Geld witwassen.
GELD WITWASSEN
Wat is het?
Stel je voor dat ik geld heb uit een criminele activiteit.
Misschien ben ik een drugsdealer of een wapenhandelaar.
Manafort waste $18 miljoen wit
Of een lobbyist die zakendoet met duistere politici.
Hoe ik er ook aan kwam, dat geld is besmet door mijn misdaad
en daardoor lastig uit te geven.
Witwassen is het proces waarmee je crimineel geld een make-over geeft,
zodat het legaal lijkt voor bankieren en winkels.
Dat is lastiger dan het lijkt.
Je kunt diamanten het beste in je scrotum verbergen.
Er is een geheim internationaal financieel systeem,
zodat criminelen hun geld kunnen uitgeven
en niemand weet welke vreselijke dingen ze ervoor hebben gedaan.
En we hebben het over veel geld.
MILJARDEN - (MISSCHIEN BILJOENEN)
Doordat de meeste criminelen dit inkomen niet aangeven,
weten we niet hoeveel het precies is.
Maar het is meer dan de staalindustrie.
$900 MILJARD
Misschien zelfs de voedselindustrie.
$1,6 BILJOEN
Waar is die verborgen economie?
Die is achter je en voor je.
Die is overal.
Ik laat zien hoe je die kunt zien.
Of je het leuk vindt of niet, we zijn allemaal verbonden door geld.
Ik ben Kal Penn en ik verken dit grote beest
dat de wereldeconomie heet.
Van misdaad word je rijk.
Maar waar verstoppen criminelen hun geld?
Hebben criminelen hun eigen bank van het kwaad?
Het is eerder een informeel netwerk van advocaten
dat boekhoudtrucjes gebruikt, zodat misdaadgeld onopgemerkt blijft.
Jarenlang werd dit geheimgehouden.
Maar in 2015 werden de schimmigste trucs van dit wereldje onthuld.
DUITSLAND
Zijn scheepvaartmagnaten verstrikt geraakt in de Panama Papers?
Ja, allemaal.
Alle scheepvaartmagnaten?
Ja, serieus. Allemaal.
Jan Strozyk uit Hamburg maakte deel uit van een internationaal journalistenteam
dat verhalen publiceerde over een groot financieel datalek
dat bekend werd als de Panama Papers.
Die ontmaskerden honderdduizenden geheime bedrijven
waar miljarden dollars werden verborgen.
Jan was een van de eerste journalisten die ze zag.
Ik ben zo benieuwd hoe je hierbij betrokken raakte.
Ik stel me een kerel in een zwarte regenjas voor
met een koffertje waar hij met handboeien aan vastzit,
die je wat geeft en verdwijnt.
ONDERZOEKSJOURNALIST
-Ja. -Hoe ging dat?
Een klokkenluider ging naar mijn collega
en vroeg of hij geïnteresseerd was in datalekken.
-Ja. -Uiteindelijk
werd het het grootste datalek
-dat journalisten ooit zagen. -Absoluut.
We hebben het over 11,5 miljoen bestanden.
En dit was de eerste keer
dat iemand buiten de witwassector
kon zien wat er aan de hand was.
Deze bestanden waren vertrouwelijke cliëntdocumenten
van de advocatenfirma Mossack Fonseca.
Als je dacht dat bekentenissen uit je dagboek je schade berokkenen,
die van hen lieten zien hoe ze de rijken hielpen geld wit te wassen.
Mossack Fonseca richtte bedrijven op,
zodat niemand wist wat erachter zat.
Dat zijn 'lege vennootschappen'.
Dus als je geld uit een schimmige bron hebt,
kun je zakendoen en niemand weet waar het geld vandaan komt.
Je gaat erheen en aan beide kanten weten ze
dat het niet goed is voor de zakelijke relatie
als men weet wie erachter zit.
-Ja. -Dus ze vragen niet
wie de cliënt erachter is. Ze richten het bedrijf op.
In één geval was er een klant en ze gebruikten namen uit Harry Potter
en ze richtten bedrijven op zoals 'Azkaban' of zo.
-Wat nerderig, zeg. -Ja.
Zijn het drugskartels die geld witwassen?
Wie doet dit?
Ze deden zaken met drugskartels, de maffia,
wapenhandelaars
en als we naar de Panama Papers in hun geheel kijken,
zijn er wel 200 verschillende landen.
-Zowat elk land ter wereld... -Ja.
...is erbij betrokken.
-Ongelofelijk. -Ja.
Er waren veel arrestaties na de publicatie
en er komen er nog meer
-in de komende jaren. -Oké.
Er zijn honderden mensen die thuiszitten
en nu een beetje bang zijn.
De Panama Papers toonden uitgebreide witwaspraktijken aan.
Openbare aanklagers en journalisten hebben maar een beetje kunnen verwerken.
Ik wil uitzoeken hoever het gaat.
Ik ben maar een acteur en presentator.
Ik ben niet verbonden met de schimmige onderwereld
van drugs of financiële misdaden.
Dus...
Om uit te zoeken hoe witwassen werkt,
heb ik één miljoen dollar nodig.
Bedankt, Cody.
Misschien vraag je je af wat een witwasser zoals ik tegenhoudt
om deze tas met geld direct te storten bij de bank.
Ten eerste zou het een heel korte aflevering zijn,
maar dit zou ook gebeuren.
Volgende klant, graag.
Ik wil graag geld storten.
U moet een stortbewijs invullen.
Eén miljoen dollar?
Omdat u meer stort dan $10.000,
moet ik een valutatransactiemelding invullen.
-Interessant. Oké. -Ja.
