In deze aflevering nemen we corruptie onder de loep.
Noem me cynisch, maar soms voelt het alsof we in corrupte tijden leven.
Waar je ook kijkt, gebruiken mensen in topposities
die posities om zichzelf te verrijken.
Soms schuiven de machtigen belangrijke overheidscontracten
hun vriendjes toe.
Soms moet je ze steekpenningen betalen.
Soms zijn ze verantwoordelijk voor grof misbruik van kapitaal en...
Kunnen we even stoppen?
Kunnen we geen betere achtergrond betalen
of een locatie of zo?
En de plant dan?
Wat is daarmee?
Het is een heel dure plant.
Nee, glimmend. Zoals deze.
Sorry dat ik een klootzak ben.
Sorry, allemaal.
Maak je geen zorgen.
Mijn mond.
Niet een van 20.
Ja, dat is goed.
Begin opnieuw. Hoe heet hij?
Kal, schat.
Dit is corruptie.
CORRUPTIE
Of je het leuk vindt of niet, we zijn verbonden door geld.
Ik ben Kal Penn en ik verken dit grote beest
dat de wereldeconomie heet.
Er is veel corruptie op de wereld.
Wereldwijd kost corruptie jaarlijks zo'n $2,6 biljoen.
Zo schaaft die vijf procent van het wereldwijde bnp af.
Volgens de Wereldbank is corruptie een van de primaire redenen
dat rijken rijker worden en armen arm blijven.
EET DE RIJKEN
Wat corruptie zo moeilijk te bestrijden maakt,
is dat het niet één ding is, zoals omkoping.
Het is een heel buffet aan gluiperige activiteiten.
Van het verkopen van senaatszetels
tot privégebruik van vliegtuigen die de belastingbetaler betaalt.
Maar hoe beïnvloedt corruptie de economie?
BERKELEY - CALIFORNIË
Daarom ga ik naar de universiteit
en met iemand praten die die vraag jaren heeft bestudeerd.
De voormalige Amerikaanse minister van Arbeid, Robert Reich.
Bedankt hiervoor. Ik ben al een tijdje fan van je.
Als de serie uitkomt,
kun je dat dan vertellen aan je 2,5 miljoen Facebook-volgers?
VOORMALIGE MINISTER VAN ARBEID
Misschien. Ik wil wel helpen, als ik dat kan.
Wat als ik je een origamidoosje gaf?
Echt mooi.
Kijk, er ziet iets in.
Ja, dat is geld.
Wil je ons nu noemen?
-Nee. -Verdorie.
Robert Reich is schijnbaar een integere man.
Wat verfrissend voor iemand
die lang in het Witte Huis heeft gewerkt.
In drie Witte Huizen eigenlijk.
Hij was minister van Arbeid onder Clinton,
daarvoor voor Carter en daarvoor voor Ford.
Nu focust Reich op hoe de corruptie op Wall Street
en in de politieke lobby Amerika beschadigt.
Hij heeft er zelfs een film over gemaakt.
ONGELIJKHEID VOOR IEDEREEN
Hoe definieer je 'corruptie'?
Corruptie is de betaling
voor dingen die de maatschappij verboden vindt
en volgens de meeste mensen niet
gekocht of verkocht mogen worden.
De richtlijn is:
'Vinden de meeste mensen dit verkeerd?'
Als het een betaling is waar wij bij betrokken zijn, en ik zeg...
'We praten er zo over.
'Mijn hand ligt onder de tafel en dat mag je niemand zeggen.'
Het is duidelijk dat we iets verkeerds doen.
Als het niet tegen de wet is, dan wel tegen de geest van de wet.
Kun je toelichten
hoe de ergste vormen van corruptie eruitzien,
maar ook een paar gewone voorbeelden geven
die we niet zien als corrupt?
Eén voorbeeld is smeergeld.
Stel, je bent een arts
en de medicijnenfabrikant geeft je een fooi
gebaseerd op het aantal mensen dat je mijn medicijn voorschrijft.
Dat is niet goed voor de persoon die je patiënt is.
Je plicht is jegens de patiënt, niet de medicijnenfabrikant.
Als dat absoluut corruptie is,
is ons politieke systeem dan corrupt,
gezien de sectoren die lobbyisten betalen
of direct geld geven aan kandidaten?
Die kandidaten stellen dan wetten voor of stemmen in het belang van dat bedrijf.
Is dat corruptie?
Dat is quid pro quo. Dat is corruptie.
Veel Amerikanen zeggen dan:
'Dit is gemanipuleerd in het voordeel van rijkelui,
'grote bedrijven en Wall Street.'
Zijn er ook kleinere vormen?
-Zijn er dingen die... -Ja.
Omkoping op kleine schaal geeft de bevolking het idee
dat smeergeld accepteren aanvaardbaar is.
Het is aanvaardbaar om te pikken.
