Wat wij de wereldeconomie noemen, bestaat al lang.
Hier zien we vroege handelaren die een prijs bepalen voor...
Knuppels misschien?
Het werd een beetje beschaafder toen we 'geld' uitvonden.
Je denkt misschien dat je weet wat geld is.
Maar is dat zo?
We proberen het de hele tijd te krijgen.
Maar waar komt dat goddelijke vertrouwen in een papiertje vandaan?
Heeft het intrinsieke waarde?
Of is het een grote leugen,
zoals zo'n bon van je kind voor een massage?
Het geheim achter geld
is het grote raadsel in het middelpunt van de economie.
We gebruiken het elke dag.
Maar heb je je ooit afgevraagd waarom dit niet geld symboliseert,
maar dit wel?
Of zelfs...
IS GELD ONZIN?
Of je het leuk vindt of niet, we zijn allemaal verbonden door geld.
Ik ben Kal Penn en ik verken dit grote beest dat de wereldeconomie heet.
ERGENS
IN DE APPALACHEN
HEL IS VOOR EEUWIG
Wat als je niemand vertrouwt?
Wat als je denkt dat geloof in geld gevaarlijk is?
WAARSCHUWING - GEEN TOEGANG
Zo gevaarlijk dat je denkt dat je erdoor zult sterven.
Dan lijk je op paraatheidsdeskundigen Jane en Rick Austin.
Ze hebben dit geïsoleerde, verborgen huis gebouwd,
om zich voor te bereiden op een wereldwijde financiële crisis.
Als de financiële wereld volledig instort...
PARAATHEIDSDESKUNDIGE
...maken mensen zich eerst druk om eten.
Tachtig procent van de mensen sterft in de eerste twee maanden.
Mensen vermoorden elkaar en eten elkaar op.
Dus...
De mensen die overblijven,
die 20 procent zijn mensen die zelfvoorzienend zijn
en door en door slechte psychopaten.
Jullie zijn voorbereid.
We zijn overal op voorbereid.
Ja.
Rick en Jane lieten iedereen achter
om alles wat ze nodig hebben te verbouwen.
Als het misgaat, trekken ze zich terug
en zijn ze volledig zelfvoorzienend.
Dit is de geheime tuin van overleving.
Ik noem die zo,
omdat alles gecamoufleerd is.
Mensen herkennen eten niet,
tenzij het een etiket heeft en in een pakje zit.
Je ziet dit en denkt:
dit huis is verlaten.
Hier is niemand. Niks te zien. Je gaat verder.
Het is zo ontworpen
-met een doel. -Ja.
Als er geen stroom is,
kun je niet met geld eten kopen, omdat er geen eten is.
Alles wat we hier hebben, is ons betaalmiddel.
Doen jullie dit vanwege een gebrek aan vertrouwen
-in de dollar? -Ja.
Die is alleen waard wat mensen hem waard vinden.
Misschien is hij straks niks meer waard.
Waarom kozen Rick en Jane voor dit leven?
Waarom laten ze restaurants en winkels links liggen
om uren te werken voor hun basisbehoeften?
Ik duik de koelkast in...
-Oké. -...en het wordt leuk.
Jane werkte jarenlang op een kantoor, maar, net als veel Amerikanen,
kregen zij en Rick te maken met de crisis van 2008.
Nu is ze Survivor Jane.
En tegenwoordig maakt ze haar eigen geitenkaas.
We waren net als de meeste consumenten.
PARAATHEIDSDESKUNDIGE
We kochten en werkten.
Wat onze aandacht greep,
was de instorting van de huizenmarkt.
We hadden veel geld betaald voor een huis in een afgesloten wijk,
zodat we in een goede buurt zaten.
In die wijk ging men huizen aan meerdere gezinnen verhuren.
De misdaad steeg
en de buurt ging achteruit.
En toen de beurs
vlak daarna.
Ik verloor $7000 per maand aan pensioen.
Dat is veel geld.
-Dat was veel voor mij... -Voor de meesten.
-...want ik had lang gewerkt. -Ja.
En men zei dat
ik moest stoppen of sterven.
Alleen zo kon ik aan mijn pensioengeld komen.
-Wauw. -Dus we sprongen in het diepe
en vertrokken.
We wonen in de bergen,
dus we verspreiden onze boodschap via een YouTube-kanaal.
Zoals je ziet, hoeft een huis ver weg van alles er niet zo uit te zien.
Ik heb elk onderdeel van dit huis ontworpen en gebouwd.
Ik heb een billenkraan gebouwd.
Dat is een draagbaar bidet.
Daardoor heb je geen toiletpapier meer nodig.
We wonen ver van de bewoonde wereld, maar we overleven niet.
We leven.
-Ik ging altijd naar de winkels. -Ja.
Dat kon niet meer.
Ik moest uitzoeken hoe ik make-up maakte.
-Ja. -Ik zal eerlijk zijn.
Dit is niet au naturel.
Er moet geverfd worden.
De geiten maakt het niet uit, maar de oude geit wel.
-Dat moet je weten. -Oké.
Ik moest make-up maken van eten.
We hebben geen geld nodig.
We hebben niks nodig, behalve wat we hebben.
