Jestem w pełni odpowiedzialny za to, jak potoczyło się moje życie.
Ludzie często mówią, że świat jest niesprawiedliwy.
Nikt nie obiecywał, że będzie sprawiedliwie.
Ludzie muszą się z tym pogodzić.
Nie ma co być z tego powodu zgorzkniałym.
Takie jest życie.
W 1976 R. W USA PRZYWRÓCONO KARĘ ŚMIERCI.
OD TEGO CZASU PONAD 8000 OSÓB USŁYSZAŁO TAKI WYROK.
OTO HISTORIA SKAZANEGO NUMER 322534.
Nazywam się James Robertson, mam 54 lata.
Jestem w więzieniu od 37 lat.
Skończyłem moją pierwotną odsiadkę pod koniec lat 80.
Ale dostałem kolejne wyroki.
Nawet nie wiem, ile mam tej odsiadki. Pewnie ze sto lat.
W końcu uznałem, że to pierdolę, chcę dostać karę śmierci.
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Podszedłem i strzeliłem.
Potem jeszcze raz z bliska.
Kula przebiła policzek i zatrzymała się w szczęce.
Zaciągnąłem go za biurko i dźgnąłem około 25 razy.
Nie mogłem uwierzyć, że właśnie kogoś zabiłem.
Nie mam wyrzutów sumienia.
Zacząłem dźgać kolesia, który spał na kanapie.
OSTATECZNE ROZWIĄZANIE
WIĘZIENIE STANOWE NA FLORYDZIE, HRABSTWO BRADFORD
W 2008 R. JAMES ROBERTSON UDUSIŁ FRANKA HARTA.
WCIĄŻ NIE JEST JASNE, CO NIM KIEROWAŁO.
Miałem dobre dzieciństwo.
Pierwsze dwanaście lat mieszkałem we wschodnim Orlando.
Było tam...
Jest trochę...
Wtedy panował tam nieco wiejski klimat,
choć to były przedmieścia.
Myślę, że byliśmy czymś w rodzaju niższej klasy średniej.
Mieszkałem w całkowicie białych dzielnicach.
Mieszkałem w mieszanych dzielnicach.
Chodziłem do białych szkół,
do szkół, gdzie 90% to byli Czarni.
Mieszkałem wszędzie.
W gimnazjum nie bywałem często w szkole.
Wagarowałem.
Kochałem to.
Uwielbiałem włóczyć się po ulicach, brać dragi,
imprezować z kumplami.
Paliłem sporo zioła.
Próbowałem też innych rzeczy, kwasu, PCP.
Brałem metakwalon, diazepam, kokainę. Takie rzeczy.
Zacząłem trafiać na dołek w wieku 12 lat.
Kradłem głównie rzeczy dla dzieciaków, jakieś rowerki i takie tam.
Miałem 16 lat. Włóczyłem się po ulicach.
Szukałem miejsc, do których mógłbym się włamać.
Zdobyć kasę na towar.
Niedaleko domu ktoś prowadził mały sklep.
Włamałem się tam wcześniej i ukradłem zestaw stereo.
Wymieniłem to na towar.
Wróciłem tam, żeby ukraść jakieś głośniki.
Złapali mnie ochroniarze.
Wdałem się z nimi w bójkę.
Myślałem, że mam nóż w skarpetce.
Próbowałem wyciągnąć nóż, żeby ich dźgnąć i uciec.
Nie mogłem go dosięgnąć. Trzymali mnie.
Za to trafiłem do więzienia.
KRÓTKO PO 17. URODZINACH
JAMES ROBERTSON TRAFIŁ DO WIĘZIENIA ZA WŁAMANIE,
NAPAD Z BRONIĄ W RĘKU I UCIECZKĘ.
Najpierw dostałem dziesięć lat.
Potem...
Coś się stało.
Byłem zakładzie karnym w Cross City
i jakiś koleś zginął.
Nie ja go zabiłem, inni to zrobili,
ale ja dostałem za to 15 lat.
Próbowałem uciec.
Kopnąłem na dziedzińcu strażnika, chciałem mu zabrać spluwę.
