Namaak.
Neppers.
Ze zijn overal.
Soms vallen ze meteen op.
NEP - HET MONSTER VAN LOCH NESS
Soms duurt het even.
NA PLAYBACKSCHANDAAL GRAMMY TERUGGEGEVEN
Van ons geld...
Hij ziet eruit als ik.
...tot onze gadgets.
Van onze medicijnen tot de logo's die we op onze kleding dragen.
Nepperij tapt jaarlijks miljarden dollars
van de wereldeconomie af.
Aan haar buitengewone talent om iets echts te imiteren,
ontleent ze haar macht.
Ze kan grote merken ondermijnen,
het vertrouwen in overheden vernietigen
en voor heel slechte dingen betalen.
HASKOVO - BULGARIJE
Terroristen gebruiken namaak om hun aanslag te financieren.
Zo.
Hoe slagen de namakers erin?
Daar komen we achter.
Ja, dit is nep.
Net als je moeder.
Wat?
VALSMUNTERIJ VERWOEST ECONOMIEËN (EN HELPT DIE OOK)
Of je het leuk vindt of niet, we zijn allemaal verbonden door geld.
Ik ben Kal Penn en ik verken dit grote beest
dat de wereldeconomie heet.
Geld. We gebruiken het om schulden te betalen,
het uit te geven aan leuke dingen en te sparen voor later.
Maar in de VS circuleert nepgeld
al bijna net zo lang als echt geld.
Wie beschermt onze valuta
als vervalsers zich op onze dode presidenten richten?
Ik ben in de hoofdstad om erachter te komen.
AMERIKAANSE GEHEIME DIENST
-Welkom op het hoofdkwartier. -Bedankt.
In dit gebouw zetelt elke grote afdeling van de geheime dienst.
Dat verklaart alle trappen.
Dit is geheim agent Trent Everett.
GEHEIM AGENT
Zo zien ze eruit zonder zonnebril en oortelefoontjes.
Veel mensen weten niet dat de geheime dienst
jacht maakt op nepgeld.
Men denkt dat jullie enkel de president beschermen.
De geheime dienst ontstond
aan het einde van de Burgeroorlog.
Men merkte dat één derde tot de helft
van al het geld dat circuleerde, nep was.
-Wauw. Zoveel? -Zoveel.
Op 14 april 1865
begon president Abraham Lincoln het idee op te stellen
voor de geheime dienst.
De avond dat de wet klaarlag
op zijn bureau voor de geheime dienst,
ging Abraham Lincoln naar Ford's Theatre,
waar hij werd vermoord door John Wilkes Booth.
Zo.
Tijdens de Burgeroorlog hadden de VS niet één valuta.
Banken mochten zelf biljetten ontwerpen van allerlei waardes.
Dat maakte het makkelijk om nepgeld te maken.
Een overvloed aan nepbriefjes leidde tot inflatie.
De prijs van 450 gram thee steeg tot $35
en 115 kilo bloem kostte $1000.
Dit leidde tot de eerste actie van de VS
om nepgeld aan te pakken.
Nu komt het leuke.
Ik stel je voor aan een collega, Irina.
Zij is documentanalist.
Dit is de afdeling crimineel onderzoek.
Bedankt.
Ik neem je mee naar de bibliotheek,
waar je de verzameling nepgeld kunt zien
die de geheime dienst hier heeft.
We gaan geld bekijken.
Irina Geimans taak is
het valutasysteem van ons land te beschermen.
De geheime dienst ziet 2,5 miljoen stuks
nepgeld per jaar.
Als het op geld aankomt, is Irina serieus.
NEPDOCUMENTENSPECIALIST
Ik heb een paar nepbriefjes klaargelegd
en twee echte.
Deze zijn echt.
-Oké. -Hou maar vast.
-Bedankt. Heel fijn. -Nee, vriend.
-Nee? -Dat mag echt niet.
Sinds het begin van de geheime dienst
neemt Amerika het op tegen vervalsers
om ons geld en het vertrouwen van het volk erin te beschermen.
Er zijn enkele veiligheidsmaatregelen die je makkelijk kunt onthouden.
Als we dit bekijken bij doorvallend licht,
kunnen we beelden zien die in het papier zijn verwerkt.
Je ziet een tekening van een grote vijf, hè?
En er staan links drie kleine vijfjes.
Er zit een smalle strook
rechts van het portret.
Wat cool.
Ons briefje van 100 heeft nog een kenmerk: het 3D-bewegingslint.
Als je het briefje heen en weer beweegt,
bewegen de beelden op en neer.
Als je in de winkel met zulke briefjes wappert,
-doet diegene daarom zo. -Ja.
Dan zeggen ze dat ze het niet aannemen.
Er is ander nepgeld dat we veel tegenkomen.
Is er iets wat je opvalt?
Oké.
Zelfs Ben Franklin vindt deze niet oké.
Hier hoort Grant hoeveel Confederatie-beelden er zijn.
Wacht even. Deze kerel ziet eruit als ik,
niet als Abraham Lincoln.
De geheime dienst doet veel aan educatie.
We praten met mensen
en leren hun
hoe echt geld eruitziet.
Toen vervalsers meer hightech werden,
moesten de VS de veiligheidskenmerken innoveren
om ervoor te zorgen dat ze niet zomaar vervalst konden worden.
Zonder hun activiteiten zou het land overspoeld worden
door nepgeldgenieën die de economie willen vernietigen.
