DE GODDELIJKE KOMEDIE DANTE ALIGHIERI
DEEL 1 DE HEL
Wat een prachtige ochtend, dochter. -Papa.
Je bent op.
En aangekleed.
Je hebt weer kleur in je gezicht. -Ja. Ik voel me 100 % beter.
Ik had alleen een paar daagjes rust nodig en nu voel ik me weer goed.
Maar ik heb door deze ziekte wel iets beseft.
Wat dan? -Dat ik doodga.
Wat? -Geen tranen.
Dat is gewoon zo. Ik heb niet lang meer te leven.
Het leven is vergankelijk, een korte kaars…
Dag, Eddy.
Voor je het weet, ben ik weg, dus heb ik nog veel te regelen.
Te regelen?
Ja. Het is kort dag. Ik moet m'n hele nalatenschap in orde brengen.
Ik moet m'n testament en notariële aktes herzien…
…m'n verzamelde essays laten kopiëren…
…en respectabele geldbedragen doneren aan de beste instituties van New England.
De klok tikt door.
Ik moet m'n voetafdruk op Amherst, ja, de hele wereld versterken.
Al ben ik in een maand dood, de naam Edward Dickinson vergeet men nooit meer.
Nou, papa, ik ben heel blij dat je je beter voelt.
Ik wil iets met je bespreken.
Maar snel, graag. Ik moet belangrijke goede daden verrichten.
Het gaat om de kloof tussen jou en Austin. -Welke kloof?
Austin werd zat en zei heel erge dingen en toen stond je hart letterlijk stil.
Dat bedoel je.
Luister. Ik begrijp het als je nooit meer met hem wilt praten…
…maar ik smeek je, met heel m'n hart, vergeef hem alsjeblieft.
Mijn lieve, dramatische kind. Ik ben helemaal niet boos op je broer.
Niet? -Nee.
Ik heb begrepen dat het leven te kort is om wrok te koesteren tegen m'n enige zoon.
Was je er niet kapot van?
Austin heeft het duidelijk ergens moeilijk mee.
Dus neem ik het hem niet kwalijk. Ik wil hem juist graag helpen.
Dus als hij me niet wil zien, dan is dat maar zo.
Ik haal hem niet uit m'n testament.
O, vader. Dat is fantastisch. Wat word ik daar gelukkig van.
Nu hebben we vrede. Vrede in deze familie, eindelijk.
De Ziel is soms Geblinddoekt
Waar zijn de ruches? -Dit is een rouwjurk.
Weet ik. Andere vrouwen rouwen maar om één dode echtgenoot…
…maar ik om ontelbare, die ik niet eens zal ontmoeten.
Dus maak er iets moois van.
Ik heb toch het idee dat ruches geen verdriet uitdrukken.
Nee? Is wat meer decolleté een goed idee?
Vinnie. Hoi, Betty. Goed nieuws. Papa is niet boos op Austin.
Onze oorlog is voorbij.
Maar de echte oorlog woedt voort, en daarom heb ik je hulp nodig.
Waarmee? -Met onze naaigroep vanavond.
Dit 'Hulpgenootschap van de dames van Amherst' maakt verband voor soldaten.
Wat knap van je, Vinnie. Je zet je in.
Dus haal je naald en garen alvast maar.
Ik wilde eigenlijk schrijven vanavond. Er zit zoveel poëzie in m'n hoofd.
Door het conflict in de familie kwam het er maar niet uit.
Vanavond kan ik eindelijk rustig werken. -Pardon.
Rust is er even niet. Er woedt een oorlog. M'n exen gaan dood en jij moet helpen.
Ik kan niet naaien. -Dat klopt. Ze kan er niets van.
Je hoeft niet te lachen.
Iedereen is ergens goed in. Ik niet in naaien.
Daarom komt Betty vanavond.
Ze leert ons dan gaasverband en andere nuttige dingen voor soldaten maken.
Zelfs jij, Emily. -Maar ik kan niet lang blijven.
Weet je nog, ik… Neem me niet kwalijk.
Ik heb iemand te logeren. Ik ben toch zo moe.
Ik heb amper geslapen. M'n logee houdt me de hele nacht wakker.
Wie is dat? -Snurkt ze?
Nee, ze praat. Ik schrijf haar levensverhaal op.
