ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ NETFLIX
Είμαι ο Ντέιβιντ Φάριερ, ρεπόρτερ από τη Νέα Ζηλανδία,
που ερευνά σημεία έλξης σκοτεινών τουριστών ανά τον κόσμο.
Μέρη που έγιναν γνωστά λόγω θανάτου και καταστροφής.
Στο ταξίδι αυτό πηγαίνω στο Καζακστάν,
όπου συνεργάζομαι με σκληροπυρηνικό σκοτεινό τουρίστα...
-Δεν θέλω να πεθάνεις. -Ελπίζω να τα καταφέρουμε και οι δυο
εντελώς ζωντανοί.
...για να τσεκάρουμε από τα πιο πληγέντα μέρη ατομικής βόμβας στον κόσμο...
-Σίγουρα είναι εντάξει; -Απλά μην εισπνεύσεις τίποτα.
Θεέ μου, είναι αληθινό.
...στην κλειστή πόλη του Μπαϊκονούρ,
το άκρως απόρρητο αρχηγείο του ρωσικού διαστημικού προγράμματος.
Και γίνομαι μυστικός,
για να εισέλθω στην περίεργη και παρανοϊκή δημοκρατία του Τουρκμενιστάν.
Αν πω κάτι επικριτικό για το καθεστώς ή την κυβέρνηση...
Καλύτερα μην το κάνεις.
Δεν θα 'θελες να πεις κάτι αρνητικό, ίσως σε ακούσουν.
Υπάρχουν δημοσιογράφοι στη φυλακή. Είναι τρομακτικό.
Αλλά δεν πάνε όλα βάσει σχεδίου.
ΤΑ ΣΤΑΝ
Ταξιδεύω στην Κεντρική Ασία, σε ένα γκρουπ 5 χωρών γνωστά ως "Τα Σταν".
Στις Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν, Τατζικιστάν, Κιργιστάν
και Καζακστάν.
Κάποτε ανήκαν στην ΕΣΣΔ,
ενώ τώρα είναι γνωστές για τους εκκεντρικούς ηγέτες τους,
την ακραία διαφθορά και τη μυστικοπάθεια.
Ιδανικές για κάθε σκοτεινό τουρίστα.
Ξεκινάω από τη μεγάλη "Σταν", το Καζακστάν.
ΣΕΜΕΪ
Ένα μέρος με θανάσιμο πυρηνικό παρελθόν.
Το Καζακστάν είναι η ένατη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο,
με έκταση όσο η δυτική Ευρώπη.
Επίσης, είναι από τα πιο πληγέντα μέρη ατομικών βομβών στη Γη.
Μεταξύ 1949 και 1989,
η πρώην ΕΣΣΔ πυροδότησε εκατοντάδες πυρηνικά όπλα εδώ.
Οι δοκιμές συνεχίστηκαν υπό άκρα μυστικότητα κατά τον Ψυχρό Πόλεμο
σε μια περιοχή γνωστή ως "το Πολύγωνο".
Θέλω να δω τι συνέβη στο ρημαγμένο αυτό τοπίο
30 χρόνια αργότερα.
Και ν' ανακαλύψω τις επιπτώσεις δεκαετιών από πυρηνικές δοκιμές στους κατοίκους.
Στο ταξίδι αυτό, συνεργάζομαι με έναν σκληροπυρηνικό σκοτεινό τουρίστα
Άντι!
Ο Άντι Ντρούρι είναι οικοδόμος από την Αγγλία με γυναίκα και δυο παιδιά.
Όμως, ο Άντι ζει διπλή ζωή ως εξερευνητής.
Πέρασε τα τελευταία 25 χρόνια κάνοντας διακοπές σε πολεμικές ζώνες.
Τι είναι αυτό που σε τραβάει στις πολεμικές ζώνες και...
Τι είναι αυτό;
Στην τελευταία πολεμική ζώνη, όταν μου επιτέθηκε ο ISIS,
ήταν μια πολύ έντονη κατάσταση.
Στην πρώτη γραμμή στο Κιρκούκ.
Και...
μετατράπηκε σε μαζική επίθεση.
Για σένα, ήταν κάτι σαν...
-Δεν ήθελα να σκοτωθώ. -...έξαψη.
Δεν ήθελα να σκοτωθώ, αλλά η αδρεναλίνη έγινε λίγο εθιστική.
Ο εθισμός του Άντι στον κίνδυνο, τον οδήγησε σε ζώνες στη Σομαλία,
το Πακιστάν, τη Συρία,
τη Βόρεια Κορέα, το Αφγανιστάν
και το Ιράκ.
Εδώ, ενδέχεται να γίνουμε στόχος για σκοπευτές οποτεδήποτε.
Κάτω το κεφάλι.
Στο ταξίδι αυτό, ο κίνδυνος υφίσταται, αλλά δεν μπορούμε να τον δούμε.
Αυτό είναι το καλό της ραδιενέργειας.
Παρά την απειλή, ο Άντι κι εγώ, κατευθυνόμαστε στο σημείο μηδέν
στη μέση του πεδίου δοκιμών. Παραπάνω από μια μέρα δρόμος.
Το ερεύνησα πολύ.
Έμαθα και το όνομα της πρώτης βόμβας.
Τζο Ένα, από το Τζόζεφ Στάλιν.
Λίγη ιστορία για σένα.
Το γνώριζα. Είναι άλλο να το διαβάζεις
και άλλο να έρχεσαι ο ίδιος.
Αυτό είναι το θέμα όμως. Δεν θέλω να το δω σε ντοκιμαντέρ.
Είναι το ίδιο, η περιέργεια. Θέλεις να το δεις από πρώτο χέρι.
Ναι.
-Θεέ μου. -Για δες.
Δεν πάω ευθεία πια.
Μην πας από την άκρη, σε παρακαλώ.
Αυτός ο δρόμος είναι... άθλιος.
-Δεν θέλω να πεθάνεις εδώ. -Ευχαριστώ.
Ελπίζω να τα καταφέρουμε και οι δυο...
εντελώς ζωντανοί.
-Κλασικό πρόβλημα στο Καζακστάν. -Σωστά.
Μετά από μια ατέλειωτη διαδρομή, επιτέλους φτάσαμε στο Κουρτσάτοφ.
Σπίτι μου, σπιτάκι μου.
