In de Burgeroorlog schreef Emily Dickinson haar mooiste gedichten.
Ze schreef toen als een bezetene…
…sneller en intenser dan ooit, bijna een gedicht per dag.
Die periode wordt een grootse en klassieke afdaling in een persoonlijke hel genoemd.
Maar door haar afgezonderde leven wordt ze niet gezien als oorlogsdichter.
De meeste mensen vinden niet…
…dat haar stem krachtig genoeg is om voor een natie te spreken.
Hier.
Het koninkrijk staat in brand Het bloed van een jonge Messias
Ik zie zondaars in een kerk Ik zie zondaars in een kerk
Soms ben ik nogal introvert
Er woedt een oorlog binnen Ik hoor strijdkreten
Moeders begraven zonen Jongens spelen met wapens
De duivel liegt Vervul je wildste verlangens
Alleen, maar niet eenzaam
Je waarheid wordt met de tijd onthuld
Nu je een reis onderneemt Van wat er nodig is om een vrouw te zijn
'Hoop' is dat ding met veertjes
Ja, we hopen liefdevol en bidden vurig…
…dat deze plaag, deze oorlog snel voorbij moge zijn.
Maar de Almachtige heeft Zijn eigen plannen…
…en het oordeel van de Heer is altijd waarachtig en rechtvaardig.
Dus laten we blijven streven.
Laat ons de wonden van deze natie verbinden.
Laat ons deze dappere jongeman bewenen die z'n leven voor z'n vaderland gaf.
Pardon?
Dappere jongeman? -Ja. Dat zei ik.
Maar dit is geen soldaat. Dit is m'n zus. -Wat zegt u, mevrouw?
Dit is de begrafenis van m'n geliefde zus Lavinia Norcross Norcross.
De vrouw van onze neef. -Dat is een vergissing.
Nee, u hebt zich vergist.
Kunnen we onze dode nu op respectvolle wijze begraven?
Het spijt me vreselijk.
Ik heb geen tijd meer voor een of andere oude vrouw.
Ik moet 15 nobele mannen vandaag begraven.
Waardige strijders die zijn gevallen voor de Constitutie.
En ik lig al enorm achter op schema.
Onze Vader die de hemel zijt, Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede…
Want van U is het koninkrijk en de kracht en Amen.
Volgende.
Dat was pas een korte begrafenis. -Wat was dat erg. Heel erg.
Die hele reis naar Boston.
Ik schrijf ze nog wel. -M'n arme geliefde zus Lavinia.
Tante Vinnie. Ik ben naar u vernoemd.
Kijk eens.
Hij praat tegen ons. -Niet nu alsjeblieft.
We gaan, 't is nog een hele reis. Straks zitten we vast achter een parade.
Nog een? -Al die jongens die gaan vechten.
De Burgeroorlog verpest alles.
Ga door.
Niet ophouden.
Kom de koets halen.
Ik moet je zoveel vertellen. Ik zag net een vogeltje.
Dat zomaar op tante Lavinia's kist ging zitten.
Het was net een symbool, of een metafoor.
Een boodschap van tante Lavinia zelf, dat ik moest blijven schrijven…
…en een licht moest laten schijnen en nooit de hoop opgeven.
Dood, ga…
Gaat het? -Nee.
Ik voel me klote.
O, nee. Wat is er?
Die rotoorlog ook.
Hij duurt maar voort en nu heb ik geen plezier meer in m'n werk.
Ik vond het zo leuk om mensen creatief te laten sterven.
Deze hier valt van een brug. Deze gek drinkt een beetje vergif.
Deze twee doden elkaar uit liefde. Maar nu is het telkens weer hetzelfde.
Kogel, gangreen. Kogel, gangreen.
Het is zo saai.
Ik ben depressief.
Zelfs de dood heeft slechte dagen.
Ik heb raad nodig.
Ik kom je om hulp vragen. -Goed, wat je maar wilt.
Jij schrijft gedichten. -Dat klopt.
Die briljant zijn.
En uniek. -Bedankt.
Geïnspireerd.
Al leid je een vrij rustig bestaan.
Rustig? Ik denk niet dat dat waar is.
