Dobre nowiny, pani Peonio.
Widzę, że masz nowy pąk.
Admirale Wrotyczu.
Powróciłeś zwycięsko z długiej podróży do podziemnego świata.
Słodki Irysie, eleganckie masz szaty.
Tu są moje zapracowane pszczoły.
Komu potrzebne są przyjęcia, gdy ma się ogród?
To jest wydarzenie sezonu.
Pracujesz ciężko czy ledwie?
Śmierć. Co robisz w moim ogrodzie?
Przyszedłem cię odwiedzić. Pokazać mój nowy strój.
Kurka. Ale się wystroiłeś.
Tak, poskładałem się do kupy. Ostatnio byłem w kiepskim stanie.
Teraz jest dobrze.
Co się stało? Odpocząłeś trochę czy…
Wiesz, że pracoholicy nie biorą urlopów.
Ale spojrzałem na sprawy trochę inaczej.
Musiałem zmienić perspektywę. I już.
Okej. Opowiadaj.
Pomyślałem, że jestem dla siebie zbyt surowy.
Jestem gościem, którego nikt nie chce widzieć.
Ludziom nie podoba się wizja leżenia w ziemi
i pełzających po nich robaków.
Słuszna uwaga.
Ale zacząłem się zastanawiać.
Czym jest życie bez śmierci?
To jest jeden proces.
Jak z tymi kwiatami.
Rosną w ziemi, która jest odpadem.
Potem kwitną, więdną i stają się ziemią.
To samo cały czas się powtarza.
To cykl, kochanie. Ludzie muszą to zaakceptować.
Pewnie. Cieszę się, że czujesz się lepiej.
Ten garnitur jest odjazdowy.
Tak sobie pomyślałem, że tobie też by się przydał nowy strój.
A źle wyglądam?
Nie chodzi o to, jak wyglądasz, ale jak się czujesz.
Powinnaś nosić coś, w czym czujesz się swobodnie.
Ubrania powinny sprawiać, że czujesz się wspaniale.
Nie mogą cię ograniczać oczekiwania innych ludzi.
Masz robotę do wykonania, panno Dickinson.
Masz setki nieopublikowanych wierszy. Najwspanialszych wierszy.
I nie masz zbyt wiele czasu.
W takim stroju nie dasz rady dostatecznie szybko pracować.
To co…
Co powinnam nosić? Garnitur jak ty?
Tego ci nie powiem.
Musisz sama siebie spytać: „Co będzie dla mnie odpowiednie?
Co sprawi, że zejdę głębiej niż kiedykolwiek wcześniej?
Zajdę dalej, niż kiedykolwiek zaszłam?”.
Masz robotę do wykonania i potrzebujesz do niej stroju.
Ta sukienka jest dość sztywna.
Potrzebuję czegoś luźniejszego.
Zdobądź to, czego ci trzeba.
Bądź sobą, bo czas szybko przemija. A my mamy wiersze do napisania.
To był poeta –
Demoniczne… Diabelskie guziki.
No dalej.
Vinnie!
- Tak? - Nie mogę zdjąć tej głupiej sukienki.
Możesz odpiąć te guziki?
Dlaczego się rozbierasz? Jest środek dnia.
Bo muszę zacząć pisać,
a ten gorset jest za ciasny i nie mogę oddychać.
Obyś nie miała żadnych gości.
A kto mnie niby odwiedza?
Proszę.
Kobiety ubierają się idiotycznie.
Powinnyśmy być w stanie same się ubrać i rozebrać.
To podstawowy wymóg bycia dorosłym.
Emily Dickinson, jak śmiesz kwestionować kształt kobiecej sylwetki?
Inspiracja wymaga oddychania. Rozumiesz to?
By móc się inspirować, trzeba oddychać.
Chcę móc siedzieć przy biurku i oddychać pełną piersią.
Okej, szalona.
- Nie chcę nosić gorsetu. - Wszystkie mamy marzenia.
Czuję, jak pulsuje we mnie krew, krew i poezja.