Η πόλη είναι κοντά στο πεδίο πυρηνικών δοκιμών.
Στο παρελθόν, υπήρξε από τα πιο απόρρητα μέρη στην ΕΣΣΔ.
Δεν υπάρχουν πολλές επιλογές ξενοδοχείων εδώ που ήρθαμε.
Ήρθαμε για τσεκ-ιν.
Από δω;
Δεν περίμενα το Ritz...
Μόνο καλό προαίσθημα δεν προξενεί ο διάδρομος.
...αλλά ούτε και το Bates Motel.
Είναι αρκετά...
Είναι αρκετά ωραίο.
Ωραία διακόσμηση.
Μοντέρνα τηλεόραση.
-Τι άλλο να ζητήσεις; -Σηκώνεται λίγο.
-Έχει λεκέδες εδώ... -Είναι ωραίο.
-από προηγούμενο... -Ας μην μιλάμε για τους λεκέδες.
Για κάποιον που πάει συχνά σε πολεμικές ζώνες,
ο Άντι είναι ιδιαιτέρως περιποιημένος.
Ανακαλύπτω το μυστικό του.
Έχεις κάποια προϊόντα εδώ.
Τα μαλλιά είναι πολύ σημαντικά για σένα.
-Ναι. -Τα στεγνώνεις με σεσουάρ;
Το πρώτο που κάνεις;
-Κάθε πρωί. -Κάθε πρωί.
Υπάρχουν διαφορετικά προϊόντα μαλλιών.
Αυτό είναι κερί πριν βάλω λακ.
-Άρα, αυτό βάζεις πρώτο; -Ναι.
Είναι σημαντικό να φαίνεσαι ωραίος!
Στον Άντι αρέσει να έχει τον έλεγχο,
από τα μαλλιά του μέχρι το πρόγραμμα.
Αυτό είναι κάτι πρόχειρο, αλλά...
δεν έχει πολύ υλικό, μια μικρή ιδέα...
-Για να ξέρεις πού μπλέκεις. -Φυσικά.
Η παρωχημένη οργανωτικότητά του συνάδει με τις τοπικές συνθήκες.
Μ' αρέσει το σύστημά σου, που είναι παλιομοδίτικο.
Κάποιοι θα τα έβαζαν σε υπολογιστή. Εσύ τα έχεις σε ντοσιέ.
Η επόμενη στάση στο ραδιενεργό ταξίδι μας
βρίσκεται 120 χλμ. μακριά,
στη μέση του πουθενά.
Οι Σοβιετικοί έριξαν εκατοντάδες πυρηνικά στην περιοχή.
Αλλά δεν είχαν τελειώσει με την ανάπτυξη όπλων.
Κάποιες εκρήξεις έγιναν για ν' ανοιχτούν μεγάλες τρύπες.
Όπως αυτή.
-Βλέπεις; Είναι λίμνη. -Είναι λίμνη.
Το 1965, δημιουργήθηκε αυτή η λίμνη
από μια υπόγεια πυρηνική έκρηξη.
Με έκρηξη 10 φορές μεγαλύτερη της Χιροσίμα
η βόμβα άνοιξε κρατήρα 400 μ. πλάτος
και 100 μ. βάθος.
Αποφάσισαν να την αποκαλέσουν, "Ατομική Λίμνη".
-Είναι ακραίος τρόπος. -Μια ατομική βόμβα.
Είναι απλά ένα όνομα.
Βρήκαμε έναν ντόπιο ξεναγό να μας ξεναγήσει.
Ο Κονσταντίν λέει πως η έκρηξη μόλυνε τις πλαγιές και το νερό.
Το νερό είναι 100 φορές πιο ραδιενεργό απ' το κανονικό πόσιμο νερό.
Και φυσικά, ο Άντι προτείνει κολύμπι.
Έχω αυτό. Είναι εντάξει το κολύμπι στην επιφάνεια;
Ναι, είναι ασφαλές.
Ασφαλές για κολύμπι;
Ναι, αλλά μην βουτήξετε βαθιά.
Γιατί να μην βουτήξουμε βαθιά; Είναι πιο...
ραδιενεργά εκεί;
Ναι, είναι πρόβλημα.
Είναι πρόβλημα!
Παραδόξως, οι ψαράδες ρίχνουν ανέμελα τα καλάμια τους στην Ατομική Λίμνη.
Περίεργη ερώτηση, αλλά υπάρχει μια φήμη ότι τα ψάρια έχουν δύο κεφάλια...
-Αληθεύει; -Δεν συνηθίζεται κάτι τέτοιο εδώ.
Άρα, όχι δικέφαλα ψάρια εδώ;
Κανένα.
Ο Άντι θέλει ακόμα να πάει για κολύμπι, αλλά πρώτα,
οι ντόπιοι μάς προσκαλούν να φάμε νόστιμα και πιθανότατα άκρως τοξικά ψάρια.
Τρώγονται;
-Τίποτα κακό σ' αυτά. -"Τίποτα κακό σ' αυτά".
Θεέ μου.
Δεν ξέρω αν θέλω να φάω μεταλλαγμένα, με τρία μάτια ψάρια.
Προτιμώ λουκάνικο αντί για ψάρια, ειλικρινά.
Φαίνεται ότι δεν υπάρχει επιλογή.
Βάλε λίγο ατομικό...
ψάρι μέσα σου.
Και βότκα μαζί. Ναι.
Έτσι σκοτώνεται η πιθανή ραδιενέργεια. Από τη βότκα.
Εις υγείαν. Εις υγείαν.
-Θα πιω κι άλλο. Δεν το συνηθίζω. -Σ' αρέσει;
Όχι! Θα πάω για κολύμπι και προτιμώ να μην το θυμάμαι.
Είναι ψευτοπαλικαριά.
Φίλε...
Τελικά, ο Άντι ή μάλλον η βότκα,
με πείθει να πάω μαζί του για κολύμπι.
Πολύ το καθυστερείς.
Είναι αγχώδης ενθουσιασμός.
Ντέιβιντ, γιατί το κάνουμε αυτό;
Μάλλον, επειδή μπορούμε.
Με την προειδοποίηση του Κονσταντίν στο μυαλό μας,
προσέχουμε να μείνουμε στην επιφάνεια...
μακριά από ραδιενεργή λάσπη του βυθού.
