Ja nie mogę!
Gdy byłem dzieckiem, byłem pewien, że wiem, jaki będzie koniec świata.
Inwazja kosmitów.
Atak wielkiego jaszczura.
Albo apokalipsa zombie.
Choć niektórzy nadal wierzą,
że Godzilla, latające spodki i Porywacze Ciał już do nas lecą,
dziś stoimy w obliczu bardziej realnego zagrożenia.
Potencjalnego zaniku jednego z towarów, na którym opiera się
nasza gospodarka.
Towaru tak ważnego i wszechobecnego,
że zależy od niego niemal wszystko.
Jeśli jego zasoby się wyczerpią,
gospodarka światowa stanie w miejscu.
Myślicie, że mówię o ropie?
Nie.
To odcinek o kauczuku.
ODCINEK O KAUCZUKU
Wszystkich nas łączą pieniądze.
Jestem Kal Penn. Badam bestię, jaką jest gospodarka światowa.
WIELKA BESTIA ZWANA GOSPODARKĄ ŚWIATOWĄ
FILADELFIA
PENSYLWANIA
By w pełni zrozumieć, jak bardzo polegamy na kauczuku,
muszę przyjąć końską dawkę tej substancji.
Filadelfio, oto Monster Jam!
Te auta poruszają się na ogromnych oponach.
Tylko naturalny kauczuk jest w stanie wytrzymać siłę,
z jaką podskakują te samochody.
Poza oponami
kauczuk obecny jest praktycznie wszędzie.
Od ubrań, które nosimy,
po akcesoria do domu.
Dzięki kauczukowi możesz poskakać w tym dmuchańcu.
A te dmuchańce...
to zupełnie inna zabawa.
Rynek kauczuku jest wart 26 miliardów dolarów.
To szkielet gospodarki.
Światowe zapotrzebowanie na kauczuk wynosi 13 milionów ton rocznie.
To waga 86 868 płetwali błękitnych.
Mnóstwo kauczuku.
A Monster Jam bardzo go potrzebuje.
Co?
Chcę zapytać o kauczuk. Jesteś gościem od gumy.
Od gumy? Nie wiem, czy to komplement.
WICEPREZES DS. FLOTY
Bill Easterly odpowiada
za zakładanie opon monster truckom.
Dzięki 33-letniemu doświadczeniu w tej branży
wie, co dzieje się, gdy kauczuk zetknie się
z jakąkolwiek nawierzchnią.
Znasz się na oponach.
Jak ważne są opony i kauczuk dla Monster Jamu?
Bez nich nie byłoby show.
Te samochody podskakują i lądują
z siłą 20 G.
Samochody ważą po 5500 kg.
W tym momencie o ziemię uderza ponad sto ton.
Opony muszą wytrzymać za każdym razem.
Zatem opony są bardzo ważne.
Ile kosztują takie opony?
Nawet do 3000 $.
-Za jedną? -Tak.
Nie obchodzimy się z nimi delikatnie.
Podskakują w górę na 10 metrów, uderzają o ziemię,
miażdżą inne samochody.
Czasem jakaś się zniszczy.
Musieliśmy więc opracować wyjątkowo silną oponę,
która to wytrzyma.
Naturalny kauczuk idealnie się do tego nadaje
i dzięki niemu możemy robić to, co robimy.
Istnieją kauczuki syntetyczne na bazie ropy.
Ale podstawowe produkty kauczukowe nie mogą być syntetyczne.
Dlaczego?
Syntetyczny kauczuk nie wytrzyma gorąca, ścierania i procesu starzenia się.
Syntetyczne opony samolotowe? Wykluczone.
Nie wytrzymają lądowania i wybuchną na pasie startowym.
Podobnie ciężarówki jeżdżące po całym kraju.
Syntetyczny kauczuk jest mało wytrzymały.
Naturalny kauczuk to jedyna znana substancja,
która spełnia wymagania samolotów, ciężarówek i monster trucków.
Ale istnieje zagrożenie, że naturalny kauczuk zniknie.
Jeśli tak się stanie, to będzie koniec Monster Jamów
i wielu rzeczy, na których polegamy na co dzień.
To źródło naturalnego kauczuku.
Sok drzewny albo lateks z brazylijskiego kauczukowca...
Jest monoklonalne.
Klon pojedynczej komórki
To znaczy, że to, to i to drzewo
mają identyczną strukturę genetyczną.
Co oznacza, że wszystkie są podatne na tę samą chorobę.