Je denkt: je hele leven draait om eten. Dat klopt.
En het leven is goed.
Jane en Rick zijn een gemeenschap van twee begonnen.
Ze dienen hun eigen behoeften. Buitenstaanders niet welkom.
Laat het rekken. Goed zo.
Maar wat als mijn idee van geld opgeven niet behelst
dat ik mijn gezin bescherm tegen kannibalen?
Zeker als ik niet eens kaas kan maken om te overleven.
Ik zeg het maar eerlijk.
-Oké. -Je zult sterven.
Wat als je niet geïsoleerd op een berg wilt wonen,
maar toch zonder geld wilt leven?
De financiële crisis van 2008 waardoor Rick en Jane zich terugtrokken,
deed de huizenmarkt in de VS instorten.
Maar het effect was wereldwijd.
De schokgolven stroomden meedogenloos door Europa, waar economieën bezweken.
Uiteindelijk ging het heel slecht in Spanje,
toen het instorten van de banken leidde tot werkeloosheid.
Mensen gingen demonstreren.
SPANJE
TE KOOP OF TE HUUR
BESCHIKBAAR
Door de crisis hebben mensen niet veel.
Daarom begon Sergio Martin een ruilhandelsysteem...
OPRICHTER RUILHANDEL
...waar mensen goederen en diensten kunnen ruilen
zonder geld te gebruiken.
Alles goed?
Het is een economie door mensen,
voor mensen en met mensen.
We hebben allemaal behoeften en middelen.
Dus we ruilen...
-Ja. -...met verbeelding en talent...
-Leuk. -...om hier rond te komen.
Dat is interessant.
Dus je biedt het idee van een gemeenschap gebaseerd op vertrouwen...
-Ja. -...waarin iemand een goed of dienst
-direct aan je kan geven. -Ja.
Hoe werkt het?
Hoe krijg je dollars of euro's?
Daar werk je voor.
Wat kan ik doen? Welke talenten heb je?
Welke middelen kan ik gebruiken?
-Eten is heel belangrijk. -Ja.
Dit weekend wilde ik brood bakken in mijn nieuwe oven.
-En vandaag verkoop ik brood. -Oké.
Ik vind het een topidee. Ik wil meedoen.
Ik moest diep nadenken,
omdat ik acteur ben en les heb gegeven.
Maar we zijn hier niet lang genoeg.
-Ja. -Ik heb deze kleren aan.
Ik heb oude sokken aan.
-We willen niet dat je naakt... -Er zitten gaten in.
Niemand wil deze jas.
Heb je je films bij je?
-Dvd's, of zo? -Ja.
-Die heb ik. -Dat zou leuk zijn.
We hebben er één. Bedankt.
-Dit is een dvd. -Oké.
Ik hoop dat je erom kunt lachen.
Ja, dat is mijn plan voor vanavond.
-Mooi. -Bedankt.
-Cool. -Nu geef ik jou iets.
-Je kunt bijvoorbeeld deze nemen. -Oké.
-Deze is lekker. Ruik maar. -Ja.
Dit heet melisse.
-Melisse? -Melisse.
-Het ruikt naar melisse. -Echt?
Wat? Nee.
Iemand die Melisse heet, zit te kijken
en voelt zich nu raar, omdat ik eng deed.
-Het ruikt lekker. -Echt?
Ja.
Ik kan je ook brood geven.
-Is dit goed? -Ja.
-Dat is een mooi brood. -Ja.
-Ziet er lekker uit. -Het is zwaar.
Dat vult wel.
-Meerdere mensen. -Dit is echt brood.
-Dus... -Ben je tevreden?
-Ja. -Ik ook.
Mooi, maar mag ik dit ruilen voor iets anders?
-Natuurlijk. -Oké.
Als ik dit wilde ruilen voor...
-Dit... -Ja.
-Wat is dit? Zeep en lotion? -Ja.
-Hallo. -Hallo.
Wil je wat melisse voor je zeep?
Ze zouden heerlijk ruiken.
Het is vast populair.
Je krijgt de geur.
Ruik eens. Heerlijk.
-Het brood. -Het brood?
Oké.
Dit is heel goed gemaakt.
Want het is allemaal handgemaakt.
-Geweldig. Oké. -Ja.
Oké, ik ruil dit voor deze.
Bedankt.
Wil je geen melisse?
En deze meisjes.
Wat hebben jullie? Vertel eens.
T-shirts, boeken.
Mooi.
Hebben jullie ze zelf gemaakt?
Ja.
Ze zijn heel mooi.
Willen jullie melisse?
-Ik denk van niet. -Ja.
Een plant?
-We hebben het geprobeerd. -Ja.
Bedankt.
Daar loopt de ruilhandel vast.
Zo vast dat er geen geurende plant tegenop kan.
Economische systemen bloeien niet
als je iets hebt wat niemand wil.
Dus ik ga vanavond naar huis met melisse.
LONDEN - VK
Om een wereldeconomie te bouwen, moet je
iets kunnen ruilen wat iedereen wil hebben.
Wereldwijd en eeuwenlang is er één zeldzaam, zwaar element geweest
waar mensen zich toe aangetrokken voelen,
door verleid worden,
gek gemaakt door worden door de glimmendheid.