Είναι ωραία!
Τα καταφέραμε.
Κόλλα πέντε.
Δεν ξέρω αν ζούμε μια περιπέτεια
ή απλώς είμαστε απίστευτα ηλίθιοι.
Αλλά επιπλέοντας εδώ, γεμίζω με ένα αίσθημα αγαλλίασης
και προς στιγμήν, μια αίσθηση γαλήνης.
Υποθέτω, αυτό είναι ο σκοτεινός τουρισμός:
απόδραση από την κανονικότητα συναντώντας κάτι όμορφο και αναπάντεχο.
Εφοδιασμένοι με νέα αίσθηση ανδρείας,
ο Άντι κι εγώ πηγαίνουμε στον επόμενο χώρο της ατομικής ξενάγησης.
Στο κέντρο του Πολυγώνου, το σημείο μηδέν,
όπου οι Ρώσοι πυροδότησαν όλα τα ατομικά όπλα.
Αν δεν φορέσω αυτό, τι κίνδυνο διατρέχω;
Αν έχουν σκόνη τα παπούτσια σου, ίσως την εισπνεύσεις.
Και τι προκαλεί η σκόνη μέσα στο σώμα;
Αν...
εισχωρήσει στα πνευμόνια σου, ίσως σου προκαλέσει καρκίνο.
Ακούω για καρκίνο της σκόνης, ραδιενέργειας...
-Συνδέονται. -Θα πεθάνω εδώ;
Απλά σιγουρέψου να μην εισπνεύσεις τίποτα.
Έχω μεγάλο κεφάλι.
Κι εγώ έβαλα πολύ λακ.
-Σίγουρα είναι εντάξει; -Ναι.
-Τι μπορεί να πάει λάθος; -Ναι, δεν φαίνεται επικίνδυνο.
-Σίγουρα είναι εντάξει; -Ναι.
Δεν νιώθω σιγουριά από τις προστατευτικές στολές
ενώ πηγαίνουμε στο σημείο μηδέν.
Ειδικά, αφού εκεί έγινε η πρώτη ατομική πυροδότηση.
Η έκρηξη ήταν εξίσου ισχυρή με αυτήν στο Ναγκασάκι.
Αλλά ήταν μόνο η αρχή.
Οι Σοβιετικοί πυροδότησαν 456 πυρηνικές συσκευές εδώ.
Αντίστοιχο με περισσότερες από 2.500 βόμβες σαν της Χιροσίμα.
Αναμενόμενα, η περιοχή έγινε από τα πιο ραδιενεργά μέρη στον κόσμο.
Απέμειναν μόνο τσιμεντένιες κατασκευές με εξωγήινη όψη,
που χρησιμοποιούνταν για παρακολούθηση των εκρήξεων.
-Όταν λες ότι εδώ ήταν το επίκεντρο... -Ακριβώς.
Ποιο ήταν; Η λίμνη;
-Ναι. -Ο κρατήρας.
Απίστευτο που έχει τόσο πράσινο εδώ.
Ξέρω ότι έχει και νερό, όμως δεν φαίνεται σωστό.
Απλώς... περίμενα όλα να ήταν νεκρά.
Σαν όαση στην έρημο.
Ο Άντι, έχοντας έναν μετρητή γκάιγκερ, θέλει να φτάσει στα όρια
και να δει πόσο υψηλή ραδιενέργεια υπάρχει.
Ανεβαίνει πολύ τώρα.
6... 6,5...
6,29.
Ανεβαίνει ψηλά! Ψηλά, πολύ ψηλά.
Η ένδειξη "6" είναι 20 φορές μεγαλύτερη
από τις αποκλεισμένες ζώνες στο Τσέρνομπιλ.
Μοιάζει να φτιάχνεται με τον ενδεχόμενο κίνδυνο.
Ο Άντι το λατρεύει.
Έφτασε στο 14.
Εδώ τερματίζει.
14!
Με τον Άντι στον έβδομο πυρηνικό ουρανό...
14!
εγώ αρχίζω ν' αγχώνομαι.
Αυτό εννοώ!
Γι' αυτό ήρθες.
-Ενθουσιάστηκα; -Ναι, ζωντάνεψες.
-Σαν παιδί τα Χριστούγεννα. -Γιατί; -Χόρευα; -Ναι.
Συγγνώμη.
Δεν ξέρω να χορεύω.
Γυρνάμε στη σχετική ασφάλεια και βγάζουμε τις στολές.
Όμως, μου λείπει ένα κομμάτι από το παζλ.
Τι συνέβη στους ανθρώπους που ζούσαν εδώ;
Διάβασα ότι πολλά χωριά επηρεάστηκαν από τα ραδιενεργά κατάλοιπα.
Κάποιοι χρησιμοποιήθηκαν και ως ανθρώπινα πειραματόζωα στις δοκιμές.
Υπήρξαν σίγουρα άνθρωποι που...
εκτέθηκαν στις δοκιμές
και οδήγησε σε γενετικές ανωμαλίες και διάφορα άλλα. Συνέβη αυτό.
Κανονικά... δεν έχω τέτοια εμπειρία.
Ακούς ιστορίες, πως όταν γίνονταν οι εκρήξεις,
τους ενθάρρυναν να τις κοιτούν,
για να δουν τι θα συμβεί. Αληθεύει;
Προσωπικά, δεν έχω πληροφόρηση
ότι άνθρωποι άμεσα, υπέφεραν από ραδιενέργεια
ή κάποιες γενετικές ανωμαλίες. Θεωρώ πως σίγουρα υπέφεραν.
-Ναι. -Πρέπει.
Δεν ξέρω αν φταίει η δυσκολία στην επικοινωνία
ή επειδή είναι επίσημος ξεναγός,
όμως, ο Κονσταντίν δεν παραδέχεται
ότι έχουν επηρεαστεί άτομα από τις πυρηνικές δοκιμές.
Ακούσαμε ιστορίες ότι η ραδιενέργεια από τις εκρήξεις
προκάλεσε σοβαρά προβλήματα υγείας εδώ.
Η άρνηση του Κονσταντίν εξάπτει την περιέργειά μας.
Ο ρεπόρτερ μέσα μου θέλει να μάθει κι άλλα.