Nic cię nie powstrzyma przed pisaniem, co?
Nic mnie jeszcze nie powstrzymało.
A wielu się starało.
Nikt mnie nie powstrzyma, Vinnie.
Bo pisanie utrzymuje mnie przy życiu.
Ja zawsze tu będę, by też to robić.
Odwróć się.
Spójrz na nas, szczęśliwa rodzinka.
Każda jest inna.
No dobrze.
No proszę…
Spójrz, kto przyszedł.
Nie spodziewaliśmy się gości.
Matko, ojcze…
przyszliśmy się pogodzić.
Ja się nigdy z tobą nie kłóciłem.
Czy tam jest mój wnuk?
Tak.
Chodźcie do środka.
Czas, by ten mały bezimienny poganin poznał babcię Ciasteczko.
Wybraliście już imię?
- Prawie. - Dobry Boże, co tak długo?
- Chcemy dać mu rodzinne imię. - Które jest odpowiednie.
Ale musimy wiedzieć, jaką rodziną jesteśmy.
A co to znaczy?
Ojcze, jest coś, co chcę z tobą omówić.
Pewna sprawa zwróciła moją uwagę i, jeśli cię zainteresuje,
może moglibyśmy nad nią razem pracować.
Myślałem, że założyłeś własną kancelarię.
Ta sprawa będzie wymagała mojego zaangażowania,
ale też twojej wiedzy i doświadczenia.
Rozumiem.
Mów dalej.
O co chodzi?
Młoda, wolno urodzona czarna kobieta, Angeline Palmer,
pracowała jako służąca dla rodziny Shaw.
Znamy ich.
- Tak. To porządni ludzie. - Nie do końca.
Rodzina Shaw uknuła plan,
by sprzedać Angeline w Georgii jako niewolnicę za 600 dolarów.
Uratowali ją jej bracia,
wyciągając ją z domu, nim państwo Shaw wyjechali.
Niestety ich złapano i oskarżono o porwanie i napaść.
Ci ludzie siedzą w tej chwili w więzieniu
i doceniliby naszą pomoc.
To skomplikowana sprawa. Shawowie mają kontakty.
Dlaczego mielibyśmy mieszać rodzinę Dickinsonów w coś takiego?
Właśnie dlatego powinniśmy wziąć tę sprawę.
Bądźmy szczerzy, nasza rodzina nie radzi sobie najlepiej.
Przez twoje staromodne poglądy i moje, cóż…
słabości,
to nie był nasz najlepszy rok.
Taka sprawa pokazałaby rodzinę w zupełnie nowym świetle.
To by znaczyło, że walczyliśmy o to, co słuszne.
Pętelka, oczko.
Co robisz?
- Zobaczysz. Wszyscy zobaczą. - Co takiego?
Nadchodzi arcydzieło dziewiarstwa.
Dzień dobry. Mamy piękny dzień.
Prawda?
Dzięki tej pogodzie aż chce się żyć.
Ptaszki i pszczółki. Pyłek, nektar.
Trochę od tego dziczeję.
Chciałabym, żeby jakiś przystojny mężczyzna mnie stąd porwał.
Maggie jest napalona.
Szukam Emily. Jest w domu?
- Jest na górze. Pisze. - Masz coś dla niej?
Nie chcę jej przeszkadzać, skoro pisze.
Ona zawsze pisze albo myśli. Emily musi myśleć.
Z nas tylko ona jedna ma to do roboty.
Idź. Ucieszy się, że przyszłaś.
Pętelka… oczko.
Moje wojny są wyłożone w Książkach…
Kto tam?
Betty, wejdź.
Wiem, że jesteś zajęta.
Nie szkodzi. Coś się stało? Henry się odezwał?
Nie. Straciłam już nadzieję w tej kwestii…
Betty, tak mi przykro. Chciałabym jakoś pomóc.
Nie, posłuchaj. Dlatego tu jestem.
Bo próbowałaś mi pomóc, a ja byłam dla ciebie zbyt ostra.