Waar komt het geld vandaan?
Het is uit de lucht gevallen.
Het klinkt een beetje raar, maar het was...
Ja.
Dat moet ik opschrijven in de melding.
Die wordt opgestuurd naar de overheid.
Oké.
Ik denk erover na en dan kom ik terug.
Als u het geld niet stort, moet ik een SAR invullen.
Een verslag van een verdachte activiteit.
Er wordt hoe dan ook verslag gedaan,
omdat u met zo'n grote hoeveelheid geld rondloopt.
Is het makkelijker als ik een bon vind dat ik iets heb verkocht?
Oké.
Bedankt. Ik denk erover na.
Amerikaanse banken moeten alle verdachte cashtransacties melden.
Het is de wet.
Bij legale zakendeals komen
niet zo vaak sporttassen met geld voor.
Amanda, ik moet met je praten over een SAR.
Alles is goed, Amanda.
BEDANKT
Waar ga je heen als je wilt weten hoe je de wet omzeilt?
Makkelijk. De stad waar wetten worden gemaakt.
Onze hoofdstad.
Washington D.C.
Waar een paar goeden geld van slechteriken willen tegenhouden.
Kerry Myers is een keiharde FBI-medewerker.
Hij stapte over van de explosievendienst naar het antiwitwasteam.
Misschien kan hij mijn geld net onschuldig als wij maken.
Je hebt vaker op een segway gestaan.
Ik was bomtechnicus bij de FBI en we gebruikten segways
als we in een bommenpak naar een bom gingen,
zodat je niet doodmoe bent als je bij de bom bent.
Bij de FBI hoort financieel onderzoek bij elk misdaadonderzoek.
Dat zit er altijd bij.
OUD-BOMTECHNICUS FORENSISCH ACCOUNTANT
ADVOCAAT EN KEIHARDE GAST
Hoe moet ik geld witwassen?
Het makkelijke antwoord is: niet, tenzij je de bak in wilt.
Natuurlijk.
Maar er zijn drie stappen in witwassen.
Plaatsing, gelaagdheid en integratie.
'Plaatsing' is als de crimineel de opbrengst van een illegale activiteit
fysiek wil storten bij een financiële instelling.
'Gelaagdheid' is dat, als het geld in het systeem is,
hij het op verschillende rekeningen zet,
misschien van verschillende banken,
zodat het moeilijker te traceren is en om zijn identiteit te verbergen.
'Integratie' is als het geld,
nadat het verplaatst is naar verschillende rekeningen,
door de crimineel van de bank wordt gehaald
en hij het gebruikt voor een legale transactie.
Maar plaatsing is het knelpunt,
omdat onze wetten gemaakt zijn om de plaatsing van geld
bij de financiële instelling op te merken.
Dat weet ik.
De truc is om het in de financiële instelling te krijgen
zonder dat er melding wordt gedaan
bij het netwerk voor financiële misdaad, FinCEN.
Dat moet je zien als een bibliotheek. Die melding blijft bij FinCEN
en de politie kan elke melding opvragen
die een financiële instelling ooit heeft gedaan
over jouw activiteit met cash
of over een verdachte activiteit bij een financiële instelling.
Met al die regels en die meldplicht,
hoe kun je dan witwassen?
Ik zou een bedrijf dat cash zakendoet, gebruiken.
Een goed voorbeeld is een taxibedrijf.
Het is moeilijk voor de overheid te bepalen
of je vandaag tien of twintig ritjes had.
Je neemt de opbrengsten van je illegale activiteit
en mengt die met de legale inkomsten van het bedrijf met cashgeld
en zo schuif je die het financiële systeem in.
Als ik een bank ben en jij een taxibedrijf,
en je stort elke dag $6000 bij mij,
schrikt niemand daarvan.
Als het één dag $9000 is, of zelfs $12.000,
meld ik het misschien, maar schrik ik er niet van,
omdat we een geschiedenis hebben met dit taxibedrijf
dat regelmatig cash stort uit hun opbrengsten.
Ik heb altijd al een CrossFit-hondenopvang willen beginnen.
Was er maar een stap voor stap instructie
hoe ik een bedrijf dat cashgeld heeft, kan gebruiken.
'EIGENAAR'
Ik ben Benjamin, eigenaar en directeur van Ben's Cash-Only Businesses.
Ik ben een professionele consultant en ik kan je leren hoe je
een cashbedrijf opricht.
WASSERIJ - VALKENTRAINING
Hoe weet ik hoe je dat doet? Doordat ik er meerdere heb.
HUISDIERENEUTHANASIE
Heb je tijd en geld?
Richt een lege vennootschap op en gebruik die
om te investeren in vastgoed.
Bloei als bloemist.
-Ik kom de orchideeën halen. -Mooi.
Of nog beter, je bedrijf zet in op kunst.
Niet erin, dombo.
Erop bieden.
Veilingen zijn anoniem,
dus het maakt ze niet uit waar het geld vandaan komt.
Ik heb dit kunstwerk gekocht via mijn nieuwe kunstbedrijf.
Het is helemaal niet schimmig.
Over een paar jaar verkoop je het via hetzelfde veilinghuis
en stop je dat schone geld in de bank.
Ken je bedrijf en hou de overheid erbuiten.
Hé.
Hoe kom je aan al dat cashgeld?
Met bloemenverkoop, natuurlijk.
Het enige dat hier crimineel is, zijn de lage prijzen die je cash betaalt.
Dus kom naar Ben's Cash-Only Businesses.
De enige vraag die we stellen, is: 'Waarom stel je zoveel vragen?'
Bij een paar van die bedrijven
kan het jaren duren om geld wit te wassen.