Het is aanvaardbaar om de werkgever wat af te nemen.
Dat is allemaal slecht.
In economische termen
is corruptie een groot negatief element.
De landen die het corruptst zijn,
groeien het langzaamst en ontworstelen zich het minst snel aan armoede.
Als je de deur naar corruptie openzet, vliegt alles erdoorheen.
De deur gaat steeds verder openstaan
en de economie kan niet goed groeien.
Je kunt een hele bibliotheek vullen
met manieren waarop corruptie economieën ondermijnt.
Maar soms begint het klein.
In India komt lagere corruptie, of kleinschalige corruptie,
veel voor in de vorm van omkoping.
Volgens een onderzoek van Ernst & Young onder de top van het bedrijfsleven
zegt 83 procent dat steekpenningen hen ervan weerhoudt te investeren.
Ik spreek met een groep professionals uit de middenklasse
om te horen hoe het is om te leven met kleinschalige corruptie.
Ik weet hoe corruptie werkt. Ik heb in India gewerkt,
dus ik heb het ervaren.
Als kind weet ik nog
dat er een lange rij voor de douane was.
ANESTHESIST
Het is geldklopperij.
Mijn moeder is heel hard en zegt: 'Ik betaal je niks.
'Ik kom niks verkopen.' Ze is keihard.
Ze is geweldig.
Ze schreeuwt terug naar de douanemedewerkers
die haar geld willen.
EIGENAAR BEDRIJF
Ik ben net zoals je moeder.
Ik zeg: 'Ik betaal niet,
'want ik heb niks misdaan.'
Als ik wel iets heb misdaan,
geef me dan een boete.
Is dat gebeurd?
Ik heb geruzied met politiemannen en -vrouwen.
Mijn moeder moest erbij komen
en gewoonlijk betaalt ze ze af.
Waar ben je bang voor? Ben je ergens bang voor?
Ja.
Misschien mishandelen ze je
of praten ze op een vervelende manier tegen je
en ik heb altijd haast.
Ik gebruik het excuus: 'Het is een noodgeval.'
Dan zeggen ze: 'Je bent toch arts?
'Geef maar 200 in plaats van 400.'
Vragen ze het gewoon?
Ja, dat gebeurt.
Ken je dat?
Iemand in mijn familie had hetzelfde.
Een van mijn neven had een ongeluk gehad.
Ze zijn niet zo rijk, dus ze gingen naar een ziekenhuis
van de overheid.
Zijn been is gebroken en hij kan niet staan.
Hij vraagt een jongen van de afdeling
hem weg te brengen
naar de gipsafdeling.
Die vraagt om geld om hem een rolstoel te geven
en weg te brengen.
Dat heeft gevolgen voor de gezondheid.
Zet je daar geld voor opzij?
Een potje voor corruptie?
Ja, dat doet men.
De vader van een vriend is advocaat.
Mensen komen bij hem
en zeggen: 'We willen een restaurant beginnen
'en we hebben de administratie gedaan.
'Nu moeten we ze onderhands betalen.'
De vader van de vriend zegt:
'Betaal ze. Je kunt me
'zoveel geld geven als je wilt, maar we kunnen niet tegen ze op.
'Betaal ze.'
We zijn er mentaal op voorbereid.
We weten alleen niet
hoeveel we moeten betalen.
Daarom kun je niks apart zetten voor omkoping,
maar je bent voorbereid.
We zijn voorbereid.
Ik kan me voorstellen dat je continu angsten uitstaat.
Ja.
Het is makkelijk voor te stellen hoe kleinschalige corruptie,
zoals omkoping, normaal wordt.
Maar omkoping is maar een van de vele soorten corruptie
die de wereldeconomie serveert.
Dit staat ook op het menu.
Corruptie neemt verschillende vormen aan,
maar ze hebben allemaal te maken met macht.
Stel je voor dat degene die een cafetaria runt,
haar macht uitbuit voor meer dan gratis aardappeltjes.
Dan zou er wijdverspreide omkoperij zijn om bij mij in de gunst te komen.
-Mag ik een dienblad? -'Mag ik een dienblad?'
Weet ik niet. Mag dat?
Kom maar.
Nepotisme is ook een veelvoorkomende vorm van corruptie.
Zoals toen ik mijn broer Derek aannam,
wiens vaardigheid het is om mijn familie te zijn.
Je moet 'gezondheid' zeggen.
Dat is fatsoenlijk.
Dan is er nog zelfbevoordeling,
want waarom zouden we toetjes kopen van een groothandel
als ik mezelf kan betalen?
DUBBELE PRIJS - ENKEL VANDAAG
Pardon. Er zit een pleister in.
Gefeliciteerd. Derek is wat onhandig.
Ik vergeet uitpersing en chantage bijna.
Het zou jammer zijn
als je worstelcoach wist dat je je niet aan je dieet houdt
en dat lekkere toetje eet.