Chciałaś tylko dać mi nadzieję.
I nie ma w tym nic złego. Zupełnie nic.
Świat byłby lepszy, gdyby ludzie to dla siebie robili.
Nie wiem.
Pogodziłem się z tym, że moje dziedzictwo nie będzie związane z polityką.
Moim dziedzictwem są ludzie tutaj, moja rodzina, dzieci.
To pomyśl o dzieciach. Angeline miała 11 lat.
Pomyśl o Emily w tym wieku.
Próbowali ją sprzedać nieznajomemu za 600 dolarów.
Naprawdę ci na tym zależy.
Tak. Czas zacząć wprowadzać zmiany.
Pory roku się zmieniają, społeczeństwa również.
Możemy być częścią nowego świata
albo obrócić się w pył.
Weźmy tę sprawę.
Wspaniale.
Bałam się, że powiesz, że się przenosisz do Nebraski.
Nie, zostanie w Amherst i spróbuje je zmienić na lepsze.
- Podasz mi go? - Nie.
Jest coś, w czym mogłabyś mi pomóc.
Co takiego?
Chcę uszyć nową sukienkę.
Mam zaległe zamówienia…
Nie, nie chcę, byś ty ją szyła.
Sama chcę ją uszyć.
- Ty? - Tak.
Wiem, że nie jestem w tym dobra,
ale to ważne, bym zrobiła to sama.
Sukienkę, w której mogę pisać.
Sukienkę, w której mogę żyć.
Dlatego przydałaby mi się pomoc ekspertki,
bo nie wiem, czy taka sukienka kiedykolwiek wcześniej powstała.
Z przyjemnością ci pomogę.
Lubię wyzwania nowych projektów.
Wspaniale.
Weź krzesło.
Zdradzicie nam imię, nim dziewczynki zabiorą dziecko?
Tak, chyba już możemy.
Sue, czyń honory.
- Może Sir Dużosra? - Pasuje.
Słuchamy. Jak mamy go nazywać?
Austin i ja postanowiliśmy…
- Co… - Nie, mów.
- Kto to? - Ktoś puka do drzwi.
Otworzę!
Mój Boże,
cóż to za wspaniałego mężczyznę widzą moje oczy?
Jestem pułkownik Thomas Wentworth Higginson.
Przyszedłem do poetki, Emily Dickinson.
- Jakie? - Powiemy innym razem.
Emily ma gościa.
Emily? Kto to?
Oficer wysokiej rangi. Przystojny jak diabli.
Nazywa się Wintwig Hansworth Tompton Popcorn.
- Maggie, czy ty masz udar? - Powtórz powoli.
Hemsworth Wiggleston Tenterhooks.
Co?
Pułkownik Thomas Wentworth Higginson.
Państwa córka, Emily Dickinson, jest moją…
korespondencyjną przyjaciółką.
Korespondencyjną? Znaczy…
- Pisze do pana? - Tak.
Wysłała mi wiele listów i wierszy.
Niezwykłych wierszy.
Słowa Emily, jej wybitne, potrzebne słowa,
były balsamem na moją udręczoną wojną duszę.
Jakimś sposobem, choć to ja byłem na linii frontu,
to ona potrafiła uchwycić te doświadczenia.
Jak to możliwe, że kobieta, będąca daleko od pola bitwy,
potrafi przekazać jego najmroczniejsze prawdy?
Muszę poznać ją osobiście,
zobaczyć jej dom i poznać rodzinę.
Kiedy zauważyliście, że jest genialna?
W tej sukience zawrę całość istnienia.
Wyruszę w podróż na granice świadomości.
Okej, czyli nie chcesz obszycia, które się ciągnie.
Świadomość jest błotnista.
Tak!
Musi być łatwa w czyszczeniu, bym mogła ją nosić codziennie,
gdy będę przemierzać wymiary doświadczeń.
To musi być biała. Biały się najłatwiej pierze.
Biała sukienka?
Tak. Sukienka ze światła, które istnieje tylko wiosną.
