NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Jestem dziennikarzem z Nowej Zelandii.
Odwiedzam mroczne obiekty turystyczne na całym świecie. Miejsca słynne ze śmierci i tragedii.
Może więc dziwić, że jestem na plaży.
Piasek, opalenizna,
a tutaj – ja, z równym przedziałkiem i w ponętnych okularach.
Nie jest to jednak zwykła plaża.
Dzień dobry.
- Oddać to panu? - Proszę oddać.
- O co… - Idziemy na komendę, już.
- Na komendę? - Tak.
A to nie są zwykłe wakacje.
Odwiedzam europejskie obiekty mrocznej turystyki.
Na Cyprze, popularnym celu wakacyjnych wyjazdów, staram się przemknąć do zakazanego miasta.
A jakby pójść nocą, gdy nic nie widać?
Mogliby cię postrzelić.
W Wielkiej Brytanii piję z nazistami.
Jesteśmy tymi złymi.
Zwiedzam też najbardziej niepokojące muzeum świata.
- Wiesz, że to dziwne? - Więc czemu przyszedłeś?
Przecież nie musiałeś.
Jestem David Farrier, a ta wycieczka jest dziwniejsza, niż przypuszczałem.
EUROPA
ANGLIA
Zaczynam podróż na angielskiej prowincji,
w miasteczku Paddock Wood, 50 km na południowy wschód od Londynu.
Dziękujemy!
Podobno wojna to piekło, ale nie dla nich.
Dla wielu Brytyjczyków to część mrocznych wakacji,
i to tuż za płotem.
Jestem na farmie w Kent, na czymś, co uznaję za mroczny festiwal.
Nazywana „wojennym Glastonbury",
to największa rekonstrukcja historyczna na świecie.
Każdego roku przychodzi tu 80 tysięcy mrocznych turystów,
by udawać żołnierzy z przeróżnych wojen,
czasów i stron konfliktu.
Nie chcą tylko oglądać.
Wielu bierze urlopy by posiedzieć w błocie.
Nie rozumiem, co ich przyciąga, ale by się dowiedzieć,
sam się trochę pobrudzę.
Zaciągnąłem się,
by wziąć udział w dużej inscenizacji bitwy.
Cześć.
To Hell And Back to wy?
Zostałem przydzielony do kompanii o nazwie To Hell And Back.
To Brytyjczycy udający Amerykanów z czasów II Wojny Światowej.
Bracie, zmień przed bitwą te różowe szorty.
Pomyślę o tym.
Mój ubiór naznaczył mnie jako odmieńca.
Może Dan, były brytyjski żołnierz,
oraz mój przewodnik po tym wydarzeniu,
weźmie mnie na poważnie.
Jak będę przebrany i za kogo?
Będzie w pięknym wiśniowym, z odkrytymi ramionami.
Tak naprawdę, to 101 Dywizja Powietrznodesantowa.
Z kim będziemy walczyli?
Przeciwko SBG – Second Battle Group.
Przeciwko Niemcom.
Walczymy z nazistami.
Nie chcesz zacząć dyskusji o SS i reszcie. To po prostu niemieccy żołnierze.
No dobrze.
To mój pierwszy kontakt z polityką rekonstrukcji historycznej.
Dan podkreśla różnicę między partią nazistowską,
a ludnością i armią Niemiec.
Nie powinienem więc mówić „naziści", tylko „Niemcy".
To całkiem oczywisty temat tabu opatrzony swastyką.
Ustanowiwszy etykietę adresowania wroga,
czas zaprzyjaźnić się z własną stroną.
Szorty poszły precz.
Może towarzysze broni wyjaśnią mi, jaki jest urok siedzenia w błocie.
Ubrałem się lepiej.
Przysiądź się.
Dziwne, że nie macie komórek i elektroniki.
Zupełnie wchodzicie w rolę.
Pada, a my siedzimy w okopie. To jest zabawa?
Jest jeszcze bieganie i strzelanie do ludzi.
Czekamy głównie na bitwę.
Wszystko w swoim czasie. Nie wychodźmy przed szereg.
Wiecie, że to dziwna rozrywka na weekend?
Trwają przygotowania do jutrzejszej bitwy,
kiedy pozabijam trochę Niemców.
Zgadzam się na dodatkowy trening.
