BOSKA KOMEDIA DANTE ALIGHIERI
CZĘŚĆ 1 PIEKŁO
Dzień dobry, córko.
- Tata. - Tak.
Wstałeś!
Ubrałeś się.
Wróciły ci kolory.
Wiem. Czuję się o 100% lepiej.
Okazało się, że wystarczyło kilka dni odpoczynku i czuję się dobrze.
Jednakże wyzdrowiawszy, doszedłem do ważnego wniosku.
- Jakiego? - Że umrę.
- Co? - Tylko bez płaczu.
Taki jest fakt. Nie pożyję zbyt długo.
Tak, życie jest ulotne, to wątłe światło…
Żegnaj, Eddy.
Niedługo mnie nie będzie,
a to znaczy, że muszę się zająć papierami.
Papierami?
Tak. To pilne.
Muszę wszystko uporządkować.
Muszę poprawić testament, iść do notariusza,
wysłać zbiór esejów do kopisty,
a do tego przekazać pieniądze
najbardziej wartościowym instytucjom.
Emily, czas ucieka.
Muszę umocnić moją spuściznę w mieście Amherst
i na świecie.
Za miesiąc mogę umrzeć,
ale ludzie nigdy nie zapomną imienia Edwarda Dickinsona.
Okej. Cieszę się, że się lepiej czujesz.
Chcę z tobą o czymś porozmawiać.
Mów szybko, proszę. Muszę zaaranżować dobroczynne gesty.
Jasne.
Jaką niezgodę?
Gdy Austin się upił i powiedział te okropne rzeczy,
a twoje serce się dosłownie zatrzymało.
O to.
Zrozumiem, jeśli nie chcesz z nim nigdy więcej rozmawiać,
ale błagam z całego serca – wybacz mu.
Moja dramatyzujące dziecko.
Nie jestem w ogóle zły na twojego brata.
- Nie? - Nie.
Z mojego spotkania ze śmiercią wyciągnąłem wniosek,
że życie jest zbyt krótkie, by gniewać się na jedynego syna.
Spodziewałam się, że będziesz zły.
Emily, to jasne, że Austin przeżywa trudne chwile.
Nie chcę brać mu tego za złe.
Chcę go wspierać, jak tylko mogę,
a jeśli to znaczy, że przez jakiś czas nie będziemy rozmawiać, to dobrze.
Przecież nie wykreślę go z testamentu.
Ojcze. To fantastycznie. Nie wiesz, jak bardzo mnie to cieszy.
Wreszcie w tej rodzinie zapanuje pokój.
Dusza ma zabandażowane chwile
- Myślałam, że ma więcej falbanek. - To suknia żałobna.
Wiem. Inne kobiety opłakują tylko jednego zmarłego męża,
a ja opłakuję nieskończoną liczbę mężów, których nigdy nie poznam.
Więc musimy dać więcej czadu.
Według mnie falbanki nie idą w parze z „żałobą”.
Naprawdę? A sądzisz, że większy dekolt pomoże?
Vinnie. Cześć, Betty.
Świetne wieści. Tata nie złości się na Austina.
To koniec wojny Dickinsonów.
Ale prawdziwa wojna trwa nadal, dlatego potrzebuję twojej pomocy.
Z czym?
Organizuję spotkanie kółka krawieckiego,
tylko zmieniłam nazwę na „Towarzystwo pomocy kobiet z Amherst”
i będziemy robić bandaże dla żołnierzy.
No proszę, Vinnie. Robisz coś dobrego.
Tak, więc czas, byś się wzięła za dzierganie.
Chciałam dziś trochę popisać.
Mam w głowie mnóstwo poezji.
Przez ten konflikt w rodzinie nie mogła się wydostać.
A dziś mogę wreszcie usiąść w spokoju.
Przepraszam.
Nie ma teraz szans na spokój.
W kraju trwa wojna,
moi byli umierają, a ja potrzebuję twojej pomocy.
Nie umiem szyć.
