ISANG SERYE MULA SA NETFLIX
Sinasabi ng sinaunang paniniwala
na dinadala ng ibon ang ating kaluluwa, mga paniniwala, pag-asa sa mga diyos.
Sila ang mga dark messenger, tumatawid sa takip-silim na kalangitan,
bumubuo ng pabagu-bagong patterns na tinatawag na "murmurations."
Ngunit ang salitang iyan…
ang salitang iyan ay nangangahulugan rin ng boses,
ng bulong,
isang panalanging binibigkas sa dilim kapag akala natin nawala na ang lahat.
Ang kuwento natin ngayon…
ay ang The Murmuring,
at ang direktor natin ay si
Jennifer Kent.
KALAYAAN
Sa mga hindi pamilyar sa dunlin,
ito'y mukhang hindi kapansin-pansing ibon.
Pero sa mga pamilyar sa nakamamanghang pattern ng paglipad nito,
alam bilang murmurations,
ang uring ito ay isang himala ng kalikasan.
At isang walang katapusang misteryo.
Sa kasong ito, umaasang makakain ang isang peregrine falcon.
Makikita ninyo sa gilid ng frame.
At sa isang iglap,
nagkakaisang umiiwas ang mga dunlin mula rito,
bumubuo sa una ng hourglass na hugis.
Pagkatapos, ay bilog.
At pagkatapos ay isang bagay na tulad ng ulap.
At sa huli,
pinakakamangha-mangha,
isang ibong lumilipad.
Walang isang dunlin ang nahúli.
At umuwing gutom ang kawawang falcon.
BATAY SA KUWENTO NI GUILLERMO DEL TORO
Pero 'di kailangan ng mga dunlin ng predator para gawin ito,
ginagawa nila ito mayroon man o walang umaaligid na falcon.
Kayâ paano't bakit kaunting specie ang nakikibahagi sa magandang eksibisyong ito,
bumubuo ng perpektong pattern ng paggalaw nang daan-daan,
libu-libo,
minsan milyon pa nang walang anumang banggaan at kalituhan?
Ilang dekada nang sinusubukang alamin ng mga scientist at ornithologist.
Nauunawaan nga itong mahiwagang konsepto bilang natural telepathy.
Hindi kami lubos na kumbinsido
na mayroong mahiwagang mind-reading ng ibon na nangyayari.
Ngunit kami ay lubos na nakatuon para malaman ang mga sagot.
Gusto naming pasalamatan sina Mr. at Mrs. Montague,
ang aming mga isponsor, na nandito ngayon.
Maraming salamat sa kabutihang-loob n'yo.
Lalo na, sa aming bagong movie camera.
Isa itong kagamitang 'di namin kayang bilhin,
at ito ay makakatulong sa aming pananaliksik.
At bilang pasasalamat,
may kaunti kaming bidyo ng mga starling na kinuha ni Edgar,
isang practice run.
Si Nancy ang dapat n'yong batiin. Siya ang mastermind.
-Saan ka nakapag-film ng ganoon? -Sa Upstate New York.
-Nakagamit ka na ng camera dati? -Hindi, hindi ganyan.
Isa ang mga 'yon sa nakaligtas sa Prehistoric era.
Mas maliliit, siyempre,
ngunit halos walang pagbabago, na kabigha-bighani.
Mahilig din ako sa pananaliksik.
Ilagay mo'ko sa isang silid na may mga libro't masaya ako.
Paano naman ikaw, Mrs. Bradley?
Ano ang pinakagusto mo sa mga ibon?
Ang kalayaan.
Sino ang may ayaw umangat at lumipad minsan mula sa mundo?
Masaya akong nabalitaan ko ang field trip mo.
Tuwang-tuwa akong nandito na. Ilang buwan na itong pinaplano.
Magandang balita para sa inyo.
Tápos ng lahat ng pinagdaanan mo.
Pasensiya na, Edgar.
Tatawagan dapat kita, ngunit…
Kung may Diyos nga, tiyak na masamâ siya.
Nakapili ka nga ng panahon, malamig at mahangin.
-Perpektong oras para sa mga dunlin. -Nandito sila ngayon sa isla.
Hindi ka kukulangin.
Malapit sa lóok ang bahay at nasa paligid sila.
May bahay doon?
Naghanda na si misis ng mga kuwarto para sa inyo.
Ang tagal nang walang gumamit niyon.
'Di ito Ritz, pero matitirahan naman.
'Di mo kailangang gawin iyon.
'Di namin kayo patitirahin sa mga tolda sa ganitong panahon, Diyos ko.
-Sanay na kami. -Pinaandar ko ang generator.