Ta choroba to grzyb zwany zarazą kauczukowca.
To dla kauczukowca jak Czarna Śmierć,
grypa hiszpanka i wirus ebola w jednym.
Nie ma na nią lekarstwa.
Czym grozi epidemia?
Ponieważ wszystkie kauczukowce są jak bliźnięta jednojajowe,
choroba może zniszczyć cały przemysł kauczukowy.
WIELKA BRYTANIA
Do kogo zwrócić się,
gdy światowym zasobom kauczuku
zagraża ten mały zarodnik?
Do prawdziwego kozaka w świecie fitopatologii.
-Mogę to założyć? -Możesz.
Też mam honorowy doktorat.
-Ty? -Z nicnierobienia.
No tak, to powszechne.
-Obaj jesteśmy doktorami. -Faktycznie.
Ale ty wiesz, co robisz.
Pracowałem głównie w tropikach.
FITOPATOLOG
Głównie nad uprawami tropikalnymi. Kawą, kakao i kauczukiem.
Poprośmy jakiś kauczukowiec, by powiedział „aaa” i zbadajmy go.
Dr Harry Evans ma ponad 40 lat doświadczenia
w walce z chorobami roślin i grzybów.
Większość czasu spędza w laboratorium,
katalogując zgromadzone próbki, w tym zarazy kauczukowca.
FITOPATOLOGIA
Materiał na kauczuk
pochodzi zwykle z Azji.
Podejrzewamy, że tam pojawiła się zaraza.
Ta próbka pochodzi z Trynidadu
z lat 80.
Te dziurki powstały na skutek choroby.
Jak rany postrzałowe.
OTWORY W LIŚCIACH
-Tak. -Wtedy...
liście stopniowo opadają,
aż do całkowitej defoliacji.
To może oznaczać śmierć drzewa.
Te próbki zebrał Malezyjczyk, Chi,
który jest dobrze obeznany z tematem zarazy.
Jeśli się przyjrzysz, zobaczysz...
Przepraszam, śmieję się,
bo w hindi „chi” znaczy „kupa”.
Czyli doktor Kupa wysłał ci te próbki.
Tak.
Dzięki opisom Chi, widząc pierwsze objawy,
można ocenić, że to ta choroba.
Wystarczy zerknąć na liście przez mikroskop.
Widzisz tę strukturę?
Tak.
Tutaj się zaczyna, to wyprysk.
Potem ta część wypada i liść staje się...
Mówisz „wyprysk”, ale to wygląda jak pasmo górskie.
W takim powiększeniu faktycznie tak wygląda.
Tutaj znajdują się struktury odpowiedzialne za rozmnażanie choroby.
Następnie wypuszczane są zarodniki,
które roznoszą ją dalej.
Tu chodzi o przetrwanie. To pasmo
jest chronione, bo zawiera zarodniki.
Ten grzyb rośnie powoli.
Ten ma trzy lub cztery tygodnie.
3-4 tygodnie, nim osiągnie ten stan?
Nim osiągnie te rozmiary.
Jeśli umieścisz tam tę próbkę, za 4 tygodnie
będzie tak wyglądać?
Tak.
Gdy wykryjecie zarazę
w przesłanej próbce,
gdy ty ją dostaniesz, jest już za późno?
Wszczynamy alarm.
Gdy choroba rozprzestrzenia się na plantacji,
wszystkie drzewa umierają.
Kiedyś już się to zdarzyło.
Sto lat temu
90% zasobów kauczuku pozyskiwano w Brazylii.
Koncerny takie jak Ford tworzyły ogromne plantacje kauczuku
na opony do aut.
W latach 30. XX w. wybuchła epidemia, która rozprzestrzeniła się tak szybko,
że w chwili, gdy ją wykryto, było już za późno.
Maleńkie zarodniki wyniszczyły niemal wszystkie drzewa w Ameryce Południowej.
Ford zainwestował w plantację 20 mln $.
Przeliczając to na dzisiejsze realia, 280 mln $.
Odsprzedali ją Brazylijczykom
za niewiele ponad 1% kwoty, którą zainwestowali.
Dziś udział Brazylii w rynku kauczuku
spadł z 90% do 0,001%.
Gdzie są pozostałe plantacje?
Głównie w Azji, 90%-95%.
95% światowych zasobów kauczuku.
Naturalny kauczuk pochodzi z Azji.
Czaję. Czyli teraz oni są na celowniku.