Ze hebben er alles voor over om goud in handen te krijgen.
Goud.
CEO SHARPS PIXLEY EN VERKOOPGENIE
Je wordt nerveus.
Bij zoveel goud, ja.
Je staat in de enige plek in Londen
waar je een goudstaaf kunt kopen, kunt verkopen en testen.
En het allerbeste is, je kunt die hier opslaan in een kluis.
Cool.
Normaliter laten we klanten niet toe,
maar wil je kijken?
Ja.
Kom mee.
Met 30 jaar ervaring is Ross Norman de Londense goudgoeroe.
Het goud in de kluis is veilig, maar van cash zegt hij dat niet.
-Ik ga je heel rijk maken. -Oké.
Ik hoop dat je dit leuk vindt.
Ik geef je $100 biljoen.
-Gefeliciteerd. -Bedankt.
Je hebt nu $100 biljoen Zimbabwaans geld.
Oké, dit is waardeloos.
Maar het gaat door.
Joegoslavië. Ontelbaar veel nullen.
Tien miljoen Duitse marken uit de Tweede Wereldoorlog.
Turkse lires. Hoeveel nullen?
Een half miljoen Turkse lire.
Cash gaat altijd terug naar zijn intrinsieke waarde.
Nul.
Het is een goed ruilmiddel, maar het erodeert mettertijd.
Wat is het verschil met goud?
Het heeft een geschiedenis van 4000 jaar.
Economen noemen dat koopkrachtpariteit.
KOOPKRACHTPARITEIT
Als je in Jezus' tijd 28 gram goud kocht,
kon je kleding kopen.
Met 28 gram goud kon je in de tijd van Hendrik VIII
een harnas kopen.
Achtentwintig gram goud is tegenwoordig $1300 of £1000 waard.
Je kunt er een pak en schoenen mee kopen op Savile Row.
Het punt is dat waarde bewaard blijft.
Door de geschiedenis heen kun je hetzelfde kopen.
-Oké. -Niet met cash.
Wat zit daarin?
De sleutel zit erin en die leidt me erg af.
-Wat zit erin? -Ik laat je iets zien.
We gaan snel kijken.
Wat we hier hebben, is...
Cliënten komen hun waarde opslaan.
Afblijven.
Je bent in een kluis.
Het gemiddelde jaarsalaris in dit land is £28.000.
In cash is dit £28.000.
-Dit zijn briefjes van £50. -Oké.
Het equivalent van goud. Pak maar.
Dat is een kilo goud. Dat is $45.000.
*WISSELKOERSEN KUNNEN AFWIJKEN
-Dit is zwaar. -De dubbele dichtheid van lood.
Is dit puur goud?
99,99 procent puur.
-Ik pak het terug. -Als het moet.
We hebben altijd al waarde moeten toedichten aan een element
dat betrouwbaar was.
Ze kwamen tot dezelfde conclusie aan de andere kant van de wereld.
-Ken je Marco Polo nog? -Ja.
In de 13e eeuw ging hij van Europa, waar goud als cash werd gebruikt,
naar Japan en China, waar ook goud als cash werd gebruikt.
Zuid-Amerika, duizend jaar geleden.
In geïsoleerde gemeenschappen wereldwijd
gebruikten ze één element.
Goud.
Mensen en goud hebben een stabiele, lange relatie.
Waarom gebruiken we goud niet als geld?
NIEUWS VAN DEZE GROTE PLANEET
Goud.
Zelfs in een zwart-witfilm glimt het op het scherm.
Nergens in de moderne wereld
heeft men zo'n bijzondere band met goud als in Amerika.
De gewaardeerdste consumenten van de wereldeconomie.
Een groot deel van de 19e eeuw flirtte Amerika met de gouden standaard.
We maakten het officieel in 1900,
door te verklaren dat elk biljet de waarde had van een portie goud
die in de reserve zit.
De goudliefhebbers hoefden niet meer
zware munten en goudstaven rond te zeulen.
Zet die kruiwagen weg, Jasper.
De gouden standaard hield inflatie tegen
en maakte de dollar betrouwbaar voor handel met het buitenland.
Het ging prima met Amerika,
totdat de crisis van de jaren 30 alles overhoopgooide.
Economische tegenslagen zetten de gouden standaard onder druk.
De bank van Amerika kon het goud niet aanvoeren
om biljetten te drukken om de economie te stimuleren.
Dat was het begin van het einde van de gouden standaard.
In 1971 zei president Nixon hem voorgoed gedag.
Ik ben in onze hoofdstad,
waar ik een paar jaar voor president Obama heb gewerkt.
Graag gedaan.
Ik ontmoet een oude vriend in Martin's Tavern,
waar prominenten uit DC al jarenlang komen.
DE 'AANZOEKTAFEL' WAAR JFK JACKIE EEN AANZOEK DEED
DE STOEL WAAR JOHN F. KENNEDY ZIJN EERSTE SPEECH SCHREEF
DE RICHARD NIXON-TAFEL
Fijn dat we elkaar kunnen spreken.
We hebben enkele jaren samengewerkt.