Ga in vrede.
Dan is er nog verduistering.
Dat is gewoon diefstal.
Leg dat onder het matras.
Doe ik, zus.
Corruptie heeft nog nooit zo zoet gesmaakt.
Niet een teennagel.
Verdorie, Derek.
Corruptie valt op als het een paar rotte appels zijn
die geld uit de zakken kloppen.
Maar hoe weet je dat het probleem groter is?
Dat het onderdeel van het systeem is?
Om daarachter te komen,
praat ik met journalist Adam Davidson.
Adam is producent van de serie,
dus ik mag vast binnenvallen.
-Alles goed? -Alles goed?
Hoe definieer je corruptie?
Is corruptie als porno? Weet je het als je het ziet?
Corruptie zien we tegenwoordig als een perversie.
Iets slechts wat verder goedlopende economieën overkomt.
Maar dat idee is heel nieuw.
Als je je een feodale vorst voorstelt,
een koning die absolute macht heeft
en waarbij de boeren het bezit van de koning zijn,
is het woord corruptie betekenisloos,
omdat er niets gecorrumpeerd wordt.
-Zo is het gewoon. -Zo is het gewoon.
Als je iets corruptie wilt noemen,
moet je een functionerende middenklasse-economie bouwen
die gecorrumpeerd kan worden.
Een handige vuistregel
om te bepalen of een land fundamenteel corrupt is,
en niet bij tijd en wijle corrupt,
is de president of de premier te vragen:
'Wie is de belangrijkste persoon in de betonsector in dit land?'
Als diegene dat weet
of nog waarschijnlijker, als die persoon met diegene zakendoet,
is dat een teken dat het land extreem corrupt is.
Wat interessant. Oké.
Beton is het perfecte materiaal
om corruptie onder de loep te nemen.
Zowel hoe het werkt, als hoe het mensen beschadigt.
Wacht, ik maak een creatieve visualisatie.
Prima.
Ja.
Oké, ga door.
Alles wat van beton wordt gemaakt, heeft drie componenten.
Wat men 'granulaat' noemt, zand en grind,
cement
en water.
Het beton maakt in een goed gebouwd betonnen bouwwerk
zo'n 15 procent van al het materiaal uit,
maar beslaat het grootste deel van de kosten.
PIEMEL
Er is dus een grote stimulans om niet veel cement te gebruiken
als men iets bouwt.
Het blijft staan, maar het valt uiteindelijk om.
MEXICO-STAD - 2017
O, mijn god.
Als in het nieuws is
dat er 250.000 zijn gestorven bij een aardbeving,
is dat geen aardbevingsramp, maar een betonramp.
HAÏTI, 2010
In 2010 werd Haïti getroffen door een zware aardbeving
die $8,5 miljard aan schade veroorzaakte
en waarbij 200.000 mensen omkwamen.
SLECHTE CONSTRUCTIE
De overlevenden zeiden dat slecht beton
de reden voor de grote verwoesting was.
Slecht beton had ook dodelijke gevolgen in Turkije in 1999,
in Sichuan in 2008
en in Mexico in 2017.
In sommige gevallen
profiteerden de aannemers die het slechte beton hadden gebruikt,
van de heropbouw.
In Haïti gingen veel bouwcontracten
naar een familielid van de vrouw van de premier,
wat veel vragen opriep.
Wat we in corrupte landen zien,
is dat het basismateriaal van het leven,
zoals beton, drinkwater, elektriciteit
en telefoonlijnen, de saaie dingen,
de bron van ongelofelijke rijkdom wordt voor de elite.
Dat weerhoudt een maatschappij ervan zich te ontwikkelen.
Dan kan een economie niet op een gezonde manier groeien.
Als je dacht dat dat niet in Amerika gebeurde,
werden in 2006
zes aannemers gearresteerd voor hun rol
in een bouwproject in Boston.
Het was het duurste wegenproject ooit.
Het kostte $243 miljard en 15 jaar aan files,
zonder de schade door lekkage en één dode mee te tellen.
VROUW OVERLEDEN BIJ BOUWPROJECT
Corruptie zorgt ook voor minder activiteit
in het legale bedrijfsleven.
Het is een slechte kracht
die het hart
van wat de moderne wereld goed maakt, treft,
Ik begrijp hoe serieus de gevolgen van corruptie kunnen zijn.
Nu wil ik het beest van dichtbij zien.
Misschien kan ik ergens aan den lijve ondervinden
welke corrupte bedrijven er zijn
en misschien het habitat van de rijke vriendjes in het wild zien.
CORRUPT TOURS - PRAAG
Toevallig worden die dingen...
PRAAG
TSJECHIË
...aangeboden door de gekste attractie van Praag.
De Corruptour.
Oké.
Dit is de Corruptour.
Wat we in Praag laten zien,
is het beste van het slechtste.