To właśnie ich weekendowa zabawa.
Możesz sobie siedzieć na tyłku,
jak panienka, albo…
Co? No dobra.
Pokibicujmy mu trochę!
Ruchy!, Ruchy!
Nie zatrzymuj się!
Dalej! Dalej!
Przetocz się!
Na linię frontu! Już!
Jest trochę zbyt czysty. Jeszcze raz.
No i już.
Dzięki.
Po zabawie, a ja jestem cały w błocie.
Dla nich to pewnie autentyzm.
Na pomoc przychodzi deszcz,
abym mógł doświadczyć jak najwięcej z wojennej niedoli.
Nie ma pryszniców, więc idę się ogrzać w kantynie,
gdzie widzę nazistów…
Niemców podających jedzenie.
Czy to normalne, że Niemcy gotują Amerykanom?
To nie są Niemcy ani Amerykanie. Po prostu ludzie.
Może nosimy mundury, ale to nasi przyjaciele
Nie jesteśmy w stanie wojny. To trochę jak film.
Przebieramy się i udajemy. Bawimy się, po prostu.
Odpoczywamy.
Bardzo dziękuję.
Wracam do towarzyszy broni z talerzem niemieckiego żarcia.
Chcę dojść do sedna polityki odnośnie nazistów.
Oczywiście, że zajmujemy się historią
i odgrywamy role, więc druga strona jest konieczna.
- Zrozum… - Nikt nie chce być nazistą.
Ten temat się omija…
POWIETRZNODESANTOWA
…na wszelki wypadek.
Interpretacje mogą być obraźliwe, a tego nie chcemy.
Dla mnie to błędne koło.
Chcą, by było autentycznie,
ale muszą omijać niewygodne części historii.
Mamy być Amerykanami,
gotują nam naziści…
- To Niemcy. - Jesz włoską… Niemcy, tak.
Jesz włoską pizzę.
To ma sens. Zupełnie normalne.
Picie przeciąga się do nocy
i pojawiają się, by uniknąć zakazanego słowa,
dwaj Holendrzy w mundurach SS.
Chyba nikt nie zaprzeczy, że to naziści?
SS odgrywało ważną rolę w jednych z największych zbrodni
II Wojny Światowej.
W szczególności w ludobójstwie na 6 mln Żydów.
W Niemczech nielegalne jest nawet założenie munduru SS.
Oni je noszą,
uśmiechając się i pijąc, jakby to był Oktoberfest.
Nikt nie zwraca uwagi.
Zwracacie uwagę innych?
Nawet nie pytaj.
Obserwowałem was. Podchodzili do was ludzie.
Ludzie na swój sposób reagują na te mundury.
Na przykład kobiety.
Szczerze mówiąc, zawsze reagują pozytywnie.
Różne reakcje, ale zawsze pozytywne.
Wczoraj w barze musieliśmy zdjąć opaski ze swastyką,
bo to podobno manifest polityczny.
- Ale masz swastykę na czapce. - Tak.
Nie chcieliśmy robić problemów,
więc powiedziałem: „Zdejmiemy, spokojnie".
To może być jedyne miejsce, w którym możecie się tak ubrać.
Tak. To prawda.
A gdybyście się tak ubrali u siebie?
- Schowałbym się. - Tak.
Bo nie można tego nosić.
W ogóle bym tego nie założył, z szacunku do tamtejszych ludzi.
- To zabronione. Aresztowaliby nas. - Jest zakaz.
Ale nie zrobilibyśmy tego.
- To wyjątkowa sytuacja? - Tak.
Ale tam byśmy tego nie zrobili, z szacunku. Nie chcemy propagować ideologii za tym mundurem.
- Rozumiesz? - Pewnie.
Niech to będzie jasne.
Wydają się być mili,
ale nie znalazłem odpowiedzi na pewne pytanie.
Czy da się to odtwarzać nie akceptując jednocześnie tego, co złe?
Czy jest coś, co powinno pozostać martwe?
Dzisiaj główny dzień festiwalu.
Wielka bitwa, w której zawalczę z Niemcami,
czy też nazistami, jakkolwiek ich nazwać.
Nie wiem, jak to trzymać.
To prawdziwa broń używana w II Wojnie Światowej.