OSKARŻONY: JAMES ROBERTSON
PRÓBA UCIECZKI: OSIEM LAT
POBICIE FUNKCJONARIUSZA: PIĘĆ LAT
W tamtym momencie źle się zachowywałem.
Kara mi się wydłużyła. Dźgałem kolesi i w ogóle.
KRZYCZAŁ: „ODŁÓŻ NÓŻ, KURZY ŁBIE”.
„JEANNIE LEŻAŁA PRZED 1-5-14 W KAŁUŻY KRWI”.
NASKOCZYŁ NA MNIE, GDY SPAŁEM, I ZACZĄŁ DŹGAĆ.
KREW BYŁA WSZĘDZIE.
Wciąż wdawałem się w bójki.
Byłem buntownikiem, wiecie o co chodzi.
Zaczęli srać żarem, że to problem.
„To straszne, wdałeś się w bójkę”.
I takie gadanie. A czego się spodziewaliście?
No czego?
Takie rzeczy w więzieniu to normalka.
To paka.
Jest tu sporo złych ludzi,
wiadomo, że więźniowie będą wchodzić w konflikty.
Ale podobno to ja jestem wichrzycielem, tym złym.
Wpakowałem się w jakiś długoterminowy ścisły nadzór,
gdzie wciąż siedzi się w celi.
Wszystko mi zabrali,
telewizor, moje rzeczy.
To tortura. ŚCISŁY NADZÓR
POLEGA NA ODSEPAROWANIU OSADZONEGO OD RESZTY OSADZONYCH
ZASADY ŚCISŁEGO NADZORU
IZOLACJA DO 23 GODZIN DZIENNE ĆWICZENIA: SZEŚĆ GODZIN
Cały dzień w celi.
Kilka razy w tygodniu cię wypuszczają
na jakieś dwie godziny, więc siedzi się jak w kojcu dla psa.
Człowiek traci motywację.
W ogóle nie widzi się słońca.
Muszę co dzień znosić upokorzenie.
Strażnicy cię poniżają, traktują jak gówno.
Jakby mieli cię za pluskwę.
To szaleństwo, bo to ci skurwiele, których lubią, są pluskwami.
ZAKŁAD KARNY NA FLORYDZIE REJESTR PRZENOSIN WIĘŹNIA
Rada do spraw ścisłego nadzoru zawsze mi wypomina coś,
co zrobiłem w latach 80. lub 90.
„Masz nieciekawą historię”.
A co to ma do rzeczy?
To są twoje akta, twoja historia.
Pod tym pretekstem trzymali mnie pod ścisłym nadzorem.
Nie wszystkich więźniów tak traktują.
Niektórzy mają wyrok śmierci i mogą chodzić po dziedzińcu.
A ty siedzisz sam w celi.
To nieludzkie. To szaleństwo.
Pakują kogoś do celi,
latami odbierają mu wszystkie przywileje.
I widzę, jak innych wypuszczają spod ścisłego nadzoru.
Wiedziałem, że będą wynajdować powody, żeby trzymać mnie pod ścisłym nadzorem.
Przeróżne.
Wnerwiłem się i uznałem, że kogoś zabiję. Zrobiłem to z premedytacją. Chciałem trafić do celi śmierci.
W 2008 R. JAMES ROBERTSON TRAFIŁ DO CELI POD ŚCISŁYM NADZOREM
Z FRANKIEM HARTEM.
Postanowiłem zabić kolegę z celi.
Byłem pewny, że jestem silniejszy.
Był pedofilem.
Nie chciałem mieć w celi pedofila.
CZYNNOŚCI SEKSUALNE W OBECNOŚCI DZIECKA
Możecie mi wierzyć. Zaplanowałem to.
Czekałem, aż skończy się obchód.
Miałem 25-minutowe okienko, by to zrobić.
Stanąłem obok niego, szturchnąłem go, żeby go obudzić.
Związałem skarpetki.
Spytałem: „Dasz się związać czy mam cię zabić?”.
Odpowiedział: „Ani to, ani to”.
Zacząłem się z nim szarpać.
Zdobyłem przewagę i go udusiłem.