Petr Šourek kreeg in 2012 het idee voor de Corruptour.
OPRICHTER, CORRUPTOUR
Sindsdien blijft het Tsjechische parlement
hem omkoperij en smerige zaakjes opdienen
om mee te werken.
Zoals in 2013,
toen de premier, die zich hard opstelde tegen corruptie,
ontslag nam wegens omkoping.
Als corruptietour houden we van corruptie.
We houden ervan dat ze schimmige deals sluiten
en dat openlijk doen, in het openbaar.
Dan heb je meer verhalen.
Ja, natuurlijk.
Praag is de stad die Petr alsmaar nieuw materiaal geeft.
Zoals de Blanka-tunnel, een bouwput die over budget is.
$267,3 MILJOEN OVER BUDGET
Het is de Oost-Europese versie van het project in Boston.
Het Motol-ziekenhuis,
waar artsen vippatienten een voorkeursbehandeling gaven.
De tour gaat er niet meer heen,
omdat het management zei dat Petr moest betalen als hij wilde komen.
Wat vind je leuk aan je baan?
Wat vind je het leukst aan deze rondleidingen geven?
Corruptie wordt in stand gehouden door het bedrijfsleven.
Dit bedrijf wordt in stand gehouden door corruptie.
Dat is cool.
Op een legale manier, oké?
Petrs Corruptour is een luchthartige oorvijg terug
naar de machthebbers die de Tsjechen hebben belazerd.
Snacks zijn inbegrepen.
-Nu kun je bijten. -Erin bijten?
Zitten er noten in? Oké.
Er zit zelfs een diploma-uitreiking bij.
Ik heb geld gegeven voor deze master in corruptie
en zo hoort het ook.
Voor een beter begrip
wil ik iemand spreken met een serieuzere aanpak.
Ik kom voor David Ondrácka.
-Ga maar naar boven. -Bedankt.
Transparency International is een belangrijke anticorruptieorganisatie
met 100 kantoren overal ter wereld.
DIRECTEUR, AFDELING TSJECHIË
David Ondrácka is een van de experts die tegen corruptie strijdt.
Hoewel David bloedserieus is als het gaat om corruptie bestrijden,
wil hij, net als anderen in Praag,
er ook iets grappigs mee doen.
Zoals dit educatieve corruptiebordspel.
Het doel van het spel is om heel rijk te worden
en veel politici in je zak te krijgen.
Dus je gebruikt geld om hun invloed te kopen.
Veel mensen die kijken,
zeggen: 'We zijn de sjaak.
'Ik kan er nooit iets aan veranderen.'
Maar dat geloof jij niet, anders werk je hier niet.
Strijden tegen corruptie
is niet iets eenvoudigs.
We hebben sterke tegenstanders,
zowel qua geld als qua macht.
Maar toch kunnen we iets veranderen.
Maar op veel plekken
is het heel gevaarlijk.
Je riskeert je leven.
Ik ben een politiek persoon, dus ik neem deze rol graag op me
en ik vind het leuk om te doen.
Een van de anticorruptiestrategieën van Transparency International
is de corruptieperceptie-index.
Die ondervraagt internationale zakenmensen
en rangschikt de 180 landen van de wereld
op hun reputatie voor betrouwbaarheid. Nummer één is de beste...
1 NIEUW-ZEELAND
...en 180 is de slechtste.
180 SOMALIË
Wat is de prijs van corruptie en waarom is het zo'n probleem?
Het eenvoudige antwoord is geld, natuurlijk.
Het publieke geld dat hoort te stromen
naar specifieke openbare diensten, wordt gebruikt
om zakken te vullen. Zo eenvoudig is het.
Als je dieper graaft, ontdek je
ongelofelijke verhalen en processen.
De contracten van de overheid worden
op grote schaal gemanipuleerd.
Dat is uiteindelijk de hoogste vorm van corruptie.
Dat is leuk en aardig, maar het is niet grappig.
Hoe maken we het grappig?
Er is niks grappigs aan corruptie.
Zeker op het hoogste bestuursniveau.
Dat is grootschalige corruptie.
De heerser van mijn land heeft zijn macht en geld stevig in handen
en hij wil als een god behandeld worden.
Daarnaast bespioneert hij iedereen.
Zijn vriendjes worden dik en rijk,
terwijl de rest zich kapotwerkt in de fabrieken.
Hij gaf zichzelf zelfs een belachelijke naam.
De Kerstman.
Het begon toen de Kerstman een essentieel goed in handen kreeg.
Kerstcadeautjes.
Nu moeten mensen hem omkopen met melk en koekjes.
Maar mensen als wij, die daadwerkelijk de cadeautjes maken,
zijn zo ondervoed dat we niet eens goed groeien.
HET IS ERGENS KERSTAVOND
Er is geen stimulans om hard te werken of te innoveren,
omdat de Kerstman met de eer strijkt.