Het is een ongelooflijke vrouw met een buitengewoon leven…
…maar ze kan niet lezen of schrijven, en ik wel.
We werken er al drie avonden aan en ze houdt maar niet op.
Ik kan haar verhalen amper bijhouden.
Wat geweldig. Wat mooi dat je dat doet.
Je schrijft haar ervaringen op. -Dan denk ik tenminste niet aan Henry.
Nog steeds geen nieuws?
O, mijn god. Wat is er met Henry gebeurd?
Weten we niet. We hebben al ruim een maand geen brief meer gehad.
Zijn jullie nog wel een stel? -Vinnie. Stil toch.
Luister, Betty. Ik snap het wel.
Ik ben iemand verloren van wie ik hield, of met wie ik iets had op een feestje.
Henry is niet verloren.
Hij is er heus nog wel en hij schrijft Betty snel.
Ik hoop het, in ieder geval voor Helen.
Hij is er nog, Betty. Echt. Ik geef de hoop niet op.
Bedankt, Emily.
Dat helpt.
Nou, dat doe ik graag.
Helpen. -Mooi.
Dan kom jij dus vanavond ook naaien.
Vinnie, Betty, jullie inspireren me.
We kunnen allemaal meedoen.
We kunnen ons allemaal inzetten om dit land liefde en genegenheid te geven.
Dat kreng wil me de baby niet geven.
Ik ga maar eens. -Tot straks. Neem 'n extra vingerhoed mee.
Wie denkt ze wel dat ze is? -Wat is dat voor lawaai?
O, Edward. Je bent uit bed.
Ik voelde me beter en wilde m'n testament herzien.
Als je Sue maar niets nalaat.
Hoezo? -Ik mag m'n kleinzoon niet vasthouden.
Ik ben de enige oma die dat kind heeft. Waar is het respect?
Ik heb hem zelf ter wereld gebracht. -Dat heeft Sue gedaan, toch?
Die lag daar maar en perste af en toe wat.
Ik leidde met m'n door de tijd geperfectioneerde vaardigheden…
…de schedel naar het licht, maar bedanken? Ho maar.
Ik mag niet eens de kamer in. -Ik heb haar nooit gemogen.
Emily, ik heb je nodig.
Ik? Wat kan ik doen? -Ze luistert alleen naar jou.
Ze vroeg net specifiek om jou. 'Alleen Emily mag de kamer in.'
Praat eens even op haar in.
Ik ging net boven m'n gedachten ordenen. -Daar hebben we geen tijd voor.
De familie valt uiteen en straks kent dat kind z'n eigen grootouders niet eens.
Doe niet zo mal. Dat kind is een week oud. Heb geduld.
Geduld? Moet ik wachten tot hij volwassen is?
Ja. -De band begint meteen.
Hij moet m'n geur leren kennen. Je hebt hem nog niet eens gezien.
Hoeft ook niet. Hij laat de naam Dickinson voortleven en dat vind ik voldoende.
Nu moet ik verder met m'n nalatenschap en dat gaat niet met dat gegil van je.
Dus ga alsjeblieft weg. -Als Emily met Sue gaat praten.
Goed.
Oké. Ik ga het proberen.
Kom wel naaien vanavond. -Deze familie heeft je nodig.
Ga maar snel. -Doe iets.
Geen zorgen. Emily Dickinson is hier om te helpen.
Is het waar, lieve Sue?
Zijn jullie met twee?
Ga weg.
Sue, ik ben het.
Emily? Kom binnen, alsjeblieft.
Kom hier. We hebben plaats voor je hier.
Hij heeft net de borst gehad. Hij slaapt nu.
Wil je hem vasthouden?
Ik? Nee, hoor. Ik zou hem maar laten vallen.
Fijn.
Jij wilt hem niet eens aanraken en je moeder wil hem niet teruggeven.
Ja, dus, wat dat betreft…
Wacht 's. Moest je van haar komen?
Misschien.
Zeg wat er gebeurd is. -Je kent je moeder.
Ze zou dat kind zelf zogen als ik haar de kans gaf.
Als ze hier is, loopt ze me alleen maar te bekritiseren…
…en bevelen te blaffen en raad te geven die ik niet nodig heb of wil.
Ze…
Ze moet m'n grenzen accepteren.
Dat begrijp ik heel goed…
…maar ze wil zo graag een band met haar eerste kleinkind opbouwen.