Ik moet ervan af voor het einde van de aflevering.
Ik ben in Miami voor iemand die veel cashgeld snel kan witwassen.
Men overwoog me als rechter aan te stellen.
Zo geheimzinnig waren we.
Niemand wist dat ik overdag advocaat was
en 's nachts witwasser.
In de jaren 80 leidde Humberto Aguilar een dubbelleven.
Overdag verdedigde hij criminelen
en hij werd crimineel door hun geld wit te wassen,
ook overdag.
Tot hij opgepakt werd en zes jaar de cel in ging.
Nu moet ik opsnorren
welke vraag ik je stel over witwassen.
Hoe deed je het?
Toen ik het deed,
transporteerden de jongens voor wie ik werkte, cocaïne.
Een cliënt zei: 'Ik heb een probleem.'
OUD-ADVOCAAT EN WITWASSER
-Ja. -'Je hebt veel problemen.'
Zodra je dat zei, dacht ik:
tot nu toe is het normaal.
Toen zei ik: 'Wat is het probleem?'
'Jij moet mee.' 'Oké, we gaan.'
We gingen naar een pakhuis.
Het was enorm. Groter dan dit en vol met dozen.
'Wat is het probleem?' Hij zegt: 'Open een doos.'
'Wat?' 'Open een doos.'
Dus ik doe hem open en hij zit vol met geld. 'Oké.'
'En die?' 'Die ook.' 'En die?' 'Ja.'
-'We hebben een groot probleem.' -Ja.
Het klinkt alsof een heel pakhuis...
Eén pakhuis? Ik werkte voor veel verschillende mensen.
Dus dit was niet...
-Dit was niet één cliënt. -Want...
Nee.
In de jaren 80 hielden de Amerikanen wel van cocaïne.
En Miami was de plek waar die binnenkwam.
De economie groeide er als kool
en de dealers zwommen in miljarden crimineel geld.
Mijn cliënten zeiden: 'Ik moet dit geld gebruiken.
'Hoeveel auto's en huizen kan ik met cash kopen?'
-Ja. -En ik zei: 'Dit is een uitdaging.'
-Oké. -Ik maakte een plan.
Het plan was om het geld het land uit te werken,
naar het buitenland, en legaal terug te halen.
Hoe heb je zoveel geld fysiek het land uit gekregen?
Ik ging naar de boten die de cocaïne brachten
en leeg teruggingen naar Zuid-Amerika.
Ik zei: 'Die ga ik gebruiken.'
Dus ik zette het geld in die boten naar Zuid-Amerika
en het ging naar Panama.
Je zet bewapende mensen in de aankomsthaven
die je geld beschermen.
Als het geld in Panama is,
ga je naar een bank en zoek je een bankier.
Met hem begin je langzaam een band op te bouwen.
Je zegt: 'Wat voor horloge draag je?
'Is het een Seiko?
'Nee, niet mijn bankier.'
Dan geef je hem je Rolex.
'Hier heb je mijn Rolex.'
Hij kijkt ernaar en denkt: zo, $30.000 dollar.
Nu heb je hem in je zak.
Je hebt hem.
Je zegt: 'Hier is mijn geld. Ik wil het storten.
1. PLAATSING
'Ik open deze rekening.'
Altijd voor bedrijven. Je gebruikt lege vennootschappen.
Lege vennootschappen.
Die zijn de sleutel in het witwassen.
Deze bedrijven bestaan alleen op papier.
Dat bedrijf doet niks,
behalve het vasthouden van geld
en geld heen en weer schuiven.
Zie witwassen als een sigaar.
Er zit geld in. Dat is de tabak.
Aan de buitenkant heb je de lege vennootschap die de tabak verbergt.
De lijm die alles bij elkaar houdt, is de raad van bestuur.
Die mensen lijken je bedrijf te leiden
en geven je anonimiteit.
Als alles goed is ingepakt,
is het moeilijk te zien wat erin zit.
Een van de dingen die ik deed in Panama,
was naar een paar bordelen gaan.
Ik zocht een andere manier en toen dacht ik: bordelen.
Bordelen zijn goed, want ze gebruiken ID-kaarten.
-Wie heeft ID-kaarten? -De meisjes.
-Even terug en opnieuw. -Oké, we gaan terug.
-Ja. -Je richt een bedrijf op.
Wie is de eigenaar? 'O, jee.
'Deze twee vrouwen zijn de eigenaar. Ik heb hun ID-kaarten. Hier.'
Je betaalt die hoeren $200 om hun ID-kaart te gebruiken.
Ze weten niet wat je ermee doet. Het maakt ze niet uit.
Ze hebben $200.
'Ik hoef het met niemand te doen voor $200. Mooi.'
Was er geen risico dat zij naar de bank zouden gaan
en zeggen: 'Dat is mijn $10 miljoen'?
Er waren altijd risico's.
-Oké. -Maar het geld is snel weg.
Ik verplaats het geld al snel.
2. GELAAGDHEID
Waar gaat het heen? Zwitserland.
-Oké. -Wat een mooi land.
Ja.
Ze sturen een auto en halen je op.
Je hebt het geld. Niks aan de hand.
Faciliteren zij het witwassen?
Nee. Hun investering...
Ja, ze faciliteren hun investering.
En hun nieuwe cliënten.
-Hun nieuwe relaties. -Ja.
Ik heb voor de overheid gewerkt. Ik ken dat taaltje.
Het is prachtig.
En waar gaat het dan heen?
Terug naar Miami.
Ze wilden hun geld terug om het te kunnen gebruiken.
En dat was mijn taak.