Gegroet, wereldburgers.
Ik ben de Vervalser.
Ik destabiliseer overal regeringen.
Niet met kernkoppen,
maar eenvoudigweg met een kopieermachine.
Ik kan inflatie veroorzaken met één druk op de knop.
Denk je van niet? Vraag het Joegoslavië maar.
Dat klopt. Dat bestaat niet meer.
Nepgeld verlamde de economie van Joegoslavië
tijdens de burgeroorlog.
Je kunt niet tegen me op, Milošević.
Schurken met verkleiningsstralen zijn zo kleingeestig.
Ik verklein de waarde van het geld in je portemonnee
door mijn eigen te maken.
Bommen zijn zo primitief.
Briefjes rondstrooien richt evenveel schade aan.
Waarom maakte Hitler anders nepponden tijdens de Tweede Wereldoorlog?
De Bank of England trok alle briefjes boven £5 in.
DEUTSCHLAND STROOIT NEPGELD
Ik richt me op cash-economieën en benadeel de armste mensen op aarde.
Als je iemand kunt vinden die erger is dan ik, wil ik die ontmoeten.
Dan kan ik ze aan de lopende band kopiëren.
Stilstaan, vervalser.
Het is de Vervalser.
Copycat, val aan.
Copycat, had ik je maar niet gekloond.
Je moet voor het gerecht gebracht worden, de Vervalser.
Wat? Waar is hij?
Dwaas. Ik ben overal.
Zeker in economieën die gebaseerd zijn op cashgeld.
In India wonen meer dan 1,3 miljard mensen.
De meeste financiële transacties worden met cash afgehandeld,
waardoor het zeer vatbaar is
voor de destabiliserende gevolgen van nepgeld.
Wat kan ik met deze oude briefjes?
Daar kunt u niks mee betalen. Die zijn waardeloos.
Neemt niemand ze aan?
De overheid heeft ze ongeldig verklaard.
Wat kan ik ermee?
U kunt ze verscheuren.
Je kunt zelfs niet iets van één roepie hiermee kopen.
Waarom zijn stapels van het Indiase geld
opeens waardeloos geworden?
In 2015 maakte India een alarmerende stijging
van neproepies mee,
vooral de briefjes van 500 en 1000.
Veel ervan werden het systeem in gepompt vanuit Pakistan
om de economie van India te ontwrichten.
In 2016 werd een schokkende stap genomen...
TOESPRAAK VAN DE PREMIER VOLGT
...door de premier van het land
om de valuta te beschermen.
Vijanden uit het buitenland...
PREMIER NARENDRA MODI - 8 NOVEMBER 2016
...gebruiken nepbriefjes om hun organisaties te leiden.
Nepgeld, nepbriefjes
en terrorisme.
Om ons te ontworstelen aan de greep van corruptie en zwart geld,
hebben we besloten dat de briefjes van 500 roepie
en 1000 roepie
die nu gebruikt worden,
geen wettige betaalmiddelen zijn
vanaf middernacht.
Wat de premier deed, noemt men 'demonetisatie'.
Het is geen nieuw concept.
In het verleden hebben landen het gebruikt om inflatie tegen te gaan,
of belastingontduikers,
maar niet tegen vervalsers.
Er is geen reden tot paniek.
Zodat je weet hoe het werkt:
stel je voor dat de Amerikaanse overheid zegt
dat je briefjes van $20, $50 en $100 onbruikbaar zijn.
Dat gebeurde er met 85% van de valuta in India.
De premier wilde de Indiase economie beschermen
tegen de nepbriefjes
door de goede met de slechte weg te gooien.
Dat had onbedoelde gevolgen.
FINANCIEEL ANALIST
Gargi Bhattacharjee is financieel analist
en zat op de eerste rang tijdens de demonetisatie in 2016
en de gevolgen ervan voor het Indiase volk.
Hoe raakte de demonetisatie deze mensen?
Heel ernstig.
Alle mensen die je hier ziet, worden met cash betaald.
Je kunt ze niet met een cheque betalen,
omdat die geen waarde voor ze heeft.
Wanneer hoorde je over de demonetisatie?
Hoe werd die ingevoerd?
Het was op tv.
Op het nieuws van 20.00 uur zag je opeens Narendra Modi,
de premier.
Hij had het over briefjes die niet langer bestonden
vanaf dat moment.
De reden die hij gaf,
was dat nepgeld bestreden moest worden.
Langzaam, na een halfuur, drie kwartier,
zag ik rijen slingeren
bij alle pinautomaten,
omdat men niet begreep wat er gebeurde.
Het was chaos.
Het land was er niet klaar voor om de actie van de premier door te voeren.
Nieuwe briefjes werden gedrukt,
maar de pinautomaten hadden algauw een tekort
en sommige pasten niet eens in de machines.
Er zijn mensen door overleden.
Ineens kon iemand op het platteland
zomaar failliet zijn.
Boeren en arbeiders zijn gestorven,
omdat ze geen geld hadden om verder te gaan.
Wat moeten ze eten? Wat moeten hun kinderen eten?
Zijn er mensen door gestorven?
Natuurlijk.
Demonetisatie leidde tot zoveel dingen,
naast de focus op nepgeld.
Waarom gebeurde dit?
India heeft veel getalenteerde economen.
Welke mensen adviseerden de premier?
Waarom werd er zo'n harde maatregel getroffen?
Men zegt dat acht tot tien mensen
van de demonetisatie wisten.