Kayâ mayroon kayong kuryente, maiinom na tubig, at matitirhan.
Ang bait mo naman.
Sabihin mo nga, iyong bagay na ginagawa nila, sama-samang lumilipad,
bakit nila ginagawa iyon?
Kubo ang inaasahan ko. Napakalaki nito.
Sino'ng nangailangang magpatayo ng malaking bahay dito?
Nang walang nasa paligid.
Ibinigay ito ng may-ari sa Estado, mas mahalaga'ng pera kaysa maálam.
May permanente bang nakatira rito?
Ipinatayo yata ito ng may-ari para sa anak niya. Pások na ba tayo?
Pasensiya na. Napakalaki ng bahay,
hindi namin nalinis lahat.
Malaki ito para sa'min. Talaga.
Nandito ang apuyan na may sariwang kahoy.
Ganoon din sa mga kuwarto sa taas.
At ang kalan sa kusina ay wood burner.
Maraming kahoy sa labas. Ipapakita ko kung saan.
At ipapakita ko ang generator paglabas.
SA AKING MINAMAHAL
Babalik ako sa susunod na Linggo para magdala ng mga supply.
Salamat ulit.
Sana masiyahan kayo sa ibon.
Oktubre 5, 1951, unang araw sa Big Harbor Island.
May malaking kawan na nagtitipon sa sandbar,
at may nakita akong peregrine sa taas.
Papunta na ako.
'Ayan na sila.
Ang gaganda nila.
Napakabait niya.
Bagong tuwalya, bagong kumot.
'Di nila kailangang gawin ito.
Kulang ang ibabayad sa kanila ng Cornell.
Mga mababait na tao lang.
Masaya ako't nandito tayo.
Sobrang pagod na ako.
Unang kumpletong araw natin bukas.
Siyempre.
Hindi pa ako nakakatulog.
Walang problema.
Oktubre 5, 1951, 6:00 p.m. Big Harbour Island.
Maraming dunlin ang nagtitipon sa look.
Humigit-kumulang 30 libo…
-Ano'ng nangyari? -Hindi ko alam.
Titingnan ko, matulog ka na ulit.
Dali.
Ginawan kita ng sandwich.
Salamat.
-Kainin mo. -Oo.
Kinain mo ang sandwich ko?
Oo, ang sarap.
Hanggang sa muli.
Ayos lang ba kung 'di ako pumunta ngayong gabi?
Kailangan ko talagang ayusin ang cataloging system ko.
Puwede mong iposisyon ang iniwan kong mic.
-Malawak ang sakop niyan. Hinanda ko. -Walang problema.
Sisimulan ko na ang hapunan.
Dito.
Ano'ng ginagawa mo rito sa dilim?
Masisira ang mga mata mo.
Nasira na sila.
Hindi mo nakita yung napakaganda. Marahil ang pinakamaganda sa lahat.
Palagi mo 'yang sinasabi tuwing wala ako.
Hindi kayâ.
Talaga?
-Nakakuha ako ng magandang audio. -Salamat.
-Napakaingay nila. -Magaling.
Nagluto ako ng casserole.
Ang galing mo talaga.
Sisimulan ko na ang apoy.
Brontë sisters, Madame Bovary,
Crime and Punishment.
Masayang seleksiyon iyan.
Ano'ng binabasa mo?
"The Mating Habits of the Dunlin in the Canadian Wet Tundra Region."
Mukhang kawili-wili.
Ah, talaga.
'Di naman natin sila papansinin sa mating season.
Bawat aspeto ng kilos nila ay puwedeng maging clue.
Kung paano sila maglahi, magpugad, maghanap ng pagkain,
Ba't wala silang murmuration sa panahon ng paglalahi, halimbawa?
Masyadong abala sa pag-ibig.
Sumayaw ng dunlin
Dali.
-Hindi. Gusto kong magbasa. -Pakiusap.
Tara.
Pakiusap.
Edgar, huwag.
Wala ako sa mood.
Lagi kang wala sa mood.
Edgar.
-Edgar! -Ano?
Ano'ng ginagawa nila?
-May sakit sila? Nagtatago sa lamig? -Sanay sila sa lamig.
Wala pa'kong nakitang dunlin na nakadapo nang mataas sa palumpong,
siyempre hindi sa isang attic.
Ang aking mga munting dunlin,
ano'ng ginagawa ninyo?
Nagre-rekord ako.
Edgar?
Nilalamig ako.
Ano?
Iba ang tunog nila, mas mapanglaw.
Hindi mo ba narinig?
Narinig ang?
Ibigay mo sa'kin.