Austan Goolsbee weet wel waarom goud aan de kant werd gezet
door de wereldeconomie.
Austan werkte ook in het Witte Huis.
We hebben de gouden standaard niet meer.
Geen enkel land op aarde heeft die nog.
VOORMALIGE ECONOMISCHE ADVISEUR VAN PRESIDENT OBAMA
-Oké. -Omdat die niet werkte.
De voorstanders van de gouden standaard
zeggen: 'Ik vertrouw de overheid niet.
'Ik vertrouw niemand in de overheid
'om te bepalen hoeveel geld er moet zijn.
'Ze drukken vast te veel geld en dan is er hyperinflatie.
'Alleen goud, met een eindige voorraad, geeft ons de nodige stabiliteit.'
Oké.
Maar goud heeft geen eindige voorraad,
want ze vonden...
Je kent die oude foto's wel, een man in werkkleding
in Alaska. Ze hebben goud gevonden.
Ze overstroomden de markt met geld.
Dat is geen vervanging
van de beslissing hoeveel geld gedrukt moet worden.
Russische mijnwerkers, Zuid-Afrikaanse goudmijnwerkers.
Zij beslissen hoeveel geld er in de economie zit,
niet iemand van de overheid.
Het papiertje zelf,
waarop $1, $10 of $100 staat gedrukt...
Als één dollar één dollar is, kost het papier dan één dollar?
Kost een briefje van $100 meer dan het dollarbriefje?
Waar je naar verwijst,
is dat we geen goederengeldsysteem meer hebben.
In plaats daarvan hebben we 'fiduciair geld'.
FIDUCIAIR GELD
We drukken het geld en zeggen hoeveel het waard is.
Is het betekenisloos? Is geld onzin?
Als je een dollar pakt en ernaar kijkt,
staat er: 'Dit is een wettig betaalmiddel voor alle schulden, publiek en privé.'
-Ja. -Het is een belofte van de overheid
dat je die kunt gebruiken om belasting te betalen.
-Oké. -Dat maakt het fiduciair geld.
Het betekent dat de overheid zegt: 'Dit is één dollar.'
Die kan $100 op papier drukken dat één cent waard is
en zeggen dat het $100 waard is.
'Geef je me $100 dollar aan kokosnoten hiervoor?'
En dat doen ze. Daarbuiten neemt men een $100-biljet aan,
omdat de overheid heeft bepaald dat het dat waard is.
-Het systeem is gebaseerd op vertrouwen. -Ja.
-Dat moet wel. -Ja.
Omdat je moet vertrouwen dat als ik je iets geef,
wat geen ruilmiddel is...
-Dit voor dat. -Ja.
Dat het zegt: 'Dit abstracte ding symboliseert waarde.'
Dan kun je ermee handelen.
Oké.
Er is altijd de verleiding
voor de machthebbers om te zeggen:
'Niemand kijkt.
'We gaan heel veel geld drukken en al onze...'
-Ja. -'...schulden afbetalen.'
Als je dat misbruikt,
zullen de markten en de mensen die het geld gebruiken,
het merken.
Als dat gebeurt, zullen ze je geld niet meer gebruiken.
De stabiele overheid is
de laatste beschermer die we hebben.
'DE GELDTAFEL' WAAR KAL GOOLSBEE INTERVIEWDE
WE VERTROUWEN OP GOD
De overheid wil dus dat ik haar geld vertrouw.
En haar geld wil dat ik iemand anders vertrouw.
Het is makkelijker om onze instituties te vertrouwen
dan met zwaar metaal of een plant rond te lopen.
Maar mag ik kiezen iets anders te vertrouwen?
Is er een optie die niet afhankelijk is van overheidsbesluiten of banken?
Dat zou de wereld veranderen.
We weten wel waar we naartoe moeten.
Ik nam het initiatief om een internet te creëren...
Het internet is interessant.
En er is e-mail.
E-mail? Dat is heel cool.
Het heeft ons leven steeds weer veranderd.
Heb je Facebook op je studentenkamer opgericht?
Ja.
Zal de volgende internetinnovatie geld opnieuw uitvinden?
Het is de populairste valuta ter wereld.
-Bitcoin. -Bitcoin.
KATY PERRY KOCHT CRYPTOGELD
Beroemdheden...
FLOYD MAYWEATHER PROMOOT BITCOIN
...willen online rijk te worden.
KUTCHER GEK OP CRYPTO
OPRICHTER VIRGIN GROUP
Mensen zijn rijk geworden van Bitcoin,
maar hebben ook geld verloren.
Bitcoin was de eerste digitale valuta.
Het wordt ook 'cryptovaluta' genoemd.
Het doel is dat het ons bevrijdt van blind vertrouwen op instituten.
Een massa aanhangers noemt crypto het geld van de toekomst.
Deze financiële innovatie verdwijnt niet.
CALIFORNIË
OBSCEEN VEEL DRANK OM OP TE ZUIPEN
Jeremy Gardners vroege interesse in Bitcoin en andere cryptovaluta
heeft van hem een 25-jarige miljonair en globetrotter gemaakt.
Nu verspreidt hij de boodschap van cryptovaluta,
als koning van het Cryptokasteel.