Komt het van een legale bank op naam van een bedrijf?
Ja.
Ik dacht toen echt niet dat het illegaal was.
-In mijn hart wist ik van wel. -O, ja.
-Ja. -Maar luister.
Niemand lijkt eronder te lijden.
Nee.
Kijk naar Miami nu.
Nee, echt. Al die bedrijven die opbloeien.
Ze maakten Miami een volwassen stad.
De mensen vragen me:
'Wat gebeurde er met het geld dat werd witgewassen in Miami?'
Ga de snelweg op,
rij over het viaduct dat uitkijkt op het centrum.
Je ziet allerlei prachtige gebouwen.
Dat is het geld.
3. INTEGRATIE
Ik heb een zak met geld.
Wat doe ik ermee?
Haal het het land uit. Naar Liechtenstein.
Guernsey.
Cyprus.
Daar zit waarschijnlijk het meeste criminele geld.
Het eiland Cyprus heeft een mooie locatie
als beste bestemming voor witwassen
voor zowel Europa als Azië.
Ik heb geen drugsboot zoals Humberto
en de advocaten van Amazon zeiden
dat ik geld niet mocht overmaken zoals witwassers,
omdat het crimineel saai zou zijn.
Dus ga ik met mijn privéjet.
Dames en heren, we landen zo meteen op Cyprus.
Dames en heren, we zijn op Cyprus geland.
Cyprus heeft alles wat een internationale reiziger
met grote sommen geld wil.
-Hallo. -Hallo, Mr Kal.
-Mag ik uw tas aannemen? -Nee.
-Echt niet? -Nee.
Mooi weer, lange stranden,
Russische karaoke
en wat minder verdacht is, een grote financiële dienstensector.
ONZE STAD, ONZE REGELS...
-Alles goed? -Prima.
-Welkom op Cyprus. -Bedankt.
-Fijn om hier te zijn. -Bedankt.
-Dit is mijn eerste keer. -Echt? Het is hier mooi.
Dat lijkt me ook. Het is warm.
Ik heb er interessante dingen over gehoord.
Wat is het doel van uw reis?
Ik...
Bent u toerist?
ECHTE TAXICHAUFFEUR
Ik ben een soort toerist. Ik heb ook cash bij me.
Cash?
En ik wilde...
Schoonmaken of witwassen?
Praat je daar hardop over?
-Mogen we het zo noemen? -Natuurlijk.
Oké, ja.
Ik kom geld witwassen en een lege vennootschap oprichten.
Natuurlijk. Dit is het geldparadijs.
Waarom is het een geldparadijs?
Vanwege de belasting.
-We hebben lage belastingen. -Oké.
Er zijn ook veel accountancybedrijven
en we hebben veel Russen die geld witwassen.
Komen veel Russen hier geld witwassen?
Ja.
Ik kan de directeur van je bedrijf worden.
Kun jij de directeur worden?
Natuurlijk.
-Als je me goed betaalt. -Oké.
-Meer dan de taxi. -Ja.
Je zegt dat je veel cashgeld hebt.
Ja. Ik heb veel cashgeld bij me en...
Bij je? Hier en nu?
Ja. Hier en nu.
Hoeveel?
Genoeg om andere mensen met camera's mee te nemen.
Oké.
Het verbaast me wel, eerlijk gezegd,
dat we zo openlijk kunnen praten
over witwassen en lege vennootschappen.
Is dat normaal of ben je een interessante kerel?
Het is normaal, maar wel tussen ons.
Oké.
Nog even over het geld.
-Ja. -Je zei niet hoeveel het was.
Wat is je tarief?
Niet minder dan zeven.
-Niet minder dan zevenhonderd... -Duizend.
-€7000? Oké. -Duizend.
Ik ben hier aan het onderhandelen.
Cyprus' ondernemingsregister is een enorm pakhuis
waarin alle zakelijke inschrijvingen zijn opgeslagen.
Hier liggen papieren documenten
van honderdduizenden lege vennootschappen.
Het enorme volume en de digitaliseringsachterstand
maken het net zo moeilijk om er één te vinden
als de Ark van het Verbond.
Het is een goede plek om zaken te doen.
Als je er open voor staat,
is er veel potentie in Limassol
vanwege de vele buitenlandse bedrijven.
Russen, Duitsers.
-De grootste... -Er zijn veel Israëliërs de laatste tijd.
Ja.
Zelfs als mijn lege vennootschap geen zakendoet,
moet ik een adres hebben voor mijn documentatie.
DIRECTEUR, ECASTICA SERVICED OFFICES
Andreas Solea heeft de coolste snor sinds Miami,
dus ik volg zijn advies op.
Want hij en zijn dochter Elisa verhuren kantoorruimtes
en het bedrijf groeit goed.
Je hebt kantoren met alleen een bureau.
-Veel 'lege' kantoren. -Ja.
-Verhuurd. -Natuurlijk verhuurd.
Anders heb je er niks aan.
Voor ons als bedrijf
maakt het ons niet uit wat voor werk je doet...
-Oké. -...of waarom je het kantoor nodig hebt.
-Dat zijn onze zaken niet. -We vragen het niet.
We vragen nooit wat voor bedrijf je hebt.
-Nee. -Het is jouw kantoor.
Jouw privékantoor.
Doe ermee wat je wilt.
Doe er wat je wilt.
In de contracten staat natuurlijk: 'Niet voor illegale doeleinden.'
-Ja. -Maar wie weet dat?
Denk je dat sommige huurders aan witwassen doen?
Witwassen?
Men mag er doen wat men wil.
-Het is onze zaak niet. -Dat is duidelijk.