Ano'ng narinig mo?
Wala ka pang tulog. Sobrang pagod ka.
Ilang beses kong pinakinggan.
-'Di ko maintindihan ang nangyari. -'Di ka gumamit ng lumang tape?
Kailan pa ako gumamit muli ng mga tape? Hindi ako tanga.
Sige, huwag kang magalit sa'kin.
Baka makatulong kung sabihin mo sa'kin ang dapat kong pakinggan.
Hay naku…
Mabuting tumagal naman.
"Para silang nagkalat na fingerprint sa kalangitan."
Richard Wilbur.
Murmurations ang sinasabi niya.
Magandang tula.
Ano?
"Para silang nagkalat na fingerprint sa kalangitan."
Ang alin?
Murmurations.
Mabuti 'yan.
Wala akong mahanap na halimbawa
kung saan dumapo ang dunlins sa estruktura ng tao.
'Di ba kakaiba 'yon?
Puro kalungkutan lang ang ibibigay niyan sa'tin sa kakaalam.
Parang nahihila sila sa bahay na ito.
Nahihila?
Sa bahay na ito?
Hindi 'yan maaari.
Bakit sila dumadapo sa bahay na ito at hindi kung saanman?
'Di pa natin alam 'yan.
Nakakakilabot itong bahay na 'to.
Ganyan ang mga lumang bahay.
Nakakikilabot.
Puwede pa akong magbasa?
Ano'ng ginagawa nitong pamilya rito?
-Iyong nasa pader. -Hindi ko alam, mahal ko.
Bakit nila iniwan lahat ng kasangkapan at pag-aari nila,
nag-aalikabok?
Nang ilang dekada?
Lumalabas 'yang kunot, diyan,
'pag may nilulutas kang misteryo.
-Dapat 'di ako sumimangot. -Hindi, gusto ko. Ang sexy kaya.
Ikaw ay sexy.
'Wag ka ngang magbiro.
Mahal kita, baliw na bird lady.
Mahal mo ba ako?
Ang sakit ng ulo ko.
Edgar.
'Wag mo'kong hawakan.
-Bakit hindi? -Bakit pa?
Eh, mahal kita.
Pasensiya na.
-Kailangan ko-- -Ng oras.
Alam ko.
Hindi ko sinasadyang galitin ka.
Hahayaan na kita.
Edgar.
Nilalamig ako.
-Sino 'yan? -Ano'ng problema?
Binangungot ako.
Pasensiya na.
Walang hangin dito dahil sa apoy.
Puwede ko ba 'tong buksan, kaunti lang?
Sige.
Ayos lang bang matulog ako sa tabi ng bintana?
Ayos lang.
KALAYAAN
Ang ganda.
Hindi mo ba naisip na kakaiba?
Paano?
Ano ang isang salita na lagi kong binabanggit
kapag tinatanong ako kung bakit mahilig ako sa ibon?
Pinagtatawanan mo ito.
-Palaging tungkol sa kanilang kalayaan. -Oo, tama.
Kalayaan.
Maraming nakakaramdam niyan tungkol sa murmuration, Nance.
Naiintindihan ko siya.
Ano'ng ibig mong sabihin?
Ewan ko. Naiintindihan ko lang.
Mag-isang nakatira sa malaking bahay na ito.
Tila kasama niya ang asawa at anak niya. Hindi siya mag-isa.
Ito'y tumpak na pagbuburda. Mukhang bird-watcher siya.
Ano na namang nagawa ko?
-'Di ko alam ang gusto mo sa'kin. -Wala akong gusto.
Hindi ko alam.
Kalimutan mo na.
-Marami ka bang nagawa ngayon? -Mahalaga ang búhay kaysa sa trabaho.
Alam ko, pero nandito tayo para magtrabaho.
-Akala ko gusto mo akong magpahinga. -Gusto ko nga.
Ang ganda nito.
Pero kapag tiningnan ko,
lungkot ang nararamdaman ko.
Nakalahad ang braso niya nang ganoon.
Nakulong siguro siya rito.
Alam ko'ng naramdaman niya.
Ava.
SA AKING MINAMAHAL
Hindi Ako Makahintay Na Mayakap Ka Muli. Huwag Mong Alalahanin Ang Asawa Ko.
Sumulat siyang iiwan niya'ng asawa niya pagkagaling sa digmaan,
ngunit nang matapos ang digmaan, bumalik siya sa asawa niya, sinasabing,
"Hala, hindi kita makakasama, mahal ko. Nalulungkot ako."
"Kailangan kong igalang ang kasal ko."
Sinabi niya sigurong buntis siya kasi may binanggit siyang bata at babayaran ito.