-Hallo. Welkom in het Cryptokasteel. -Bedankt.
Ik dacht dat het een echt kasteel zou zijn.
KONING, CRYPTOKASTEEL
Het is altijd een teleurstelling.
Laten we hier beginnen.
Dit is een mannenhol, een handelsgrot.
Dit is Tony.
-Kal. -Hij logeert hier vaak.
Aangenaam.
-Het waren vroeger drie slaapkamers. -Ja.
Maar het werden er algauw meer.
Hier hebben we een slaapkamer van gemaakt. Die is bezet.
Ja.
Hier is nog een slaapkamer.
Hier wilde ik een fitnesscentrum maken,
maar ik hou niet van sporten, dus...
Het uniekste onderdeel is de logeerkamer.
-Twee stapelbedden. -Cool.
Zo kunnen allerlei interessante mensen overnachten.
Ja.
Hoelang wonen er al mensen in het Cryptokasteel?
Toen ik vier jaar geleden naar San Francisco verhuisde,
was er geen verzamelpunt voor de cryptogemeenschap...
-Oké. -...omdat die toen klein was.
Ik wilde een plek waar grote groepen mensen konden komen.
Dus het Cryptokasteel is niet echt een kasteel,
maar een studentikoos hotelletje voor Jeremy's cryptoteam.
Hoeveel mensen wonen hier?
-Dat hangt van de dag af. -Vandaag?
-Zes of zeven. -O, ja?
Dit is een incubatorruimte.
Niet zoals die serie Silicon Valley.
Meer een plek waar ideeën kunnen groeien.
Door al die interessante mensen worden veel ideeën gevormd.
Continu proberen
met nieuwe perspectieven te komen.
Er zijn hier bedrijven opgericht.
Augur, mijn bedrijf, was het eerste
en is nu $600 miljoen waard.
AUGUR (SINDS 2014)
Gebruikers worden beloond voor goede voorspellingen.
Dat team is hier nu niet meer, maar hier is het opgericht.
Ik weet niet of ze in haar kamer is,
maar Jing is de uitvoerend directeur...
We komen binnen.
Wat?
-Dit is Jing. -Aangenaam.
Aangenaam.
Jing is een cryptogenie.
CRYPTOGENIE
Hoe ben je hier terechtgekomen?
Dat is mijn eerste vraag.
Ik begon met crypto in 2012.
Ik deed de kunstacademie aan een vrouwenuniversiteit.
Toen ging ik naar een Bitcoin-congres met 300 mannen en vier vrouwen.
Ik dacht: wat is dit voor nerd-gedoe?
En ik was bang iets te missen.
Dus stapte ik over naar informatica.
-Van kunst naar informatica. -Ja.
Ik wilde niks missen.
Bijna niemand hier is afgestudeerd.
-Tot schrik van mijn Aziatische ouders. -Vast.
'Wat is Bitcoin? Bitcoin is geen echt geld.'
Jing is een van de best verbonden mensen
in de technische cryptogemeenschap.
Ik heb meer te maken met ondernemers en investeerders.
Ja.
Maar Jing kent alle briljante programmeurs
die de technologie mogelijk maken.
Cool.
Jeremy en Jing geloven dat cryptogeld
de toekomst van geld is.
Het enige wat ze moeten doen, is uitleggen wat het is.
Hoe zou jij uitleggen wat Bitcoin is en hoe het werkt?
Ja. Wil je hasj roken?
Nee, maar ga je gang.
Bitcoin is een vorm van elektronisch geld dat gedecentraliseerd verplaatst wordt.
Oké.
Het systeem staat je toe met mij te handelen zonder vertrouwen.
Het vertrouwenssysteem dat we gemaakt hebben, bestaat online
en er is niemand nodig als tussenpersoon tussen transacties.
Dat maakt deze technologie zo revolutionair.
Het is volledig virtueel.
Er zijn geen banken en overheden nodig.
Wij kunnen zakendoen met iets wat wij waardevol vinden,
zonder tussenkomst van een ander.
Hoe wordt eigenaarschap toegewezen aan mensen?
Hoe weet je hoeveel je hebt?
Toen Bitcoin ontstond,
was er het idee van een 'blokketen', een gedistribueerde database
met knooppunten, kleine validateurs die wereldwijd zitten.
-Daardoor is het onhackbaar. -Oké.
-Jing heeft er wat aan toe te voegen. -Ja.
-Ik wil iets toevoegen. -Oké.
-Ga je gang. -Ik wil...
-Het heet een blokketen. -Ja.
Daarbij kun je je een kasboek van transacties voorstellen
van wie wat schuldig is.
Al die data staan in een bestand en dat is een bevestigd blok.
Oké.
-Breng ik je in verwarring? -Nee.
Ik probeer alles te begrijpen wat je zegt.
Ik ga snel iemand sms'en.
Pastoor Rob, ben je er? Help me
Natuurlijk, mijn zoon.
Dierbaren, we zijn hier om de blokketen uit te leggen.
Echt verwarrend, de blokketen.
Het is een gedecentraliseerd kasboek van digitale transacties,
dat voor eeuwig op internet staat.