Toe nou. Je hebt een saai leven.
Je komt amper je stadje uit. Je woont nog bij je vader.
Elke dag is hetzelfde, maar je blijft even geïnspireerd.
Hoe doe je dat toch?
Nou, als ik er toch ben…
…wil ik iets doen dat ertoe doet.
Iets dat er echt toe doet.
Dat belangrijker is dan roem of geld. Iets dat 't leven van mensen verandert.
Iets waardoor ze genezen. Waardoor ze overleven.
Ik wil dat vogeltje zijn.
Die bron van licht in de duisternis. Ik wil mensen hoop geven.
Hoop.
Dichtkunst kan heel krachtig zijn. Zelfs krachtiger dan jij.
Nee, echt.
De dood verscheurt mensen. Dichtkunst kan ze weer heel maken.
Dus wat je bedoelt, is…
…dat ik je inspireer.
Altijd.
Godzijdank zijn we weer thuis.
Mooie begrafenis. -Niet waar. Kraam geen onzin uit.
Het was 'n fiasco. Je moeder heeft gelijk. Ik heb vliegen plechtiger doodgeslagen.
Die priester doet er niet toe.
Ik voelde de geest van tante Lavinia daar. Dat meen ik echt.
Ze zei altijd dat we het licht moesten vinden.
Toch? We moesten ons op vreugde en hoop richten.
Hoop. Waar is m'n potlood?
Als haar geest er was, waarom voelde ik haar dan niet?
Maak je moeder niet van streek. -Ik wil alleen helpen.
Waar was Austin toch?
Z'n tante werd begraven. -Hoop is…
Hoop is 'n vogel. Nee… -Wat respectloos.
Ik hoorde al die roddeltantes in Boston fluisteren. Die nietsnut.
Laat hem met rust. -Ik heb verwachtingen van m'n zoon.
De deur. -Ik ga wel.
Het wordt steeds erger. Hij drinkt de hele tijd.
Ik pik dat niet. -Het is zo.
Nee. Ik kijk niet toe hoe hij ten onder gaat.
Zeker gezien… -Sue.
…z'n zwangere vrouw.
Ik loop als een walrus. -Maar een mooie walrus.
Kom binnen.
Wie is dat? -Sue?
Dat is aardig.
Hoe ging de begrafenis? -Afschuwelijk. En fijn dat jij erbij was.
Ik stond klaar, maar jullie koets kwam niet.
We dachten dat je met Austin kwam. -Die kwam pas laat thuis gisteren.
Vanochtend voelde hij zich niet goed. -Onacceptabel.
Het spijt me heel erg. -Dank je, Sue.
Ik kende haar niet zo goed, maar ik bewonderde haar.
Iedereen. Ze was groots.
Hoe voel je je?
Het komt al bijna.
Het is ondertussen niet meer leuk.
Wil je wat drinken? Water?
Ik wil graag gaan liggen.
Al woon ik dichtbij, het voelt alsof ik een berg beklommen heb.
Nou, vast. Kom even mee naar boven. -Dat is onbeleefd.
Jullie moeten onze gasten welkom heten. -Nou, ik…
Ze rust even en dan kunnen we ze ontvangen.
Ze heeft de begrafenis ook al gemist. -Austin ook, maar waar is hij?
Een vrouw moet zorgen dat iedereen hoe dan ook altijd tevreden is.
Dat geldt niet voor mannen. -Sue voelt zich terecht moe.
Kijk dan. -Al is ze zo groot als Kansas.
Bedankt. -Iedereen is dol op Kansas.
Het is nu zelfs 'n staat. -Naar boven, kom. Mama, ik ben zo terug.
Hoe ging de begrafenis?
Ik kan niet blijven. M'n moeder heeft me echt nodig.
Nou, ik ook.
Dat we ooit in dit kleine bed pasten.
Nu zijn we met z'n drieën. -Bijna.
Sue, Sue…
Ik heb zo'n zin om je te zoenen.
Maar je draagt het kind van m'n broer.
Dat maakt toch niet uit? Ik hou alleen van jou.
Het was niet de bedoeling.
Het was stom. Het was nooit… -Ik wil dat niet weten.