To trwało...
Nie wiem. Może pięć czy sześć minut.
Może cztery.
Nie mam wyrzutów sumienia.
Robi to na was wrażenie, co?
W końcu uznałem, że to pierdolę. Chcę trafić do celi śmierci.
Pieprzyć ścisły nadzór.
Mam dość codziennego upokarzania. Pieprzyć to.
Patrzycie na mnie i myślicie: „Cholera, to szaleniec”.
JAMES ROBERTSON ZOSTAŁ USUNIĘTY Z CELI POD ŚCISŁYM NADZOREM W DNIU,
W KTÓRYM ZAMORDOWAŁ FRANKA HARTA.
CAPE CORAL, FLORYDA
Poznałam Jamesa kilka lat temu,
kiedy robiłam obchód po celach.
Zwróciłam na niego uwagę, bo miał wściekłość na twarzy.
PIELĘGNIARKA W ZAKŁADZIE
Było widać, że ten mężczyzna się w środku gotował,
mógł w każdej chwili wybuchnąć.
Nie rozmawiał ze współosadzonymi,
nie rozmawiał z pracownikami, z nikim.
To właśnie jego milczenie mnie frapowało.
I jego spojrzenie.
Nie patrzył na ciebie, ale przez ciebie.
Nazywam się Anne Otwell,
W zakładzie karnym w Charlotte pracuję od 1992 r.
Jestem tam pielęgniarką.
W chwili zabójstwa pracowałam w dziale medycznym,
zajmowałam się więźniami z cel ogólnych i pod nadzorem.
Osoby w celach pod ścisłym nadzorem czują sporą frustrację,
są źli, wiele osób próbuje się zabić.
To wszystko efekty izolacji.
Mogą wykonywać mniej telefonów,
mają mniejszy przydział wizyt.
Nie mają swobody.
Po jakimś czasie niektórzy więźniowie się łamią.
Przesypiają większą część dnia.
Ale w nocy ci więźniowie nie śpią, tylko ze sobą walczą.
Raz w jednej celi, raz w drugiej. Słychać ich całą noc.
Ścisły nadzór naprawdę wiele zmienia.
Gdy tylko James trafił do więzienia,
nie podobało mu się to, jak działa system karny.
Nie podobały mu się zasady
obowiązujące w celach pod ścisłym nadzorem.
Chciał trafić do celi śmierci.
Tam panują bardzo proste zasady.
To potrafił znieść.
Cela śmierci bardzo się różni od celi pod ścisłym nadzorem.
To jak przeprowadzka ze slumsów do Beverly Hills.
Mają telewizory,
własną pościel, jeśli chcą.
Jedzenie jest inne, mają swoją pielęgniarkę,
własną siłownię i jest tam cicho.
Panuje tam cisza jak makiem zasiał.
I, co ciekawe,
mają tam poczucie wspólnoty,
razem przez to przechodzą.
Dla nich cela śmierci to bezpieczna przystań.
Poza tym oni wiedzą,
że nie zostaną straceni nazajutrz.
Mogą spędzić w celi śmierci nawet 25 lat,
ale wiedzą, że nigdzie stąd nie pójdą, czeka ich śmierć.
Dotarli do domu.
Większość z nich tak na to patrzy.
Uwielbiają celę śmierci.
Niektórzy mówią, że James zabił Franka Harta,
żeby poprawić warunki, w jakich żył.
Moim zdaniem James jest narcystyczny.
Chciał trafić do celi śmierci,
żeby pokazać innym, że mu się udało.
Tak jakby po maturze dostał się na medycynę.
W jego opinii dostał się do celi śmierci.
Może chciał mieć telewizor i lepiej jeść,
ale zrobił to z powodu narcystycznego myślenia,
że musi zrobić ze swoim życiem coś,
co wszyscy zapamiętają.
ZAKŁAD KARNY W JEFFERSON
Nazywam się Robert Lynch.
Odsiedziałem cztery lata w jednoosobowej celi pod ścisłym nadzorem,
więc wiem, na czym to polega.