En voor eeuwig is echt heel lang.
Maar ik zeg je dat het ook op iets anders lijkt.
Het is geen perfecte vergelijking,
maar zie traditionele financiële transacties
als een bruiloft.
Twee partijen komen bijeen en wisselen iets van waarde uit,
zoals een ring, of vroeger geiten.
Die heilige transacties hebben altijd vertrouwd
op een volmacht van de staat en een gewijde autoriteit,
zoals een priester, een lekenrechter of, om de een of andere reden, een kapitein.
Ik keer dit schip om.
Vast wel.
Dat maakt ze gecentraliseerd.
Een autoriteit, zoals ik, kun je vergelijken met een bank
die traditioneel de transactie verifieert.
Maar wij zijn millennials.
We doen niets traditioneel.
Oké, dan.
Als standaard financiële transacties zijn zoals een traditionele bruiloft,
zijn blokketentransacties als een hippe spirituele ceremonie
en hebben ze geen autoriteit nodig.
Om een of andere reden vertrouwen jongeren het financiële systeem niet.
Ze willen de transactie uitvoeren in bijzijn van getuigen die ze vertrouwen,
die de transacties verifiëren door foto's te maken...
GEVERIFIEERD
...het paar taggen en online posten
voor iedereen op internet.
Als ik mijn telefoon kwijtraak, maakt het niet uit.
-Cashewkaas? -Echt niet.
Millennials leven
in een post-9/11-wereld die steeds Orwelliaanser wordt
en ze maakten ook een crisis mee.
Als je zo oud bent als ik, vertrouw je de overheid niet
en de banken niet.
We maken iets wat de nationale economie overstijgt.
We maken iets wat supranationaal is.
We maken iets wat wereldwijd beschikbaar is.
Ik zeg tegen jonge mensen:
'Je moet 20 of 30 procent van je geld in cryptogeld investeren.'
Omdat de voordelen zo exponentieel zijn,
terwijl de nadelen,
zeker voor iemand die jong is en meer geld kan verdienen,
bijna nihil zijn.
Zolang je gelooft dat internet in de toekomst bestaat,
zal cryptokapitaal daarbij horen.
Mijn mond zit vol.
Daar gaan we.
Rook je altijd hasj of...
Ja.
Een van mijn investeerders zag Jeremy en ze zei:
'Je ziet er belachelijk uit.'
Dat weet ik niet meer.
Voor de cryptojongeren
is cryptovaluta een moderne oplossing die de wereldeconomie radicaal zal veranderen
met een grenzeloze valuta
die niet wordt beheerd door overheden of financiële instituten.
Dus, toekomst,
ik doe mee.
Nu moet ik Bitcoin vinden.
PRAAG
TSJECHIË
Iedereen kan Bitcoin kopen op een cryptovalutamarkt.
Maar voordat dat gebeurt,
moeten de munten digitaal gecreëerd worden.
Er is geen ministerie dat ze slaat,
en geen bank die de voorraad beheert, zoals papiergeld.
Bitcoin wordt gemaakt
door digitaal een eindige hoeveelheid munten te genereren
met computerrekenkracht.
Dat proces heet 'delven'.
Er zijn overal ter wereld cryptomijnen.
Daar staan dag en nacht computers aan
die snel cryptovaluta willen genereren en vasthouden.
Deze is van Petr Svoboda.
CRYPTOMIJNEIGENAAR
Ik wil uitzoeken hoe hij van cryptodelven
een bedrijf heeft gemaakt.
Het geluid is van de ventilatoren in elke ruimte?
Om ze te koelen?
Ja.
Het is heel warm.
Wat is het verschil tussen die machines en die?
Die machines zijn gespecialiseerd in het delven van Bitcoin.
-Oké. -En andere cryptovaluta.
Verschillende algoritmes.
Hoeveel van zulke ruimtes heb je?
Er zijn vijf ruimtes.
-Vijf van zulke ruimtes? -Ja.
Wat cool.
Kun je uitleggen hoe delven werkt?
Ik kan het beter in het Tsjechisch uitleggen.
Prima, ik spreek goed Tsjechisch.
-Ja. -Ja.
Werken met de algoritmes...
Het is de oom rib neus...
Smalle, arme kijk Danno nog iets...
Ik heb gelogen. Ik spreek geen Tsjechisch.
Maar ik hoop dat iemand die slimmer is dan ik,
me dit allemaal in het Engels kan uitleggen
alsof ik vijf ben.
Weet je nog dat de blokketen het digitale verslag is
van Bitcoin-transacties?
Delven is hoe Bitcoins gemaakt
en toegekend worden.
In de vergelijking zijn de delvers de gasten
die de transacties verifiëren door foto's te nemen,
het paar te taggen en de foto's online te zetten.
Bitcoin is een stimulans
voor de delvers om de blokketen te bouwen en beheren.
Het is tijd om het boeket te vangen.
Bitcoin wordt toegekend aan één gelukkige delver.
Je hoeft het niet zielig te vinden voor de delvers die geen boeket kregen.
Bitcoin-transacties gebeuren continu.
Delven is dus een reeks bruiloften die nooit stopt.