Het is overal hetzelfde.
-Van Cyprus tot de VS. -Ja.
-Van Duitsland tot... -Tot Russen, tot Duitsers, tot overal.
Als men zegt: 'Dat doen ze niet in Duitsland',
liegen ze
of ze willen het imago van hun land beschermen.
-Interessant. Oké. -Witwassen gebeurt overal.
Met de juiste advocaten en accountants kun je veel doen.
-Ja. -Wat is dan het probleem?
Iedereen verdient eraan.
Je zegt: 'Het is goed voor de economie',
maar is er ook de zorg
dat het geld afkomstig is uit terrorisme of geweld
en dat dat de economie omhooghoudt?
-Nu wel. -Zeker.
Ik plantte dat idee niet in je hoofd.
-Jawel. -Echt?
-Ja. -Oké.
Het is nooit in me opgekomen.
Op het niveau waar wij op werken, en onze contacten...
Hoe zeg je dat? Als je je niet ophoudt met de kippen,
word je zelf geen kip. Snap je?
Oké.
Op Cyprus is een oogje toeknijpen wat betreft witwassen
zo gewoon dat ze er een rare kipmetafoor voor hebben.
Ben ik de enige die denkt
dat men expres de andere kant opkijkt?
Ik moet iemand vinden die ziet wat er echt gebeurt.
Niet iedereen op Cyprus negeert het witwassen.
Hé, jongens.
Hoi.
James Henry diende het geldmonster
als hoofdeconoom bij McKinsey & Company.
Nu prikt hij die wratten door door financiële misdaden te onderzoeken.
Hij maakt deel uit van een groep journalisten die verdacht geld volgen
over meerdere internationale grenzen.
Die sporen leiden vaak naar Cyprus.
Ik werk met journalisten uit Nederland, het VK en Cyprus.
Het is ongelofelijk om te zien
hoe men samenwerkt.
Hé, eikel.
Landen als Cyprus verkopen financiële geheimhouding.
ONDERZOEKSECONOOM
Je kunt er makkelijk aan beginnen. Je biedt geheime bedrijven aan.
Je hebt advocaten die voor iedereen willen werken,
en banken die ieders geld aannemen.
Dit levert veel geld op, dus het klinkt geweldig.
Maar men gokt met de toekomst van een land als Cyprus
op een sector die doordesemd is met systeemrisico's.
En je hebt cliënten waar je niet trots op bent.
Zijn er negatieve gevolgen?
Ja.
Het financiële systeem groeide hier snel tussen 2004 en 2011.
De banken besloegen 900 procent van het nationale inkomen.
In 2013 stortte de hele economie in.
-Oké. -Sinds de crisis van 2013
zijn er allerlei wetten veranderd
die het veel moeilijker maken om wit te wassen en geld te verbergen.
Maar er is nog een groot grijs gebied.
Er is veel rekbaarheid in de handhaving.
De financiële geheimhouding beschermt nog steeds witwassers
en belastingontduikers.
Die beschermt de kleptocraten. Dat zijn in feite Russische oligarchen
die enorme fortuinen hebben opgebouwd door Rusland te omzeilen.
Ik neem aan dat dit blijft bestaan,
omdat er mensen zijn die ze faciliteren?
Stel je een caféscène in Star Wars voor
waarin allerlei spelers zich verzamelen in dezelfde kroeg.
Dat is de geheimhouding die door de sector wordt geregeld.
Je zult wel moeten betalen om dat café in te mogen.
Ik hoop dat ik met mijn zak geld aan de bar mag zitten.
Oké, jij bent de expert.
Hoe was ik het geld wit dat ik heb meegenomen?
Een van de doelen van witwassen
is een goed verhaal te hebben,
zodat het lijkt alsof het geld uit een legale bron komt.
Vastgoed is een van de eenvoudigste.
De eerste stap is een bedrijf oprichten
in wiens naam je het vastgoed bezit.
In Cyprus zijn er 2000 advocaten
die een bedrijf kunnen oprichten
dat dan de eigenaar wordt van jouw appartement of pand.
Niemand komt erachter dat het van jou is
als iemand later je bezittingen inspecteert.
Je betaalt cash voor het vastgoed
en als je het verkoopt,
heb je een uitleg waar het geld vandaan komt.
'Nee, het kwam niet uit de drugs. Het kwam uit vastgoed.'
-Oké. Dus ik moet een advocaat hebben. -Ja.
De advocatenfirma Yiangou
specialiseert in het oprichten van bedrijven.
Ze hebben een uitstekende reputatie en kennen de nieuwe wetten.
Daarom is het misschien de enige advocatenfirma op Cyprus
die me binnen wil laten om te zien hoe ze zakendoen.
Ze zijn niet alleen zo aardig hun kantoor voor me te openen,
maar ook hun keuken.
Dit is geweldig.
Dit is heel...
Cypriotische gastvrijheid.
Zo'n lunch eten we altijd.
ADVOCAAT
Lunchen jullie elke dag zo?
Als ik elke dag zo at, moest ik een paar uur dutten
voor ik aan het werk ging.
Als je een paar weken op Cyprus bent, wen je eraan.
O, ja?
Wat voor recht praktiseren jullie?
Ik hou me bezig met zakelijke kwesties.
Vangelis is accountant
en Natalie is administrateur.
Cyprus heeft geen grondstoffen.
Geen industrie. Geen landbouw.
Daarom hebben we advocaten, accountants en bankiers ontwikkeld
en proberen ze klanten te vinden buiten Cyprus.
George en zijn familie laten me zien
hoe ik mijn bedrijf kan oprichten.