BYŁY KOLEGA Z CELI ROBERTSONA
Byłem w kilku więzieniach z Jamesem Robertsonem, Kurzym Łbem.
Pierwszy raz siedzieliśmy razem pod koniec lat 80. w więzieniu w Sumter.
Dość dobrze go znam.
Nie mam pojęcia, dlaczego powiedział, że jestem przyjacielem.
Uważam, że to kawał gnoja.
Nie jesteśmy kumplami od kieliszka.
Nie rozumiem, dlaczego powiedział, że jest moim...
Że jestem jego przyjacielem.
Nabroiłem, trafiłem do więzienia,
ale kiedy coś obiecuję, można mi wierzyć.
Nie zaczepiam bezbronnych osób.
Ale on tak nie myśli.
On...
jeśli uzna, że może ci coś zrobić i ujdzie mu to na sucho, to to zrobi.
Jeśli uzna, że mu się nie upiecze, nie zrobi tego.
Moim zdaniem tak postępuje tchórz.
Problemem Kurzego Łba jest jego nóż i agresja.
Jeśli ma do kogoś wąty, sięga po nóż,
zamiast po prostu przylać tej osobie.
Nie zabija się kogoś dla samego zabicia.
A on ma taki odruch, że sięga po nóż z błahych powodów.
James ma poważniejsze problemy niż więzienie.
Miał problemy, kiedy tam trafił.
One tylko narosły.
Jeśli masz dość ścisłego nadzoru,
wystarczy robić, co każą.
Tylko tego chcą.
Nie wymagają od ciebie niczego wielkiego.
Nie trzeba robić nic specjalnego.
Kiedy trafiasz pod ścisły nadzór,
wystarczy przez jakiś czas się dobrze zachowywać
i możesz wracać do cel ogólnych.
Jeśli on twierdzi, że to, co zrobił w latach 80. lub 90.,
doprowadziło do tej sytuacji,
to robi jakiś unik.
Nie dziwi mnie to.
Trafiasz do więzienia i stajesz się lepszy lub gorszy.
Wybór jest twój. Naprawdę.
Możesz postanowić zostać tu na zawsze.
Wystarczy wziąć nóż i zacząć dźgać ludzi.
Zabij kogoś, to nie wyjdziesz.
Kurzy Łeb nigdy się nie zmieni.
Zawsze będzie zagrożeniem.
Burzy bezpieczeństwo.
Jest groźny dla ludzi wokół i samego siebie.
Jeśli zmęczyło go życie, wystarczy wejść na górę piętrowego łóżka.
I dać nura na główkę.
Jeśli naprawdę jesteś zmęczony, zrób to.
Weź maszynkę do golenia i po sprawie.
Tak robią ci zmęczeni życiem. A on wciąż żyje.
Nie jest zmęczony.
PORT CHARLOTTE, FLORYDA
Kiedy James powiedział,
że chce dostać karę śmierci, nie wiedziałem, czy to możliwe.
Czy obrona może o to poprosić?
Nigdy nie miałem do czynienia z taką sprawą.
W 2009 R. JAMES ROBERTSON USŁYSZAŁ ZARZUTY
W SPRAWIE ZABICIA FRANKA HARTA,
ALE NIE ZOSTAŁ OD RAZU SKAZANY NA ŚMIERĆ.
PRZEZ KOLEJNE TRZY LATA ROBERTSON TOCZYŁ BÓJ PRAWNY,
ŻEBY ZOSTAĆ SKAZANYM NA ŚMIERĆ.
Mark De Sisto. Reprezentuję Jamesa Robertsona.
Jest oskarżonym. To sprawa numer 09812F.
Poinstruowałem mojego prawnika, pana Marka C. De Sisto,
że ma ubiegać się o zmianę zarzutów na morderstwo pierwszego stopnia
i zawnioskować o karę śmierci.
OŚWIADCZENIE POD PRZYSIĘGĄ
Przede mną pan Robertson miał czterech prawników.
Ostatni obrońca zrezygnował,
bo pokłócili się z Robertsonem o wnioskowanie o karę śmierci.
Jego prawnicy podkreślali, że to rozsądny facet, mogli się dogadać.