Je beseft niet eens hoeveel macht hij heeft over mensen.
Zoals ouders.
Ouders kopen een cadeau voor hun kinderen met hun eigen geld
en zeggen dat de Kerstman het voor ze kocht.
Wat een domme kuddedieren.
Grootschalige corruptie heeft een ander kenmerk.
De regels veranderen
en alleen mensen belonen die de Kerstman lief vindt,
en de rest straffen met deze troep.
Die eikel houdt lijsten bij.
HIJ MAAKT EEN LIJST
Mensen staan uren in de rij
om aan zijn voeten te mogen smeken.
Die kerel doet niks.
Hij werkt één dag per jaar.
Hij zegt: 'Ho, ho, ho. Kom op schoot zitten.'
Prima, joviale klootzak.
Hij is hier.
De noordelijke politie.
Vertel mijn verhaal.
Zet me niet op een boekenplank.
MALEISIË
Eén land dat door grootschalige corruptie wankelde,
is nummer 62 op de ranglijst van Transparency International.
MALEISIË
Maleisië heeft net een enorm corruptieschandaal doorstaan.
U ziet er gelukkig uit.
Mag ik u vragen waarom u geen ontslag nam wegens uw betrokkenheid
bij een corruptieschandaal op wereldniveau?
Wat de krantenkoppen haalde, was de ontdekking
dat de premier
een betaling van $700 miljoen
in één keer naar zijn rekening had overgeschreven.
Dit is Clare Rewcastle Brown.
De journalist die het verhaal bracht
dat de Maleisische premier, Najib Razak,
geld pakte uit een investeringsfonds, 1MDB, dat in handen van de staat was.
Er was veel positieve publiciteit over hoe hij het geld bijeen zou brengen
en het ging investeren voor Maleisië.
Zo zou Maleisië rijk worden,
middels die winstgevende investeringen.
1MDB bracht miljarden bijeen van investeerders wereldwijd,
waaronder Goldman Sachs en de Saudische koninklijke familie.
Maar dat geld stroomde niet terug naar het Maleisische volk.
Het geld ging naar de rekeningen van de tussenpersoon, Jho Low...
MALEISISCHE FINANCIER
...die nu een internationale reputatie heeft
als de playboy van de westerse wereld.
Jho Low werkte samen met de premier aan de witwaspraktijken.
Hij gebruikte het geld van 1MDB
om jachten en een Picasso te kopen
en te feesten met beroemdheden, zoals Paris Hilton en Ludacris.
En natuurlijk, Leo.
Die ontmoette hij toen hij, jazeker, The Wolf of Wall Street financierde
met Najibs stiefzoon, Riza Aziz.
Jho Low gaf Leo zelfs een Picasso als blijk van zijn vriendschap.
Zoals vrienden dat doen.
Het is symptomatisch.
Dit gebeurt altijd in deze kleptocratische zaken.
-Het geld gaat de wereld over. -Ja.
Terwijl Jho Low overal feestte,
leidden de premier en zijn vrouw, Rosmah Mansor,
een weelderig leven
met villa's, dure auto's en Birkin-tassen.
TOT $150.000 (PER STUK)
Ondertussen steeg de Maleisische schuld.
$25 MILJARD
Ze gaven je nogal prikkelende verhalen.
Het is niet alsof ze het stiekem deden in de hoop dat niemand het merkte.
Journalisten schreven geen kritische stukken over de regering.
Ze waren te bang
om te beginnen aan een kritisch stuk.
Dus ik zei:
'Journalisten hebben een kritische functie ten opzichte van de autoriteit.
'Ze moeten de autoriteiten controleren.'
Het verhaal ging maar door.
Hij probeerde het tegen te houden en mij tegen te houden.
Vanaf toen, gedurende twee jaar,
gebruikte de premier al zijn macht
om niet uit het ambt gezet te worden.
Dat maakte mensen nog bozer.
Iemand die over Najibs activiteiten las
en er kwaad om werd,
had veel spuitbussen en veel stickers.
Graffitikunstenaar Fahmi Reza.
Mijn politieke bewustzijn
en mijn rebelse mentaliteit
komen uit de punkmuziek.
Tegen mensen die zeggen:
'Punk hoort niet thuis in onze oosterse waarden',
zeg ik: 'Rot op.'
KUNSTENAAR EN ACTIVIST
Fahmi was het zat dat de staat van het volk stal
en kanaliseerde die frustratie in kunst
door posters te maken met Najib als clown.
WE ZIJN ALLEMAAL CORRUPT HIER
Op de poster staat: 'We zijn allemaal corrupt hier.'
Kun je me vertellen
hoe dat de Maleisische mensen dag in, dag uit raakt?
De premier en zijn vrouw leiden
een luxeleventje,
met hun Birkin-tassen en diamanten,
terwijl mensen in armoede leven,
zonder schoon kraanwater,
zonder elektriciteit en soms zonder dak boven hun hoofd.