Iemand met de naam Mr Anil Bokil
schijnt de premier het idee te hebben gegeven.
Maar het ging niet zoals het was bedacht.
Dit is Anil Bokil.
BEDENKER VAN DEMONETISATIEBELEID
Hij staat bekend als Goeroe-Oom.
Hij zegt dat hij de Indiase economie wil redden.
Hij bedacht een theorie dat de Indiase financiële crisis
door demonetisatie opgelost kon worden.
Om die theorie geloofwaardig te maken,
deed hij wat iedereen doet.
Hij maakte een PowerPoint.
Goeroe-Oom presenteerde die PowerPoint
en predikte de voordelen van demonetisatie
in heel India.
Uiteindelijk kreeg hij
een gesprek van negen minuten met de aanstaande premier Modi.
Het idee stond Modi wel aan,
ondanks het feit dat Goeroe-Oom geen econoom is,
niet in de regering zit
en geen beleidsmatige achtergrond heeft.
Hé.
Ik ontmoet Goeroe-Oom en zijn denktank/entourage
met de naam ArthaKranti.
Zijn minieme groep heeft grote invloed gehad
op de economische theorie in India.
-Hoe gaat het? -Hallo.
Ik heb hier eerder gewerkt.
Ik kon niet op tijd terug naar India...
Je bent het kwijt.
Ik heb dit allemaal.
Het is bijna $400 waard.
Het is niks waard.
Dat wordt niet onderschreven door een gouden standaard.
-Ik ben de sjaak. -Ja.
Oké.
De implementatie van demonetisatie
en de economische herstructurering.
Hoe hebben die te maken met het nepgeld?
In India bevindt het geld zich in een ruwe staat.
We gebruiken meer cashgeld dan digitaal geld.
Digitaal geld is een gevorderde staat van geld
die controleerbaar is.
Maar als je de cashpraktijken volgt, de valutapraktijken,
laten transacties geen spoor na.
Het nepgeld moest aangepakt worden.
Hoe werd het aangepakt
en wat was het verschil tussen jouw demonetisatievoorstel
en de praktijk die werd doorgevoerd door Modi's regering?
We hadden niet verwacht dat 86% van onze waarde
in één keer werd gedemonetiseerd.
Ons voorstel was om enkel de briefjes van 1000 in te trekken.
Na zes maanden kon men dat ook doen met briefjes van 500.
Wat er gebeurde, was veel te kort door de bocht.
Dat leidde tot veel woede onder het volk,
maar de actie was nodig.
Als een land zoiets moet doen om nepgeld te bestrijden
en zijn economie te redden,
moeten de voordelen groot zijn.
Ik moet veel in me opnemen,
dus ik ontmoet een ondernemer om het beter te begrijpen
en me te ontspannen.
-Vikash. -Hoi.
ONDERNEMER
Vikash Kapur heeft een bedrijf
dat de gevolgen van demonetisatie aan den lijve heeft ondervonden.
Wat vindt hij van de veranderingen?
Hij moest het wel doen zoals hij het deed.
Het getuigt van lef om 1,3 miljard mensen te zeggen
dat hun geld waardeloos is.
Als ik hem was, had ik hetzelfde gedaan,
omdat ik nepgeld ben tegengekomen.
Als je nepgeld bij de bank stort,
weet je dat niet,
maar als je het stort, controleren de machines het.
Als die nepgeld vinden,
zeggen die dat het nep is en verlies je het geld.
Je verliest het.
De hele demonetisatie, toen dat allemaal gebeurde,
waren er zoveel verhalen
en toen kwam de waarheid naar boven.
Er gaat zoveel nepgeld
in het systeem om
in het land.
Wat waren de uitdagingen
die je in de lagen onder de middenklasse zag?
Het was pijnlijk.
We moesten in de rij staan.
Mensen moesten vrij nemen van hun werk.
Het was zwaar,
maar ik bekijk het op macroniveau.
Sinds dit is gebeurd,
is het aantal belastingbetalers verdubbeld.
Is de reden dat mensen meer belasting betalen,
dat ze rekeningen moesten openen
en er nu wordt bijgehouden hoeveel ze verdienen?
Precies. Het is eenvoudig geworden.
Er zijn online betalingen en bankrekeningen worden geopend,
zelfs in de dorpjes.
Het helpt mensen de economie te begrijpen.
Het leert ze iets.
Ze leren hoe het in de echte wereld werkt.
De problemen die mensen van allerlei klassen ondervonden,
waren volgens jou zwaar,
maar ze moesten gebeuren,
omdat er geen andere manier was om af te komen...
Ja.
Zeker. Dat klopt.
Het moest nodig gebeuren.
Als dat gebeurt,
helpt het de overheid meer te doen.
Betere gezondheidszorg, betere infrastructuur,
betere wegen en betere scholen.
Als de overheid geld heeft, kan die hogere lonen betalen,
krijg je betere leraren
en gaan kinderen naar school. Alles groeit.
Al die dingen stapelen zich op
en dat vind ik goed,
want het is nodig voor het land.
Na al die moeite,
hoe staat India er nu voor?
Is nepgeld geen probleem meer?
Niet helemaal.
De nieuwe briefjes worden al met succes vervalst.
DEMONETISATIE BESTRIJDT NEPGELD NIET
Had India het probleem anders kunnen aanpakken?
CALIFORNIË
Toen ze haar eigen nepgeldprobleem had,
gooide de EU het over een andere boeg
en wilde ze dat men nepgeld makkelijker kon ontdekken.