Kun je haar niet een beetje ruimte geven? Alsjeblieft?
Ik heb eerst meer tijd met hem nodig.
Hij wordt al gauw genoeg een Dickinson.
Laat…
…hem nu even een Gilbert zijn.
Goed. Laat kleine Gilbert maar zien.
Zeg iets tegen hem.
Hij moet je stem leren kennen.
Hé, kleintje.
Ik ben oom Emily.
Oom Emily kent een man die een koets bestuurt als een vingerhoed.
Hij draait het wiel de hele dag met z'n hiel.
Z'n naam is…
Weet je het antwoord?
Nou, raad eens. -Toe, baby.
Goed, ik zeg het wel. Hij heet Hommel.
Konden we hem maar samen grootbrengen. Dan werd hij een genie.
Een wonderkind.
Sue, dat kan niet.
Kan dat niet?
Of is het gewoon niet wat je wilt?
Waar is Austin?
Weg met George.
Zwemmen in Puffer's Pond. Ze zijn zat van zelfgemaakte whiskey.
Maar het is ijskoud. Het is amper 12 uur.
Je broer is een kind.
Hij eet vast niet thuis. Hij blijft altijd laat weg.
Emily. Kom jij maar.
Dan eten we samen een hapje bij het haardvuur, met de baby.
Zou dat niet leuk zijn?
Dat gaat niet.
Waarom niet?
Ik moet naar Lavinia's naaiclub vanavond.
We maken gaasverband voor de soldaten.
Verdomme.
Waarom doe je dat toch altijd?
Wat?
Je laat je familie voorgaan.
Dat is niet eerlijk, Sue. Dat doe ik niet.
Misschien is dat het juist.
Soms wil ik voelen dat je mij laat voorgaan.
Ik zou jou altijd en waar dan ook laten voorgaan.
M'n familie is hard bezig uiteen te vallen.
Ik wil gewoon zorgen dat het goed gaat met iedereen.
Ik wil alleen helpen. -Je zou mij anders veel kunnen helpen.
Ik wilde helemaal niet naar die naaiclub.
Ik wil gedichten schrijven, maar het leven komt steeds tussenbeide.
Daar heeft het leven een handje van.
Ik ga gedichten voor jou schrijven.
Maar als ik nou meer nodig heb dan je gedichten?
Wat als ik nu alles van je nodig heb?
De babysittersclub is er.
Hé, kijk eens. Je hebt hulp.
'Gratis hulp' is synoniem voor 'geadopteerde nichtjes'.
Goed onthouden: druk de naden plat…
…en overlap de ruwe randen.
Heel mooi, Abiah.
Goed werk. De soldaten zullen blij zijn met die kussensloop.
Dank je. Maar hij is niet voor hen, maar voor m'n kleinzoon.
Hopelijk kan ik hem die ooit zelf geven.
Ik heb het geprobeerd. -Niet hard genoeg.
Sue laat Mrs Dickinson geen tijd met de baby doorbrengen.
Ik kom alleen naaien voor de roddel.
Ik wil m'n eerste en enige kleinzoon vasthouden.
En hem me 'grootmoeder' horen noemen.
Of 'grootmama'.
Of 'Gigi'. Of 'Cookie'. -De baby heeft nog geen naam.
Maar hij kan toch 'Cookie' tegen mij zeggen?
Dat is jeugdiger.
Over baby's gesproken, dat Jane nu echt in Vietnam woont.
Ik heb al 'n brief van haar. -O, mijn god.
Ze had esdoornsiroop mee naar een restaurant…
…en liet de mensen die op hun eten doen. 'De mengeling van New-England en Azië.'
Ze is gecanceld.
Wat doe je? Je verprutst goede mousseline. -Sorry, de draad nam het over van me.
Je wilde toch helpen?
Daar valt geen wond mee te verbinden.
Ik zei dat ik niet kon naaien.
Uithalen en opnieuw. Verspil geen goede mousseline.
Was ik maar een spin.
Pardon?
Een Spin naaide in de Nacht
Zonder Licht
Op een Boog van Wit.
Wat dichterlijk. -Het is dan ook een gedicht.
Ah… -Doornaaien, Emily.
Prachtig randwerk, Vinnie.
Hoe kom je aan die stof? Hij glanst zo mooi.
Ik gebruik m'n oude jurken hiervoor.
Dat ik ze ooit droeg voor m'n aanbidders.