Emily, luister naar me.
Ik hou van jou.
Ik zal altijd van jou houden.
En dit kind zal ook van je houden.
Zwanger ben je nog aantrekkelijker. Dat is zo gek.
Voel je dat?
Wauw.
Er zit daar een mensje in.
Het komt al gauw.
Ben je bang?
Nee. Helemaal niet.
M'n hele zwangerschap lang al heb ik zo'n vredig gevoel.
Vredig?
Midden in de oorlog? -Ik ben nog nooit zo gelukkig geweest.
Alleen had het jouw baby moeten zijn.
Ik bedoel…
Was het maar van ons twee samen. Twee moeders, dat kan toch?
Ik wou dat wij twee samen in een klein huisje konden wonen…
…en hem samen konden grootbrengen.
Ik wil geen kinderen.
Ik heb er al zoveel. M'n gedichten zijn m'n kinderen.
Ik heb al m'n energie nodig om ze te voeden en te laten groeien.
Ik raakte zo geïnspireerd op de begrafenis.
Ik moet 't opschrijven.
Hoop. Hoop. Hoop is een vogel…
Hoop is een klein ding.
Ik hoop dat de baby snel komt.
Als hij er is, heb je geen tijd meer voor m'n gedichten.
Emily, dat is niet waar.
Daar zal ik altijd tijd voor hebben.
Dat beloof ik.
In dat geval kan ik ook wat tijd vrijmaken voor je baby.
O, echt?
Maar, een beetje maar?
Als hij maar op jou lijkt, niet op Austin. -Ik ben er.
Daar is hij. -Welkom, Mr Austin.
Ik wil hem niet zien.
Ik moet naar beneden.
Wil je…
Kom je me geen kus geven?
Mama. Het spijt me.
Austin, waar was je? -Ik heb me verslapen. Ik ben een lul.
Maar dit is voor jou.
Ik vergeef je en hou nog steeds onvoorwaardelijk van je.
Kom je even naar m'n werkkamer? -Dat is goed.
Maar vergeet niet dat ik hoofdpijn heb.
Maggie, zet ze in 'n vaas.
Wat een groot boeket. -Het is heel lief van hem.
Ik ben een zus kwijt, maar m'n zoon is perfect.
Ik maak me zorgen, eerlijk gezegd.
Veel zorgen, zelfs.
Weer last van uw maag? Diarree?
Kun je even ernstig doen? -Diarree is ernstig.
Ik wil niet dat dit weer een ruzie wordt.
Maar begrijp wel dat ik bang ben.
Nee, je gedrag. Mijn god, man. Je drinkt, je versiert vrouwen…
Je bent net m'n vader op z'n slechtste momenten.
Kijk, kijk.
Ik begrijp dat een man soms stoom moet kunnen afblazen.
Dat heb ik ook een keer of twee gedaan.
Maar jouw situatie…
Je bent geen kind meer.
Je wordt bijna vader.
Ik weet niet eens of het van mij is.
Papa, gaat het?
Jawel, Emily.
Er is niets.
Er is iemand. -Er is niets.
Ik ga opendoen.
Betty. Welkom. Kom binnen. -Ik heb je moeders nieuwe rouwhoed.
Dat vindt ze vast fijn. Niet fijn, maar de emotie die bij een rouwhoed past.
De rouwsluier zit eraan vast, zoals ze wilde.
Sorry dat ie een paar dagen te laat is.
Er is geen zwarte crêpe te vinden. Er zijn te veel weduwen.
Ik weet niet eens meer hoe een vrolijke vrouw eruitziet.
Ik ben best blij vandaag.
Dat is vreemd, weet ik.
Je tante is net begraven.
Maar dat is het juist.
Ik had het gevoel dat ik daar in contact stond met haar.
Alsof ze me 'n boodschap gaf. Namelijk: 'Wees vrolijk. Geef de mensen hoop.'
Dat is vreemd. -Weet ik.
Heb je nieuws van Henry? -Nee, al weken niet.
Maar hij schrijft je altijd… -Naar Helen.
En dat betekent heel veel voor haar.
Maar het is al een maand stil. Helen is in alle staten.