Hoe meer ze werken aan het beheren van de blokketen,
hoe meer Bitcoin-boeketten ze kunnen vangen.
Trut.
Omdat cryptodelven zoveel energie kost,
worden de mijnen gebouwd op plekken waar energie goedkoop is.
Zoals China, IJsland en Tsjechië.
En ze willen niet alleen Bitcoin.
Er zijn al duizenden andere cryptovaluta.
Litecoin, Ethereum, Tether, EOS,
Stellar, POPCOIN. Het gaat maar door.
Je krijgt vast dikke rekeningen.
Het kost ongeveer $60.000.
-$60.000 per maand aan elektriciteit? -Ja.
-Wauw.
Dat is veel geld.
Kun je vertellen hoeveel een gemiddeld persoon
koopt en investeert?
Ongeveer $30.000.
-$30.000? -Ja.
-Ik denk... -Per persoon?
-Per persoon. Ja. -Oké.
En hoeveel machines is dat?
Dat is voor acht machines.
-Acht machines voor $30.000? -Ja.
Dit is ongelofelijk.
En je hebt vijf ruimtes met machines.
Ja.
Is er een eindige hoeveelheid Bitcoin?
-Ja. -O, ja?
Wat gebeurt er zodra ze gevonden zijn?
Dat weet niemand.
Voor ik al mijn geld uitgeef
aan iets wat ik alleen begrijp door bruiloftsvergelijkingen,
wil ik iemand spreken die kan uitleggen
hoe cryptogeld zijn waarde krijgt.
TERUG NAAR
MEDEOPRICHTER, DOGECOIN
Jackson Palmer was een coding-liefhebber,
wiens poging om de draak te steken met cryptovaluta
totaal misliep.
-Hoe gaat het? Aangenaam. -Alles goed?
-Wat een leuke honden. -Ja.
Dit zijn toch de honden op jouw munt, hè? Dogecoin.
Ja, ik zette de hond op de munt.
Dit zijn Shiba Inu's.
In 2013 was ik gek op cryptovaluta.
Ik zag dat er elke maand nieuwe bij kwamen.
Ik was toen ook gek op de Doge-meme.
D-O-G-E.
Je doge? Waar heb je het over?
De Doge-meme kwam tot stand toen een foto van een hond
met een doordringende blik werd gepost door een Japanse lerares
en op internet beroemd werd.
Jackson tweette wat hij als grap bedoelde.
'Investeer in Dogecoin. Het wordt vast het volgende hippe ding.'
-Had je de munt nog niet gemaakt? -Nee.
-Wat gebeurde er met de tweet? -Die ging viral.
Dus kocht ik de domeinnaam dogecoin.com,
plakte ik de Doge-meme op een munt
en zei dat het parodie-cryptovaluta was.
Wat gebeurt er als je een valuta maakt?
Je hoeft niet veel te doen.
Je geeft de code aan een paar mensen.
Dat is hetzelfde met Bitcoin en Litecoin en zo.
Je maakt een applicatie die mensen kunnen gebruiken,
en als genoeg mensen die gebruiken, ontstaat er een netwerk.
Ja, zo makkelijk is het.
Hoewel Jackson Dogecoin heeft gemaakt,
heeft hij het nooit gedolven of er geld aan verdiend.
Maar hij zat op de eerste rij van de groei van de Doge
als onmiddellijke en onverklaarbare sensatie.
Na 24 uur beseften we
dat er heel veel computerkracht was gericht
op het Dogecoin-netwerk.
Ik dacht: nee, wat hebben we gedaan?
Het is iets geworden.
Voordat ik het wist, was het een economie van $2 miljard.
Toen maakte Doge een vlucht.
De waarde van Dogecoin groeide door de hype en de mascotte.
En ik dacht dat mijn liefde voor honden irrationeel was.
Hallo.
Dus je begon een munt
en toch ben je cryptoskeptisch?
Ik noem mezelf een crypto-rationalist.
Oké, crypto-rationalist. Dat is beter.
Er is veel hype
en er wordt veel waarde toegedicht aan dingen
met weinig inhoud.
Cryptovaluta moet worden gewaardeerd op zijn echte waarde
en niet de hypecyclus die zegt dat het groot wordt
over tien jaar.
Hoe beoordelen mensen cryptovaluta
en op welk punt gaat het van speculatief
naar iets echts?
Dat is een technische term, 'iets echts'.
-'Iets echts'? -Ja.
Dat is een leuke uitdaging.
Doordat de prijs altijd fluctueert,
worden mensen niet gestimuleerd om het uit te geven,
omdat de koers zo onvoorspelbaar is.
Jacksons zorgen wijzen erop
dat cryptovaluta nog maar net bestaat.
Niemand weet wat het later wordt.
De onvoorspelbare prijs heeft afgelopen jaar
bijna precies hetzelfde pad bewandeld als de internetboom,
die ook afbrokkelde toen internet net was ontstaan.
Crypto is een speculatief goed.
Meer een investering in een start-up dan cash in je broekzak.
Maar overal ter wereld wil men dat veranderen.
WALES, VK
BITCOIN-PIONIER
James Howells zag de potentie van cryptovaluta
voor bijna alle anderen.