To prawda. Nie umie.
Okej. Nie musicie się z tego śmiać.
Każdy ma jakieś mocne strony, a szycie nie jest moją.
Dlatego dołączy do nas Betty.
Jest najlepszą krawcową w Amherst. Nauczy nas robić bandaże
i inne przydatne rzeczy.
- Nawet ciebie nauczy. - Tak, ale nie zostanę długo.
Pamiętaj, że mam… Przepraszam.
Mam gościa. I jestem wykończona.
Nie spałam wczoraj.
Przez nią w ogóle nie sypiam.
- Co to za gość? - Chrapie?
Nie, gada. Pomagam jej spisać życiorys.
To niesamowita kobieta, która miała niezwykłe życie,
ale nie umie pisać ani czytać, więc jej pomagam.
Piszemy od trzech nocy,
a ona nie przestaje.
Historia za historią. Ledwie nadążam.
To niesamowite. Wspaniale, że to dla niej robisz.
- Pomagasz jej spisać jej prawdę. - Przynajmniej nie myślę o Henrym.
Odezwał się?
O Boże. Co się stało Henry’emu?
Nie wiemy.
Od miesiąca nie dostałyśmy od niego listu.
- Wciąż jesteście razem? - Vinnie, proszę. Trochę wrażliwości.
Posłuchaj, Betty. Rozumiem.
Wiem, jak to jest stracić kogoś, kogo się kocha,
albo z kim się spiknęło na imprezie.
Henry nie zginął.
Gdzieś tam jest i niedługo napisze do Betty.
Mam taką nadzieję ze względu na Helen.
Jest tam, Betty. Ja nie porzucam nadziei.
Dzięki, Emily.
To… To pomaga.
To chcę robić.
- Pomagać. - Świetnie.
Czyli dołączysz dzisiaj do szyjących kobiet z Amherst.
Vinnie, Betty, inspirujecie mnie.
Wszystkie możemy dać coś od siebie.
Możemy sprawić, że świat będzie lepszym miejscem
i napełnić kraj miłością i życzliwością.
Ta suka nie pozwala mi trzymać dziecka!
Okej, to dobra pora, by wyjść.
Na razie. Pamiętaj przynieść naparstek.
Za kogo ona się, na Boga, ma?
Co to za harmider?
Edwardzie, wstałeś z łóżka!
Tak. Poczułem się lepiej,
więc pomyślałem, że poprawię testament.
Lepiej nie zapisuj niczego Sue.
- Co zrobiła? - Nie pozwala mi trzymać wnuka.
Jestem jego jedyną żyjącą babcią.
Gdzie się podział szacunek?
Nie wspominając o tym, że to dzięki mnie się urodził.
Tak po prawdzie, to dzięki Sue, prawda?
Błagam. Ona tylko leżała i trochę parła.
A ja wykazałam się wspaniałymi umiejętnościami położniczymi,
by poprowadzić dziecko ku światłu, i ona tak mi dziękuje?
Nie pozwala mi wejść do pokoju.
Okej, wiesz co? Nigdy jej nie lubiłam.
Emily, potrzebuję twojej pomocy.
Mojej? Co mam zrobić?
Tylko ciebie posłucha.
Przed chwilą prosiła, byś przyszła.
Powiedziała: „Tylko Emily może wejść”.
Idź i przemów jej do rozsądku.
Tylko że miałam iść na górę i zebrać myśli.
Emily, nie ma czasu na zbieranie myśli.
Ta rodzina się rozpada i jeśli nie zadziałamy szybko,
to dziecko nigdy nie pozna dziadków.
To niedorzeczne.
Ma dopiero tydzień. Trochę cierpliwości.
Cierpliwości? Mam czekać, aż dorośnie?
- Tak. - Więź nawiązuje się od razu.
Musi znać mój zapach.
Edwardzie, ty go nigdy nawet nie widziałeś.
Nie muszę. Wiem, że będzie nosił nazwisko Dickinson
i mnie to wystarczy.