Ik wil haar zelf een brief schrijven en doen alsof ik Henry ben.
Zodat ze 's avonds niet in haar bed huilt. -Betty, luister.
Er is niets met Henry.
Hij overleeft het wel. Goed? Je hoort nog van hem.
Er komen binnenkort betere tijden, echt. We moeten blijven hopen.
Ik dacht dat dichters clichés vermeden. Zal ik dit nu maar naar je moeder brengen?
Ja, ze is in de keuken.
De koekjes moeten naar de zitkamer. -En de lepels moeten gepoetst. De lepels.
Ze reageert nergens op. -Mama, Betty is er met je nieuwe rouwhoed.
Wat kan mij dat schelen? -Ze is er slecht aan toe.
Ik ben wanhopig.
Ik zie het niet meer zitten.
Maar u zit zelf nog wel. En het wordt tijd dat u opstaat.
Mama, luister.
Tante zei: 'Doe wat je graag doet.' Jij serveert graag thee.
Er komt toch niemand. -Wel.
Waarom zouden ze?
De dood van een oudere dame stelt niets voor bij al die dappere jongemannen.
Misschien gaat het ze niet om tante.
Maar ik zei dat er scones waren.
We zijn er.
Waar is de kist?
Kom binnen. Hier.
Meer slecht nieuws uit Virginia. Er zijn twee Unie-schepen gezonken.
Echt hoor, ik verdraag het nieuws niet meer.
Die oorlog houdt maar niet op.
Precies, wanneer wordt alles weer normaal? -Nooit meer, ben ik bang.
Misschien is dit nu normaal.
Een nieuw normaal. -Dit normaal is stom.
M'n man is nu twee jaar dood, de diepe rouwfase is nu wel voorbij.
Ik moet m'n grijs en zwart met kleuren vervangen. Wat denk jij?
Ik kan nog wekenlang niet aan een jurk voor je beginnen.
Ik heb te veel werk. -Dat dacht ik al.
Iedereen heeft rouwkleren nodig. -Ja. De zaken gaan uitstekend.
Opeens was die oorlog er. -Nou nee, dat was al heel lang duidelijk.
Sinds de stichting van het land.
Maar waarom nu, net als wij twintigers zijn?
We lopen zoveel lol mis. -Dat klopt.
Mijn god, als ik in de twintig was geweest…
…was ik eruit gestapt.
Alle knapperds gaan dood. Merk je dat ook?
Laat de Heer iemand nemen die ik niet knap vind.
Vinnie, dat is waar ook. Heel triest nieuws.
Wat dan? -Joseph Lyman is dood.
Sorry, wat?
Ik stond in de winkel toen iemand een telegram kreeg.
Hij is neergeschoten in New Orleans.
Maar Joseph Lyman? Voor eeuwig verloren?
O god, dat kan niet waar zijn.
Jane, ik hield van hem. -Schat, ik snap het. Ik ben weduwe.
Dat ben ik. Ik ben duizend keer weduwe.
Ship is dood, en nu Joseph ook nog?
Weten jullie wel dat elke jongen die ik gekust heb, dood is?
Je kuste ze niet alleen.
Mama?
Wat is er? Kan ik iets doen?
Ik zei het toch.
Er is niemand. -Het huis is vol mensen.
Dat zijn jouw vrienden. Niet de mijne. Of van tante Vinnie.
Onze wereld van vroeger is verloren. Niemand herinnert zich m'n zus.
Daar zijn de beeldschone dames Dickinson.
Mr Conkey. U bent gekomen. -Jazeker.
Wat fijn om je te zien, Ithamar.
En dat je je deelneming voor onze lieve Lavinia komt betuigen.
Om eerlijk te zijn, kom ik eigenlijk voor Emily.
Mij? -Ja.
Mag ik je even ergens onder vier ogen spreken?
Ik…
Wat?
Je zou naar de zijveranda kunnen. -Perfect. Ideaal. Kom je?
Toe maar.
En gecondoleerd, natuurlijk.
Austin, dat kan niet. -Iedereen weet het.
Toe nou, Jane. Kus me gewoon.