Strzelamy ślepakami, ale co jeśli ktoś przypadkiem załaduje ostry nabój?
Jeśli się zatnie, wybuchnie w lufie?
Niedobrze mi, nie wiem czemu.
Jestem znerwicowany, a to tylko udawana wojna.
A potem po prostu się zaczyna.
No dobra. Jasna cholera.
Pewnie tak wybuchają wojny. Nikt nie ostrzega.
Jest strasznie głośno.
Ja pierdolę.
Przez pot na oczach nie widzę nawet, do kogo strzelam.
Uważaj. Oset!
Wszyscy kompletnie weszli w role. Poza mną. Ja panikuję.
Uwaga! Szkopy w trawie.
Nie lubię wojny.
Ruchy, ruchy!
Dopiero pod koniec zauważam widownię
i przypominam sobie, że to tylko na niby.
Nie strzelać!
Niektórzy jednak podchodzą do roli bardzo poważnie.
Nie żyje.
To by było na tyle.
To koniec. Dzięki Bogu.
To było najdłuższe, najbardziej gorączkowe 20 minut w moim życiu.
Podobno wygraliśmy, ale jak to poznać?
Dzwoni mi w uszach.
Było intensywnie i realistycznie. Przestraszyłem się.
- Przypływ adrenaliny, co? - Uderzenie.
Bo jest tak strasznie głośno.
Zaczynasz myśleć, że to prawdziwe, choć tylko udajemy.
I to są twoje wakacje?
- Tak. - Tak?
Dobra rozrywka.
Dlaczego nie pojechać na wyspy karaibskie?
Siedzenie na plaży nie jest dla mnie.
Cieszę się, że już po wojnie. Jestem wykończony.
Dziękuję wszystkim rekonstruktorom, kierowcom i właścicielom pojazdów.
Trochę rozumiem, czemu ludzie to lubią.
Dla wciągającej rozrywki i adrenaliny.
Ale nie wiem, czy robienie zabawy ze strasznej historii
to dobra droga do jej zrozumienia i nie powtarzania jej.
Zdecydowanie nie są to wakacje dla mnie.
Trzy godziny jazdy na zachód i ląduję 16 km od granicy z Walią,
pośrodku urokliwej angielskiej prowincji.
Czego mógłby tu szukać mroczny turysta?
Słyszałem, że w tych przesłodkich okolicach
kryje się najbardziej niepoprawne politycznie muzeum świata.
WIĘZIENIE LITTLEDEAN ZBRODNIA PRZEZ WIEKI
NAJSŁYNNIEJSZA ATRAKCJA HRABSTWA
Skryte w dwustuletnim więzieniu,
zbiory muzeum są niepokojące…
OSTRZEŻENIE DLA WRAŻLIWYCH ZWIEDZAJĄCYCH
…makabryczne i gorszące.
OSTRZEŻENIE DRASTYCZNE TREŚCI
NIEODPOWIEDNIE DLA DZIECI
Chcę odkryć, kto zebrał tak niepokojącą kolekcję
i co jest celem – edukacja, czy kontrowersja?
Cześć, Andy.
- Jak leci? - Miło poznać.
- Miejsce robi wrażenie. - Jest niepowtarzalne.
Bardzo się odznacza od cichej, uroczej wioski.
Jest tu jeszcze coś słynnego?
Wszędzie są te znaki…
Chyba nie słyniemy. Jesteśmy raczej niesławni.
Jaki jest ogólny motyw? Widzę dużo różnych rzeczy.
W skrócie – starcie dobra ze złem.
Wystawa budzi mieszane uczucia.
Każdy eksponat jest w jakiś sposób kontrowersyjny.
Robisz to z pasji?
Pasjonuje cię to?
To moje szaleństwo, tak.
Jestem zaintrygowany.
Zastanawia mnie, które eksponaty wymagają ostrzeżeń przy drzwiach.
Andy natychmiast prowadzi mnie do źródeł kontrowersji.
Gdzie właściwie to znalazłeś? Kupiłem w sklepie modelarskim.
Ukazuję to w innej formie, niż ludzie by oczekiwali.
Taki już jestem.
Fakty są takie, że biedne czarnoskóre dzieci
i czarnoskórzy w ogóle byli linczowani przez Ku Klux Klan.