Skoro o tym mowa, muszę wracać do testamentu,
a nie mogę pracować, gdy histeryzujecie.
Więc proszę, idźcie stąd.
Pójdę, jeśli Emily pójdzie porozmawiać z Sue.
Dobrze.
Okej. Spróbuję.
Nie zapomnij o spotkaniu kółka krawieckiego.
Ta rodzina na tobie polega.
Tak, Emily. Proszę, idź.
Emily, zrób coś.
Nie martwcie się. Emily Dickinson wam pomoże.
To prawda, droga Sue?
Czy są dwa?
Odejdź.
Sue, to ja.
Emily? Wejdź, proszę.
Chodź tu. Jest tu dla ciebie miejsce.
Właśnie skończył jeść. Śpi.
Chcesz go potrzymać?
Ja? Nie, nie trzeba. Pewnie bym go upuściła.
Świetnie.
Ty nawet nie chcesz dotknąć dziecka, a twoja matka nie chce go oddać.
Tak, co do tego…
Chwileczkę. Ona cię tu przysłała.
Może.
- Powiesz mi, co się stało? - Znasz swoją matkę.
Przysięgam, że próbowałaby karmić to dziecko,
gdybym dała jej szansę.
Gdy tu jest, ciągle mnie krytykuje,
rozstawia po kątach i udziela rad, których nie potrzebuję i nie chcę.
Ona po prostu…
Musi szanować moje granice.
Rozumiem cię,
ale desperacko chce nawiązać więź ze swoim pierwszym wnukiem.
Mogłabyś jej trochę odpuścić? Proszę?
Najpierw ja chcę z nim spędzić czas.
To dziecko wkrótce będzie Dickinsonem.
Na razie…
niech będzie po prostu Gilbertem.
Dobrze. Zobaczmy tego Gilberta.
Powiedz coś do niego.
Chcę, by poznał twój głos.
Hej, maluchu.
To twój wujek Emily.
Wujek Emily zna mężczyznę, który jeździ powozem.
Cały dzień obraca koło piętą.
Nazywa się…
Znasz odpowiedź?
- No dalej. Zgaduj. - Dawaj, mały.
Okej, powiem ci. Nazywa się Trzmiel.
Wyobraź sobie, że wychowałybyśmy razem dziecko.
Byłoby geniuszem.
Cudownym dzieckiem.
Sue, to niemożliwe.
Czy to jest niemożliwe?
Czy po prostu… nie tego chcesz?
Gdzie jest Austin?
Wyszedł z Geroge’em.
Poszli nad staw Puffer. Upili się domową whiskey.
Nad staw? Jest zimno. Nie minęło nawet południe.
Twój brat to dziecko.
Pewnie nie wróci na kolację. Zawsze późno wraca.
Emily. Ty mogłabyś przyjść.
Mogłybyśmy zjeść razem przy kominku, z dzieckiem.
Czyż nie byłoby miło?
Nie mogę.
Dlaczego?
Obiecałam Lavinii, że będę na spotkaniu kółka krawieckiego.
Robimy bandaże dla żołnierzy.
Cholera.
Dlaczego zawsze to robisz?
Co?
Wybierasz swoją rodzinę zamiast mnie?
Ja nigdy… To nie fair.
Nikogo nie wybieram.
Może w tym tkwi problem.
Czasami chciałabym się czuć wybrana.
Ja bym cię wybrała zawsze i wszędzie.
Moja rodzina się rozpada.
A ja chcę się upewnić, że wszyscy mają się dobrze.
Staram się pomóc, Sue.
Mnie mogłabyś pomóc na wiele sposobów.
Wcale nie chciałam iść na spotkanie kółka krawieckiego.
Chcę pisać wiersze, ale wciąż coś mi przeszkadza.
Tak. W życiu dzieją się różne rzeczy.
Są wiersze, które chcę napisać dla ciebie.
Okej, Emily.
