'ya girmek için son şansımdı. Kimsenin hayalet şehri görmesini gerçekten istemiyorlar.
"Buraya gel." diyorum, neden dinlemiyorsunuz?
-Niye? -Üzgünüm, gözlüğümü takmıyorum.
-Gözlüğünüz mü yok? -Gözlüğüm yok.
Cidden bilmiyorduk. Peki. Özür dilerim, sorun istemiyoruz.
Hızlıca konuştuktan sonra gitmeme izin veriyor...
-...görüntüleri sildiğim sürece. -Evet silebiliriz. Görüntüleri sildik ama sonradan kurtardık.
Kıbrıs'a geldiğimde,
Gazimağusa'ya girmenin bir macera olacağını düşünüyordum
ama hayalet şehri çevreleyen durum
hayal ettiğimden çok daha karmaşık.
40 yıldan fazla bir süre önce burayı ikiye bölen
sert bir müdahalenin çirkin bir anımsatıcısı.
Sanırım kabul etmeliyim ki bu hedef
tek kelimeyle erişilmez.