Jak widać, zebrałem ich razem.
Zupełnie mnie zatkało. Nie wiem, co powiedzieć.
Muzeum jest kontrowersyjne, to na pewno.
Po chwili zauważa się lalki murzynków.
Ku Klux Klan byłby zirytowany wystawą
na której bawią się lalkami murzynków.
Wielu czarnoskórych chce to obejrzeć, bo to część ich historii.
Prowadzi do konfrontacji.
Nie jestem pewien, czy to wiernie oddaje historię. Naprawdę chce edukować, czy chodzi tylko o szok?
Muzeum jest wypełnione po sam sufit.
Brak konkretnego układu.
Robi się nawet mroczniej, gdy Andy pokazuje pokój nazistowski.
Tu mamy abażur z ludzkiej skóry.
Ten ponury eksponat to część wystawy o obozach koncentracyjnych.
Zrobiłem testy. To prawdziwa ludzka skóra.
Absolutnie obrzydliwe.
To chore, że ludzie zdejmowali skórę z innych ludzi,
żeby robić z niej abażury.
Abażur jest wstrętny,
ale równie złe zdaje się być kupienie go i wystawienie w muzeum.
Zrobiliśmy te dioramy, które czasami denerwują odwiedzających.
Scena z obozu śmierci.
- I sam to zrobiłeś. - Ja to stworzyłem.
Ludzie mówią, że ta scena jest obrzydliwa.
Nazwijmy to sceną gwałtu.
Przykład sytuacji typowej w Auschwitz.
Nazistowscy oficerowie obozów gwałcili Żydówki.
To się działo.
Ujmijmy to tak: nigdy nie widziałem takiej dioramy.
I nigdzie indziej nie zobaczysz, bo…
- Nie sądzę, bym mógł. - Chcę, by to uderzało.
Jest w tym element prawdy, twardych faktów.
Na pewno rozumiem, czemu ludzie mogą czuć się urażeni.
Przecież jest tu też wolność artystyczna.
Ty to stworzyłeś.
Ale to się działo.
Część z tego nie miała miejsca.
Myślę, że w nazistowskich Niemczech nie było Michaela Jacksona.
I na pewno nie w obozie koncentracyjnym.
Andy pokazuje historię, ale część z tego zmyśla.
Krążąc po kolejnych korytarzach,
zastanawiam się, czy słabość Andy'ego do seryjnych morderców tłumaczy,
czemu poświęca tej kolekcji tyle czasu i pieniędzy.
Westowie to najsłynniejsi seryjni mordercy w historii Brytanii.
Na terenie ich posiadłości odkryto ciała dwunastu ofiar.
Parę morderców aresztowano w 1994 r.
Andy w jakiś sposób zdobył pamiątki z ich domu.
Skąd on to bierze?
Włamałeś się do ich domu, czy…
Nie włamałem się. Dostałem przepustkę.
- Nie mogę… - Powiedz mi cokolwiek.
Nie mogę podawać żadnych informacji na ten temat.
ŁOPATA FREDA WESTA
Jak na osobę tak dumną ze swojej kolekcji,
Andy niechętnie chwali się, skąd to wszystko bierze.
Czy to jest autentyczne?
Nagle mówi mi, że dzisiaj pojawił się ktoś,
kto podobno ma krawat noszony przez Freda Westa.
Niewiarygodne, że akurat, gdy cię odwiedzamy, ktoś dzwoni z…
Krawatem Westa. Rozumiesz?
Mówi też, że West prawdopodobnie użył krawata
do duszenia niektórych ofiar.
Gdzie go znalazłeś? W domu babci?
Tak, z wycinkiem z gazety.
Skąd wiesz, że to ten krawat?
Że babcia nie kupiła po prostu podobnego?
Wiek się zgadza. Powąchaj tylko, czuć stęchliznę.
Czuć esencję tego krawata.
Jest stęchły, pachnie starością.
Na pewno jest stary i jestem pewien, że pochodzi z tego okresu.
Moim zdaniem to krawat Westa. I właśnie go powąchałeś.
- Jak się czujesz, wiedząc… - Miła myśl.
Wiedząc, że to krawat tego człowieka?
Tak, dziwna sytuacja. Dla ciebie to zwykły dzień.
- Prawda? - Zwykły dzień pracy.