Hij was een van de eerste cryptodelvers en verdiende veel geld aan Bitcoin.
Nu probeert James te ontdekken
hoe je cryptogeld kunt gebruiken voor je aankopen.
Heb jij dit gedaan?
Ja, dit heb ik in de winkel gezet.
Ik gebruik het als testwinkel,
omdat ik dit product wereldwijd verkoop.
Ja.
Hij heeft een app gemaakt waarmee je crypto als cash kunt gebruiken.
Ik pak een Lucozade.
Ik pak chips.
De app haalt geld uit een digitale portemonnee
die bijhoudt hoeveel Bitcoin-cash je hebt.
Ik wil met Bitcoin-cash betalen, graag.
Dit is de Bitcoin-cashportemonnee.
Ik heb er Bitcoin-cash op geladen.
De winkelier kan me een QR-code geven om te betalen.
-Ja. -Die scan ik.
En swipen om te sturen.
De winkelier weet nu dat hij geld heeft ontvangen
en het veilig in zijn portemonnee zit.
Ik neem aan dat Visa en Mastercard tegen Bitcoin zijn,
omdat het hun tarieven omzeilt.
CREDITCARDBEDRIJVEN VERDIENEN $40 MILJARD AAN TRANSACTIEKOSTEN
Ja, dan gaan ze failliet.
Mensen kunnen geld uitgeven zonder die tussenpersoon.
Ze hoeven ze niet te betalen
om geld in andermans hand te leggen.
Ja, zeker.
De potentie van Bitcoin-transacties is interessant.
Geen bankkosten, wisselgeld of bonnen.
En je crypto is veilig,
omdat je die alleen kunt gebruiken met je eigen sleutel.
Een reeks van 64 willekeurige letters en cijfers die niet te raden is.
DRAMATISCHE RECONSTRUCTIE
Het enige wat mis kan gaan,
is dat je je sleutel kwijtraakt.
Bijvoorbeeld, hypothetisch, dat je die opslaat op een harddrive,
je die per ongeluk weggooit
en die onder in een afvalberg belandt.
Dan ben je de sjaak.
Maar hoe vaak komt dat voor?
Hoe kun je per ongeluk je harddrive weggooien?
Ik had jammer genoeg een ongelukje
met een glas limonade dat over mijn laptop omviel.
Maar ik bewaarde toen de harddrive van die laptop,
omdat ik wist dat mijn portemonnee erop zat.
-Van Bitcoin... -Ja.
...en mijn privésleutels.
Toen werd die gewoon verwisseld.
De verkeerde harddrive
-in de afvalzak. -O, jee.
En sindsdien
is de waarde van mijn drive
gestegen naar $65 miljoen.
Jeetjemina.
Ja.
Als mij dat zou overkomen, zou ik niks meer weggooien,
nooit meer.
Maar James heeft een plan om zijn fortuin te vinden.
Door de documentatie van het stortterrein te bestuderen,
kon hij zijn zoektocht tot een gebied beperken,
maar de gemeente laat hem niet graven.
In de VK is nooit iemand toegestaan om te graven op de stort.
-Dus dit is onbekend terrein. -Ja.
De afvalbergen zijn een paar keer doorzocht door de politie,
voor moordonderzoeken en zo.
Dus je moet iemand vermoorden.
Dan zou je je sleutel terug kunnen krijgen.
Het feit dat ik niet
ruim $50 miljoen aan munten kan terugkrijgen,
bewijst dat Bitcoin veilig is.
Dus als je die sleutel had genoteerd,
-had je nog... -Ja.
Als ik die sleutel had, kon ik mijn munten besteden.
Ik kan een machine, een supercomputer,
elke code van mijn portemonnee laten raden.
Het probleem daarmee is
dat er meer mogelijkheden zijn dan deeltjes in het universum.
Ik heb dan meerdere zonnen aan energie nodig,
-echte zonnen aan energie... -Ja.
...en een paar miljard jaar om die sleutel te kraken.
Dat is wat Bitcoin veilig maakt
en daarom vertrouw ik op deze technologie als de toekomst van geld.
Als je instapt,
-gaan we naar de stort... -Goed.
...en laat ik je zien
waar de harddrive met al die miljoenen ligt.
Al die mensen met al hun geld
vertrouwen dat alle andere mensen ook in dat geld geloven.
Het is een vertrouwensketen, ongebroken.
Wat moet je vertrouwen?
Je overheid?
Glimmend metaal?
Een computercode?
Of geen van alle?
Zo heb je een idee van de schaal.
-Die hele... -Wauw, ja.
En dat gaat ook onder de grond.
De tijd zal leren hoe duur de blunder van James echt was,
maar wie kan hem kwalijk nemen dat hij de methode vertrouwt
en blijft hopen op zijn toekomstige digitale fortuin?
Voorlopig komt hij niet dichterbij dan dit.
Over tien jaar is de kans groot
dat die drive een miljard dollar waard is.
En ik kan er niet heen lopen...
-Ja. -...om hem op te graven.
Oké, cameramarkering.
Actie.
Ik keer dit schip om.
Probeer het dronken.
Ik keer dit schip om.
Oké, cut.
Perfect.