Epidemia doprowadziłaby
do zniszczenia większości zasobów.
Mogłoby to zaburzyć funkcjonowanie światowej gospodarki.
Bariery geograficzne są nieważne.
Zaraza ogarnęłaby cały rejon.
Tak, jak to miało miejsce w Ameryce Pd. i Śr.
Gdyby tak się stało, trudno byłoby to opanować.
POMOC
Co by się stało, gdyby zaraza przedostała się za Pacyfik
i sięgnęła Azji?
To byłby koniec nie tylko Monster Trucków,
ale całej światowej gospodarki.
Wyobrażacie to sobie? Nie? To wam pomogę.
Proszę bardzo.
Tak wygląda apokalipsa.
Samoloty są uziemione, a świat staje w miejscu.
PUSTYNIA MOJAVE
Widzisz te kolosy?
Są ogromne.
Nadal stoją na...
Na gumowych oponach.
Chciałbym się dowiedzieć, jak wyglądałby świat bez kauczuku.
Cmentarzysko samolotów, gdzie uziemione olbrzymy
są rozbierane na części przez zbieraczy.
-Te opony są... -W 100% wykonane z naturalnego kauczuku.
Te też?
Raczej tak, muszą być wytrzymałe.
Mam nadzieję, że uda się tu zajrzeć.
Powinny tu być uszczelki i tym podobne.
Czyli te elementy też są z gumy?
-Czy z plastiku? -Tu widzimy gumę.
Tu też jest guma.
W tych obiciach też może być trochę gumy,
żeby szklanka z drinkiem się nie ześliznęła.
A tutaj też jest coś zrobione z gumy?
Dasz radę.
INŻYNIER ROLNICTWA
Dr Katrina Cornish próbowała nas ostrzec,
jakie będą konsekwencje niedoboru kauczuku.
Jej apel na temat możliwego kryzysu jest jednoznaczny.
Nie możemy nadal polegać na drzewach klonalnych
wrażliwych na choroby.
Z punktu widzenia światowej gospodarki to straszna lekkomyślność.
-Czy zaraza to realne zagrożenie? -Tak.
Przez ostatnich 20 lat wystąpiła raz w Indiach i raz w Tajlandii.
By nad nią zapanować, wycinano całe plantacje.
Jeśli chciałbyś polecieć z Ameryki Pd. do Azji Południowo-Wschodniej,
trudno ci będzie znaleźć lot.
Musisz się przesiąść
do samolotu, który nie leciał z Ameryki Pd.,
z powodu kwarantanny.
-Naprawdę? -Tak.
Zarodniki mogą przedostać się przez ocean
na pokładzie samolotu.
Gdyby to się stało i drzewa zaczęłyby wymierać,
co stałoby się z gospodarką, gdyby zabrakło kauczuku?
Gospodarka światowa załamałaby się.
Nie ma obecnie sektora,
który nie polegałby na dostępności naturalnego kauczuku.
Kryzys objąłby w końcu
cały świat.
Całą gospodarkę.
Cofnęlibyśmy się o 120-130 lat.
Do furmanek i powozów.
Do zwierząt pociągowych.
Konie i skóra.
Nic innego nie mamy. W medycynie, transporcie, nigdzie.
Jak rozwiązać ten problem?
Zwiększając bioróżnorodność w pozyskiwaniu kauczuku.
Natychmiast.
Rządy mają w co inwestować.
Tak, ale nie jesteśmy w tym zbyt dobrzy.
Gdy ma miejsce katastrofa, stwierdzamy: „Ojej!
„Jest źle”.
Nieważne, że ludzie ostrzegają,
że to się stanie.
„Ups. Wiedzieliśmy, że to się stanie?”
Próbowaliśmy was ostrzec.
Nie słuchaliście.
Nie chcieliście działać. Woleliście czekać.
Dlaczego zatem nikt
nic nie robi, by chronić gospodarkę przed efektami zarazy?
Okazuje się, że gospodarki mają tendencję
do ignorowania problemów, które mogą im zaszkodzić.
Problemów, które mogą wystąpić
w każdym miejscu na świecie.
II kadencja Busha
Gdy ktoś mówi o niepewnej sytuacji gospodarczej,
z reguły ma na myśli efekty zewnętrzne,
zmienne, które mogą mieć wpływ na wszystkie podmioty na rynku.
Efekty te mogą być pozytywne.
Jak w 2004 roku,
gdy Myspace otworzyło swoją siedzibę nieopodal.