1MDB liep enorme schulden op
door corruptie en slechte investeringen.
Wie moet dat betalen?
Wij. De belastingbetalers.
In 2015 introduceerde de regering
een nieuw belastingsysteem, de GST.
De goederen- en dienstenbelasting.
Zo moeten we meer betalen
voor hun schuld, hun corruptie.
Nadat ze die belasting introduceerden,
stegen de kosten van het levensonderhoud meteen.
Het is duurder om eten te kopen.
Zo raakt het ons in ons dagelijks leven.
Degenen die het niet meer pikken,
doen dit.
Je hebt een uitlaat nodig.
Ik heb dit beeld bedacht.
Dit is mijn eerste poster.
Cool.
Het is Najibs portret van zijn Facebook-pagina
en ik tekende een clown op zijn gezicht.
Ik postte het op al mijn social media-accounts.
DE TIJD IS OM
Ik neem aan dat het toen serieus werd.
Er heerst een angstcultuur in Maleisië,
omdat de politie en de autoriteiten
zoveel macht hebben en je kunnen arresteren.
Dat overkwam mij ook.
Ik werd schuldig bevonden en ging de gevangenis in
wegens één simpele tweet.
Hoelang?
Eén maand in de cel en een boete van 30.000 ringgit.
Dat is 6000 à 7000 dollar.
Moge de kracht bij je zijn?
Tijdens de twee jaar daarna
werd de clownkarikatuur een symbool van protest.
Die groeide uit tot een hele beweging
van weerstand en verzet
tegen Najib en zijn corrupte regering.
Mensen als Fahmi en Clare gebruikten hun stem
om het verzet aan te wakkeren.
Algauw gingen de sluizen open en voegden nieuwe stemmen zich erbij
met het doel om Najib af te zetten.
Kun je je huidige politieke relatie met je vader beschrijven?
Wie is je vader? Waarom praten we met je?
Wie mijn papa is? Dat is...
Ik bedoel het niet op een rare manier, maar prima.
-Wie is je papa? -Ja.
PARLEMENTSLID
Nurul Izzah Anwar zit in het Maleisische parlement
en werd gearresteerd, omdat ze zich uitsprak tegen de regering.
Ze nam het op voor haar vader, een oppositieleider,
die meermaals werd opgesloten door de Maleisische staat
op basis van aanklachten die men politiek gemotiveerd noemde.
Je vader heeft zich lang uitgesproken tegen corruptie.
Voor Najibs coalitie was het te veel.
Het was zo zonneklaar, de corruptie.
Het tonen van die ongelofelijke weelde.
Mijn god, de Birkin-tassen.
We hebben het record...
We hebben het record voor de meeste Birkin-tassen ter wereld.
Mensen zaten financieel in het nauw.
Hij introduceert
de goederen- en dienstenbelasting.
De prijzen stegen, maar hun loon niet.
Het was een schok,
want Maleisië is een sociaal land.
Er is een sociaal vangnet.
We willen de kloof tussen rijk en arm kleiner maken.
Armoede is een probleem.
Er zitten kinderen in sociale woningbouw in Kuala Lumpur
die niet meer dan één keer per dag kunnen eten.
De ondervoeding is erger dan in Ghana.
Na een tijdje werd het kookpunt bereikt.
De mensen pikten het niet meer.
Tijdens de verkiezingen in 2018
zou Najibs partij volgens de peilingen makkelijk winnen.
Maar een boze bevolking kwam in groten getale opdagen,
bewees dat de peilingen het mis hadden en stemde hem weg.
PREMIER VERSLAGEN - OPPOSITIE WINT
Dat de 92-jarige Mahathir Mohamad de nieuwe premier is
en zijn vicepremier, Anwar Ibrahim, Nuruls vader, is,
die uit de gevangenis is,
wordt vergeleken met toen Nelson Mandela president werd.
Nu verwachten mensen van je
dat er wetten tegen corruptie komen.
Hoe weet je wat haalbaar is,
wat belangrijk is, waar je je voor inzet?
Het wordt een lastige tijd voor Maleisië.
Economisch zullen we lijden
door de stijgende schuld van 1MDB.
We moeten die goed afhandelen,
zodat de gewone Maleisiër er geen last van heeft.
Wat er ook gebeurt, we moeten dit afmaken.
De bezittingen van Najib en zijn vrouw zijn in beslag genomen.
Ze zijn allebei aangeklaagd voor corruptie.
Ook Jho Low, die ondergedoken is, is aangeklaagd.
CHINA VERLEENT JHO LOW ONDERDAK
Om het nog erger te maken, heeft Leo zijn cadeau geweigerd
en zijn Picasso aan de FBI gegeven.
Nu Nuruls vader het land gaat leiden,
is er hoop voor een corruptieloos Maleisië.