Dit is cool.
Dit is het kantoor van een neurowetenschapper.
-Hol. -Hol.
Precies. Ja.
David Eagleman is professor neurowetenschappen aan Stanford.
Zijn laboratorium lijkt een geheim hoofdkwartier.
In 2013 vroeg de Europese Centrale Bank hem
een briefje te ontwerpen dat niet vatbaar was voor vervalsing
door gebruik te maken van sensoriële substitutie
en neuroplasticiteit.
We hebben vast veel gemeen.
Je bent neurowetenschapper.
Hoe raakt een neurowetenschapper betrokken bij geld ontwerpen?
NEUROWETENSCHAPPER
Vervalsingen begrijpen
draait om wat mensen zien
en wat ze niet zien.
Overheden steken veel geld in veiligheidsmaatregelen
die we niet zien, tenzij we erop letten.
-Interessant. Oké. -Ja.
De Europese Centrale Bank had een campagne
waarbij ze mensen vroegen naar geld te kijken.
In plaats van een briefje door te geven,
neem de tijd om er goed naar te kijken.
Maar dat werkte niet.
Als iemand mij een nepbriefje van $50 geeft,
weet ik niet of dat nep is
en als het werkt, maakt het voor mij als burger niet uit.
Ze wilden weten
wat een beter ontwerp was.
Zo kwamen ze bij de neurowetenschappen.
Wat waren je aanbevelingen? Wat hebben ze gedaan?
Ik gaf een paar aanbevelingen.
Ten eerste
dat al het geld dezelfde afmeting moest hebben.
-Want hun briefjes... -Precies.
Als die afmetingen gelijk zijn,
moet je er langer naar kijken
om verschillen op te merken.
Als er meer maten zijn,
denk je te weten wat je doorgeeft.
Ten tweede hebben ze als watermerk op het briefje
een gebouw staan.
We hebben niet veel neuraal onroerend goed
dat gewijd is aan het herkennen van gebouwen.
We hebben veel materie die gezichten bestudeert.
Het blijkt dat een watermerk
het moeilijkste is om te vervalsen.
Uiteindelijk zetten ze een watermerk van Europa,
de mythische figuur, erop.
Mijn derde aanbeveling
was: het briefje heeft veel afleidende eigenschappen
die niks te maken hebben met veiligheidsmaatregelen.
Je moet het volgende doen.
Pak dit briefje en kijk er vijf seconden naar.
Oké.
-Ja. -Geef het dan terug
en ik geef je een nieuw. Vertel me het verschil.
Ik zie geen verschil.
Dit laat zien
dat, hoe meer je op een briefje zet,
hoe moeilijker het is om grote verschillen op te merken.
Deze briefjes verschillen behoorlijk.
Als je het hologram ziet,
is dat de enige veiligheidsmaatregel
waar de overheid veel geld aan besteedt.
Wauw. Dat is supersubtiel.
Het is supersubtiel en het zit zo.
Vanwege alles wat je ziet,
kun je dat moeilijk zien.
Ja, wauw.
Ik zei dat het ideaal was
om een leeg briefje te hebben
met één hologram
en dat de rest, wat afleidt, eraf moest.
Ik snap wat je zegt.
Door de eenvoud
kan de consument het snel controleren.
Precies. De EU
vond het een goed voorstel,
maar ze besloten het niet te doen.
Het maakt landen koninklijk
als ze mooi geld hebben. Dat maakt ze belangrijk.
Ze konden dus niet
wit papier met één hologram maken,
hoewel het beter was.
Gaat ijdelheid gepaard
met wat regeringen willen met hun geld?
-Willen ze een merk zijn? -Precies.
Het is ongelofelijk dat ijdelheid valuta op het spel zet.
Maar het is logisch.
We willen er allemaal goed uitzien, maar zo rijk zijn we niet allemaal.
Zo komen nepmerken om de hoek kijken.
De merken die we kennen, waar we van houden en die we dragen,
worden overal ter wereld nagemaakt.
Een echte Hermès-tas
kan meer dan $100.000 kosten.
Maar je kunt een neppe voor een paar honderd dollar krijgen.
Zo stelen vervalsingen $460 miljard
per jaar van legale bedrijven.
Hongkong is een groot zakelijk centrum.
Door de nabijheid van China,
waar copyrightwetten weinig gehandhaafd worden,
is Hongkong de marktplaats
voor bijna 25% van alle vervalsingen ter wereld.
Wat is echt en wat is nep?
Wie doet er iets aan?
Op die vragen wil ik antwoord.
Kal, dit is de vrouwenmarkt in Hongkong.
We zullen veel mensen zien
die uit de hele wereld komen
en hier nepartikelen kopen.
Oké.
Deze handel wordt veroorzaakt door bijvoorbeeld de vraag in de VS.
Ted Kavowras, een voormalige agent uit New York,
bestrijdt nu nepartikelen op internationaal niveau.
Merken huren hem in als ze denken dat hun producten
worden nagemaakt.
Als je nepproducten wilt bestrijden,
als land, als politie of als bedrijf...
PRIVÉDETECTIVE
...moet je alle lagen aanpakken.
Die op het verkoopmoment aanvallen
is een van de maatregelen.
Dit zijn Paul Frank-koptelefoons.
Honderd procent nep.
-Deze zijn nep. -Ja.
Hier is Star Wars en Spider-Man en...
Marvel-strips waar films van zijn gemaakt.