Ale…
A jeśli potrzebuję więcej niż tylko twoje wiersze?
A jeśli teraz potrzebuję całej ciebie?
Klub nianiek do usług.
- Spójrz na to. Masz pomoc. - Tak.
Bo najlepszą „darmową siłą roboczą” są adoptowane kuzynki.
Pamiętajcie spłaszczać szew
i obszywać rogi.
Bardzo ładnie, Abiah.
Dobra robota, pani Dickinson.
Żołnierze docenią tę poszewkę.
Dziękuję.
Ale to nie dla żołnierzy tylko dla mojego wnuka.
Obym kiedyś mogła mu ją wręczyć.
- Mamo, próbowałam, okej? - Za słabo.
Sue nie pozwala pani Dickinson spędzać czasu z dzieckiem.
Uwielbiam plotki ze spotkań kółka krawieckiego.
Wiesz, co bym dała, żeby potrzymać pierwszego i jedynego wnuka?
By usłyszeć, jak nazywa mnie „babcią”?
Albo „babunią”.
- Albo „Gigi”. Lub „Ciasteczko”. - Dziecko nie ma jeszcze nawet imienia.
Ale gdy dadzą mu imię, może powinien mówić mi „Ciasteczko”?
- Tak jest młodziej. - Tak.
Skoro mowa o dzieciach, nie wierzę, że Jane pojechała do Wietnamu.
- Dostałem od niej list. - O Boże. Co napisała?
Zaniosła syrop klonowy do restauracji w Sajgonie
i kazała ludziom polać pierożki.
Nazwała to „fuzją Nowej Anglii i Azji”.
Zostanie unieważniona.
Emily, co robisz? Marnujesz dobry muślin.
Przepraszam, nitka przejęła kontrolę.
Mówiłaś, że chcesz pomóc.
Tak. Żaden żołnierz nie opatrzy tym rany.
Mówiłam, że nie umiem szyć.
To rozerwij szwy i zacznij ponownie.
Nie możemy marnować muślinu.
Chciałabym być pająkiem.
Słucham?
Pająk szył w nocy
Choć nie miał światła
Pod białym łukiem.
Jakie to poetyckie.
Tak, bo to wiersz.
Szyj dalej, Emily.
Piękny szew, Vinnie.
Skąd masz ten materiał? My piękny połysk.
Potargałam stare sukienki na bandaże.
Trudno uwierzyć, że nosiłam je dla zalotników.
Będę najbliżej mężczyzny,
gdy owinie ranę na nodze kawałkiem moich jedwabi.
To jest mroczne, dziewczyno.
Nie sądziłam, że wojna potrwa tak długo.
Ciągnie się bez końca.
Wiem. Amerykę ustanowiono… zaledwie 100 lat temu.
To jej koniec? Już?
Możemy przejść na lżejsze tematy? Ktoś ma coś smakowitego?
Smakowitego? Nie wiedziałam, że jesteście głodni.
Dziewczęta, idźcie do kuchni.
Nie, chodzi o smakowite kąski,
plotki, brudy.
Dam ci plotki. Na trzech żołnierzy ginących na polu walki,
kolejnych pięciu umiera na różne choroby.
A z tych pięciu każdy miał żonę albo dziewczynę,
albo byłą, którą wciąż pociąga.
Tylko nie była gotowa na taki związek.
Mówi o Shipie i Josephie Lymanie.
Joseph Lyman zmarł, walcząc za Konfederację.
- Nie jesteśmy gotowi na tę rozmowę? - To prawda?
Czemu igły są takie ostre?
Emily, jeśli nie umiesz szyć, to rób na drutach.
Nie nadaję się do kobiecych zajęć.
Musimy robić swoje.
Tak, musisz pomóc.
Staram się pomóc!
Cały dzień się staram,
ale nic, co robię, nie poprawia sytuacji.
I tak nie opatrujemy prawdziwych ran.
O co ci chodzi?
O ból, który ludzie noszą w sercach.
Przemoc, nienawiść, cierpienie dusz.