Stałe zatrudnienie na wiele lat!
Częściej jednak efekty te przybierają katastrofalne rozmiary.
Chorób takich jak zaraza kauczukowa, klęsk żywiołowych, a także konsekwencji
ludzkiej głupoty, jak stopienie reaktora jądrowego,
czy też, jak u mnie - fakt, że mój dom zbudowano na starożytnym cmentarzu.
-Patrzcie, co napadło mnie w nocy. -Ile za te kości?
Nie są na sprzedaż, jędzo!
Dobra, siedem dolców.
IGRZYSKA 1950
Teraz muszę to wszystko sprzedać, by mieć z czego żyć.
Gdy to kupowałem, efekty zewnętrzne nie były wliczone w cenę,
a dziś to właśnie przez nie nie mogę tego sprzedać.
Nie dostałem zniżki na hummera
na wypadek wzrostu cen paliwa.
A ile kosztuje napełnienie baku?
Kupę kasy.
PŁYTY 50, KASETY 75 CENTÓW
Zapłaciłem 15 $ za każdą z tych płyt,
a teraz sprzedaję je po 50 centów.
Z wyjątkiem Papa Roach.
To rarytas.
Jeśli je kupisz, winyle dorzucę za darmo!
Nigdy nie wrócą.
Akcje Google po 100 $?
W takim wypadku spieniężę je
i wyniosę się gdzieś, gdzie nie ma cmentarza.
Podobno w Nowym Orleanie nie grzebią ludzi w ziemi.
No to postanowione.
-Bezpiecznej podróży. -Dzięki!
Nowy Orlean, rok 2005. Co może pójść nie tak?
Co zatem oznacza zagrożenie zarazą
dla sektora kauczukowego?
Zacznę swą podróż
od początku szlaku kauczukowego.
TAJLANDIA
2.00
Tajlandia produkuje jedną trzecią światowego kauczuku
na takich plantacjach,
w sercu dawnego lasu deszczowego.
To jest Bo.
Jego zadaniem jest zbieranie surowego kauczuku, czy też lateksu.
Właśnie zaczyna dzień pracy.
Lateksem,
jak prezerwatywą, zajmujemy się przez całą noc.
W ciągu dnia bowiem
temperatura w dżungli powoduje szybsze krzepnięcie substancji.
Moja metafora już nie działa.
Najpierw usuwam suchy lateks z zeszłej nocy.
Nacinam drzewo.
Jak długo trwa napełnianie?
Około sześciu godzin.
Iloma drzewami naraz się zajmujesz?
Tysiącem drzew.
Czasem jest ich tysiąc dwieście.
By wytworzyć kauczuk potrzebny do wyprodukowania jednej opony,
drzewo potrzebuje około dwóch lat.
Zwykłej, nie takiej do Monster Trucka.
Jak widzicie, pada deszcz.
Z reguły nie wydobywa się soku z drzew podczas deszczu,
bo woda rozpuszcza lateks.
Ale przyjechaliśmy do Tajlandii z 20-osobową ekipą,
jest 3.00 nad ranem, i chcemy nakręcić
odcinek o kauczuku.
Dlatego tu jesteśmy.
6.00
Zostało tylko jedno drzewo.
Potem zważymy lateks.
Chodź.
Po wydobyciu lateksu
Bo zbiera wiaderka z białym płynem.
Będziemy go ważyć.
Gdy wiadra są już pełne,
Bo musi podjechać na stanowisko ważenia,
by dowiedzieć się, ile zarobi za całą noc.
Plantacja obejmuje 192 hektary drzew kauczukowych.
Gdyby przedostało się tu parę zarodników zarazy,
wszystkie drzewa wymarłyby w kilka tygodni.
Na plantacji mieszka i pracuje 30 zbieraczy takich jak Bo.
Po zważeniu kauczuku właściciel wypłaci im wynagrodzenie.
Mój ojciec kupił tę działkę i zaczął sadzić drzewa kauczukowe.
Kupił ją specjalnie w tym celu?
Tak.
Gdy 8 lat temu tajski rząd
zaoferował dopłaty rolnikom,
właściciel plantacji, dr Chukiet, zasadził wiele drzew.
PLANTATOR KAUCZUKU
Drzewo kauczukowe żyje do 25 lat,
ale mija siedem, nim dojrzeje.
Dopiero niedawno inwestycja zaczęła się zwracać.
Co się tam dzieje?