Βρίσκω τον Δρ Τολεκάν Νουρμαγκαμπέτοφ,
υπεύθυνο μιας τοπικής μαιευτικής κλινικής,
που έχει πλήρως διαφορετική άποψη.
Όταν άνοιξε το Πολύγωνο, βασίστηκαν στη συμπεριφορά των νεφών.
Έτσι, σκέφτηκαν,
ότι ούτε τα πυρηνικά νέφη ούτε οι αέριες εκπομπές θα παρέμεναν.
Αλλά εξέπεμψαν ραδιενέργεια
σε όλη τη γύρω περιοχή.
Η συχνότητα των σχετικών με ραδιενέργεια παθήσεων είναι τεράστια.
Ο γιατρός λέει ότι η ραδιενέργεια σκότωσε τη σύζυγο και το παιδί του
και καταλαβαίνω γιατί θέλει ο κόσμος να μάθει την αλήθεια.
Ωστόσο, η κατάσταση συνεχίζεται
και αυτό τον εξοργίζει.
Τώρα που θα επισκεφτείτε το ορφανοτροφείο, θα δείτε και θα καταλάβετε.
Θα καταλάβετε.
Ο γιατρός επιμένει να επισκεφτούμε ένα τοπικό ορφανοτροφείο
που φροντίζει εγκαταλειμμένα παιδιά.
Λέει, ότι πολλά επηρεάστηκαν από τη ραδιενέργεια.
Νιώθω αμήχανα, λίγο συγκινημένος, αυτή τη στιγμή.
Ο Άντι κι εγώ, είμαστε ταραγμένοι.
Αυτή η σκοτεινή ξενάγηση, ξαφνικά μας πήγε κάπου αναπάντεχα.
Βλέποντας το σημαδεμένο τοπίο ήταν κάτι έντονο.
Όμως, αντικρίζοντας αυτοπροσώπως τις ανθρώπινες συνέπειες είναι σπαρακτικό.
Είναι πέντε ετών. Παράλυτη. Δεν μπορεί να περπατήσει.
Είναι πανέμορφη.
Γεια σου!
Αυτό το μέρος μ' επηρέασε.
Και τον Άντι επίσης.
Πώς είσαι Άντι; Τι νιώθεις τώρα;
Αναστατωμένος.
Δεν θέλω να υποφέρουν παιδιά.
Ήταν ο μεγαλύτερος φόβος μου.
Να δω δυστυχισμένα παιδιά, που ίσως...
τους φέρθηκαν άσχημα. Όμως είναι όμορφα εδώ. Το σπίτι είναι...
θα έλεγα φανταστικό.
Γιατί θεωρείς ότι ήταν σημαντικό να το δεις;
Το να κολυμπάω στη λίμνη και να κάνω αστεία...
είναι μια χαρά. Δεν λέω να μην το κάνεις.
Όμως, όταν έρχεσαι εδώ και βλέπεις τις συνέπειες...
είναι... ένα μεγάλο μάθημα.
Γεια σας!
Δεν έχω ξαναδεί τίποτα σαν αυτό το ορφανοτροφείο.
Ήρθαμε στο Πολύγωνο αναζητώντας την περιπέτεια
και να δούμε τι συνέβη στο μέρος 30 χρόνια μετά τις πυρηνικές δοκιμές.
Δεν περιμέναμε όμως, ν' αντικρίσουμε τις τρομερές συνέπειες
που ακόμα επηρεάζουν τους ανθρώπους.
Όσα είδα εδώ, θα μείνουν μαζί μου για πάντα.
ΣΕΜΕΪ
Ο επόμενος προορισμός μου είναι πάλι στο Καζακστάν,
αλλά 2.000 χλμ. δυτικά του Πολυγώνου.
Το Μπαϊκονούρ ήταν η καρδιά του διαστημικού ανταγωνισμού.
Το μέρος ήταν τόσο κρυφό,
που δεν εμφανιζόταν σε κανέναν χάρτη μέχρι την πτώση της ΕΣΣΔ.
Ακόμα και τώρα, είναι μια κλειστή πόλη
και πολύ δύσκολη για να εισέλθεις.
Φρουρείται από τις ειδικές δυνάμεις.
Ο ιδανικός προορισμός για έναν σκοτεινό τουρίστα.
Θέλω να μπω και να δω τις απόρρητες αυτές εγκαταστάσεις ο ίδιος.
Το Μπαϊκονούρ εκμισθώνεται πια από το Καζακστάν στους Ρώσους
και παραμένει η έδρα του διαστημικού προγράμματός τους.
Ο κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν εκτοξεύτηκε από εδώ το 1961
κι έγινε ο πρώτος άνθρωπος σε τροχιά γύρω απ' τη Γη,
βάζοντας την ΕΣΣΔ μπροστά από τις ΗΠΑ στον διεθνή διαστημικό ανταγωνισμό.
Μετά από χρόνια απόλυτης μυστικοπάθειας,
παραδόξως, το Μπαϊκονούρ άνοιξε τις πόρτες του
σε μια μικρή ομάδα ματσωμένων τουριστών,
που μετά χαράς πληρώνουν χιλιάδες δολάρια,
για να δουν ένα βλήμα 300 τόνων να εκτοξεύεται στο διάστημα.
-Πώς είναι μέχρι στιγμής; -Τέλεια.
Καθόμαστε πρώτη θέση.
Υπάρχουν 100 άτομα εδώ, το πολύ.
Ο Λανς, επιχειρηματίας απ' το Οχάιο,
περίμενε πέντε χρόνια γι' αυτή τη στιγμή.
Τι έχει αυτός ο πύραυλος και όσα βλέπουμε...
που σου αρέσει;
Θυμάμαι παλιότερα...
στον Ψυχρό Πόλεμο, που όλοι απέκρυπταν τη διαστημική τους τεχνολογία
και το να βρίσκομαι πρώτη θέση, βλέποντάς το τώρα
είναι κάτι που δεν φανταζόμουν ότι θα έκανα.
Ξεκινάει.
-Το βλέπεις; -Μπορείς να το νιώσεις.
Τώρα, βλέπεις γιατί το σκεφτόμουν επί πέντε χρόνια.
Χρειάζεται φωτογραφία.
Ο πελώριος πύραυλος Σογιούζ μεταφέρεται στο σημείο εκτόξευσης,
έτοιμος για την επανδρωμένη αποστολή προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Και ο Λανς δεν είναι ο μόνος κολλημένος με το διάστημα εδώ.