Maar hoe realistisch is het corruptie totaal te bestrijden
als die de maatschappij op het hoogste niveau heeft geïnfiltreerd?
Voor het antwoord hoef ik niet ver,
omdat de buurman van Maleisië, Singapore,
die tot 1965 onderdeel was van Maleisië,
zo'n reputatie heeft voor een gebrek aan corruptie, dat het bijna eng is.
Maar voordat we erachter komen hoe dit eiland zo netjes werd,
moet ik eerst een paar dingen kwijt.
Singapore staat bekend om zijn extreem onprettige wetten.
Als je een openbaar toilet niet doorspoelt, krijg je een boete van $150.
Als ik iets belangrijks moet doen en de wifi van mijn buurman leen,
geldt dat in Singapore als hacken.
Ik krijg wellicht een boete van $10.000 en moet misschien drie jaar de cel in.
Misschien wil ik genieten van een tropisch briesje
terwijl ik strijk.
Naakt zijn in je eigen huis met de ramen open
kan leiden tot een boete van $2000 en drie maanden cel.
Een muziekinstrument bespelen op irritante wijze
kan je $1000 kosten.
Verder moet je vermijden:
kauwgom verkopen,
water op een perron drinken
en duiven voeren.
Als je graffiti spuit, kun je de cel in gaan, een boete krijgen
en tussen de drie en acht stokslagen krijgen.
Wel uien, champignons en extra saus, maar geen kaas.
Ja, het is een beetje raar...
Dit is niet verboden. Ik bestel een pizza.
Oké, ik ben klaar.
Singapores strenge wetten maken deel uit van een aanpak van onderen
in de strijd tegen corruptie.
Als iedereen te bang is om kleine criminaliteit te overwegen,
zullen ze zware misdaden niet riskeren.
Zou je iemand omkopen in een land
met zuilen waar je je corrupte vrienden en buren kunt aangeven?
CORRUPTIEKLACHTEN
CORRUPTIEMELDING- EN ERFGOEDCENTRUM
Corruptie is net een vorm van kanker.
Die begint met iets kleins, maar als je die niet bestrijdt
in een vroege fase, verspreidt die zich door het lichaam.
Als dat gebeurt, stort het hele lichaam in.
Chin Wee Liam is de adjunct-directeur van openbaar onderzoek
bij het bureau voor onderzoek naar corrupte praktijken.
Een overheidsorganisatie die corruptie zeer serieus neemt
en er trots op is dat ze die serieus neemt.
Het bureau heeft zelfs een anticorruptiemuseum,
dat groots politiewerk als kostbaarheid tentoonstelt.
Een werkster lapte de regels aan haar laars
toen ze in een station water dronk.
De beveiliger die haar daarop betrapte,
vroeg $300 om haar te laten gaan.
In dit geval hebben we de beveiligers aangeklaagd.
Oké.
Het lijkt een kleine overtreding,
maar als je die toestaat,
weet je waar die toe leidt.
Onze oprichters waren vastbesloten
corruptie in Singapore uit te roeien.
Meteen vanaf het begin.
Daarom hanteren we in Singapore een nultolerantieaanpak.
Die aanpak lijkt te werken.
Singapores reputatie voor anticorruptie trok bedrijven.
Dat leidde tot economische voordelen.
Buitenlanders durfden hier te investeren.
Daardoor is het een belangrijk zakelijk centrum in Azië.
Vorig jaar, in 2017,
hebben we 103 zaken onderzocht.
Zijn er patronen in de soorten corruptie
die je vaak ziet voorkomen?
De meerderheid is kleine overtredingen,
maar we hebben ook corruptie
waarbij een hoge ambtenaar betrokken is,
of belangrijke zakenlui in de privésector.
We moeten hier wel opmerken dat, ondanks
de hoge score van Transparency International,
Singapore afgrijselijk scoort qua persvrijheid.
PERSVRIJHEID - SINGAPORE 132/180
Het is lastig objectief inzicht te krijgen
in corruptie op grote schaal die niet wordt gemeld,
maar vorig jaar was er een groot schandaal
waarbij een booreilandbouwer uit Singapore...
KEPPEL VERSTOORT SINGAPORES SCHONE IMAGO
WAT GEBEURDE ER MET SCHOON SINGAPORE?
...steekpenningen betaalde om klanten binnen te halen.
Het schandaal was schokkend voor Singaporezen zoals Eugene Tan.
Wat voor de Singaporezen schokkend was
toen het Keppel-schandaal uitkwam,
was dat Keppel gelieerd was aan de regering.
-Oké. -Oké?
Aan de regering van Singapore?
Ja. Die bedrijven zouden nooit betrokken durven zijn
bij corrupte praktijken in Singapore.
Maar er gelden dus andere regels
als ze in het buitenland opereren.
Is het idee van geen corruptie, streng zijn tegen elke prijs,
houdbaar voor een land als Singapore?