Ładnie. A szczegóły?
Zatrzaski, haftki, guziki?
Przy guzikach potrzeba pomocy.
A jeśli guziki będą z przodu?
Wtedy sama je zapniesz.
- Guziki z przodu? - Będzie inna.
Innowacyjna!
- Guziki z przodu sukienki. - Kocham to.
Pomówmy o kroju.
Krojem pokażemy, o co nam chodzi.
Turniura, halka, koło?
Nic z tych rzeczy. Chcę prosty krój.
I powiem ci, czego nie chcę.
- Tego. - Bez gorsetu?
Potrzebuję móc w tej sukience żyć w każdych warunkach.
Gorsety uniemożliwiają zbyt wiele rzeczy.
Zdradzę ci pewien sekret. Ja nie noszę gorsetu.
Cholera. Masz takie ciało?
Tak i nie. Używam elastycznego ściągacza, by nadać kształt sukience.
- Wyglądam stylowo… - Wyglądasz.
…ale mogę oddychać, gdy się schylam w pracy.
Pasuje ci to?
Nie wiem. Myślałam o brak kształtu. Czysta bezkształtność.
To sporo miejsca do oddychania, Emily Dickinson, ale w porządku.
Bez gorsetu, bez ściągacza, strój do pracy.
Pojawia się pytanie dotyczące narzędzi.
- Mów. - Jakich narzędzi wymaga twoja praca?
Na przykład ja mam nożyce, naparstek…
Potrzebuję tylko ołówka i kartek papieru.
Dobrze.
Zakładam, że zechcesz je mieć przy sobie,
gdy nagle coś cię zainspiruje?
Zgadza się.
W takim razie będą ci potrzebne…
- Kieszenie. - …kieszenie.
Emily, ktoś do ciebie przyszedł.
- Proszę usiąść… - Gość.
Gość? Kto?
Pułkownik Whatsworth Bentley Tiddlywinks.
Pułkownik Thomas Wentworth Higginson?
Tak. To powiedziałam.
Jest tu? W naszym domu?
Na dole z twoją rodziną. Czeka na ciebie.
O mój Boże.
Co on tu robi? Nie mówiłam, że chcę się spotkać.
Nasza znajomość jest listowna.
Martwisz się, że cię nie polubi?
Nie wiem, co sobie pomyśli. Opisałam siebie w zdrobniały sposób.
Powiedziałam, że jestem mała jak strzyżyk,
że mam włosy koloru kasztanowego.
Rozumiem. Czyli go oszukałaś?
Nie mogę pójść na dół. Nie, musimy…
Musimy wymyślić wymówkę. Powiedz mu…
Powiedz mu, że nie jestem ubrana.
Że Betty zdejmuje miarę.
Musi przyjść kiedy indziej.
Dobrze. Spróbuję.
Ale nim to zrobię, muszę Ci powiedzieć,
że jest niesamowicie przystojnym mężczyzną.
Nieważne. Nie zakochałam się w nim. Chciałam tylko jego opinii o wierszach.
Nie jestem gotowa, by go poznać. Ani trochę.
Nie skończyłam pisać. Dopiero zaczęłam.
Miną lata, nim będę gotowa.
Czyli nie obrazisz się, jeśli się wokół niego zakręcę?
Maggie, rób, co musisz, tylko się go stąd pozbądź.
Nie wierzę, że przyszedł.
O Boże, Sue. Co z Sue? Będzie wściekła?
Jaką pan pija herbatę, pułkowniku?
Pewnie jest pan głodny po długiej podróży.
Przynieść panu kawałek pieczeni?
O nie. Nie, dziękuję.
Jestem wegetarianinem.
Jak etycznie.
To przyniosę panu warzywa. Zaraz wrócę.
Może pan zdjąć marynarkę?
Wszędzie roznosi pan kurz wojny.
Babciu Ciasteczko, mogę na słówko?
Proszę mnie posłuchać. I to uważnie.
Ten człowiek jest bardzo ważny.