Πολλοί βγάζουν σέλφι.
Η τεχνολογία είναι εκπληκτική.
Ο πύραυλος μοιάζει βγαλμένος από ταινία επιστημονικής φαντασίας του 1950.
Κάτι που δεν αποτελεί έκπληξη,
καθώς ο Λανς λέει πως αυτοί οι πύραυλοι, βασίζονται σε σχεδιασμούς 50 ετών.
Ακούγεται τεχνολογικά προϊστορικό
και αναρωτιέμαι αν είναι ασφαλείς για να στέλνουν ανθρώπους στο διάστημα.
Θα είσαι αγχωμένος στην απογείωση; Εγώ πάντα ανησυχώ.
Πολλά καύσιμα.
Τρεις άνθρωποι προσδεδεμένοι.
Ήδη αγχώθηκα.
Είναι παλιός! 50 ετών.
Θεωρώ ότι αν είσαι αστροναύτης,
έχεις συμφιλιωθεί με το...
"αν είναι να πεθάνω, έτσι ήταν γραφτό να γίνει."
Φοβερός τρόπος να πεθάνεις.
Είμαι τόσο κοντά στον πύραυλο,
που αγχώνομαι περισσότερο μήπως πάει κάτι στραβά.
Το ρωσικό διαστημικό πρόγραμμα
μαστίζεται από σωρεία ατυχημάτων τα τελευταία χρόνια.
Ο βοηθητικός πύραυλος Proton-M απέτυχε 9 φορές την τελευταία δεκαετία.
Ο σκοτεινός τουρίστας μέσα μου,
αναρωτιέται αν γίνουμε μάρτυρες μιας έκρηξης πυραύλου
αντί μιας εκτόξευσης.
Στην τελική, ο κόσμος γνωρίζει από διαστημικές τραγωδίες.
Θεέ μου, το διαστημικό λεωφορείο Τσάλεντζερ μόλις εξερράγη.
Η επίσημη ξενάγηση περιλαμβάνει επίσκεψη σε τοπική έκθεση διαστημικού προγράμματος.
Κάτι που έμαθα, είναι πόσο μικρόσωμοι πρέπει να είναι οι κοσμοναύτες.
Είσαι πολύ ψηλός.
Αμάν.
Ναι, είναι πολύ μικρό.
Χριστέ μου!
-Είναι πολύ μικρό. -Καθόλου πρακτικό.
Με το 1,88 μ. ψηλόλιγνο σκαρί μου,
οι πιθανότητες να πάω στο διάστημα είναι μηδενικές.
Μου είπαν ότι οι κοσμοναύτες θα περνούσαν δύο μέρες
στριμωγμένοι στον μικρό αυτό σωλήνα.
Πρέπει να είσαι μικρόσωμος για αστροναύτης.
Ποιος θα ήταν τόσο τρελός για να κάνει τέτοια δουλειά;
Αυτοί.
Έμαθα ότι γίνεται συνέντευξη Τύπου με τους αστροναύτες.
Το Μπαϊκονούρ είναι το μόνο μέρος στη Γη όπου εκτοξεύονται επανδρωμένοι πύραυλοι.
Αμερικανοί και Ρώσοι αστροναύτες κάθονται δίπλα-δίπλα.
...ένα τέταρτο μέλος στο πλήρωμα του Τροχιακού Τμήματος των ΗΠΑ
αυξάνει όχι μόνο την ικανότητα επιστημονικής έρευνας,
αλλά και άλλες δραστηριότητες στην άκατο.
Όλων οι ερωτήσεις είναι επιστημονικής και τεχνικής φύσης.
Νιώθω έξω απ' τα νερά μου.
Όμως, μου δίνουν το μικρόφωνο και δεν υπάρχει χρόνος ν' αλλάξω γνώμη.
...η απαιτούμενη δουλειά στην επίτευξη επιστημονικών στόχων,
που κανονικά μπορούμε.
Γεια σας, με λένε Ντέιβιντ. Είμαι από τη Νέα Ζηλανδία.
Συγγνώμη. Να ολοκληρώσουμε την ερώτηση για τους φίλους μου;
-Με συγχωρείτε. -Ευχαριστώ.
Αναμφίβολα, δεν ήταν η κορυφαία μου στιγμή στη δημοσιογραφία.
Θα περάσω όσο χρόνο μπορώ κάνοντας αυτό,
χαλαρώνοντας και κοιτώντας τη Γη.
Γεια, πάλι εγώ. Συγγνώμη που διέκοψα. Ανησύχησα ότι τα θαλάσσωσα.
Το διάστημα είναι μυστήριο για μένα, ειλικρινά.
Αναρωτιόμουν, ποιος νομίζετε
ότι είναι ο κύριος σκοπός του ταξιδιού στο διάστημα;
Πηγαίνουμε σ' αυτό πολύ καιρό. Είναι συναρπαστικό.
Είδα τον πύραυλο, εκπληκτικός...
Αλλά ποιος ο σκοπός;
Ευχαριστώ για την ερώτηση. Πολύ βαθυστόχαστη.
Η αγαπημένη μου ταινία διαστήματος όλων των εποχών
είναι το Απόλλων 13.
Ο Τομ Χανκς ήταν ο πρωταγωνιστής,
ως αστροναύτης.
Ρωτήθηκε κάτι παρόμοιο.
Γιατί συνεχίζουμε το πρόγραμμα, ενώ τους ξεπεράσαμε όλους για τη σελήνη;
Και η τρομερή απάντησή του ήταν:
Φαντάσου τον Χριστόφορο Κολόμβο
όταν επέστρεψε από το Νέο Κόσμο, κανείς να μην ακολουθούσε την πορεία του.
Αυτό είναι αρκετό κίνητρο για μένα.
Με κέρδισαν!
Η ερώτησή μου ακούστηκε εντελώς απλοϊκή, αλλά την είπαν βαθυστόχαστη.
Παρακολουθούμε τους κοσμοναύτες ν' αποχαιρετούν τις οικογένειές τους.
Βλέποντάς τους με τις στολές τους για πρώτη φορά,
μόλις λίγα μέτρα μακριά,
συνειδητοποιώ ότι είναι γενναίοι
και αληθινοί ήρωες.