Het is een continue strijd.
Toen we zelfbestuur kregen van de Britten,
was corruptie wijdverspreid.
Er is hier niks.
We importeren ons voedsel
en ons water.
Er zijn geen natuurlijke bronnen.
Daarom moesten we
ons relevant maken voor de wereld
op onze eigen voorwaarden. Wat voor ons werkte,
was een plek te zijn waar mensen zaken kunnen doen,
kunnen investeren en de regio kunnen ontdekken.
Corruptie mag daar geen deel van uitmaken,
omdat de maatschappij
vreselijk zou verarmen en investeerders zouden wegblijven.
'Vertrouwen' betekent voor mij
ons betaalmiddel.
Er is dus geen ruimte om achterover te leunen.
Als je praat over de strijd tegen corruptie,
betekent dat het goede doen,
zelfs als niemand kijkt.
Maar als een strenge nultolerantieaanpak
tegen corruptie niet alles oplost,
zijn er nog andere manieren om corruptie tegen te houden?
BOMBAY
Om daarachter te komen, moet ik terug naar India,
waar een onorthodoxe denker een ongewoon perspectief heeft.
VOORMALIGE HOOFDECONOOM WERELDBANK
Professor Kaushik Basu was hoofdeconoom bij de Wereldbank
en economisch hoofdadviseur van de Indiase regering.
Hij zegt dat we verkeerd omgaan met corruptie.
Professor Basu denkt dat de beste manier
om het grootste corruptieprobleem in India, omkoping, te stoppen,
niet is zware aanklachten erop los te laten,
maar het te behandelen zoals alle zonden die in het duister gedijen:
legalisatie.
Als je de plek van India bekijkt op de ranglijst
van corruptste of minst corrupte land,
staat India niet bovenaan.
Nee, dat klopt.
Het is niet het corruptst. Het komt niet eens in de buurt.
India is een land met geraffineerde wetten.
Maar er is een overdaad aan wetten,
dus iedereen overtreedt wel een of andere wet,
omdat het zo complex is.
Dat moet je herstellen,
zodat mensen zich aan de wet kunnen houden.
Wat is jouw oplossing hiervoor?
Er viel me iets op aan de Indiase wet.
De voorkoming van corruptie-wet, 1988.
Er staat: 'Omkoping is afgrijselijk.
'Wie een steekpenning betaalt, en wie die aanneemt,
'zijn allebei even schuldig.'
Volgens de Indiase wet
zijn alle mensen die ik in Pune ontmoette, criminelen,
omdat ze een steekpenning betaalden.
De wet maakt het erger,
omdat je samenzweert.
Wie een steekpenning betaalt, zweert samen
met degene die die aanneemt.
Als je steekpenningen betalen legaal maakt
en steekpenningen aannemen illegaal,
ben ik niet schuldig als ik een steekpenning betaal
en ben ik bereid te praten.
Ik zat echt in de rol van econoom
toen ik dit nerderige idee naar buiten bracht
en ik had de politieke gevolgen niet voorzien.
Wat gebeurde er toen je dit zei?
Mensen vonden het een vreselijk amoreel voorstel
dat ik op een overheidswebsite had gepost.
Ik dacht: als dit stapje nou genomen kan worden.
Ik heb nooit gedacht
dat dit het probleem oplost,
maar het barst meteen los
en het wordt als vernederend gezien.
'Dat pik ik niet.'
Zoals veel voorstanders van legalisering
werd Basu belachelijk gemaakt om zijn anticorruptiestrategie
en van zijn idee werd geen wet gemaakt.
Maar heeft hij een punt?
Geheimzinnigheid leidt tot corruptie
en corruptie heeft geheimzinnigheid nodig.
Corruptie houdt van het duister,
zuigt de armen uit en weigert te sterven.
Het is een machtige vampier die je vitaliteit afneemt.
Helden zoals Fahmi en Clare
proberen die naar het licht te trekken.
Als men er openlijk over praat,
zonder bang te zijn voor de gevolgen,
ontneem je corrupte mensen deels hun macht.
Corruptie is zoals de wereldeconomie zelf.
In ons dagelijks leven
zien we maar kleine onderdelen van heel dichtbij.
Zo kunnen we nooit goed zien
wat een formidabel, kolossaal en hongerig monster het eigenlijk is.
Het is een enorm beest dat ons omwikkelt
en alles bepaalt van wat we kopen, tot waar we waarde aan hechten
en de steekpenningen om het ons makkelijker te maken.
De enige manier om die enigszins te kunnen begrijpen,
laat staat te temmen,
is om genoeg afstand te nemen
om het hele harige ding te zien.
Kal, kerel, wat dan ook.
Pak maar.
Hoe heet je?
Sorry.
Dit is heel raar geworden.
Hoeveel was de...
O, mijn god.
Nee, niet deze.
Niet? Oké.
Alsjeblieft.