Przynosimy lateks ze zbiorów.
Zważymy go.
Dobra?
Cena lateksu to 47 bahtów za kilogram.
1 BAHT = 3 CENTY
47 bahtów za kilogram?
-Tak. -Skąd wiecie?
Dzwonimy do fabryki.
-Oni was informują? -Tak.
47 bahtów za kilogram to około 1300 $ za tonę płynnego kauczuku.
Dr Chukiet dzieli się zarobkami ze zbieraczami w stosunku 60:40.
Oznacza to, że Bo zarobi zaledwie 9 $.
W Tajlandii jest to kwota niższa niż minimalna dniówka.
To nasz problem.
Pojawił się niedawno.
Mamy za mało pracowników, bo ceny są niskie.
No tak.
Wszyscy wolą zbierać, gdy cena jest wysoka.
Nie możemy rekrutować nowych ludzi,
gdy ktoś zrezygnuje.
Nikt nie chce ich zastąpić.
Dawniej byliśmy w stanie wyprodukować około 6 ton.
Sześć ton?
Dziennie.
Dziś produkujemy dwie tony dziennie.
-Dwie tony? -Tak.
Czyli o ponad połowę mniej.
Tak jest. Dlatego wskaźniki produkcji
są dziś bardzo niskie.
A czy ceny były już kiedyś równie niskie?
Ceny są niskie
już od kilku lat.
Ceny spadają?
Tak. Teraz to około...
30% dawnej wartości tego produktu.
30% dawnej ceny?
Tak!
Sprzed trzech lat?
Sprzed dwóch.
To poważny problem dla Tajlandii.
Dawniej biznes opierał się
głównie na plantacjach kauczuku.
Dziś próbujemy się przebranżowić
na olej kokosowy i palmowy.
Próbujemy dywersyfikacji.
I wycinamy stare kauczukowce.
Nie rozumiem.
Skoro zaraza to poważne zagrożenie dla dostaw kauczuku,
a zapotrzebowanie na materiał stale wzrasta,
skąd tak niskie ceny
i straty ponoszone przez rolników,
którzy rozważają wycięcie kauczukowców?
Co dalej z tym kauczukiem?
Gdy lateks jest gotowy,
przenosimy go ze zbiornika do vana.
Jedzie do fabryki.
To wszystko tam jedzie.
Do fabryki.
Dr Chukiet mówi, że cenę podaje fabryka,
więc jadę tam, by zapytać, dlaczego jest tak niska.
Właścicielem fabryki jest Robert Meyer.
PREZES
W ciągu ośmiu lat rozbudował firmę do 38 fabryk.
Dziś odpowiada za produkcję 14% światowych zasobów kauczuku.
Te bębny z glutowatym lateksem to efekt końcowy obróbki,
który trafia do firm oponiarskich.
Dotknij, ten jest ciepły.
I kleisty.
Proces opiekania
powoduje dwie rzeczy.
Ustabilizował
rozkład produktu.
W wyniku opiekania zatrzymuje się proces rozkładu.
Zwiększa się także przyczepność.
Ten kolor uzyskał w wyniku suszenia?
Tak. Jak ciastko.
To są stanowiska ważenia,
gdzie układa się dwa bloki jeden na drugim.
Odcinamy lub dokładamy kawałek,
by ważył dokładnie 35 kilogramów.
Fajnie.
Tu mamy gotowe produkty.
Stąd batoniki wyruszają w podróż.
Tak. Na tym polega nasze zadanie:
przekształcamy produkt rolny w przemysłowy.
Super.
Jak się zapewne domyśliłeś,
w procesie tym
są dwa ważne etapy.
Rolnik przekazuje produkt fabryce.
Fabryka przekazuje surowiec
wytwórcy produktów gumowych.
To są te dwa punkty przekazania,
gdzie blok przechodzi
w ręce kolejnego wytwórcy.
Martwi cię zaraza kauczukowa?
Wszyscy się nią martwią.
Choroba nie dotarła jeszcze do Azji Południowo-Wschodniej.
Może jestem naiwny albo podchodzę do tego zbyt emocjonalnie,
by się tym zbytnio przejmować,
ale nawet jeśli choroba tu dotrze,
spowoduje gwałtowny wzrost cen kauczuku.
Ale zdaje się, że nie jest to wliczone w obecną cenę.
Rozmawiałem z rolnikami, którzy mówią,
że w ciągu ostatnich 3 lat kwota, jaką otrzymują za lateks
drastycznie spadła.