Ειδικά στα παιδιά τους,
ενώ λένε αντίο πίσω από το τζάμι.
Πολύ όμορφο. Με την οικογένειά του, που κάνει αυτό.
Πανέμορφο.
Πρέπει να είσαι καταπληκτικό άτομο για να μπεις σ' έναν αρχαίο πύραυλο
με πάνω από 454 χιλιάδες λίτρα καυσίμων, κάτω απ' το κάθισμά σου.
Πέντε λεπτά πριν την απογείωση. Λαμβάνετε, παρακαλώ.
Διοίκηση Μπαϊκονούρ.
Αν και βρισκόμαστε ένα χιλιόμετρο μακριά,
παραμένουμε τρομακτικά κοντά.
Η ένταση είναι μεγάλη.
Εδώ Μπαϊκονούρ...
Ένα λεπτό ετοιμότητα.
Όλα άψογα στην άκατο. Έτοιμοι για απογείωση.
Εκκίνηση ενισχυτικής προωθητικής δεξαμενής συμπίεσης.
Εσωτερική ισχύς.
Η εκτόξευση είναι επική
και τόσο θορυβώδης που τρέμω.
Πραγματικά, είναι μια εμπειρία ζωής.
Δεν έχω ξανακούσει κάτι τέτοιο στη ζωή μου.
Θεέ μου, έγινε πολύ μικρό γρήγορα.
Ήρθα εδώ για να δω την ατραξιόν
σ' αυτό το κρυφό και εκτός ορίων μέρος.
Και τώρα... νομίζω ότι ξέρω.
Απίστευτο.
Καλύτερο απ' ό,τι φανταζόμουν.
Ο φόβος μου ήταν μήπως ανατιναχτεί. Χαίρομαι που κανείς δεν πέθανε.
-Ναι. -Όλοι είναι ζωντανοί.
Στο διάστημα, σε τροχιά.
Ορίστε.
Δεν είχα πειστεί γιατί να ταξιδέψεις τόσο μακριά για να δεις πύραυλο,
αλλά τώρα καταλαβαίνω.
-Εις υγείαν. -Εις υγείαν.
Η τελευταία μου στάση είναι τέσσερις ώρες οδήγησης και δύο αλλαγές αεροπλάνων μακριά
στη χώρα του Τουρκμενιστάν.
Η πρώην ΕΣΣΔ ήταν διαβόητη
ως ένα από τα πιο απομονωμένα και καταπιεστικά καθεστώτα στον πλανήτη.
Παρόμοιο με τη Βόρεια Κορέα.
Συνήθως, είναι κλειστή για τον υπόλοιπο κόσμο
και οι ξένοι δημοσιογράφοι είναι ανεπιθύμητοι.
Όμως, κανόνισα το ταξίδι μου να συμπίπτει
με τη διοργάνωση μιας παραλλαγής κρυφών Ολυμπιακών Αγώνων,
τους Ασιατικούς Αγώνες Κλειστού Χώρου και Πολεμικών Τεχνών.
Για να μπω στο κλειστό βασίλειο,
πρέπει να παριστάνω τον αθλητικό ρεπόρτερ από τη Νέα Ζηλανδία.
Κυρίες και κύριοι, καλωσήρθατε στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ασγκαμπάτ.
Θέλω να δω πώς είναι μέσα σ' αυτό το έρημο βασίλειο.
Και είναι δύσκολο, το ξέρω,
αλλά έκανα αίτηση για συνέντευξη με τον Πρόεδρο.
Το Ασγκαμπάτ χαρακτηρίζεται ως μια μίξη από Λας Βέγκας και Βόρειας Κορέας.
Αρχιτεκτονικά, όντως μοιάζει στο πρώτο.
Όμως, υπάρχει κάτι πολύ παράξενο.
Η πόλη υποτίθεται πως διοργανώνει ένα μείζον αθλητικό γεγονός,
αλλά είναι σχεδόν άδεια.
Ακόμα και το πολυτελές ολυμπιακό χωριό είναι πόλη φάντασμα,
πέρα από άντρες ασφαλείας και μαυροφορεμένους αξιωματούχους,
που παρακολουθούν την άφιξή μας.
Αρχίζω και νιώθω παρανοϊκός φτάνοντας στο ξενοδοχείο.
Ένα κλικ στο μικρόφωνο.
Κι ακόμα ένα κλικ για κλείσιμο.
Αυτό ήταν πολύ... Ναι, πολύ χαρακτηριστικό κλικ...
άνοιγμα και κλείσιμο.
Πολύ περίεργο!
Η παράνοια είναι δικαιολογημένη όταν είσαι σε μια χώρα με ηγέτη
τον Πρόεδρο Κουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ.
Ένας άντρας με πολλά ταλέντα, ο πρώην οδοντίατρος που έγινε δικτάτορας,
ελέγχει τον Τύπο και την εικόνα του, στενά.
Είτε δείχνοντας στον στρατό πόσο θανάσιμος είναι με τα μαχαίρια του
είτε επιδεικνύοντας την αγάπη του για τα ζώα.
Είναι επίσης μουσικός, που γράφει και λέει τα τραγούδια του.
Τα σόλο κιθάρας του είναι τόσο επικά,
που καλύτερα να μην τα δει ανθρώπινο μάτι.
Αλλά δεν του αρέσει η κριτική.
Τα τελευταία 20 χρόνια, όσοι εκφράστηκαν ελεύθερα, ακόμα και δημοσιογράφοι,
φυλακίστηκαν, διώχτηκαν και φημολογείται βασανίστηκαν.
Ο Πρόεδρος είναι ένας εκφοβιστικός αλλά και συναρπαστικός χαρακτήρας.
Είναι τρομακτικός,
όμως ελπίζω να είναι στους Αγώνες.
Ο Ρώσος ξεναγός μου, ο Αζίζ, ήρθε να μου επεξηγήσει το μέρος.
Έχει ξανάρθει εδώ.
Αν βιντεοσκοπήσουμε και θέλω να...
μιλήσω σε κάποιον, ας πούμε,
κάποιον στο δρόμο
και πω κάτι επικριτικό για το καθεστώς ή την κυβέρνηση...
Καλύτερα μην το κάνεις. Αν πεις κάτι επικριτικό,
ίσως προκαλέσει προβλήματα σ' αυτούς που ήταν μαζί σου έξω...