Nu kan een man alleen z'n bloedende beenwond in m'n zijde verbinden.
Kind, wat duister.
Ik dacht niet dat de oorlog zolang zo duren.
Er komt maar geen eind aan.
Nou, precies. Amerika bestaat amper 100 jaar.
Is dit het eind? Nu al?
Kan het wat vrolijker? Heeft iemand nog thee?
Thee? Ik dacht niet dat je dat wilde. Meisjes, ga theezetten.
Nee, ik bedoelde de roddel, de vuile was.
Nou, tegenover elke drie soldaten die sneuvelen, gaan er vijf dood door ziekte.
En alle vijf hadden vrouwen, vriendinnen en exen die hen nog steeds zagen zitten.
Maar die toen nog niet aan een relatie toe waren.
Ze bedoelt Ship en Joseph Lyman. -Joseph vocht voor de Confederatie.
Gaat dat erin? -Is dat waar?
Waarom zijn naalden zo scherp? -Als je niet kunt naaien, brei dan wat.
Vrouwelijk handwerk is niets voor mij.
Iedereen moet meewerken. -Je moet helpen.
Dat probeer ik ook. De hele dag al. Maar niets wat ik doe, heeft effect.
We helen de echte wonden ook niet. -Wat bedoel je?
De pijn die de mensen in hun hart voelen.
Het geweld, de haat, het leed in hun ziel.
Dat wil ik helen.
Met m'n gedichten.
Veel succes. -Doet poëzie er soms niet toe?
Vraag voor de groep: wie is de beste nog levende dichter?
Walt Whitman. -Correct.
En wat doet Walt Whitman tegenwoordig?
Hij is een verpleger in een veldhospitaal.
Want zelfs hij beseft dat z'n woorden er nu niet toe doen.
Alleen z'n daden.
Het werk dat hij doet om z'n medemens te helpen.
Ik vind van niet.
We publiceren poëzie in Drum Beat, de Unie-krant die m'n man en ik verzorgen…
…onder toezicht van Abraham Lincoln zelf.
Je man kent de president, fijn. -Lincoln zegt dat we de Unie bijstaan.
En de soldaten zijn dol op Drum Beat. Ze lezen het zelfs op hun sterfbed.
Poëzie kan stervenden troosten.
Wil je niet meer doen dan mensen troosten? We moeten het juist heel anders aanpakken.
We moeten met onze woede de straat op.
Vrouwen moeten stemrecht krijgen. We moeten eisen…
…dat dat in de grondwet wordt opgenomen…
…en we moeten zorgen dat m'n man niet hoort dat ik dit gezegd heb.
Zoiets zeg je niet in m'n eetkamer.
Poëzie kan wel helpen. Dat hoop ik tenminste.
Anders heeft m'n leven geen zin. -Emily heeft gelijk.
Betty, ga door.
Henry schrijft ook.
Ik was boos dat hij schrijven belangrijker vond dan onze familie.
Het heeft onze familie ook uiteengerukt.
Maar toen…
…kwamen we door z'n schrijven weer bijeen.
De brieven die hij Helen schrijft… die hij schreef…
Die werden haar enige bron van hoop.
Ik weet niet wat ik moet doen als Helen geen brieven meer krijgt.
Dus…
Ja, ik geloof in de kracht van schrijven.
Soms is het alles wat we echt hebben. -Dat klopt, Betty.
En ik kan goed schrijven.
Goed, ik kan niet naaien en breien. En baby's vasthouden.
Of de problemen in de familie oplossen. Nou en?
Het beste dat ik kan doen voor de wereld, is mezelf opsluiten en poëzie schrijven.
Maar hebben je gedichten dan wel nut?
Wat?
Als je de wereld niet aankunt, waarom zou er dan iemand naar je luisteren?
Schrijfwerk dat het echte leven uitsluit…
…is zo goed als dood.
We naaien maar verder, want er verliezen daar honderden knapperds hun benen.
M'n been.
Ik ben gewond.
Wat gebeurt er? -Gaat het?
Die schoft. -Wat is er?
We hebben ietwat gevochten en er vlogen flessen rond.
In Austins been. -O, mijn god. Hij bloedt.
Mijn zoon is gewond.
Haal het verband. -Die zijn voor de soldaten.
Austin, zit. Zitten. -Waar is Jane?