Nie przerywał im, nie był agresywny, nie mieli problemów.
Mówili, że chciał dostać wyrok śmierci i nie chciał zrozumieć,
że wtedy kara śmierci nie wchodziła w grę.
Moje pierwsze spotkanie z Robertsonem trwało jakieś 15-20 sekund.
Był w areszcie w sądzie.
Powiedziałem mu, że będę go reprezentować, i spytałem, czy chce walczyć o karę śmierci.
Potwierdził, a ja powiedziałem, że się odezwę.
To było krótkie spotkanie. Nie wiedziałem, jak do niego podejść.
Ale wydawał się zadowolony, że będę prowadzić tę sprawę.
Wiedziałem, że pan Robertson sporo czasu spędził w celi pod ścisłym nadzorem.
Moim inni klienci spędzali tam maksymalnie osiem czy dziewięć miesięcy.
Nie słyszałem o nikim innym,
kto by przesiedział niemal całe życie w celi pod ścisłym nadzorem.
To musi w jakiś negatywny sposób wpływać na psychikę.
Nie widziałem, żeby to komukolwiek pomogło.
Oczywiście wiele osób na początku mnie pytało,
dlaczego mój klient chce dostać karę śmierci,
czy jest zdrowy na umyśle.
Zanim zostałem przydzielony do tej sprawy,
czwarty obrońca Robertsona próbował dowieść jego niepoczytalności.
W terminologii prawniczej mówiąc o niepoczytalności,
określamy, czy sprawca rozumiał różnicę między dobrem a złem w momencie zbrodni.
W stanie Floryda stan psychiczny sprawcy jest oceniany przez dwóch lekarzy.
Zarówno psycholog, jak i psychiatra potwierdzili,
że pan Robertson był poczytalny w momencie zbrodni,
a sędzia przyjął punkt widzenia lekarzy.
W 2012 R. DEPARTAMENT WIĘZIENNICTWA STANU FLORYDA
PRZYGOTOWAŁ RAPORT PRZEDPROCESOWY
NA TEMAT JAMESA ROBERTSONA.
TEN RAPORT, ZNANY JAKO PSI,
BYŁ KLUCZOWY DLA PODJĘCIA DECYZJI O PRZYSZŁOŚCI ROBERTSONA. OPRACOWAŁ GO MIKE GOTTFRIED.
Każdy ma jakąś historię.
Każdy robi rzeczy dobre i złe.
Raport przedprocesowy opisuje,
jakim James Robertson był człowiekiem, a nie więźniem.
Miał to przeczytać każdy, kto brał udział w sprawie.
Opisałem to, czego nie wiedzieli o tym osadzonym.
Nakreśliłem tło socjoekonomiczne.
Kim byli jego rodzice? Gdzie się uczył? Jakie ma wykształcenie?
Nadużywanie narkotyków i alkoholu, pomoc psychologiczna.
Po to jest PSI. Powstaje przy współpracy osadzonego.
Opowiedz o sobie.
Przeprowadziłem wywiad z Jamesem Robertsonem.
Byłem z nim szczery, przedstawiłem się,
powiedziałem, po co robię z nim wywiad.
Współpracował ze mną, nie zachowywał się źle.
Nie dał mi powodu, żebym czuł się niekomfortowo.
Rozmawialiśmy jakąś godzinę, może półtorej.
James Robertson jest agresywny,
bo dorastał pośród agresji.
DODATKOWE INFORMACJE
HISTORIA RODZINY, ZWIĄZKÓW
Problemy z jego rodzicami.
Opowiadał, jak bito go rózgą.
Rodzice się rozwiedli, wzięli znów ślub, rozwód, alkohol.
Wprost kipiało tam od agresji.
A to wszystko prowadzi do tego,
do listy jego wcześniejszych wyroków.
To bardzo długa lista.
Możemy zaobserwować u Robertsona wolno rozwijający się schemat agresji.
Pierwszy raz został skazany, gdy miał 12 lat. Kradzież.
Dziecięcy wybryk.
Potem jednak dokonał włamania.