-Τότε. -Στους ντόπιους. Ναι, τότε.
Διάβασα ότι δωμάτια και τηλέφωνα μπορεί να έχουν κοριούς;
Εγώ... επίσης έχω...
δεχτεί τις ίδιες προειδοποιήσεις. Με την παράνοιά μου να μεγαλώνει,
ελπίζω να μην παραμιλήσω στον ύπνο μου κάτι που θα πρόσβαλε τον Πρόεδρο.
Το επόμενο πρωί, αποφασίζω να κάνω κάτι που δεν έχω ξανακάνει.
Να σαρώσω το δωμάτιο για κοριούς.
Η τεχνική μου βασίζεται σε κακές κατασκοπευτικές ταινίες.
Αγαπώ ιδιαιτέρως, τον Πρόεδρο του Τουρκμενιστάν.
Είναι πολύ όμορφος άντρας.
Ανυπομονώ να δω τον Πρόεδρο στην έναρξη των Αγώνων.
Φίλε μου, τι άνετα κρεβάτια.
Ξεψάχνισα το δωμάτιο, αλλά δεν υπάρχουν κοριοί...
που μπορώ να βρω.
Καλό αυτό.
Απέτυχα ως κατάσκοπος,
έτσι, ήρθε η ώρα να παριστάνω τον ρόλο του αθλητικού ρεπόρτερ και να εξορμήσω.
Αυτό το συγκρότημα, χτίστηκε μόνο για τους Αγώνες.
Κόστισε 5 δισεκατομμύρια δολάρια,
που παραδόξως, είναι ακριβότερο από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο.
Το Ρίο φιλοξένησε 400.000 αλλοδαπούς τουρίστες.
Σίγουρα δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο εδώ.
Το μέρος είναι σχεδόν άδειο.
Νιώθω ότι είμαι ο μόνος ξένος επισκέπτης.
Κάτι που είναι δυσάρεστο,
δεδομένου ότι οι Αγώνες ξεκίνησαν ήδη, πριν την τελετή έναρξης.
Ανησυχώ ότι οι άλλοι ρεπόρτερ
θα καταλάβουν τις ελλιπείς γνώσεις μου για την παραδοσιακή πάλη με ζώνη.
Κακώς ανησύχησα.
Ούτε εδώ υπάρχει Τύπος.
Χωρίς ΜΜΕ να παρακολουθούν,
αναρωτιέμαι πόσοι θεατές θα παραβρεθούν.
Είπαν ότι αναμένουν 100.000 κόσμο.
Μετά το κατέβασαν στους 30.000, νομίζω.
Φαίνεται να γεμίζουν τις θέσεις με...
μαθητές σχολείου.
Όλοι φορούν την ίδια ενδυμασία.
Παρατηρώ και πολλές γυναίκες στο πλήθος.
Προφανώς, η πάλη με ζώνη έχει ισχυρό πυρήνα θηλυκών οπαδών,
στο Τουρκμενιστάν.
Ή μάλλον συμβαίνει κάτι άλλο.
Δεν θα 'θελες να πεις κάτι αρνητικό, ίσως σε ακούσουν.
Αποφάσισα να βγω εκτός Ασγκαμπάτ και της σφιχτής του ασφάλειας,
για να δω αν είναι πιο χαλαρά τα πράγματα έξω από την πόλη.
Τι καλύτερη δικαιολογία από μια επίσκεψη σε δημοφιλή τουριστικό προορισμό;
Οι Πύλες της Κολάσεως είναι ένας εντυπωσιακός φλεγόμενος λάκκος.
Είναι το αποτέλεσμα ατυχήματος σοβιετικής γεώτρησης
που επρόκειτο να κατασβεστεί βάζοντας φωτιά στο πετρέλαιο.
Όμως, 40 χρόνια μετά, ακόμα καίει.
Φαίνεται ότι ο Αζίζ θέλει να το επισκεφτεί
κι έχει ένα καλοσχεδιασμένο, λίγο παράξενο σχέδιο, όταν φτάσουμε.
Χαίρεσαι που θα έρθεις;
Ναι, ονειρευόμουν να μαγειρέψω κάτι στη Φωτιά του Διαβόλου, για χρόνια.
Επόμενο βήμα... εκπλήρωση του ονείρου.
Τι νομίζεις ότι είναι καλύτερο να μαγειρέψουμε;
Ομελέτα; Εσύ αποφασίζεις.
Δεν έχουμε αυγά,
αλλά ο Αζίζ έχει κάποια μπαγιάτικα σνακ για εξάσκηση.
Είναι στον λάκκο...
Θεέ μου... Πρόσεξε τον λάκκο.
Δεν είναι ψάρι!
Κάτω.
Μπορώ να το κρατήσω για 5 δευτερόλεπτα.
Αλλά για να μαγειρέψουμε αυγό, θέλει τουλάχιστον,
-δυο λεπτά; -Ναι.
Δεν ξέρω.
Τα πλάνα μας διακόπηκαν ανέλπιστα μόλις επιβιβαστήκαμε στο λεωφορείο.
-Θα είναι πρόβλημα. -Μίλησα με τον υπεύθυνο...
Μας ενημέρωσαν ότι ο Πρόεδρος απέκλεισε ολόκληρη την πόλη του Ασγκαμπάτ,
από την υπόλοιπη χώρα και απαγορεύεται να βγουν οι δημοσιογράφοι.
Ως παρηγοριά, οι αξιωματούχοι προσφέρουν μια ξενάγηση στο κέντρο της πόλης.
Μια ευκαιρία να δούμε πολύτιμα μνημεία και αγάλματα του Προέδρου.
Μπορείς να βιντεοσκοπήσεις, αλλά... -χωρίς εμένα. -Χωρίς εσένα;
Ναι, χωρίς εμένα.
Φαίνεται πως απαγορεύεται να βιντεοσκοπούμε ντόπιους,
ακόμα και τον οδηγό μας.
Μπορείς να βιντεοσκοπήσεις το μέρος. Όλα τα κτίρια είναι εντυπωσιακά.
Κάθε νέο κτίριο κατασκευάζεται από λευκό μάρμαρο.
-Λευκό μάρμαρο; -Ναι.