Ik ben benieuwd hoe rekbaar de nieuwe regels zijn.
Heb je een idee voor de naam van je bedrijf?
ADMINISTRATEUR
Dat is een goede vraag.
De 69 Brothers.
-De 69... Wat interessant. -Oké. Ja.
-Heel specifiek. -Vind je het wat?
-Het is heel specifiek. -Hij vindt het wel wat.
Dat is heel specifiek.
-Het is heel specifiek. -Specifiek.
Nu gaan we zoeken in het ondernemingsregister.
Gaat ze nu '69 Brothers' googelen?
Ze zoekt of er een vergelijkbare naam bestaat.
Er is niks wat de naam '69 Brothers' heeft
als bedrijf.
-Oké. -Dus de naam is in orde.
-We kunnen verder. -Dat is een goed teken.
Er zijn ook nog bedrijven die op de plank liggen.
Als je door ons aangedragen medewerkers wilt gebruiken...
-Ja. -...dus directeurs en aandeelhouders,
slaan we de registratie over
en kun je een bedrijf van de plank kopen.
Daar ben ik erg benieuwd naar.
-Oké, ik heb een lijst. -Ja.
Dit zijn de bedrijven die we nu hebben...
-Oké. -...met een kant-en-klare structuur.
Mensen gebruiken deze structuur,
omdat deze informatie niet openbaar is.
-Je naam is dus nergens te zien. -Oké.
Deze structuur wordt veel gebruikt op Cyprus.
Wauw. Als ik er eentje kies,
wat kost dat dan en hoe snel is het geregeld?
Voordat we de kosten bespreken,
moet je een vragenlijst invullen.
Wat voor soort bedrijf ga je oprichten?
Ik neem aan...
-'Ik neem aan' is geen goed begin. -Dat klopt.
Oké.
Wat zijn de redenen dat mensen een bedrijf oprichten?
-Om te handelen. -Ja.
Of voor consultancydiensten.
Ik denk dat een consultancybedrijf
-logisch is. -Ja, dat zou...
-Consultancy. -Oké.
Nu moeten we bepalen of je
tot de categorie politieke prominenten behoort.
Ik heb een paar jaar in de Amerikaanse politiek gewerkt.
Het stelt niet veel voor.
Ben ik een politieke prominent?
Ja, je kunt mensen beïnvloeden.
Je hebt invloed op de markt en de zakenwereld.
Normaliter kom je in die categorie.
Oké.
En je persoonlijke, financiële achtergrond?
Kun je vertellen hoe je je geld hebt verdiend
en van welke activiteiten?
Het kwam uit de lucht vallen.
Kal, je moet weten
dat dat verdacht overkomt.
We willen geen cliënt accepteren
die betrokken is bij witwaspraktijken.
Dit is wat ingewikkelder dan ik dacht.
Mensen denken dat het makkelijk is
-om een bedrijf op te richten op Cyprus. -Ja.
Maar alles veranderde in 2012 en 2013
door de financiële crisis en het instorten van de banken.
-Oké. -We moeten bepaalde regels volgen.
Het is nu strenger.
Er is iets geks gaande.
Niet omdat ik een advocaat '69 Brothers' liet zeggen.
Ze zeggen dat ik niet de eerste stappen kan nemen
om mijn miljoen wit te wassen.
Maar iedereen zegt dat er gigantisch veel crimineel geld
door Cyprus stroomt.
Ik moet weten wat er gebeurde tijdens de crisis van 2013
die, naar men zegt, alles veranderde.
Daarvoor heb ik iemand nodig die het vanbinnen meemaakte.
Panicos Demetriades is het voormalige hoofd van de centrale bank van Cyprus
en klokkenluider.
Ik wil hem spreken en horen wat hij weet,
maar hij is er niet meer.
LONDEN - VK
Als je het opneemt tegen witwassen
in de grootste witwaseconomie...
HOOFD BANK STAPT OP NA KRITIEK REGERING
...krijg je doodsbedreigingen
en moet je met je familie vertrekken.
Wat een ongelofelijke plek.
Dit is mijn poort naar Europa.
Het station of het café?
VOORMALIG HOOFD CENTRALE BANK CYPRUS
-Het station. Fantastisch. -Is dit echt?
-Als ik erop druk... -Nooit geprobeerd.
-Nooit geprobeerd? -Nee.
Probeer jij het?
Dat was snel.
-Hoe gaat het? -Dat is geweldig.
-Proost, trouwens. -Proost.
Cyprus heeft de reputatie
dat mensen er met een koffer geld kunnen komen...
-Ja. -...en niemand ernaar vraagt.
Je kunt een bedrijf oprichten.
Niemand vraagt iets, behalve: 'Geef ons wat geld.
'Hier zijn je raad en je aandeelhouders.'
-Zo was het vroeger, denk ik. -Oké.
Vroeger konden mensen het zo aanpakken,
maar het werd veel strenger na de crisis.
Gewone advocatenfirma's op Cyprus
zouden de wet niet durven overtreden.
-Nu? Oké. -Nu.
Maar die praktijken leidden tot de crisis van 2012 en 2013.
Weet je nog wat er in de VS gebeurde in 2008 en 2009
toen de banken omvielen en de overheid ze omhooghield?
Er was een film over.
De overheid koopt $125 miljard aan Amerikaans bankkapitaal
in de komende dagen.
Een investering.
Hetzelfde gebeurde op Cyprus in 2013.
Maar Cyprus was zo vol van crimineel geld
dat het banksysteem tien keer zo groot was als de economie.
Het land kon het zich niet veroorloven de banken uit te kopen.