-Fakt. -Wyjaśnij mi dlaczego.
By to zrozumieć,
musisz dobrze poznać historię kauczuku.
Dawniej odległość, zarówno w czasie,
jak i przestrzeni, uniemożliwiała
bezpośrednią komunikację
pomiędzy źródłem surowca a konsumentem.
Jako kupiec, na przykład wytwórca opon,
chcesz wiedzieć, czy możesz kupić
ode mnie produkt,
nie tylko dziś, ale przez cały rok.
Potrzebujesz stałego źródła surowca.
By to umożliwić, stworzono rynek terminowy.
Kauczukiem także na nim handlowano.
Możesz objaśnić, co to takiego?
Rynek terminowy polega na tym, że kupiec
umawia się ze sprzedawcą na cenę, ilość,
specyfikacje, źródła,
wszystko, co znajdziesz w umowie, w związku
z przyszłą dostawą.
Jako producent chcę ci dostarczać daną ilość
w konkretnej cenie i w terminie.
Kupujesz od firmy z Nowego Jorku,
z filią w Singapurze.
Transakcja może odbyć się bezpośrednio lub przez grupę pośredników
z producentem, czyli ze mną.
My zapewnilibyśmy cię,
że dostarczymy ci towar po ustalonej cenie i o czasie.
Rynek terminowy jest tak skonstruowany,
że my nie mamy na niego wpływu.
Moi klienci też nie.
Gdybyś z nimi porozmawiał, powiedzieliby,
że chcieliby wyższych cen,
bo wiedzą, że rolnicy zaraz się zbuntują.
Jednak my nie mamy nad tym kontroli.
Musimy lepiej poznać rynek terminowy.
Kontrakt terminowy jest jak bilet na koncert.
Bilety rozchodzą się wiele miesięcy przed moim występem.
Kontrakt opiera się na popycie.
Nie ustaliłabym ceny 100 $ za występ,
jeśli go nie sprzedam.
Jesteś zbyt skromna. Wyprzedałabyś nawet
trasę na Księżycu.
Dzięki, hypemanie.
Sprzedaję bilety z wyprzedzeniem, by zminimalizować ryzyko.
Ciężko pracowałam przed tą trasą.
Nagrałam nowy album,
sama opracowałam choreografię tancerzy.
Jak mówię, że to jest epickie, to jest.
Potrzebuję gwarancji, że moja ciężka praca się opłaci.
A moi fani potrzebują gwarancji, że mnie zobaczą.
A ja gwarantuję,
że jeśli nie zobaczę tego występu, dostanę świra.
Normalnie mi odbije,
ludzie będą w szoku.
Jeśli bilety na koncerty to kontrakty terminowe,
wówczas konik to spekulant.
Jako że rynek ten jest niestabilny, konik może stracić pieniądze.
Na przykład gdy zrobię darmową transmisję koncertu!
Nie!
Rozwalisz Internet. Nie rób tego.
Może nie będę musiała.
Niestety,
konik może kupić wiele biletów i tak kontrolować podaż.
Czyli może ustalać ceny.
To jest manipulowanie rynkiem.
To ty decydujesz, jaka jest cena.
Ty jesteś głównym daniem.
To prawda.
Daj czadu, mała.
Witajcie!
A ja pójdę zebrać kasę
z biletów na Meghan Trainor!
Mam bilety na Meghan Trainor!
Szybko schodzą. Koncert się zaczyna.
Kto jest konikiem w branży kauczukowej?
Oni.
Inwestorzy na towarowym rynku terminowym.
Inwestorzy wykupują kontrakty,
spekulując, iż z czasem ich wartość wzrośnie.
Kauczuk
Celem inwestora jest: kupić tanio, sprzedać drogo
i zainkasować różnicę.
SINGAPUR
Singapur to jeden z największych ośrodków finansowych świata.
Inwestuje się tu w tysiące kontraktów terminowych dziennie.
Dar Wong należał do tej grupy inwestorów.
BYŁY INWESTOR
30 lat pracował dla dużych firm,
a dziś podróżuje po Azji i doradza
plantatorom kauczuku.
Skoro cały świat potrzebuje kauczuku...
-Wszyscy go potrzebujemy. -Ubrania, okulary, przewody.
Dlaczego cena jest tak niska?
Na fluktuacje cen kauczuku
mają wpływ
globalna inflacja i recesja.
W 2013 roku ceny kauczuku zaczęły spadać.