Εκτός της αγάπης του για το λευκό μάρμαρο,
ο Πρόεδρος έχει μια παιδική εμμονή να κάνει ρεκόρ στο βιβλίο Γκίνες.
Αναμενόμενα, το Ασγκαμπάτ κατέχει το ρεκόρ
με τη μεγαλύτερη πυκνότητα κτιρίων με επένδυση λευκού μαρμάρου.
-Αυτό ήταν το κτίριο της τηλεόρασης. -Κτίριο τηλεόρασης; Μπήκε κι αυτό στο Γκίνες.
Αυτός ο πύργος κατέχει το ρεκόρ
της "μεγαλύτερης αρχιτεκτονικής απεικόνισης αστεριού."
Είναι γελοίο. Τι είναι;
Σαν το Μάτι του Λονδίνου. Το δικό μας... Μάτι των Τουρκομάνων.
Ξανά, ρεκόρ Γκίνες για τον παθιασμένα διεκδικούμενο τίτλο
της "μεγαλύτερης κλειστής Ρόδας."
Όλα αυτά χτίστηκαν για τους ανθρώπους εδώ;
-Αυτό είναι το... -Γιατί όλα αυτά... Θεέ μου.
Μα γιατί χτίστηκαν όλα αυτά;
Ξοδεύτηκε και η τελευταία δεκάρα, σωστά;
Είναι ένδειξη ισχύος.
Ναι, πλήρης ισχύς.
Σιντριβάνια στην έρημο, ίσως δείχνουν ισχύ και πλούτο,
αλλά τίποτα δεν το δηλώνει καλύτερα από ένα τεράστιο χρυσό άγαλμα του Προέδρου
που ιππεύει ένα άλογο στην κορυφή σαν κάτι από παγόβουνο.
Πολλά να χωνέψεις, έτσι; Δεν υπάρχει κανείς εδώ.
Άδεια. Όλα αυτά χτίστηκαν, όμως ποιοι τ' απολαμβάνουν;
Ήρθα να δω το έρημο βασίλειο
και φυλακίστηκα σε μια άδεια μαρμαρένια πόλη.
Απόψε, είναι η τελετή έναρξης των Αγώνων
και η ευκαιρία μου να δω τον άνθρωπο που έχτισε όλα αυτά.
Όμως, πίσω στο ξενοδοχείο, όλα πάνε κατά διαόλου.
Πονάει πολύ, γαμώτο.
Έγειρα σ' έναν καθρέφτη στο δωμάτιό μου κι έσπασε,
ανοίγοντας πληγή 10 εκ. στην παλάμη μου.
Πονάει πολύ.
Το χέρι μου τρέχει αίμα και πονάω τρομερά.
Έτσι, με πηγαίνουν στο νοσοκομείο με τον Αζίζ μεταφραστή.
Η μοναδική μου ευκαιρία να δω τον Πρόεδρο κατά πρόσωπο
κι εγώ είμαι σε νοσοκομείο.
Και τότε, η κατάσταση γίνεται σουρεαλιστική.
Νόμιζα ότι θα μου δώσουν κάποιο τοπικό αναισθητικό,
αλλά μου χορήγησαν κεταμίνη,
ένα ηρεμιστικό για άλογα και ναρκωτικό των πάρτι
και απλά μου έδωσαν εξιτήριο.
Πώς νιώθεις;
Νιώθω... φίνα.
Πέρασα από τον πόνο... στην ευφορία.
Η τελετή ξεκινάει σε έξι λεπτά.
Είναι η τελευταία μου ευκαιρία να προλάβω και ίσως δω τον Πρόεδρο από κοντά.
Αν βρω την είσοδο.
Από δω; Ευχαριστώ.
Προλαβαίνω πάνω στην ώρα για τον λόγο του Προέδρου.
Να τος... αυτοπροσώπως.
Ο Πρόεδρος Κουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ.
Ο επικεφαλής όλων αυτών.
Αγαπητοί φίλοι,
κηρύσσω την έναρξη των 5ων Ασιατικών Αγώνων Κλειστού Χώρου & Πολεμικών Τεχνών.
Η τελετή έναρξης είναι υπερβολική
και χωρίς καμία έκπληξη
πιο δαπανηρή από την αντίστοιχη των Ολυμπιακών Αγώνων του Ρίο.
Δεν ξέρω αν φταίνε τα φάρμακα,
αλλά αυτό μοιάζει εντελώς τρελό.
Είναι σκέτη τρέλα.
Μετά από τρεις ώρες...
ναι, τρεις ώρες...
επιτέλους, φτάσαμε στο φινάλε.
Μια έφιππη φανταχτερή φλεγόμενη τελετή.
Σήκω, αλογάκι.
Πρέπει να σηκωθείς.
Είναι καταστροφή.
Θεέ μου, δεν θέλει να σηκωθεί.
Δεν το αντέχω, είναι απαίσιο.
Ανησυχώ για το μέλλον του αλόγου...
και του καβαλάρη του.
Χριστέ μου!
Αργεί πάρα πολύ
και την ανάβουν χωρίς αυτόν.
Ευτυχώς.
Οι Αγώνες άρχισαν!
Αλλά είμαι πολύ απογοητευμένος.
Όλα αυτά τα χρήματα μπορούσαν να ξοδευτούν σε πέντε εκατομμύρια καλύτερους λόγους.
Και 40.000 εξ αυτών κάθονται στο στάδιο.
Πρέπει να διακόψω το ταξίδι μου
και να φύγω απ' το Ασγκαμπάτ για να εξεταστεί το χέρι μου.
Εγκατέλειψα κάθε ελπίδα συνέντευξης ή απλής γνωριμίας με τον Πρόεδρο.
Ωστόσο, η σύντομη διαμονή μου
στο παράξενο, μυστικοπαθές κι εμμονικό με κλειστές Ρόδες καθεστώς,
μου έκανε μεγάλη εντύπωση.
Και λίγες μέρες αργότερα, ο Αζίζ μού έστειλε βίντεο.
Βγήκε λαθραία από την πόλη πηγαίνοντας στις Πύλες της Κολάσεως
και έψησε αυγά.
Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που επισκέφτηκα
και κατάφερα να φύγω.
Έμαθα, ότι ενίοτε η αληθινή απόλαυση του σκοτεινού τουρισμού είναι η επίγνωση
του πόσο ωραίο είναι να γυρνάς σπίτι σου.