Dus er was iets wat men de 'bail-in' noemt.
De banken namen tien procent van de grootste depositeurs af.
In ruil daarvoor werden de rekeninghouders deeleigenaren van de banken.
De nieuwe aandeelhouders zijn de depositeurs
wier stortingen zijn veranderd in aandelenvermogen.
Oké.
Maar het ging alleen over stortingen boven €100.000.
Maar vier procent van de depositeurs had te maken met de bail-in.
Wie waren die vier procent?
Russische en Oekraïense oligarchen.
Wauw, oké.
Vroeger was het moeilijk om te weten
hoeveel Russisch en Oekraïens geld in het systeem zat...
-Oké. -...vanwege de geheimhouding.
Door de bail-in beseften we dat de helft van het geld
van de bail-in aan Russen toebehoorde.
Zoals Viktor Vekselberg, die, naar men zegt, Mr Poetin goed kent.
Hij staat op de sanctielijst van de VS.
Oké. Dat klinkt problematisch.
Ja.
Hartelijk bedankt.
Heeft die vier procent
een meerderheidsbelang in die banken?
Ja, natuurlijk. De aandeelhouders beslissen
wie er in de raad zit.
En stellen die mensen het beleid op en nemen zij de beslissingen?
Absoluut.
Waarom willen mensen zo de banken beïnvloeden?
De banken kunnen van binnenuit beroofd worden.
Wie de bank in handen heeft, kan de bezittingen roven.
En er is de mogelijkheid tot belastingontduiking.
Het is een vruchtbare grond voor corruptie.
Toen de bank van Cyprus meer kapitaal nodig had,
haalde de bank Wilbur Ross erbij om een groep investeerders te leiden.
-Sorry, wat? -Wilbur Ross.
-De minister van Economische Zaken. -De huidige... Ja.
-Onze minister van Economische Zaken? -Ja.
Wilbur Ross, de minister?
Ja.
Hij werd vicevoorzitter van de bank in 2014.
Wilbur Ross zat tot voor kort in de raad.
Hij trad af toen hij minister werd.
Niettemin waren twee aandeelhouders
één Amerikaanse politieke prominent
en één Russische zeer politieke prominent.
Ik heb de fles nodig door wat je net vertelde.
Is er nu echt meer toezicht?
De regels zijn anders voor verschillende mensen.
Sommigen kunnen de regels overtreden
in het voordeel van de rijken en machtigen.
Dat is gevaarlijk voor de hele wereld, niet alleen Cyprus.
Het is overal een gevaar.
Voor Europa, voor de VS.
Wereldwijd worden regels als die op Cyprus
toegepast op sukkels zoals ik
die een miljoen willen witwassen.
Maar de grote jongens, die met een paar miljard,
kunnen hun geld makkelijk witwassen als ze de bank leiden.
Er stroomt meer geld dan ooit door de illegale schaduweconomie.
Maar dat geld is in handen van een veel kleinere en rijkere groep.
Zie witwassen als frauderen bij je wiskundetentamen.
Je krijgt de antwoorden op een onderhandse manier
en je doet alsof dat je eigen harde werk is.
Frauderen was iets wat iedereen kon doen
als die luie wiskundehaters zich ertoe zetten.
Je schrijft formules op je hand, verstopt antwoorden in je pet,
je flirt met de nerd, terwijl je alles overschrijft.
Maar in de hele wereld
hadden scholen door hoe er gefraudeerd werd
en ze maakten regels.
Net als de antiwitwaswetten
die overal ter wereld werden doorgevoerd.
1986 - Witwascontrolewet 1989 - Financiële taskforce
1990 - FinCEN - 1998 - Internationaal witwasinformatienetwerk
2001 - IMF - 2001 - Patriot Act
Zo. Wat een hervormingen.
Frauderen werd veel moeilijker voor kleine, corrupte idioten zoals zij.
Nu zijn de mensen die kunnen frauderen en witwassen,
degenen met de juiste relaties en kennis
over de ingewikkelde mazen van de wet.
Hé, gast. Is dit de Griffin-zaal?
Natuurlijk. Mijn vader heet Griffin.
RIJKE EIKEL
Als het tijd is voor het tentamen...
Is dit het tentamen?
Hé, docentje. Kom eens hier.
Je ziet er goed uit.
Heb je buikspieroefeningen gedaan voor het zwembadfeestje?
Ja.
Mag ik je buikspieren zien?
Zijn relaties en rijkdom motiveren me om weg te kijken
en ik kan beweren dat ik niks weet.
Als ik voor de ethische commissie kom, omdat ik help frauderen,
zeg ik: 'Natuurlijk niet.
'Ik liet een student mijn lichaam zien.'
En dat doen de miljardairs en de oligarchen.
Rijke charmeurs met goede connecties
frauderen en krijgen hun diploma,
zodat ze nog rijker kunnen worden.
Snapte je niet waarom rijke jongeren
altijd verder kwamen, terwijl ze debielen met zelfvertrouwen zijn?
Dit is het witwasprobleem.
Maak wetten voor de kleine criminelen
en haal toezicht weg bij de grote criminelen die banken hebben
en de inkomsten verdelen onder hun vrienden.
Wat hou je over?
Een zwembadfeestje bij Griffin.
Ik haat mezelf.
Als witwassen een luxe is voor grote criminelen,
heb ik een echte jager nodig.
Felix Sater is betrokken geweest bij schimmige zaakjes
met verdachte personen,
maar ook bij gerespecteerde bedrijven met banden met de overheid.
Hij heeft fraude gepleegd voor de Russische maffia
en het helpen verijdelen
van aanslagen op George W. Bush en Colin Powell.