My Little Pony.
Op deze markt kopen toeristen één of twee producten,
maar grote kopers gaan direct naar de fabriek.
Wat bedoel je daarmee?
Die kopers kopen een container vol voor verkoop in hun thuisland.
-Een scheepscontainer? -Van zes tot 12 meter.
Dus een grote koper koopt een scheepscontainer met zulke spullen.
Talloze.
-Ik wil voorkomen dat de fabriek... -Ja.
...het produceert en het hier terechtkomt.
Ted werkt vanuit zijn kantoor in Hongkong,
dat vol staat met nepartikelen
en een spannend 'geheim agent'-sfeertje heeft.
Contact leggen en bewijs krijgen van hun activiteiten
is wat we doen.
We doen ons voor als buitenlandse koper.
Daarvoor moeten we undercover gaan
en vastleggen wat ze doen.
Wat cool.
Ik speel een Arabische prins of een Mexicaanse drugsdealer.
Of ik speel een zakenman en...
Nu ben ik geïntrigeerd, want
als ik niet meer acteer...
Kun je dit werk doen?
Je kunt me aannemen om undercover te gaan.
Wat is het interessantste wat jullie hebben?
Het interessantste zijn drugstestsetjes.
Ze hebben nep...
Een anatomisch deel van je lichaam
waarmee je een urinetest neemt.
Een neppiemel die plast?
Die werden nagemaakt.
Wacht.
Bestaat hier een echte versie van?
Ja, hoor.
Maar dit is een nepper.
Ja.
Merkten de mensen die dit maken,
het echt aan hun winst?
Ja.
Het is vast gênant
als iemand ontdekt dat je een neppe neppenis hebt.
Maar er zijn nepproducten die echt gevaarlijk zijn.
-Wat zijn dat? -Nepschakelaars.
Echt? Dus ze werken niet?
Gebruiken ze minder stroom?
Er zijn fabrieken die neppe maken
en minder aluminium in het koper doen voor de geleiding.
Maar als er minder koper in zit
en meer aluminium, vat die eerder vlam.
-Nee, hè. -Een veiligheidsprobleem.
Waar komen die terecht? Wie koopt ze?
Stel dat je een aannemer bent,
weet diegene dat ze iets gevaarlijks kopen?
De uiteindelijke gebruiker niet.
Door zo'n schakelaar kan een gebouw waar een kind slaapt, in brand vliegen.
Als je met die mensen praat,
snappen ze dan wat ze doen
en maakt het ze niet uit?
-Het maakt ze niet uit. -Nee.
Ze weten het. Hoe kan het anders?
Ze zijn bereid dit te doen en niks om anderen te geven.
Wauw.
Dit wordt nogal duister en een beetje eng.
Vervalsers zijn geen kleine criminelen
die op straat rondhangen.
Die organisaties zijn complexer dan ik besefte.
Had ik maar een expert
die me kan vertellen hoe duister het kan worden.
Alastair Gray is intellectuele-eigendomsonderzoeker
met meer dan tien jaar ervaring.
Hij zegt dat internet de volgende grens van nepperij is.
We zien dat er op het straatniveau
één laag is waar het stopt,
en dat is het eindpunt dat consumenten zien.
Maar dat is veranderd.
INTELLECTUELE-EIGENDOMSONDERZOEKER
Transacties spelen zich nu meer online af.
Internet is net het Wilde Westen.
Ik heb nooit gedacht aan wat er online gebeurt.
Komen mensen zo aan die spullen?
Ja, vervalsingen zijn geëvolueerd,
waarbij het verschuift naar merkmisbruik.
Als je als merk populaire producten verkoopt,
maken vervalsers echte websites na.
Ze pakken de beelden van een officiële website,
de logo's, alles. Het ziet er echt uit.
Mensen die een koopje zoeken,
worden erin geluisd
en kopen nepartikelen.
Hoeveel mensen die betrokken zijn bij die misdaad,
weten wat ze doen?
Denken de webdevelopers, de mensen die er werken,
voor een echt bedrijf te werken?
Weten ze dat ze voor een crimineel werken?
Het kan allebei. Er was een geweldig verhaal
van een hele Apple Store in China
die geen Apple Store was.
-Echt? -Ja.
Iedereen had een Genius-T-shirt aan, met merk en dergelijke.
Het personeel dacht voor Apple te werken.
-Ongelofelijk. -Ja.
Vervalsingen raken bijna elke sector.
Er zijn 700.000 doden per jaar
door nepmedicijnen.
Wauw.
Daar wordt het echt eng.
Je speelt met levens.
Mensen die ze kopen, denken dat ze werken
en als dat niet zo is,
is het einde verhaal.
Welke neppers hebben gevolgen voor de veiligheid?
Het is bewezen dat terroristen soms namaak gebruiken
om hun aanslagen te financieren.
Wauw.
De aanslagen in Parijs in januari 2015.
Chérif Kouachi had online vervalsingen gekocht in China,
verkocht ze op een Parijse markt
en verdiende tussen €30.000 en €50.000.
Zo had hij het geld om te reizen naar Oman
en Jemen en te trainen bij Al Qaida.
Lieve hemel.
Die aanslagen werden gefinancierd
door mensen die nep-T-shirts en nepartikelen kochten.
Ja.
Ongelofelijk. Wat verdrietig.
Het rendement is ongelofelijk.