To chcę uleczyć.
Moją poezją.
- Powodzenia. - Uważasz, że poezja nie ma znaczenia?
Pytanie do grupy: Kto jest najlepszym amerykańskim poetą?
- Walt Whitman. - Tak.
A co teraz robi Walt Whitman?
Jest pielęgniarzem w szpitalu polowym.
Bo nawet on rozumie, że teraz jego słowa nie mają znaczenia.
Liczą się jego czyny,
praca, która wykonuje, by pomóc rodakom.
Nie do końca się zgadzam.
Publikujemy poezję w Drum Beat.
To gazeta Unii, którą wydajemy z mężem
pod wodzą samego Abrahama Lincolna.
Wiemy. Twój mąż poznał prezydenta.
Lincoln mówi, że robimy wspaniałe rzeczy.
A żołnierze uwielbiają Drum Beat. Czytają nawet na łożu śmierci.
Poezja może nieść ukojenie.
I to chcesz robić? Nieść ukojenie?
Wybaczcie, ale uważam, że powinniśmy zaburzać komfort.
Powinniśmy przenieść naszą złość na ulice.
Kobiety zasługują na prawo głosu. Powinnyśmy zażądać,
by w konstytucji zawarto prawa kobiet,
i nie powinnyśmy przekazywać mojemu mężowi, że to mówię.
Nie mów takich rzeczy w mojej jadalni.
Poezja pomaga.
Przynajmniej taką mam nadzieję.
Bo inaczej moje życie nie ma sensu.
Emily ma rację.
Mów dalej, Betty.
Henry jest pisarzem.
Obwiniałam go, że przedkłada pisanie nad rodzinę.
I to prawda, to podzieliło naszą rodzinę.
Ale potem…
połączyło nas na nowo.
Listy, które pisze do Helen, które pisał…
Stały się jej jedyną nadzieją.
Boże, nie wiem, co zrobię,
jeśli Helen nie dostanie kolejnego listu.
Więc…
Tak, wierzę, że słowo pisane ma moc.
Czasem to jedyne, co mamy.
Masz rację, Betty.
A ja jestem dobra w pisaniu.
Co z tego, że nie umiem szyć? Albo trzymać noworodków?
Albo naprawić relacji w rodzinie? I co z tego?
Najlepsze, co mogę zrobić dla świata, to zamknąć się i pisać wiersze.
Ale na co one się wtedy zdadzą?
Co?
Skoro nie radzisz sobie z trudnościami,
to czemu ludzie mieliby słuchać tego, co masz do powiedzenia?
Pisarstwo, które odseparowuje się od prawdziwego życia…
równie dobrze może być martwe.
Może wróćmy do szycia,
bo setkom przystojniaków wybuchy urywają nogi.
Więc…
Moja noga!
- Mam tu rannego. - Austin?
- Co to za hałas? - Nic ci nie jest?
- Gnojek mnie dorwał. - Co się stało?
Doszło do bójki w barze. Latały potłuczone butelki.
- Jedna rozcięła mu nogę. - Mój Boże. Krwawi.
Mój syn jest ranny!
Idź po bandaże!
Te są dla żołnierzy.
- Usiądź. - Jane.
- Siadaj. - Gdzie jest Jane?
- Jane! - Ile wypiliście?
Za mało, by zatopić smutki.
- Posłuchaj. Mam dobre wieści. - Nie.
- Dobre wieści? - Tak.
Łódź zawróciła? Jane wróciła?
- Nie. Posłuchaj. - Nie! Pani Dickinson…
Tata ci wybacza.
Tak. Rozmawiałam z nim i nie jest na ciebie zły.
- Postarał się. - Jesteśmy tu cały dzień.
Mimo że powiedziałeś te okropne rzeczy,
nie żywi urazy.
Chce to zostawić za sobą.
To jest większym dupkiem, niż sądziłem.
Jak możesz tak mówić?
Zaprzecza moim uczuciom. Zawsze tak robił.