Hij heeft ook goed verdiend aan witwassen.
Misschien weet hij hoe een crimineeltje als ik een miljoen dollar kan witwassen.
-Je kunt naar boven. -Bedankt.
Je bent zowat de interessantste man ter wereld.
Ik moet tequila of zo inschenken.
Hou je van tequila?
Van margarita's,
maar ik moet ze nu drinken uit plastic bekers.
Felix heeft ooit iemand met een margaritaglas aangevallen.
Dat was maar het begin van zijn avonturen.
Ik ging naar Dubai...
JUWELENSMOKKELAAR
CIA-MEDEWERKER - VOORMALIG WITWASSER
...om te kijken hoe Al Qaida geld witwast.
Zo raakte ik betrokken bij de jacht op Bin Laden.
Ik moet vrijdag getuigen in de senaat tegenover senator Feinstein.
Je kunt diamanten het beste in je scrotum verbergen.
Stop je ze eronder?
Je stopt ze onder je ballen.
Ongelofelijk.
Ik had een succesvolle Wall Street-carrière.
Die eindigde slecht met die margarita.
De tegenstander wilde de aanklacht laten vallen,
maar de openbare aanklager niet.
Toen werd ik veroordeeld voor mishandeling.
De advocaat had $100.000 nodig voor het hoger beroep, ik werd vader,
ik had geen geld en zo begon ik
aan wat ik de duistere kant van Wall Street noem.
Ik verdiende veel illegaal geld.
Dat moest witgewassen worden.
Maar nu
-liggen mijn witwasdagen achter me. -Ja.
De afgelopen 20 jaar heb ik geprobeerd mijn schuld in te lossen.
Ik heb met elke overheidsorganisatie in dit land gewerkt
en ik laat precies zien hoe het moet.
Ze hebben het me gevraagd.
Dus help ik ze met het tegenhouden van witwassen
en diefstal van activa en dergelijke.
Zijn er dingen die we als land moeten doen
om witwassen te voorkomen?
Ja, maar de realiteit is dat je witwassen niet kunt tegenhouden.
Je kunt het nooit volledig uitbannen.
Want het soort toezicht dat je moet hebben
om witwassen tegen te houden,
wurgt het financiële systeem, zodat het niet meer werkt.
Vrije doorstroom van geld, handel,
het gemak waarmee we producten kunnen kopen.
Hoe makkelijker we zaken kunnen doen, hoe makkelijker je kunt witwassen.
Interessant.
Daarom zal witwassen altijd bestaan.
Wat staat nu boven aan de lijst van witwassen?
Wat zijn nu de makkelijkste plekken?
Het grappige is dat het meeste witgewassen geld
in en uit de VS stroomt.
Wauw, oké.
Al die landen die Amerika haten, brengen hun geld naar Amerika,
omdat het er veilig is en niemand het ze afneemt,
tenzij ze iets crimineels doen.
Daarom willen ze hier auto's, appartementen en huizen kopen.
Dus wij hebben de eerste plek qua witgewassen geld.
Verdorie.
Het grootste doorgeefluik voor witwassen in de Verenigde Staten
is Delaware.
Wat maakt Delaware de eerste plek waar mensen geld witwassen?
Delaware heeft heel bedrijfsvriendelijke wetten.
Daarom hebben de meeste beursgenoteerde ondernemingen
hun adres in Delaware.
Voor witwassen is het een topstaat.
Ik kan nu bellen
en binnen een halve minuut
heb ik een bedrijf in Delaware.
-Wauw. -Ja.
DELAWARE - DE EERSTE STAAT
Delaware was de eerste staat die de grondwet onderschreef.
Delaware is zo zakelijk georiënteerd
dat zelfs het motto van de staat, 'De eerste staat',
opschept over hoe snel het administratie verwerkt.
Er is geen betere plek om exotisch, Ferrari-rijdend drugsgeld
te transformeren in onopmerkelijk Ford Fiesta-geld.
Delaware is de staat van witwasgeld.
Het was lastig om een lege vennootschap op te richten op Cyprus,
maar in Delaware is het makkelijk.
En ik hoef niet eens naar Delaware.
Ik ga online, beantwoord een paar vragen
en geef mijn bedrijf een naam.
Net als Cyprus is Delaware klein
en heeft het geen diverse economie.
Dus de staat besloot om de makkelijkste plek te worden
om een bedrijf op te richten.
En je hoeft niet eens in Delaware belasting te betalen
als je er niet woont.
Dat is perfect, want ik heb een andere woning in gedachten.
Maar eerst heb ik veel meer geld nodig.
Wauw.
Dan ga ik terug naar Cyprus
om bankkapitaal te kopen en aandeelhouder te worden.
Daarna is het makkelijk.
Het enige wat ik moet doen, is een ambtenaar omkopen...
EVEN WACHTEN
...en ik ga genieten van de luxe vastgoedmarkt op het eiland
en met mijn schone geld een hip paleisje kopen.
Wat een prachtuitzicht.
Onze advocaten willen dat we benadrukken
dat dit een legaal vastgoedbureau is
dat nooit een huis zou verkopen aan een witwasser.
Ik wil dit huis kopen.
Kunnen we een bedrijf oprichten, zodat niemand me kan vinden?
Ja, teken hier.
Nu moet ik wachten tot iemand dit huis van me koopt,
zodat ik schoon geld heb dat ik kan gaan uitgeven hoe ik maar wil.
Zo, wat een hervormingen.
...'86.
2018.
Reken maar uit.
Dat kan ik.
Het is 20... Het is 30...
Onmogelijk.
Maak je tentamen.