Potem chodził do szkoły dla chłopców, jednak nie dało się go wychowywać.
Nie można sobie z nim było poradzić.
Wagary, bójki.
Schemat się rozrasta.
I to się za nim ciągnęło aż do dnia, gdy stanął przed sędzią
w hrabstwie Orange na Florydzie, gdzie dostał wyrok dziesięciu lat.
Co ciekawe, w momencie wydania wyroku,
do 17. urodzin miał jeszcze 15 dni.
Może sąd mógł postąpić inaczej?
W sądzie dla nieletnich stawiają na poprawę.
W sądzie dla dorosłych częściej chodzi o karę.
I to była jego kara.
Ale on się nie podporządkował.
Zaczął popełniać zbrodnie w więzieniu.
O czymś świadczy te 79 raportów dyscyplinarnych.
Napaść z bronią w ręku.
Udało mu się przemycić broń do zakładu.
Napaść, próba napaści, udział w bójkach.
Pełen wachlarz wszystkich możliwych wykroczeń.
Człowiek siedzi w potwornych warunkach w celi pod ścisłym nadzorem.
Wiedzie koszmarne życie w więzieniu, ale to go nie spowalnia.
To podsyca jego wewnętrzny ogień, napędza go.
Niektórym osadzonym pobyt w celi pod ścisłym nadzorem nie pomaga.
Twardnieją, robią się agresywni, niebezpieczni.
Tak było w przypadku Jamesa Robertsona.
Spędził tyle czasu w tej celi i stał się jeszcze gorszy.
Zrobił się agresywniejszy, bardziej wyrachowany, okrutny.
Wierzę, że w 2008 r. osadzony Hart, jego kolega z celi,
posłużył mu za środek do celu.
Oto rekomendacje wynikające z raportu przedprocesowego,
ostatni akapit.
„Po zebraniu i przeanalizowaniu informacji
w przypadku wyroku skazującego
sugerujemy zastosowanie kary śmierci”.
Czy ta sugestia miała być dla Robertsona nagrodą?
Nie.
Nie chcę go nagradzać.
Zrobił coś odrażającego.
Jest więcej okoliczności obciążających
niż łagodzących, dlatego kara śmierci jest wskazana.
DNIA 18 GRUDNIA 2012 R. JAMES ROBERTSON
ZOSTAŁ W KOŃCU SKAZANY NA KARĘ ŚMIERCI
I TRAFIŁ DO CELI ŚMIERCI.
Spytałem pana Robertsona, dlaczego zależy mu na karze śmierci.
Skąd taki pomysł?
Powiedział: „Starzeję się.
Koleś z celi obok ślepnie, ma 65 lat i wszyscy nim pomiatają.
Ludzie mu częściej podskakują, inni więźniowie i strażnicy.
Nie chcę, żeby mnie to spotkało, gdy się zestarzeję.
Kiedyś ja zadawałem ból,
teraz ból będzie zadawany mnie.
Nie chcę tego znosić”.
Nie chce się zestarzeć i zostać łatwą ofiarą.
Czy Robertson zasługuje na współczucie? Zapewne.
Oczywiście sam popełnił zbrodnię, przez którą skończył w więzieniu.
Jednak gdy tam trafił, był młody.
Był dzieciakiem, siedemnastolatkiem. Nikt go nie wychowywał.
Jego rodzice byli alkoholikami i narkomanami.
Nie miał wzoru.
Kiedy zsumujemy wszystko, przez co przeszedł,
zwłaszcza pobyt w celi pod ścisłym nadzorem,
to trzeba mu trochę współczuć.
Nie postrzegam go jako okrutnej osoby, którą trzeba zabić.
On tego chce.
On jest osobą, która nie jest w stanie zadośćuczynić swoim czynom.
Pójdę na jego egzekucję.
Na pewno. Od początku chciałem to zrobić.
Pewnie będę tam jedyną przyjazną mu i znaną twarzą.
Nie chcę, żeby umierał, nie mając świadomości,
że ktoś był tam do końca.
Chcę tam być, dlatego często sprawdzam, czy nie ogłosili daty egzekucji.