Test zapachu to chyba nie metoda naukowa.
Nie dowierzam tej historii.
Andy mówi, że zanim ten eksponat dołączy do wystawy,
zostanie poddany próbie DNA.
Skąd weźmiesz jego DNA?
Niektórzy z moich prywatnych kontrahentów
mogą załatwić pewne tekstylia.
Więc nie wiesz, skąd bierzesz jego DNA?
Nie ujawnię żadnych przywilejów zamkniętego kręgu.
Mówisz o zamkniętym kręgu, a brzmi to…
Nie wiem, czy mogę temu wierzyć.
Jaki sens ma oszustwo, gdy prowadzi się muzeum?
Jaki sens ma fałszywy eksponat?
Nie ma sensu.
Ściągnięcie klientów.
Widzi niedowierzanie,
więc chce mi udowodnić, że muzeum jest autentyczne.
Pokazuje, jak daleko sięga jego zamknięty krąg.
Oto Charles Bronson,
najbardziej niesławny i brutalny brytyjski więzień.
Nawet powstał o nim film.
Bronson siedzi za kratkami od ponad 40 lat,
z czego 37 spędził w izolatce.
Na koncie ma napad z bronią w ręku, napaść, uduszenie naczelnika więzienia.
Andy mówi, że dobrze się znają.
To ty z Bronsonem?
Tak, byłem na jego ślubie.
Zaprzyjaźniłeś się z nim dzięki kolekcji?
Jest bardzo dumny, że wiszą tu jego rysunki.
Na pewno tu zostaną.
Panie przodem.
Aby dowieść autentyzmu…
Andy zaprosił do więzienia narzeczoną Bronsona, Paulę.
Wierzę, że z jakiegoś powodu go kochasz, ale czy chcesz żyć z kimś,
- znanym z porywczości? - Tak, chcę.
To realny powód do niepokoju. Mnie nie niepokoi, bo Charlie jest staromodny.
Nie krzywdzi kobiet.
Nigdy nawet nie myślał, by mnie skrzywdzić.
Wiesz, musicie skonsumować to małżeństwo. Nie boisz się?
Kiedy tylko wyjdzie, jedziemy do hotelu.
Założę się, że gdy z nim skończę, dostanie zawału.
I powie:
„Wychodzę po 43 jebanych latach, a ty mnie zabiłaś pierwszej nocy".
Wyobraź to sobie. Niech żyje zdrów.
Paula pozwoliła mi dołączyć do jej cotygodniowej rozmowy z Charlesem.
Myśl o rozmowie z tak niebezpiecznym więźniem
napełnia mnie stresem i podekscytowaniem.
- Denerwuję się. - Gotowy?
Cześć!
Cześć Charlie, jestem David. Miło cię słyszeć.
Cześć Dave! Co u ciebie, stary druhu?
Wszystko dobrze. Trochę się stresowałem. Czekaliśmy, aż zadzwonisz,
a ja prawie zdenerwowałem się tak, że nie wydusiłbym słowa.
Nie bój się mnie, ani Pauli.
Zjadamy tylko karzełków.
Rozmawiałem z Paulą o tym, jak się poznaliście.
jak zaczął się wasz związek.
Zastanawiałem się, co poczułeś, gdy pierwszy raz ją zobaczyłeś.
- Tak! - Dobra, powiem ci.
Gdy pierwszy raz ją ujrzałem, pokój zalał blask.
- Dziękuję! - Była piękna.
Gdy ją ujrzałem, pomyślałem:
„Ożenię się z nią".
Jest jak mój anioł. Jest cudowna.
Dziękuję, to bardzo miłe.
To prawda!
To, co o tobie słyszę, maluje inny obraz, niż niektóre ze starszych opowieści.
Kiedy z tobą rozmawiam,
brzmisz jak uroczy, rozsądny dżentelmen.
Szczerze przyznaję, Dave,
byłem podłym gnojem. Naprawdę, przyjacielu.
Byłem brutalny, przerażający.
Ale codziennie, gdy się budzę,
- mam uśmiech na twarzy. - Uśmiech.
A tkwię zamknięty w jebanej klatce.
- Jest tam Andy? - Jestem tu.
- Stary druhu, gdzie jesteś? - Zachowuj się dobrze i…
Bądź silny.
