พวกเขาพยายามทําให้มันดูเหมือน ผมฆ่าคนอย่างเลือดเย็น
แต่นั่นไม่ใช่เลย ผมเป็นเหยื่อ ของอาชญากรรมจากความเกลียดชัง
(ในสหรัฐฯ แต่ละปี มีอาชญากรรม ที่เกิดจากความเกลียดชังมากกว่า 12,000 คดี)
(ชาวอเมริกันพื้นเมืองมีโอกาสตกเป็นเหยื่อของ อาชญากรรมรุนแรงมากเป็นสองเท่า)
(เมื่อเทียบกับประชาชนชาวสหรัฐฯ คนอื่นๆ)
ผมใจสลาย ตอนที่รู้ว่าเขาตาย
เขาก็เป็นเหมือน พี่น้องชาวอเมริกันอินเดียนคนหนึ่ง
นั่นก็เท่ากันฆ่าพี่น้องแท้ๆ ของผม ผมรู้สีกอย่างนั้น
(นี่คือเรื่องราว ของผู้ต้องขังหมายเลข 3015941)
ผมคิดว่าเราทุกคนสามารถเป็นบุคคลอันตรายได้
คนบอกว่าเราเป็นปีศาจ
ผมไม่ได้จะมาบอกว่าผมบริสุทธิ์
ผมเพิ่งฆ่าคนไปอย่างเลือดเย็น
(เราคือฆาตกร)
(ผลลัพธ์อันเลวร้าย)
(ฟาร์มเรือนจํารัฐมอนแทนา)
(ในปี 2013 มาคุเอยาปี วิตฟอร์ด ถูกตั้งข้อหาฆาตกรรมโดยเจตนา)
(หลังจากแทงจอห์น ปิแอร์ จูเนียร์จนเสียชีวิต)
ผมเกิดที่มอนแทนา
ปี 1980 วันที่ 13 พฤศจิกายน ปี 1980
พวกเขาให้ผมนั่งในลังกระดาษ พากลับไปที่เขตสงวนชนเผ่าอินเดียนแบล็กฟีต
เพราะเราไม่มีเงินพอที่จะซื้อ
คาร์ซีทหรืออะไรพวกนั้น
ทุกคนคิดว่าอเมริกาเป็นประเทศที่ร่ํารวย
แต่สิ่งที่พวกเขาไม่เข้าใจคือ เขตสงวนของชนเผ่าอเมริกันอินเดียน
คือประเทศโลกที่สาม
(เอสเพรสโซ่)
ปู่ผมคือหัวหน้ารันนิ่ง เครน
ซึ่งเป็นหัวหน้าคนสุดท้าย ของชนชาติอินเดียนแบล็กฟีต
พ่อผมเป็นชาวอินเดียนแดงเต็มตัว
นั่นคือมรดกส่วนหนึ่งที่ผมได้รับมา
แต่ฝั่งแม่ผมเป็นชาวผิวขาวทั้งหมด
วัยเด็กของผมเหมือนการนั่งรถไฟเหาะ ใช่
(พ่อแม่ของวิตฟอร์ดแยกทางกัน ตั้งแต่ตอนที่เขายังอายุไม่ถึงหนึ่งปี)
(เขาถูกเลี้ยงดูมาโดยแม่)
(และใช้ชีวิตวัยเด็กส่วนมาก ห่างไกลจากเขตสงวนของชาวอเมริกันพื้นเมือง)
แม่ผมมีลูกเจ็ดคน และเราทุกคนเกิดจากคนละพ่อกัน
แม่ย้ายที่อยู่จากที่นึงไปที่นึง
ผมเคยอยู่ที่มอนแทนา เคยอยู่ไอดาโฮ
วอชิงตัน แคลิฟอร์เนีย โอเรกอน ทั่วทั้งภาคตะวันตกเฉียงเหนือ
ช่วงเวลาที่มีความสุขที่สุดในชีวิต คือตอนที่ผมอายุประมาณแปดขวบ
และเราอยู่ในไอดาโฮกับพ่อเลี้ยง
บ้านของเขาเป็นไร่
ผมจะออกไปทํารั้วกับเขากับอะไรอย่างอื่น
เราพากันไล่หมาป่าไคโยตี้
และพ่อเลี้ยงเริ่มทุบตีแม่ผม เพราะงั้นแม่ผมถึงได้ไปจากเขาในที่สุด
ผมก็เลยเหมือนได้ลงจากรถไฟเหาะที่นั่งกับแม่
และย้ายมาอยู่กับลุงๆ
(ในช่วงวัยรุ่นตอนต้น วิตฟอร์ดย้ายไปทาโคมา รัฐวอชิงตัน)
(เพื่ออาศัยอยู่กับญาติฝ่ายพ่อ)
ดิบเถื่อนมาก
ฝั่งตะวันออกของทาโคมา เป็นเขตที่เลวร้ายที่สุดของรัฐวอชิงตัน
มีอัตราการฆาตกรรมสูงที่สุด
เต็มไปด้วยความรุนแรงจากพวกแก๊ง
ผมเองก็อยู่ในวิถีอาชญากรรมนั้นเหมือนกัน