Als het T-shirt voor minder dan $1 wordt geproduceerd
en je er een merklabel op naait,
kun je het voor 400 keer de productieprijs verkopen.
Maar weinig vervalsingsmisdaden leiden tot een celstraf.
Vaak krijgt men een kleine boete
en dan kun je opnieuw beginnen.
Waarom zou je dat niet doen, als het zoveel winst oplevert?
Ik wist dat nepproducten
me naar de onderwereld zouden leiden,
maar ik hoopte op
de leuke, Fast and Furious-achtige onderwereld,
met snelle machines, toffe bijnamen en zo.
Wacht. Mijn volgende gesprek is met iemand die
Trappy heet. Dat is niet verdacht.
Het is in dit afgelegen papierpakhuis
dat eruitziet als een spookhuis.
Wat is dit voor plek?
Is het een droneracebaan of een papierpakhuis?
-Nou... -Allebei.
Op werkdagen is het een pakhuis.
In de weekenden bouwen we hier onze racebanen.
-We hebben videobrillen. -Oké.
We zien het perspectief van de drone.
De drone is een verlengstuk van jezelf.
Je navigeert door elk soort omgeving.
Dat was in de lucht. Niks aan de hand.
Trappy racet niet alleen met drones in een pakhuis,
maar hij is ook de eigenaar van Team BlackSheep,
dat een variëteit aan dronecomponenten
en accessoires produceert voor de hobbymarkt.
Het probleem is dat de dronesector
zeer vatbaar is voor nepproducten.
Trappy's bedrijf is te klein om iemand als Ted Kavowras in te huren.
Hoe blijft hij vervalsers voor?
In dit bedrijf,
in de markt waarin wij opereren,
is er geen ruimte voor het handhaven van patenten
of zelfs het bezit ervan.
Wanneer we een patent krijgen,
is het product al achterhaald.
Met wat voor soort nepperij heb je te maken?
We onderscheiden drie soorten mensen.
Je hebt de directe vervalsers,
die iets maken wat precies lijkt op jouw product
met jouw merk erop.
Je hebt de kloners.
Die maken iets wat op je product lijkt,
maar plakken hun eigen merk erop.
Je hebt de copycats
die je product opnieuw uitvinden.
Ze halen je product uit elkaar,
achterhalen de technologie,
het onderzoek, de ontwikkeling en de innovaties,
en passen die op hun eigen product toe.
Het kost zes maanden
om een serieuze kopie op de markt te brengen.
Maar die tijd wordt steeds korter.
Ze halen ons in.
Heb je er last van? Welke delen...
De echte schade komt van de copycats
die de innovaties afpakken
zonder te betalen voor het onderzoek.
Ze kunnen de prijs een stuk lager houden
en wij moeten volgen.
Hoe bestrijd je dat?
We zijn heel creatief in onze bestrijding.
Oké.
Als we gekopieerd worden, komen we met nieuwe innovaties
en begint de cyclus opnieuw.
Bijvoorbeeld dit product.
Het is een afstandslink.
Met een bereik van 100 km.
Een innovatief product dat we hebben gemaakt.
Er komt veel onderzoek aan te pas.
Twee specialisten hebben er meer dan twee jaar aan gewerkt.
De kopie wordt voor de kostprijs verkocht.
Maar twee jaar geleden
voorzagen we die actie
en we hebben er verborgen eigenschappen in verwerkt.
Cool.
We blijven nieuwe innovaties uitbrengen
die al in het product zitten,
en we dwingen de mensen die van de copycats kochten,
het echte product te kopen.
Dat maakt het uiteindelijk duurder voor ze.
Uiteindelijk zien ze het licht
en kopen ze het echte werk.
De dronemarkt vliegt vooruit
met prachtige, nieuwe technologie
die ze niet hadden hoeven te innoveren, ware het niet voor de copycats.
Het is lastig te geloven dat ontwikkelaars en copycats elkaar helpen.
Maar het is net zo'n natuurlijk onderdeel van de economie
als de natuur zelf.
De relatie tussen uitvinders en copycats
is te karakteriseren als jager versus aaseter.
God, wat ben ik sterk.
Ik ben de beste in je soort vermoorden.
De relatie is geëvolueerd tot een symbiose,
ook al is die soms niet vreedzaam.
Niet te geloven. Moet je zien.
Dit ziet er geweldig uit. Kom op.
Wacht. Rot op, gier.
Rot op.
Het evenwicht in de economie blijft in stand
door intellectuele-eigendombescherming, ofwel patenten.
Ik heb de rechten op dit dode dier.
Ik heb ze, dus wegwezen.
Oké, ik snap het al.
Ik krijg geen vers vlees.
Ik wacht als tweederangsburger tot het rot is.
Ja, dat klopt.
Oké.
De jager, net als de uitvinder...
Dat is mals.
...wordt beloond voor zijn werk met een tijdelijk monopolie...
Ja, heerlijk.
...en mag exclusief de buit van zijn innovatie verslinden.
Kom op. De tijd is om. Nu mag ik.
Nee.
Mijn ogen.
Dit is van mij. Alles.
Ik wil morgen nog wat
en overmorgen ook nog.
Dankzij mijn extra beschermingsmaatregel.
-Hou op. -Ik heb geen haast.
Mijn snavel.
Misschien ga ik een dutje doen.
Zo wordt innovatie ontmoedigd, omdat de bescherming te sterk is.
De uitvinder heeft geen stimulans om op de volgende doorbraak te jagen.