- I jak? - Inaczej to widziałem.
To właśnie prawdziwy Charlie.
Andy dowiódł swego. Zamknięty krąg istnieje.
Może eksponaty też są autentyczne.
Może ten stęchły krawat też.
Myślę, że chodzi tu o pobudzenie.
Dzięki agresywnym więźniom, seryjnym mordercom,
czy też dzięki jędrnym piersiom.
Andy'ego przyciąga to, co zakazane.
Można powiedzieć, że sam jest mrocznym turystą.
Włożył w to miejsce mnóstwo czasu i pieniędzy,
a gdy odjeżdżam, wciąż nie wiem – czemu?
Takiej kolekcji chyba nie ma nigdzie indziej na świecie.
Może to wystarczający powód.
Chcę odpocząć po tym mroku.
TURCJA SYRIA
CYPR
Więc, jak wielu Brytyjczyków,
lecę ponad 3000 km na południe, nad Morze Śródziemne.
Na wyspę Cypr.
Mnóstwo tu słońca, piasku i selfie.
Raj, w którym można odpocząć.
Cypr był brytyjską kolonią
i od lat pięćdziesiątych pozostaje popularnym celem wakacyjnych podróży.
Jednak w 1974 r. armia turecka wylądowała na Cyprze.
Zależnie od mówiącego, najechała lub oswobodziła wyspę,
Był to krwawy konflikt, który podzielił kraj na pół.
W centrum konfliktu znalazł się kurort Famagusta,
Słynny i prestiżowy śródziemnomorski ośrodek wypoczynkowy.
Było to ulubione miejsce elit z całego świata,
ale podczas wojny zostało opuszczone, a teraz jest miastem duchów.
Zostało zupełnie odcięte i zamknięte przez turecką armię.
Co oczywiście wpisuje je na listę każdego mrocznego turysty.
Przyjechałem tu…
FAMAGUSTA PUNKT WIDOKOWY
…by wejść do martwego miasta.
Zaczynam na południu, w kawiarni ze świetnym widokiem na cel.
- Jak leci? - Dzień dobry.
Chcę popatrzeć z twojego tarasu.
- Polecają to miejsce. - Zapraszam.
Antonis uciekł z domu w mieście duchów i nigdy nie wrócił.
W 1979 r. zbudował punkt obserwacyjny.
Z tego punktu widać Famagustę.
Nawet z tej odległości miasto jest zadziwiająco duże.
Żyło tu kiedyś czterdzieści tysięcy ludzi.
Trudno uwierzyć, że jest teraz puste i nikt tam nie mieszka.
- Rozciąga się daleko. - Tak.
Całe miasto jest niezamieszkałe.
Cywilom wstęp wzbroniony.
Trudno będzie się dostać do środka.
Z tej strony dalej nie przejdę,
a od miasta dzielą mnie trzy strefy wojskowe.
Najbliżej stacjonuje armia Cypru,
dalej jest strefa buforowa ONZ,
a na końcu musiałbym ominąć armię turecką.
Czytałem i słyszałem o tym miejscu
i wyobrażałem sobie, że będę w stanie jakoś się dostać.
- Co by się stało, gdybym spróbował? - Zatrzymałoby cię ONZ.
Jeśli nie oni,
natychmiast zobaczyłbyś żołnierzy z tureckiej bazy,
chcących cię aresztować lub przesłuchać.
A jakby pójść nocą, gdy nic nie widać?
Według nich, to twoje ryzyko.
Mogliby cię postrzelić.
- Naprawdę? -Oczywiście.
Nie przyjechałem tu po śmierć,
ale do miasta duchów musi prowadzić jakaś droga,
na której sam nie przejdę w zaświaty.
Muszę przekroczyć granicę, więc jadę do Nikozji,
ostatniej podzielonej stolicy na świecie.
Grecy i Turcy mieszkają tutaj tuż obok siebie, oddzieleni murem.
Oczywiście, że po byłej strefy wojny jeździ się segwayem.
Andreas, nasz przewodnik, prezentuje, że to bezpieczne.
To prawda, że ktoś zjechał segwayem z klifu?
Słyszałeś o tym? To prawda?
- To prawda. - Tak?
Ale to była jego wina.