W tym czasie tajski rząd stwierdził,
iż ceny te podlegają krótkoterminowym korektom.
Ale nigdy nie wróciły na dawny poziom.
Spadały dalej.
Gdy rolnicy zorientowali się,
że ceny spadają, przestali zbierać lateks.
Chcieli wyciąć drzewa.
To zjawisko
nie do przyjęcia z punktu widzenia branży kauczukowej.
Rolnik twierdzi, że to fabryka ustala ceny.
Fabryka twierdzi, że ustalają je inwestorzy.
A inwestorzy,
że to sprawka globalnej inflacji i recesji.
Wszyscy wytykają się palcami,
ale z czego ci rolnicy mają żyć?
NIE MÓJ PROBLEM
Wytwarzanie kauczuku to z ich perspektywy głupota.
Zachęcamy rolników,
by szukali innych źródeł dochodu,
zachowując plantacje,
gdyż ceny zmieniają się cyklicznie.
Rosną - tak już bywało.
A potem spadają.
Teraz mamy chude lata.
Gdy ten cykl się skończy,
znów zaczną rosnąć.
Chodzi o oscylacje cen.
Czy zaraza to realne zagrożenie dla kauczuku?
Wydaje mi się...
że tak.
Ten problem zostawmy jednak
fitopatologom.
Na tę chorobę nie ma lekarstwa,
ale nie ma nic gorszego od rolników,
którzy chcą wyciąć drzewa.
Gdy je wytną,
nie będzie odwrotu.
Czyli pańskim zdaniem to rolnicy są zagrożeniem?
Tak.
Oni są zagrożeniem.
Gdy zaczną wycofywać się z branży,
przestaną zbierać, wytną plantacje
albo zostawią je samym sobie,
rynek będzie zagrożony.
Skoro kauczuk jest tak ważny,
mogłoby się wydawać, że rynek będzie go chronił
za wszelką cenę.
To jest Ma Nui.
HODOWCA KAUCZUKU
Jest plantatorką w Tajlandii,
jedną z osób, które Dar Wong nazywa „zagrożeniem”.
Wycina drzewa kauczukowe,
by zbudować nieduży domek na wynajem.
Nie widzi innego wyjścia.
Pokój do wynajęcia
Decyzja o wycięciu drzew była trudna?
Czy dla pani to zło konieczne?
Nie mam pieniędzy, by zacząć hodować coś innego.
Nie mam wyjścia.
Nie mogę sobie pozwolić na inne plany.
Nie stać mnie na nową plantację.
Rozumiem.
Los Ma Nui dzieli wielu innych rolników.
Są uwikłani w system,
który chce ich powstrzymać przed wycinką
zamiast zająć się zapobieganiem zarazie.
A my spokojnie kupujemy adidasy,
nieświadomi, że cały ten system w każdej chwili może się załamać.
Czy skoro ani zaraza, ani zapaść gospodarcza nie skłaniają rynku
do działania, mamy przerąbane?
Czy pokazy Monster Trucków
podzielą los konkursów siedzenia na słupie?
Niewidzialna ręka rynku
może ignorować problem,
ale prywatny przemysł zaczyna pomału zabezpieczać swoje aktywa.
HANOWER
NIEMCY
Oto ostatnie ogniwo łańcucha dostaw kauczuku:
badaczka Carla i fabryka opon w Niemczech.
Korporacja Continental,
jedna z najstarszych i największych firm motoryzacyjnych na świecie,
chce opracować nowy rodzaj kauczuku produkowany na masową skalę.
Pachnie jak marchewka, prawda?
Tak, bardzo podobny zapach.
Roczny przychód Continentala to około 50 miliardów dolarów.
Z czego to robicie?
Z korzeni mniszka.
(tutaj wpisz żart)
(zaczekam)
Continental stawia na mniszek lekarski
jako surowiec, który wstrząśnie sektorem kauczuku.
W przeciwieństwie do kauczukowca,
mniszek lekarski można hodować cały rok, w klimacie umiarkowanym,
w każdego rodzaju glebie.
Mniszek jest wytrzymały.
Carla Recker kieruje badaniami.
Jest bardzo rzeczowa.
Ile drzew kauczukowych potrzeba
BADACZKA MATERIAŁÓW
na jedną oponę, a ile mniszków?
Drzewo kauczukowe wytwarza około
1-1,5 kilograma kauczuku rocznie.
A na oponę?