Jasne, że chciałby powiedzieć, że nie ma między nami problemu.
Bo problemem jest on sam.
Mam w dupie, co myśli.
I tak występuję z tej rodziny!
- Z drogi. Mój syn cierpi. - Nie.
Pani Dickinson, te są dla…
Biedaku.
Zaopiekuję się tobą.
Mama się tobą zajmie.
I to ma być wystąpienie?
- Jane. - Idź po wodę. Pomóż jakoś.
Jane.
Proszę.
Hej, Emily. Mogę wejść?
George, nie powinieneś… Spoko, jesteś w moim pokoju.
Przepraszam za ten raban.
- Nie chciałem robić zamieszania. - Jest późno. Co tu robisz?
Ja… Chciałem ci coś dać.
The Atlantic?
Jeden artykuł ci się spodoba.
„List do młodego autora”. Rada dla młodych poetów.
Thomasa Wentwortha Higginsona.
Abolicjonisty?
Tak. Koleś jest spoko.
Wiedziałaś, że był jednym ze sponsorów powstania Johna Browna?
Teraz jest na południu. Walczy na wojnie.
Dowodzi pierwszym pułkiem czarnych żołnierzy Unii.
Długa podróż?
Cholernie.
Ale dotarłem.
Tylko to się liczy.
Jest w samym sercu walk,
a znajduje czas, by pochylić się nad poezją.
To dość imponujące.
To niesamowite.
Na pewno przeczytam. Dziękuję.
Jasne, jak chcesz.
Nie wiem, czy ktokolwiek może ci doradzać.
Jesteś na zupełnie innym poziomie.
To miłe, co mówisz.
Zawsze byłem twoim największym fanem.
Czuję się, jakby moje wiersze nie miały znaczenia.
Co? To wariactwo.
Przy tym, co się dzieje na świecie i w mojej rodzinie…
może byłoby lepiej, gdybym przestała pisać.
Po to jesteś na tym świecie.
Czyżby?
Może powinnam robić coś więcej, by naprawdę pomagać.
Wiem jedno.
Gdybym miał wybrać ciebie albo twoje wiersze?
Tak?
Wybrałbym wiersze.
To najmilsze, co mogłeś powiedzieć.
- George, co robisz? - Ja…
Myślałem, że ze względu na wojnę…
George, nie mogę.
Moje serce należy do kogoś innego.
Boże, życie to straszny bałagan, prawda?
Betty wróciła. Oto moja niezła suka.
Sojourner. Ta suknia to czysta prawda.
Będą wiedzieli, że jestem kobietą.
Zdecydowanie. Będą wiedzieli, że jesteś wielką Sojourner Truth,
abolicjonistką, ewangelistką, sufrażystką…
I słynną singielką.
Chwila. Gdzie twoje pióro, utalentowana suko?
Wracajmy do pracy.
Chcę pisać dalej, ale jestem bardzo zmęczona.
Jeśli mam być pierwszą czarną kobietą, która pozwie białego mężczyznę i wygra,
to możesz poświęcić noc, by napisać kolejny rozdział.
Okej!
- Masz rację. - Tak.
Musimy walczyć dalej. Nie możemy się poddać.
- Tak mówił Henry. - Zgadza się.
Bo ja nie umrę. Wrócę do domu jak spadająca gwiazda.
Rozświetlę noc moją energią.
Uwierzysz, że mam 60 lat?
Nie znamy dokładnej daty twoich urodzin.
Betty, mam jakieś 66 lat i wyglądam zabójczo.
Na czym skończyłyśmy?
Nielegalnie sprzedali twojego pięcioletniego syna
plantatorowi w Alabamie.
Biali ludzie to diabły. Piszmy.
Pisarstwo, które odseparowuje się od prawdziwego życia, może być martwe.
Panie Higginson,
czy nie jest pan zbyt zajęty, by powiedzieć, czy moja poezja żyje?
Napisy: Agnieszka Otawska