JAMES ROBERTSON SPĘDZIŁ W WIĘZIENIU PONAD 37 LAT,
Z CZEGO NIEMAL 20 W CELI POD ŚCISŁYM NADZOREM
I PIĘĆ W CELI ŚMIERCI.
PRZEZ TEN CZAS NIEMAL NIE MIAŁ KONTAKTU ZE ŚWIATEM ZEWNĘTRZNYM.
HRABSTWO GREENE, TENNESSEE
Nazywam się Darrell Moshor, mieszkam w Greenville.
Mam żonę i trójkę dzieci.
James Robertson to mój kuzyn.
Nasze matki są siostrami.
Przeprowadziłem się do Tennessee z Florydy w sierpniu 2006 r.
Przed przeprowadzką nigdy nie widziałem śniegu.
Rodzina Jamesa, jego rodzice, z jakiegoś powodu o nim zapomnieli.
Jego dwaj bracia nie kontaktowali się z nim od 25 lat.
W ogóle mu nie pomagali, nawet finansowo.
A gdy się jest w więzieniu, nawet listy potrafią dużo dać.
Nie było z ich strony żadnego wsparcia.
Tylko ja mam z nim teraz kontakt.
DARRELL BYŁ ZBYT MAŁY, ŻEBY POZNAĆ JAMESA,
ZANIM TEN TRAFIŁ DO WIĘZIENIA.
NAWIĄZALI KONTAKT ROK PO TYM,
JAK JAMESON ZOSTAŁ SKAZANY NA ŚMIERĆ.
Skontaktowałem się z Jamesem
koło 2013 lub 2014 roku.
Zawdzięczam to Bogu.
To on mi podsunął myśl, żeby do niego napisać.
Nie wiedziałem, że jest w celi śmierci.
Napisałem do niego list na jakieś pół strony.
Niedługo później mi odpisał.
Mamy kontakt od jakichś czterech lat.
Jak było?
Na początku napisał: „Mam nadzieję, że będziecie częścią mojego życia,
ale pewnie będziecie jak inni.
Miesiąc, dwa, a potem mnie zostawicie”.
Po jakimś roku napisał w liście:
„Jestem spokojny. Nie zostawicie mnie”.
Najbardziej wyróżniają się kartki.
Wszystkie od Jamesa.
To kartka, którą napisał do mojej żony, Naomi, nazywa ją „siorą”.
„Podziwiam cię, że tak wspaniale wychowujesz
trójkę wspaniałych dzieci.
Doceniam to, że poświęcasz się, żeby być kochającą matką”.
Na początku kończył listy: „To cześć. Jimmy”.
Potem zaczął pisać: „Kocham cię, bracie”.
Potem: „Kocham cię, Darrell”. Teraz pisze: „Bóg z tobą”.
„Niech roztacza nad tobą swój blask”, „kocham was”.
Jakby jego twarde serce nieco zmiękło.
Wcześniej nie zaznał takiej miłości, jaką mu okazujemy.
To odmieniło jego życie. Po tym, jak się skontaktowaliśmy,
James kilka razy powiedział: „Nie miałem rodziny.
Nikogo do kochania, nikt nie kochał mnie”.
„Nigdy nie żyłem, tylko istniałem”.
On nigdy nie pracował.
Nigdy nie był z kobietą.
Nie wie, jak to jest mieć dzieci, nie był żonaty.
To rzeczy, które wszyscy w tym świecie robimy,
ale on żyje w innym świecie.
Czy jego życie zostało zmarnowane?
Tak sądzę.
To zaczęło się, gdy był malutki.
Istnieją rodzice, którzy kochają swoje dzieci na zabój,
ale jego rodzice tacy nie byli.
Miał trudne dzieciństwo
i trafił do więzienia w wieku 16 czy 17 lat.
Przecież nie urodził się okrutny.
Nigdy nie był kochany.
Nie wiem, kiedy go stracą.
O tym decydują władze Florydy.
Rozmawiałem z nim o tym,
żeby odwołał się od kary śmierci.
Żeby pobył z nami dłużej.
Ale byłem egoistą, bo on woli zostać stracony.