Na oponę potrzeba niecałych dwóch drzew.
A mniszki?
Nie liczymy pojedynczych roślin, tylko powierzchnię upraw.
Naszym celem jest ta sama ilość z hektara rocznie,
co w przypadku plantacji kauczuku.
Opowiesz mi o różnicach w pozyskiwaniu materiału?
Wiem, że w przypadku drzewa kauczukowego
nacina się korę i substancja wypływa.
Zbierają ją do naczyń.
A jak to wygląda z mniszkami?
-Też się je nacina? -Nie.
Kauczuk w mniszkach znajduje się w korzeniu,
-pod ziemią. -W korzeniu.
Tak.
Potrzebny jest inny proces.
Pozyskiwanie kauczuku z mniszka jest trudniejsze.
Mówimy o tysiącach roślin, które należy wyhodować i zebrać,
a następnie wydobyć z nich kauczuk za pomocą skomplikowanego procesu
z udziałem ludzi i maszyn.
Tu mamy suche korzonki.
Są kruche. Można je łamać,
ale wciąż się trzymają.
W miejscu pęknięcia widać
cienkie włókienka kauczuku.
Continental zainwestował spore środki w ten proces.
To należy oddzielić podczas obróbki,
by uzyskać ten wspaniały materiał.
Mając nadzieję, że to się opłaci.
Wyprodukowaliście już opony z mniszka, prawda?
Czy coś was niepokoi w związku z tym procesem?
Co roku mamy wiele
powodów do zmartwień
w związku z tym procesem.
Za często pada, albo za rzadko.
Musimy jakoś ograniczać ryzyko związane z uprawami,
jak wszyscy rolnicy.
Pamiętamy jednak, że produkujemy opony.
Nie jesteśmy rolnikami.
Dlaczego Continental postanowił zainwestować w tę technologię?
To był twój pomysł?
Przekonałam do tego firmę.
Jak przekonuje się globalny konglomerat,
by zainwestował w kwiatki?
Należy wykazywać entuzjazm,
a jednocześnie umieć go uzasadnić.
Przyszłość kauczuku to nasza przyszłość,
ponieważ popyt wciąż rośnie.
Rynek oponiarski rozrasta się.
Dlatego musimy zabezpieczyć nasze zasoby.
Musimy to zrobić teraz.
Nosisz jakieś przezwisko?
Niektórzy mówią o mnie Frau Löwenzahn, czyli Panna Mniszek.
Fajnie!
Ale niezbyt często tak mówią.
Oto opona Taraxa Gum.
Widzisz kwiatki Taraxacum?
I nasiona.
To jest logo. Tak wygląda na oponie.
W przyszłości, gdy zobaczysz ten symbol, będziesz wiedział,
że to opona z Taraxa Gum.
-Ekscytujące. -Fakt.
Czytałem, że będziecie je produkować
na masową skalę za 5-10 lat.
Czy to się zgadza?
Nad tym pracujemy, ale to wciąż daleka droga,
nim zaczniemy produkcję na skalę przemysłową.
Nie mogę powiedzieć, że powstrzymaliśmy
globalny kryzys kauczukowy,
ale jeśli nie zaczniemy teraz, nigdy nie rozwiążemy problemu.
Skoro rynki nie chcą nam pomóc
i nikt nie podejmuje działań, by zapobiec zarazie,
to może mniszek stanie się kiedyś motorem światowej gospodarki.
Zakładamy, że sukces kilku naukowców
może stworzyć rynek oparty na małych, żółtych kwiatkach,
nim nastąpi katastrofa.
Trzymajmy kciuki, by uratował nas
kolejny cykl kapitalizmu,
który kręci się jak...
Jak...
Nie mam pomysłu na żadną błyskotliwą metaforę.
Oby wszystko się udało.
Może uratujemy przemysł kauczukowy
i dalej będziemy nosić buty, jeść i oglądać Monster Jam!
Ale zapnijmy pasy. Droga będzie wyboista.
Start.
Jeśli je kupicie, winyle są za darmo.
Odbiło mi. Siedzę na podłokietniku.
Źle wycelowałem, przepraszam.
Kurwa mać.
Od czego zacząć?
Serio, jeśli nie zobaczę tego występu,
dostanę świra.
Normalnie mi odbije.
Będą ofiary.
Poważnie.
Kompletnie mi odwali.
Wsadzą mnie do czubków.
Ludzie będą mnie wytykać palcami.
Wychodzimy stąd?