Alam ko sa una niyang liham na siya ay gago.
Wala siguro siyang alam, baliw na baliw siya sa pag-ibig--
Masyado kang maingay.
'Di nakatira ang lalaki rito, 'di siya naging bahagi ng pamilya,
kahit ganoon ang itsura ng mga litrato.
Bakit ka sobrang interesado sa istorya?
Bakit?
Dahil gusto kong malaman kung paano sila napadpad ditong mag-isa.
Ang lungkot.
Nakatira tayo sa bahay nila.
At 'yan ang dahilan kung ba't mo binasa ang personal nilang liham?
Mali ba'ng magbasa ng mga liham ng patay?
Oo.
Paano mo alam na patay na sila?
-Pakiramdam ko lang. -May utak ka ng scientist.
Kailan ka pa umasa sa "pakiramdam" sa halip na katotohanan?
Oo, Edgar. Sana ay may maramdaman ako.
Sa sandaling makapasok ang ibang tao sa lumang bahay,
nakakakita na sila ng multo.
Ibang tao?
Hindi ako "ibang tao."
At 'di ako naniniwala sa multo.
Mas interesado ka sa ibang tao kaysa sa sarili mong trabaho.
-Inalay ko ang buhay ko sa trabahong ito. -Alam ko.
Mas nagsumikap ako kaysa sa mga lalaking
naglalakad sa pasilyo ng Cornell, iniisip na kaloob sila ng Diyos.
Alam ko, pasensiya na.
Pasensiya na sa pagiging interesado
nang saglit sa ibang bagay maliban sa mga ibon.
Edgar.
Bakit?
Bumalik ang mga dunlin.
Pupunta rin ako saglit.
Nakakatuwa bigla rito.
Pupunta ako riyan agad.
Galit si mama sa'kin.
Ano'ng ginawa mo?
-Saan ka galing? -Nagtatrabaho.
-Sinabi mo na pupunta ka agad. -Nagtatrabaho ako.
Buksan mo ang pinto.
'Wag mahigpit ang hawak Baka mapatay mo.
-Nancy. -Pakiusap, Edgar, ibaba mo.
Mahal, bali ang leeg niya.
Kawawa.
Hindi lahat nawala. Nangangailangan ang museo ng mga balát.
Ayos ka lang?
Oo.
Oo, siyempre.
Nilalamig ako.
Ano'ng ginawa mo?
Nancy.
Nance!
Ayos lang.
Ayos lang, mahal.
Kusang bumukas ang pinto.
At pagkatapos may…
Isang bagay…
Luma ang bahay, gumagalaw lahat at tumutunog.
Ilabas mo, Nance.
Hindi ka pa umiiyak. Mula noong…
nangyari lahat.
Makabubuti kung ilabas mo ito.
Kahapon lang, sinabi mo na ayaw mo akong makaramdam.
-'Di 'yan ang sinabi ko. -Sinabi mo na ako'y unscientific.
Umaasa sa damdamin ko.
Hindi, sabi ko na nagulat ako na umaasa ka sa nadarama mo.
Dahil ang samâ niyon, 'di ba?
Hindi, Nance. Hindi ko alam ang…
Ano'ng asawa ang gusto mo'kong maging, Edgar?
Ang nakakaramdam o ang manhid?
Pasensiya na, Nance. Hindi ako perpekto.
Sinusubukan ko.
Ay oo, sinusubukan mo.
Ayaw ko na'ng magsalita.
Gusto ko lang matulog.
-Dala ko'ng lahat ng hiniling mo. -Magaling.
Mr. Grieves?
Sino ba yung dating nakatira rito?
Dekada nang walang nakatira rito.
Oo, alam ko. Ngunit sino ang mga tao sa pader?
Pawang kalokohan lang, pero may nakita akong mga bagay…
dito.
Iyon lang. Mga…
kakaibang mga bagay.
Ano'ng ibig mong sabihin?
Bakit siya tumira rito?
Mag-isang kasama ang anak.
Dinala siya ng pamilya niya rito.
Masyado itong nahiwalay.
At 'di nasunod ang plano.
Paanong hindi nasunod?
Namatay ang bata.
Paano?
Pakiusap, Mr. Grieves, paano siya namatay?
Nalunod.
Nilunod niya, hindi ba?
At nasaan ang nanay ngayon?
Pakiusap, Mr. Grieves.
Nagpakamatay siya.
Nangyari ito may 30 taon na, Mrs. Bradley. Ano pa'ng dapat sabihin?
Gusto ko sanang malaman.