Jest pisarzem, myślicielem, rewolucjonistą,
i przyjechał aż tutaj, bo podziwia wiersze Emily.
Nie rozumie pani? Kiedyś może będzie odpowiadał za dziedzictwo Emily.
Dlatego podamy mu herbatę
i użyjemy najlepszej zastawy.
A jeśli poprosi o kawę,
podamy ją ze słodkim masłem i całymi jajkami,
tak jak sugeruje Oszczędna pani domu. Rozumiemy się?
Susan Gilbert, twarda z ciebie sztuka.
Wszystko w porządku?
Tak. Szykujemy herbatę dla pułkownika Higginsona.
Gdzie jest Emily?
Jest z tym mały problem.
Nie zejdzie.
- Na pewno zaraz przyjdzie. - To niegrzeczne.
Myślałem, że nauczyliśmy ją dobrych manier.
Nie szkodzi. Na pewno pisze.
Jestem pewien, że gdy pochłoną ją myśli, traci poczucie czasu.
Śmietankę i cukier, pułkowniku?
Niech pan powie tylko słowo.
O nie. Dziękuję.
To zaszczyt poznać rodzinę artystki.
Opowiedzcie mi o Emily. Jaka ona jest?
Niczego nie pomijajcie.
Czasem ludzie wiodący skromne życie robią wielkie rzeczy.
Cóż…
Emily jest wyjątkowa.
- Jest taką czarną owcą. - Nie umie szyć, gotować ani sprzątać.
- Ale potrafi dobrze piec. - Bardzo lubi kwiaty.
Rozmawia z trzmielami.
Co się stało z tym trzmielem?
Jest naprawdę wyjątkową osobą.
O tak. Jest tą stukniętą w rodzinie.
No nie wiem.
- Stukniętą? - O tak.
My wszyscy jesteśmy całkiem normalni.
Kraj pogrążony w wojnie.
Podzielony. Mężczyźni umierają.
To oświadczenie na temat odizolowania i bezpieczeństwa.
Jestem kobietą.
Mężczyźni umierają!
I ja umieram,
zagubiona w szczegółach mojego życia,
jak my wszyscy.
Jesteś moim ojcem?
Jestem jej ojcem.
Jestem uwięziona jako Dickinson.
To nie Emily.
Nie, to jest…
Myślę…
Tak. To powinno się udać.
Gotowa.
Nowy rodzaj sukienki…
dla nowego rodzaju poezji.
Jesteś pewna, że nie chcesz, bym ją uszyła?
- To zajmie tylko kilka tygodni. - Nie. Chcę to zrobić sama.
Dziękuję, że pomogłaś mi spełnić marzenie.
Co mam powiedzieć rodzinie?
Powiedz, że nie mogę zejść.
Powiedz…
że piszę.
Wiecie co?
Nawet jeśli nie zmienię świata…
i tak będę pisać.
Nawet jeśli nikogo to nie obchodzi.
Nawet jeśli nic nie zmieni fakt,
że była sobie kobieta o imieniu Emily Dickinson, która siedziała…
w swoim pokoju…
dzień po dniu…
i spisywała różne rzeczy, dlatego że je poczuła.
Pyszna herbata.
Cześć. Jestem Vinnie.
Thomas Wentworth Higginson.
Możesz mi mówić Wentworth.
Pewnie.
Zabieraj łapy. Jest mój.
- Skoro jest tu Lavinia… - Napalona.
…może w końcu zdradzimy tajemnicę?
Nim pan dotarł, mieliśmy zdradzić imię naszego dziecka.
Wreszcie wybraliście imię.
Nie śpieszyli się. Dziecko ma cztery miesiące.
Mówcie wreszcie.
- Spoko! Kto powie? - Dziecko je powie.
- Prawda, Sue? - Tak.
Napisał list.
Pisze listy. Ma coś po ciotce.
Jest zaadresowany do pana, panie Dickinson.
- Mam przeczytać? - Proszę.
Tylko odpowiednim głosem.
Głosem?