Dat is ongepast. Je vrouw staat op het punt te bevallen.
Het doet Sue niets.
Nou, mij wel. Denk aan je kind. -Ik denk aan m'n petekind.
Vond Billy het hobbelpaard leuk? -Ontzettend.
Dan kom ik vanavond langs en laat hem erop rijden.
Nee. Dat kunnen we niet meer doen.
Toe nou. Je weet dat Sue en ik niet van elkaar houden.
Maar je hebt haar wel zwanger gemaakt.
Sue. -Ah, hallo, Jane.
Hoe voel je je?
Gaat wel. Maar vast veel beter als het kind er is.
Het kan elk moment gebeuren.
Elk moment.
Tot vanavond.
Nee, niet komen.
Evelina. -Emily.
Ik weet hoelang je op dit moment hebt gewacht.
Ik wilde je tante natuurlijk respecteren.
Tuurlijk.
Maar nu kan ik je eindelijk overdag zien en je vertellen…
…dat ik hoop heb. -Waar hebt u hoop op?
M'n lieve Eve… Emily, je weet toch wel dat ik je aanbid?
Daar was ik me niet van bewust, nee. -Je bent zo'n stralend zonnetje.
Zo'n oprechte, liefdevolle dochter die rondvliegt rond haar nest…
…en haar lieflijke lied tjilpt en iedereen laat glimlachen.
Niemand heeft dat ooit gezegd, maar het heeft wel wat.
Maar dat ben je. Een lieflijke zangvogel.
Daarom zou het me zo gelukkig maken als je bij mij zou komen…
…in m'n lege nest.
Niet doen… -Ik kan het, ondanks m'n slechte knieën.
Emily, m'n kleine parkietje.
Trouw je met me?
Ik weet niet…
Ik weet hoelang je al wacht. Je bent al oud.
Ik? Nee, u. -Voor een man ben ik nog best jong.
Maar jij bent oud en zwak voor een meisje.
Maar ik geloof dat er nog leven zit in dat lieve hartje van je.
Tjilp voor me, klein vogeltje. -Mr Conkey, staat u op.
Bedankt.
Dat deed echt veel pijn.
Ik trouw niet met u.
Zeg dat nog eens? -Ik trouw niet met u.
Waarom niet?
Nou, omdat…
…ik dat niet kan.
Ik moet hier zijn, voor m'n familie.
Het is zo triest en somber door de oorlog en het verlies van tante Lavinia.
Ze hebben me hier nodig. Echt.
Dan is er geen hoop voor me.
'"Hoop" is dat ding met veertjes.'
Ik weet niet wat dat betekent. -Ik ook niet zo goed.
Sorry dat ik stoor. -Ja, ga weg.
Je stoort niet, hoor.
Het zit zo, ik ga zo weg…
…en Emily, we hebben je nieuwe rouwhoed nog niet kunnen bespreken.
Betty, ik heb geen… M'n nieuwe rouwhoed.
O, dat klopt. Ik… Dat kan niet wachten.
Hier moet je een vrouw voor zijn.
Dat begrijpt u niet. -Ik versta je niet.
Ik moet weg. Dag.
Hoe wist je dat nou?
Ik weet wat er gebeurt als Ithamar Conkey een jongedame wil spreken.
Vind je me jong? -Ja. Nou ja, niet zo jong.
Ik ben dus een oude vrijster. Zo ongetrouwd als maar kan.
Ja, nou ja, ik toch ook?
Geloof me nou maar, Henry schrijft nog wel.
Geef het niet op.
Stap maar in.
Is dat het zuiden? -Nee, je moet die kant op.
Is dat het zuiden?
Daar kom ik vandaan. Ik moet naar het zuiden.
Wat heb je daar nou te zoeken?
Bedankt.
Austin, geef je de wortels even door?
Dit is ons geheimpje, goed?
Wil je een erwt?
Lekker? Wil je er nog een?
Hoeveel katten heb je nu, Vin? -Heel veel.
Ik wil een vos adopteren. Dat is chic.
Mag ik even…
…jullie aandacht?
Vandaag is een trieste dag, te midden van een reeks trieste dagen.
Velen dachten eerst dat de oorlog kort zou duren.