Naghanap kami ng asawa ko ng lugar na matitirhan n'yo,
malayo sa matinding lamig na 'to.
Nagsikap talaga kami.
Siyempre kami ay nagpapasalamat.
Sabi nilang may nakikita sila rito, pero pagkabighani lang 'yon.
sa paghihirap ng ibang tao.
-Nakikita ng tao ang gusto nilang makita. -Siyempre.
Kalokohan lang iyan lahat.
'Di ako naniniwala sa multo.
-Ano 'yon? -Ang alin?
Ang mahabang, mainit na usapan kasama ang tagapag-alaga?
Wala.
Hindi iyon wala lang.
Paano kita matutulungan kung wala kang sinasabi sa'kin?
Kasi tuwing may sasabihin ako, 'di iyon ang gusto mong marinig.
Gusto kong malaman.
Gusto ko.
Tinanong ko siya tungkol sa mga taong nanirahan dito.
Ang nanay at anak.
Sige.
Dahil nakikita at naririnig ko sila simula nang pagdating natin.
Ano'ng ibig mong sabihin?
Nakita at narinig ko sila.
Sa bahay na ito.
Kanilang boses,
kanilang anyo.
At magugustuhan ko, sobrang magugustuhan ko, Edgar,
kung masasabi ko sa'yo ito at maniniwala ka.
Alam kong isang taon ka nang walang sapat na tulog.
Kahit matinong, rasyonal na taong tulad mo
ay makakakita at makakarinig kapag walang tulog.
-Pakiusap, Edgar. Huwag… -Wala pa akong nakikita.
Walang multo o duwende. Malaki at malungkot na bahay lang.
Kayâ patawad, sinusubukan kong maintindihan.
Huwag mong sabihing sinusubukan mo na parang baliw ako.
Hindi ko sinabi na baliw ka.
Ang alam ko lang ay pinakamalala ang pinagdaanan mo,
ng kung sinoman, at sobrang nag-aalala ako sa'yo.
Bakit laging tungkol sa akin?
Napagdaanan mo rin ito, Edgar.
Bakit hindi mo sabihin ang nararamdaman mo?
Sige! Nawawala ako.
Galit ako.
Lubos na nasira ang puso ko.
At hindi kita maintindihan.
Hindi ko maintiindihan kung paano namatay si Ava
at hindi ka man lang umiyak, ni-isang luha sa buong taon noon.
Gusto mo akong umiyak para sa'yo?
-Mapapabuti ba iyon? -Siyempre hindi.
Akala ko iiyak ang isang ina para sa anak niya.
Pumunta tayo rito upang mapabuti at nandito na tayo at ikaw…
mas may pake ka pa sa mga taong ito,
sa mga patay na tao, kaysa sa iyong sariling anak.
Tinanong mo ang nararamdaman ko.
Iyon ang nararamdaman ko.
Hindi mo ako pinapasok, Nance.
Ni-isang beses sa magulong taon na ito.
Sinusubukan ko.
At sinusubukan ko at nararamdaman kong lumalayo ka.
Ang gusto ko higit pa sa anumang bagay sa mundo ay magkasama tayo, pero 'di ko…
Dito ako sa baba matutulog ngayong gabi.
Pupunta ako sa istasyon ko nang madaling-araw.
Maliban kung gusto mo akong manatili.
Kung…
sabihin mo lang, Nance.
At gagawin ko.
Nasa radyo lang ako.
Edgar.
Tulog na
Tulog na, munting baby ni Mama
Tulog na
Galit si mama sa'kin.
Ano'ng ginawa mo?
Tumigil ka na!
Pabayaan mo siya!
Galit si mama sa'kin.
At hindi ko alam kung bakit.
Mahal.
Si mama ay may masamâng ginawa sa'yo.
Nasaktan ka.
At hindi ka na buháy.
Wala kang ginawang mali.
Ikaw ang perpektong anak.
Nilalamig ako.
Sobrang dilim.
Halika sa liwanag, mahal,
kung saan mainit. Kayâ mo ba 'yon?
Kunin mo ang kamay ko.
Hindi ka na mag-iisa o lalamigin.
Takbo ka sa liwanag, mahal.
Ligtas ka.
Takbo ka sa liwanag.
Takbo ka sa liwanag!
Ano'ng ginawa mo?
Huwag!
Nancy?
Nance?
Edgar.
Oo.
Ayos ka lang?
Patawad.
Patawarin mo ako.
Sobrang nawala ako.
Siyempre, mahal ko, naiintindihan ko.
Mahal kita.
Mahal din kita, mahal ko.
Sobra.
Gusto kong pag-usapan si Ava.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Nick Barrios