Jane. -Hoeveel heb je gedronken?
Niet genoeg om m'n leed te verdrinken.
Ik heb goed nieuws. -Nee.
Goed nieuws?
Is de boot omgekeerd? Is Jane terug?
Nee, nee. Luister. Papa vergeeft je.
Hij zei dat hij helemaal niet boos op je is.
Nobel, hè? Je hebt heel nare dingen gezegd, maar hij koestert geen wrok.
Hij wil het achter zich laten.
Hij is nog een grotere lul dan ik dacht.
Austin, hoe kun je dat nou zeggen?
Hij wil gewoon m'n gevoelens negeren, zoals altijd.
Natuurlijk zegt papa graag dat we geen problemen hebben.
Omdat hij het probleem is. Nou, het boeit me geen reet wat hij denkt.
Ik scheid me nog steeds af.
M'n zoon lijdt pijn.
Maar Mrs Dickinson, dat is voor de U…
O, m'n arme jongen. Ik verzorg je wel.
Mama is bij je. -Is dit afscheiden?
Jane. -Emily, ga water halen.
Jane.
Binnen.
Hé, Emily. Mag ik binnenkomen?
George, je mag hier… Oké, cool, je bent er al.
Sorry voor al dat gedoe.
Dat was niet de bedoeling. -Het is heel laat. Wat doe je hier?
Ik wilde je iets geven.
The Atlantic? -Er staat een goed artikel in.
'Brief aan een jonge bijdrager.' Raad voor jonge dichters.
Van Thomas Wentworth Higginson.
De abolitionist? -Die vent is zo cool.
Hij was een van de Secret Six die John Brown financierden.
Nu vecht hij in het zuiden.
Hij leidt het eerste regiment van Zwarte soldaten.
Lange reis?
Vreselijk lang.
Maar ik ben er.
Daar gaat het om.
Hij staat daar in het heetst van de strijd…
…en toch heeft hij nog tijd voor poëzie.
Ik bedoel, dat is behoorlijk intens.
Dat is geweldig.
Ik ga het lezen. Bedankt, George.
Ja, ik bedoel, kijk maar.
Niemand kan jou nog raad geven. Je bent toch al zo goed.
Wat aardig van je.
Je weet dat ik dol op je werk ben.
Volgens mij doet m'n poëzie er niet toe. -Wat? Wat een onzin.
Met alles wat er gaande is in de wereld en in m'n familie…
…kan ik er maar beter mee ophouden. -Maar je bent voor poëzie geboren.
Is dat echt zo?
Misschien moet ik meer doen om echt te helpen.
Ik weet alleen dit:
als ik moest kiezen tussen jou en je gedichten…
…zou ik je gedichten kiezen.
Dat is het liefste dat je ooit zou kunnen zeggen.
George, wat doe je?
Ik dacht dat door de oorlog en zo… -Dat gaat niet.
M'n hart hoort iemand anders toe.
Wat is het leven een zooitje.
Betty is terug. Daar is m'n stoute meid.
Sojourner. Die jurk is waarlijk voor jou.
Dan zien ze dat ik een vrouw ben.
En dat jij de geweldige Sojourner Truth bent…
…abolitionist, evangelist, voorvechter voor stemrecht.
En beroemd vrijgezel.
Waar is je ganzenveer, multigetalenteerde bitch?
We moeten doorwerken.
Ik wil je memoires graag opschrijven, maar ik ben zo moe.
Betty, als ik als eerste Zwarte vrouw een witte man met succes kan aanklagen…
…dan kun je daar nog wel een nacht voor opofferen.
Ja, je hebt gelijk.
We moeten doorvechten. En het niet opgeven.
Dat zei Henry altijd. -Juist.
Want ik ga niet dood. Ik ga naar huis als een meteoor.
Ik verlicht de nacht met m'n energie. Zie ik eruit als 60?
We weten je geboortedag niet precies.
Betty, ik ben iets van 66 en ik zie eruit om te zoenen.
Goed. Waar waren we?
Ze hadden net illegaal je zoontje van vijf verkocht aan een planter in Alabama.
Witte mensen zijn slecht. We gaan het vertellen.
Schrijfwerk dat het echte leven uitsluit, is zo goed als dood.
Mr Higginson…
Hebt u het te druk om te zeggen of mijn Vers echt leeft?
Vertaling: Marc de Jongh