Maar als er helemaal geen bescherming is,
duiken de aaseters meteen op.
Kijk eens, jongens. Eet lekker van het karkas.
Wat? Kom op, zeg.
Ja.
De aaseter verandert van onschuldige luilak in een parasiet.
Het is gierentijd.
Als de jager geen profijt heeft van zijn werk...
Wat goor.
...heeft hij niet de middelen om weer te gaan jagen.
Zoals wanneer uitvinders niks verdienen aan hun werk
en ze de ontwikkeling niet kunnen betalen
van nieuwe innovaties.
Weet je hoelang ik me verscholen hield in de bosjes
en dit beest in de gaten hield, mislukte kalkoen?
-Hé. -Hé.
De natuur kan, net als de economie, hard zijn.
Weet je wat? Ik ga weg.
Succes met in je eentje op antilopes jagen.
Prima.
Als er geen jager is
die het eten verzorgt dat het ecosysteem in stand houdt,
sterven ze allebei.
Hun losse huid wordt van hun uitgemergelde karkas afgeschraapt.
Met enig geluk worden er jassen van gemaakt.
-Nou ja. -We kunnen je horen.
Dat is niet cool.
Sorry.
Uit respect zou ik jou nooit dragen.
Dank je. Ik jou ook niet.
-Bedankt. -Ja.
-Hopelijk heb je iets geleerd. -Ja.
-Fijne dag. -Jij ook.
Tot later.
CALIFORNIË
De vrijheid om andermans ideeën te kopiëren, is nodig voor innovatie.
Sommige sectoren gedijen in een omgeving
waarin copycats en uitvinders in harmonie samenleven.
Degenen die het goed spelen,
kunnen flink binnenlopen.
Het mooie aan goedkope versies voor de luxe ontwerper
is dat het een beginnersdrug is.
Je neemt een trekje, valt voor het merk,
draagt de nepversie en denkt:
ik zou een echte Gucci willen.
Dat is de heroïne van een modeverslaving.
Johanna Blakley runt een mediadenktank
die zich richt op intellectuele- eigendomswetgeving in de VS
en haar impact op innovatie.
Wat is het verschil tussen een goedkope versie en een vervalsing?
Een goedkope versie is legaal
in de modesector.
Het betekent dat iemand een ontwerp heeft gebaseerd
op andermans ontwerp.
Niemand bezit dat.
Wat mensen wel bezitten in de modesector,
en dit is goed voor de zaken,
is hun eigen naam.
Ze bezitten het gedeponeerde handelsmerk, het merk.
Interessant.
Een van de redenen dat dure tassen
zijn bezaaid met logo's,
is dat namakers die niet mogen kopiëren.
Begrepen.
Als het logo intrinsiek is aan het ontwerp van de jurk,
is die moeilijk te kopiëren.
Daardoor kunnen klanten
begrijpen wat ze kopen.
Dat is iets goeds. Zo hoort het.
Het is een weloverwogen keuze.
Ik snap wat je zegt.
Dus als een luxemerk een tas verkoopt voor...
Hoe duur zijn tassen?
-Obsceen duur. -Oké.
-Obscene prijzen. -Duizenden?
-O, ja. -$10.000 voor een tas?
-Is dat echt normaal? -O, ja.
-Meer? -Ga naar Barneys.
-Nee. -Nee.
Je weet niet wat je ziet.
Zeg $10.000 voor een tas
en anderen maken iets wat erop lijkt,
maar zonder het logo.
-Mag dat? -Ja, hoor.
Dat is omdat modeontwerpen gebruiksartikelen zijn.
Omdat ze een utilitair doeleinde hebben,
vallen ze niet onder de copyrightbescherming.
Dat is ironisch, want we zien mode
als iets illusionairs, leuks
en totaal onnodigs.
We vergeten wat het onderliggende doel is:
naakte lichamen bedekken.
Wat is daar het voordeel van?
Omdat er geen copyrightbescherming is,
heeft de mode zich tot kunstvorm verheven.
Er is een uitgebreide structuur van stimulansen
die verweven wordt in een sector
waarin je elk moment afgezet kunt worden.
Het wordt een wetenschap
hoe je luxe ontwerpers namaakt.
Natuurlijk klagen ze erover,
maar als er van je ontwerp een goedkopere versie bestaat,
ben je een trendsetter.
Je bent geïmiteerd.
Dat betekent dat je weet wat de zeitgeist is.
-De kroon is van jou. -Oké.
Dat betekent dat de trendsetters
moeten wegwezen
-en iets hips moeten maken. -Het is niet cool meer.
Nee.
Ze mogen niet bij de kudde horen.
Nee.
Oké.
Het is heel interessant
dat er diverse andere sectoren zijn waar copyright niet van toepassing is.
Restaurants. Chef-koks bezitten hun recept niet.
Meubels.
Dat zijn gebruiksvoorwerpen.
Zelfs de bekendste ontwerpers bezitten hun ontwerp niet.
Cabaretiers ook.
Cabaretiers ontwikkelen een eigen stijl, omdat ze hun grappen niet bezitten.
Het ironische is dat dat goed voor de zaken is.
Je creëert continu een behoefte aan nieuwe producten
en dat is goed in een kapitalistische economie.
Meesterlijke innovatie kan een geweldig nieuw idee betekenen
of een innovatieve manier om een idee te stelen.
CALIFORNIË
Als er één plek is waar één origineel idee
tot talloze versies leidt, is het de filmindustrie.
Daarheen.