Wjechał na wąską ścieżkę
na klifie nad rzeką i spadł do wody.
- Zabawna śmierć. - Pewnie.
Gdy sunę przez miasto,
stare dzielnice Nikozji wyglądają, jakby się rozsypywały.
W porządku?
Nie widziałem cię.
- Mała stłuczka. - W porządku.
Może segwaye nie są takie znowu bezpieczne?
Najważniejsze, że nic się nie stało.
- Spokojnie. - Lepiej ty, niż ja.
To najważniejsze.
Dotarliśmy do strefy buforowej ONZ oddzielającej północ od południa.
Porozmawialiby z nami?
Nie sądzę.
Nawet nie mamy pozwolenia na…
- Pozwolenia na co? - Na kręcenie.
- Naprawdę? - Tak.
Dzień dobry!
Może pan podejść?
Tylko na chwilkę.
Chcę tylko wiedzieć, co robią.
Jak mija dzień?
Panowie, nie możecie kręcić w strefie buforowej.
- Nie możemy kręcić? - Nie.
Dopiero przyjechałem i ciekawi mnie, co tam robicie.
Mogę powiedzieć, ale odwróćcie kamerę.
Możemy się odwrócić.
Żołnierz ONZ mówi mi,
że armia Turcji jest wyczulona na każdego, kto nagrywa w strefie buforowej.
Niedaleko jest turecki punkt obserwacyjny.
Jedziemy stąd.
Dla mnie to lekka przesada. Inwazja miała miejsce ponad 40 lat temu.
Ruszamy do bardziej opuszczonej części.
Tak blisko, a tak daleko.
Ludzie na pewno się przekradają, żeby tylko zajrzeć.
Nie, nie.
To bardzo niebezpieczne.
Jakby to była Nowa Zelandia… Jesteśmy zadziorni.
Nowozelandczycy by się przekradali, żeby tylko zajrzeć.
Nie lubimy zakazów wejścia.
Ludzie przez to umierali, więc…
Postrzały zabijają zabawę w przekradaniu się.
Myślę, że gdy coś zagraża twojemu życiu,
zmienia się spojrzenie na świat.
Co to było?
Cóż, gdzieś strzelają.
Strzelają?
To nie zdarza się bardzo często.
To są dziury po kulach?
Tak, strefa buforowa jest nimi usiana.
Nagle wszystko nabrało powagi.
Po usłyszeniu wystrzałów chcę zrozumieć,
jak właściwie wyglądała inwazja.
- Anna! - Cześć.
Jestem David. Miło cię poznać.
Spotkałem się z Anną, która mieszkała w Famaguście przed wojną.
Jak zostałaś ostrzeżona o inwazji?
Przyszedł kolega, zapukał do drzwi i powiedział mojej matce:
„Krążą plotki, że zbombardują Famagustę".
Czyli to było szybkie? "Spadną bomby, idziemy"?
"Ogarnij się, do samochodu, musimy jechać."
Zostawiliśmy dom otwarty.
Zostawiliśmy normalny dom, wiesz?
- Zamierzaliście wrócić. - Ale nie wróciliśmy.
Dzięki Annie zrozumiałem,
że Famagusta nie jest tylko celem wypraw mrocznych turystów.
To kiedyś był jej dom.
Zgodziła się przejść ze mną przez granicę, na północ Cypru,
by doprowadzić mnie bliżej miasta duchów.
Jednak mamy rocznicę inwazji w 1974 r.
Rekordowe napięcie będzie wisieć w powietrzu.
Nazajutrz jedziemy starymi wozami ONZ na turecką północ.
Kiedyś w rocznice odbywały się protesty.
Nasza ekipa wolałaby być teraz gdziekolwiek indziej.
Wybraliśmy najgorszy dzień w roku.
Przepraszam.
Turecka Republika Cypru Północnego
jest uznawana za państwo tylko przez Turcję.
Radzimy sobie sami.
Tu są nasze paszporty. Dziękuję.
W kwestiach dyplomatycznych jesteśmy odcięci.
Chcę zrobić dobre wrażenie.
Pracowity dzień?
Cichy dzień?
To była najmilsza kontrola graniczna w moim życiu.
Wszędzie tu są symbole Turcji. Od razu widać, kto tu rządzi.
Jeszcze dwie duże flagi.