Maar nu duurt die duistere tijd al jaren en is het einde nog lang niet in zicht.
Elke maatschappij, op haar eigen manier, is net een familie.
Onze Amerikaanse familie lijkt zichzelf niet langer te kunnen verdragen.
We zien alleen het slechte in elkaar, niet het goede. Dat is zonde.
Ik weet niet wat de toekomst in petto heeft voor deze Amerikaanse familie.
Maar ik hoop, voor ons allemaal…
…vooral voor dat kleintje dat groeit in de buik van Sue…
…ik hoop vooral voor hem…
…dat we niet vergeten het goede in elkaar te zien.
En laten we onze plichten niet vergeten. Naar elkaar toe.
Dat is alles. Dat is alles.
Misschien is het een meisje. -Ik hoop 't. Dan noemen we haar Lavinia.
Leuk.
Nou, laten we eten. -Nee, nog niet.
Ik heb iets te zeggen.
Over m'n zus, hoop ik? Edward heeft haar niet specifiek genoemd.
Pardon? Ik zei dat het een trieste dag was.
Wat denk je dat ik bedoelde? -Geen woord. Geen fijne herinnering.
De begrafenis was niet te kort door mij. -Zeg iets over tante Lavinia.
Dat doe ik. -Ik rammel. Mag ik alvast…
Je eet pas na Emily's lofrede.
Ik wil iets zeggen ter ere van tante Lavinia.
Papa, jij zei al…
…het zijn slechte tijden.
Maar ik denk dat het goed is dat we samen aan deze tafel zitten.
Door het verlies van tante Lavinia voel ik hoeveel ik van deze familie hou.
Net zoals tante Lavinia zo'n grote bron van vreugde en licht was…
…wil ik dat ook zijn voor jullie allemaal.
De mensen aan deze tafel zijn het belangrijkst voor me.
Ik wil heel graag de hoop levend houden voor jullie.
M'n lieve, welbespraakte kind. -Dat was prachtig.
Heel lief, Em.
Wat een gelul.
Wat zei je daar?
Van hem verwacht ik die onzin nog. Maar van jou, Emily?
Bij jou ligt de lat hoger. -Ik meende elk woord.
'Ik geef alleen om de familie'?
Ja. -Meen je dat nou?
We zijn belachelijk.
We haten elkaar. We liegen alleen maar.
M'n huwelijk is één grote leugen.
Maar dat weet jij toch, Emily? -Hou op.
Hij is dronken. Fijn, hij is weer dronken. -Nou en?
Waarom niet? Je vader dronk ook. Die was ook ongelukkig.
Net als alle Dickinsons.
Daar zorgde jij wel voor.
Jij wilde niet dat ik gelukkig was. Niemand kon dat, dankzij jou.
Jij hield ons gevangen. Kortwiekte onze vleugels, liet ons niet vliegen.
Austin, toe.
Lavinia…
…neem jou, nou. Je bent alleen, ongelukkig, verdwaald.
Net als Emily. Net als ik. -Ophouden.
Ik had ook dromen, hoor. Ik wilde naar het westen.
Weet je nog?
Maar dat mocht niet van hem.
Al deed ik het wel. Helemaal de straat over.
Zo is het genoeg. -Praat niet zo tegen me.
Alsof ik een kind ben. Ik ben een man, verdomme.
Een gebroken, ongelukkige man in een gebroken, ongelukkig land…
…wiens leven is verwoest door die zak van een vader van hem.
En nu hou je op. Nu hou je op…
Papa.
O, mijn god. Papa.
Je hebt hem vermoord. Je hebt papa vermoord.
Papa? Papa, hoor je me?
Papa, leef je?
Austin, wegwezen.
Ga weg. Weg.
Dat hoef je niet te zeggen, want ik ga weg.
Ik scheid me af.
Hoor je dat, pa? Ik scheid me af van deze familie.
Hij ademt nog.
Hij ademt nog. Hou vol, papa.
'Hoop' is dat ding met veertjes
Dat neerstrijkt in de ziel
En wijsjes zonder woorden zingt
En nooit valt hij er stil
Vertaling: Marc de Jongh