-De onderwereld van Asylum in. -Wauw.
Welkom bij Asylum Studios,
beroemd om hun bekendste creatie:
Misschien herken je deze jongen.
Dit is de haai die werd verbrand in Sharknado 3
in de dampkring.
De haai overleefde het niet.
-Arme jongen. -Tragisch.
Hoewel er zes Sharknado's zijn, hebben David Latt en Paul Bales
een imperium gebouwd rondom 'mockbusters'.
Met meer dan 250 films per jaar
genereren deze jongens meer dan $30 miljoen per jaar.
-Hebben jullie Thor gemaakt? -Een versie van Thor.
-De publieke-domeinversie. -Interessant.
Ik besefte niet dat...
Zij ook niet.
Daar is...
Hoe minder zeker je weet welke film je bekijkt,
hoe succesvoller ze zijn.
Jullie staan bekend om het maken van mockbusters.
Wat zijn dat?
Klopt die term?
Die klopt. Die hebben we gedeponeerd.
Echt waar.
Als iemand die wil stelen, zit die in de problemen.
Mockbusting is gebruiken wat de filmstudio's doen
op elk moment.
Als er een film is over grote, transformerende robots
die Transformers heet, maken wij Transmorphers.
Wegwezen.
Het team moet terug. Blackthorn, eruit.
Je zei 'drafting'
door de studio's. Wat is dat?
Drafting is een aardiger woord
dat de studio's al decennialang gebruiken
en hetzelfde is als mockbusting.
Ze kijken wat...
Ik ben Paramount. Die kijkt naar Warner, Universal en zegt:
'Ze maken weer een Star Wars-film.
'Ik moet een ruimtefilm maken
'om er munt uit te slaan,
'want die zal veel publiciteit genereren.'
Jaren geleden kwam The Da Vinci Code uit.
Wij brachten een film uit die The Da Vinci Treasure heette.
Had de studio een probleem met jullie versie van de film?
Ik denk dat ze hun versie niet leuk vonden.
Ja, maar het had niks te maken met de inhoud.
Het was marketing. De studio zei:
'De A in jullie lettertype lijkt te veel op onze A.'
We veranderden het lettertype
en de film werd uitgebracht.
In de filmsector volgen films met zeer vergelijkbare verhalen
elkaar vaak gauw op.
In 1998 werd de aarde bijna vernietigd door rotsen uit de ruimte. Tweemaal.
Eerst kwam Deep Impact en Armageddon kwam twee maanden later.
De jongere nerds kunnen die twee films vervangen
door The Avengers en Justice League.
Mijn belang is nogal egoïstisch,
omdat ik acteur ben.
Ik hou niet van mensen die onze films namaken.
De eerste druk van de dvd van Harold & Kumar Go To White Castle
leverde $50 miljoen op,
als ik het me goed herinner.
Maar toen downloadden mensen hem illegaal, voor niks.
Dat was verloren geld.
Aan de andere kant is er een pornoparodie,
Harold & Kumar Escape from Guantanamo Bay,
en die is fantastisch.
Ze hadden er net genoeg aan veranderd
dat het duidelijk was wat ze bedoelden.
Het heette Farold and Fubar of zoiets.
Waar ligt de grens qua intellectuele eigendom?
Hoe zorg je dat je intellectuele- eigendomswetten niet overtreedt,
maar toch munt kunt slaan
uit wat het publiek wil?
Je moet begrijpen wat piraterij is,
vergeleken met mockbusting of drafting.
Als je Transformers of Transmorphers downloadt,
illegaal, zonder te betalen, zodat je die kunt kijken,
steel je.
Wat wij doen,
is een film over robots maken.
We stelen de inhoud en de sterren niet.
Mark Wahlberg zit niet in onze film.
We hebben Mark Stahlberg.
Nee, dat is de pornoversie.
Dat is de pornoversie.
Niemand gaat The Da Vinci Treasure voor een Oscar nomineren,
maar er zijn voorbeelden van hoe kopieën
kunnen leiden tot innovaties die een sector voortstuwen,
in plaats van belemmeren.
Denk maar eens aan medicijnen.
De FDA verstrekt patenten voor nieuwe medicijnen,
zodat het bedrijf verdient aan de ontwikkeling.
Als het patent verloopt,
komen merkloze versies op de markt
die zorgen voor meer concurrentie en lagere prijzen.
Merkloze producten in de supermarkt
bevatten dezelfde ingrediënten als de merkproducten,
maar kosten minder door weinig investering in marketing
en opvallende verpakkingen.
Als een economie het evenwicht kan bewaren
tussen intellectuele eigendom beschermen
en copycats innovatie laten aanjagen
of producten kunnen leveren voor een betere prijs,
spelen vervalsingen een rol,
al zijn ze niet de held.
Soms leiden vervalsingen tot innovaties
en soms leiden ze tot duistere zaken.
Soms leiden ze tot dit.
FAROLD EN FUBAR VROUWEN ZONDER BIKINIBROEK
Maar van de genieën die deze film hebben gemaakt,
mochten we hem niet laten zien.
We respecteerden hun intellectuele eigendom
en maakten onze eigen versie.
Acteren.
Ja.
O, nee.
Ik controleer het eten graag eerst.
Dit is slecht vlees.
Dit is ongelofelijk.
Weet je hoelang ik me verscholen hield in de bosjes
en als een perverseling zat te kijken?
Je ziet er zeker zo uit.
Hoe durf je?