Są dosłownie wszędzie.
Widać, gdzie jesteśmy.
Gdy ulice pochłania wojskowe święto,
Anna zabiera mnie na dach, z którego widać miasto duchów.
No i jesteśmy.
Dostaję tu pierwszą okazję, by zobaczyć miasto z bliska.
Kilka metrów ode mnie.
Niewiarygodne, że te wszystkie budynki:
hotele, mieszkania, sklepy i domy,
stoją puste.
To przenosi mnie w czasie 43 lata wstecz.
To jak test ludzkiej…
umiejętności
tłumienia bólu.
Gdy wchodziliśmy, byłaś poruszona.
Tak.
Takiego miasta duchów szukałem,
ale nie spodziewałem się jego historii.
Gdy próbujemy nagrywać na zewnątrz, robi się ciekawie.
- Turek? - Z Nowej Zelandii.
Gdy tylko wyciągamy kamerę, pojawia się miejscowa policja.
Mają pozwolenie?
Jeśli nie, to nie mogą nagrywać.
- Mamy przepustki dziennikarskie. - Mogę zobaczyć?
- To te, prawda? - Tak.
Sytuacja jest poważna,
skoro policjanci w cywilu pojawiają się znikąd.
Macie zgodę na…
Nie obejmuje strefy zamkniętej.
Nie ma zgody wojska. Pewnie, przestaniemy.
Zostaliśmy zatrzymani. Zabrano nas na komendę.
Nawet nagrywanie miasta duchów jest przestępstwem.
Nie robi się tu wakacyjnych fotek.
Wypuszczono nas po trzech godzinach stresującego przesłuchania.
Filmowanie na północnym Cyprze jest zabronione. Mamy wyjechać. Nie jestem gotowy się poddać. Wciąż chcę się dostać do miasta duchów.
Właściwie nic nie widzę, ale…
Może to głupie,
ale ruszam pod przykrywką, w tanich okularach szpiegowskich.
Chcę się przekraść na plażę obok zakazanego miasta.
No dobra…
Startuję w ośrodku tuż obok miasta duchów.
Wszędzie wiszą znaki mówiące, że nie powinienem filmować.
FILMOWANIE I ROBIENIE ZDJĘĆ WZBRONIONE
Ale jestem przecież tylko turystą w dziwnie grubych okularach.
Na plaży stoi wieża strażnicza, więc ruszam do wody.
Zwykły bloger – podróżnik z GoPro.
Tam stoi wieża strażnicza,
a cała reszta to miasto duchów.
Ciągnie się aż po horyzont.
Płynę do granicy myśląc, że jestem niewidzialny.
Ot, kolejny pływak.
To granica.
Granica to tylko kilka bojek na wodzie.
Muszę tylko przepłynąć pod nimi, a dalej do miasta.
Już mam się zanurzyć…
Jakiś gwizdek.
To turecka armia. Są niezadowoleni.
No dobra.
Cześć.
- Proszę to oddać. - Oddać?
Proszę oddać.
- My tylko… - Idziemy na komendę, już.
- Na komendę? - Tak.
Nie możemy nagrywać?
Widzę, że pan rozumie. Świetnie.
- Proszę oddać. - Dlaczego?
Proszę to oddać. Idziemy na komendę.
To była moja ostatnia szansa na wejście do Famagusty.
Nie chcą, by ktokolwiek zobaczył miasto duchów.
Mówiłem: „Proszę podejść". Czemu? Nie słuchacie.
- Czemu? - Nie mam okularów.
- Okulary, tak? - Nie mam okularów.
Naprawdę nie wiedzieliśmy. Nie chcemy kłopotów. Przepraszamy.
Dzięki odrobinie dyplomacji pozwolono mi odejść,
o ile skasuję nagranie.
Tak, możemy skasować.
Skasowaliśmy je, ale przywróciliśmy dane.
Gdy przyleciałem na Cypr,
myślałem, że dostanie się do Famagusty będzie przygodą.
Jednak sytuacja miasta duchów
jest dużo bardziej złożona, niż myślałem.
Miasto jest przykrą pamiątką po brutalnej inwazji,
która ponad 40 lat temu rozdarła kraj na pół.
Chyba muszę zaakceptować fakt, że ten cel jest poza moim zasięgiem.