Nie chce przeżyć kolejnych 40 lat w więzieniu.
Będę tam.
Na pewno. Ktoś musi przy nim być.
Myślałem o tym.
Nie chcę tam być, ale on chce, bym był.
Powiedział mi, że nie muszę, ale wiem, że tego chce.
Sądzę, że to ważne.
SZEŚĆDZIESIĄT PIĘĆ DNI PO PIERWSZYM WYWIADZIE
DEPARTAMENT WIĘZIENNICTWA STANU FLORYDA
UDZIELIŁ ZGODY NA KOLEJNY WYWIAD Z ROBERTSONEM.
Nie umiem wyrazić,
jak dobrze mieć kogoś, komu na mnie zależy.
To naprawdę dobre uczucie.
Dużo lepiej się czuję.
Nie chcę już pakować się w tarapaty,
żeby nie stracić przywilejów, żeby mógł mnie odwiedzać.
To dla mnie taka marchewka na kiju.
Smutno mi się patrzy, jak wychodzi.
Biorę na siebie pełną odpowiedzialność.
Resztę życia spędzę w więzieniu.
Jestem za to w pełni odpowiedzialny.
Nie będę się złościł.
Nie będę zgorzkniały. Kiedyś taki byłem.
Byłem zgorzkniały,
gdy obwiniałem innych o to, jak mi się ułożyło życie.
Ale przestałem to robić.
To kwestia zasad.
Musze stawić czoło konsekwencjom, być twardy.
Nie lubię słuchać, jak inni narzekają i obwiniają cały świat za swoje problemy.
Życie nie jest sprawiedliwe.
Mówi się o tym, jaki to świat jest niesprawiedliwy,
ale nikt nie obiecywał, że będzie inaczej.
Nie ma tam na górze człowieka w szacie i z laską,
który mówi: „Zrobię tak, że będzie sprawiedliwie”.
Ludzie muszą się z tym pogodzić.
Starasz się naprawiać świat, chcesz, żeby był lepszy,
ale nic nie jest idealne.
Chciałbym, żeby strażnicy stworzyli bardziej ludzki system.
Żeby wszyscy skazani mieli więcej swobody.
Byłbym bardziej zrównoważony,
gdybym nie był zamknięty tyle lat.
Jestem gotowy na śmierć. Nie odwołuję się od wyroku.
Jestem gotowy. Byłem już wcześniej.
Ostatnio pytaliście:
„Co będziesz czuł za dwa lata?”.
Ale ja jestem gotowy.
To koniec. Odsiedziałem swoje.
To tak jakby mnie gdzieś przenosili. Już po wszystkim.
Jakbym ich oszukiwał.
Lista jest długa.
Na egzekucję czeka tu jakaś setka więźniów, więc nie wiem...
Może to chwilę potrwać.
Może to będzie niedługo.
Wiem, jak to zrobią. Znam procedurę.
Wsadzają cię w jakiś...
jakby kaftan, żebyś nie mógł ruszać rękami,
bo mógłbyś zacząć się szarpać,
chociaż ja nie zamierzam.
To tylko... Sam nie wiem.
Może ma to po prostu wyglądać bardziej dramatycznie.
Ma być dziko, jakby przywiązywali Hannibala Lectera...
Sam nie wiem.
Nie przeszkadza mi to. Dają ci jedynie zastrzyk.
Wolę, żeby zrobili mi zastrzyk
niż żeby usmażyli mnie na krześle.
Ale tak też mogę odejść.
Całe te bzdury, o których piszą w gazetach,
że zabijają cię w nieludzki sposób,
to stek bzdur.
Dajcie spokój, przecież oni wstrzykują chemię,
która cię usypia, a ty nie wiesz, co się dzieje.
Nic nie czujesz.
Ostatnie pytanie.
Gdybyś miał powiedzieć coś o tym, jak chciałbyś zostać zapamiętany,
co byś powiedział?
Ktoś, kto zawsze mówi prawdę.
Tak.
JAMES ROBERTSON WCIĄŻ CZEKA
NA WYZNACZENIE DATY SWOJEJ EGZEKUCJI.