„Drogi dziadku…
Żyję na tym świecie już tyle dni
i wciąż nie mam imienia”.
Tak, Emily to ta stuknięta.
„Moja matka mówi, że ty masz ładne imię,
i że mogę cię zapytać, czy mogę mieć takie jak twoje.
Jeśli nie masz nic przeciwko, by taki mały człowiek
nosił takie wielkie imię, powiedz mi o tym”.
Chcemy mu dać na imię Edward.
Jeśli się pan zgodzi.
To największy zaszczyt w moim długim życiu.
Edwardzie. Mały Edward.
- Będziemy mu mówić Ned. - Mały Ned.
Pięknie.
- Dziecko ma imię. - Nie wiedziałam, że wciąż tu jesteś.
Pomagałam Emily przy nowej sukience.
Już idę.
Gratuluję.
Dziękuję.
Przygotuj się,
będę zamawiać dużo garniturów dla mojego wnuka,
skoro wreszcie ma chrześcijańskie imię.
Nie mogę się doczekać, by go zabrać do kościoła
i wzbudzać zazdrość innych babć.
Bo właśnie o to chodzi w religii.
Pa.
To Betty, nasza krawcowa.
Tak, i to najlepsza w Amherst.
Przepraszam na chwilę.
Wspaniały mundur.
Chyba nas lubi.
Czy Emily kiedyś zejdzie?
Przepraszam, Betty.
Jesteś Betty, prawda?
A kto chce wiedzieć?
Proszę mi wybaczyć.
Jestem pułkownik Thomas Wentworth Higginson.
Miałem zaszczyt służyć
z pierwszym oddziałem czarnych żołnierzy Unii,
Pierwszym Oddziałem Ochotników z Karoliny Południowej.
Może pani o nim słyszała.
Walczył pan z Henrym.
Nie.
On walczył sam. On i jego ludzie.
Zdobyli broń i pobiegli na spotkanie wroga.
To było bardzo odważne.
Miała miejsce bitwa… Potyczka, ale bardzo zażarta.
Konfederaci maszerowali do Beaufort,
a Ochotnicy z Karoliny Południowej zastawili na nich pułapkę.
Henry był wśród nich.
Czy on…
Przeżył bitwę.
Zdecydowanie żyje.
Najsłodsza – w nawałnicę –
Srogi sztorm musiałby się zerwać –
By spłoszyć małego ptaka,
Który tylu rozgrzewał –
Nie śmiałam mieć nadziei.
I…
Coś pani przyniosłem.
Listy Henry’ego.
W końcu dostarczone.
Zawsze powtarzam, że wspaniałe dzieła zawsze znajdą odbiorców.
Proszę pani.
Przykro mi, że jeszcze nie zeszła.
Nie szkodzi.
Będę czekał, ile trzeba.
Czym jest godzina lub dwie dla poetki?
Ludzie będą czekać wieki, by naprawdę ją zrozumieć.
Podczas starych irlandzkich wojen powiadano,
że klany miały umowę.
Nieważne, jak krwawa była wojna,
nieważne, ilu ludzi zginęło,
ustalili, że będą oszczędzać poetów.
„Nie zabijać poetów”, powiadali,
bo oni musieli opowiedzieć historię.
To był poeta – To ten –
Który niesamowite treści
Oddziela od zwykłych Znaczeń –
I nieprzebranych woni
Wiosną mam Ptaka
Słońce – ledwie dotknęło poranka –
Koniec Lata jest Rozkoszą –
Zawiązałam Kapelusz – poprawiłam Szal –
Jesień – przeoczyła moje Robótki –
Nie ma lepszej Fregaty od Książki
Zimą w moim Pokoju
O Świcie –
Wzięłam Psa –
I poszłam zobaczyć się z Oceanem –
Emily, chodź do nas! Emily…
Syreny z wodnych Suteren Wyszły mi na spotkanie –
Chodź, Emily.
Czekajcie na mnie.
Już płynę.
Napisy: Agnieszka Otawska Tłumaczenie wiersza: Stanisław Barańczak