ลุงๆ ของผมทํางานเต็มเวลา
และพวกเขาไม่ว่าอะไร กับการที่ผมตะลอนทําอะไรไปตามประสาผม
ผมตื่นนอน เริ่มไปที่บ้านหลังนู้นหลังนี้
เรื่องที่ทําก็มีแต่เรื่องผิดกฎหมาย
(เมื่อวิตฟอร์ดอายุครบ 18 ปี เขาได้รับเงินจํานวนหนึ่งจากเผ่าแบล็กฟีต)
ผมได้รับเงินทุนตอนอายุ 18 เอาไปซื้อรถซื้ออะไร
แล้วก็เริ่มใช้เงิน
ดื่มเหล้า เมายา อะไรไปทั่ว ปาร์ตี้ไปเรื่อย
แล้วเงินก็หมดลง
และ... ผมไม่รู้จะทําอะไรต่อ
ก็เลยไปปล้นโรงแรม
ก็ตลกดีนะ
ผมไม่ได้อะไรจากการปล้นครั้งนั้นเลย
เจอแต่หญิงชราคนนึง
แล้วผมก็ตัดสินใจว่า "จะไม่ปล้นผู้หญิงคนนี้"
แต่ผมเข้าไปในนั้นแล้ว พร้อมปืนด้วย
ผมเอาปืนจ่อเธอ มองหน้าเธอ แล้วก็พูดว่า
"ผมจะไม่ทํา"
(วิตฟอร์ดหนีออกจากโรงแรม)
(แต่ถูกตํารวจขับรถไล่ล่า และถูกจับกุมในที่สุด)
สุดท้ายผมก็โดนข้อหาปล้นในระดับแรก
ประทุษร้ายในระดับสอง
หลบหนีตํารวจ และข้อหามีอาวุธร้ายแรง
เพราะข้อหาประทุษร้ายในระดับสอง สามกระทงนั้น
คือเรื่องการขับรถออกนอกถนน
(ในเดือนธันวาคม ปี 1998 วิตฟอร์ดถูกตัดสินจําคุกสิบปี)
(ตอนนั้นเขาอายุ 18 ปี)
พ่อผมบอกว่า "พอเข้าคุกไป ก็คิดซะว่านี่คือประสบการณ์ระดับวิทยาลัย"
และผมก็ทําอย่างที่เขาบอก ผมตั้งใจเรียน
ในตอนนั้นผมไม่ได้ไปโรงเรียนด้วย
เพราะว่าลาออกมาตอนอยู่ประมาณม.หนึ่ง
ผมก็เลยหยิบหนังสือมาอ่านเล่มแล้วเล่มเล่า
ทักษะการเขียนของผมถึงได้ดีนัก
(หลังจากที่เขารับโทษได้หกเดือน วิตฟอร์ดก็ได้รับประกาศนียบัตรกศน.)
(และเขาได้เข้าร่วม กลุ่มนักโทษชาวอเมริกันพื้นเมือง)
(หันหน้าหามรดกจากบรรพบุรุษเป็นครั้งแรก)
ตอนที่เข้าคุก ผมเป็นคนที่อายุน้อยที่สุดในกลุ่ม
พวกพี่น้องเห็นอย่างนั้นก็เริ่มฝึกอบรมผม
เกี่ยวกับวิถีชีวิตดั้งเดิมของเรา
เรียกว่า "อินเดียนส์ ออฟ ออล ไทรบส์"
เกี่ยวกับเรื่องความภาคภูมิใจของชนพื้นเมือง
หนึ่งในสิ่งแรกๆ ที่พวกเขาทํา
คือให้กลองมา ให้ผมเป็นคนถือกลอง
เพราะมันคือเสียงหัวใจของผู้คน
และผมก็ได้ค้นพบตัวเอง
(เมื่ออายุ 28 ปี หลังจากรับโทษจําคุกได้ 10 ปี วิตฟอร์ดก็ได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจํา)
(และเขาได้ตั้งถิ่นฐานในเขตสงวน ของชนเผ่าอินเดียนแบล็กฟีตในมอนแทนา)
ตั้งแต่นั้นมา
ชีวิตผมก็เริ่มไปได้ดี
ช่วงสองเดือนแรกหลังออกจากคุก ผมได้เจอแม่ของลูก เราเข้ากันได้ทันที
หนึ่งเดือนหลังจากนั้น เธอตั้งท้องลูกชายผม
แล้วหลังจากลูกชายคลอด อีกสิบเดือนผมก็ได้ลูกสาว
ผมชอบมาก
ลูกๆ คือความภูมิใจและความสุขของผม
ผมไปเรียนวิทยาลัยแบบเต็มเวลา
และผมก็เรียนเก่ง ได้เกรดสี่
ได้เป็นเด็กทุนคณบดี ที่วิทยาลัยชุมชนแบล็กฟีต
ผมอยากเรียนป.เอกด้านการศึกษา ชนอเมริกันพื้นเมือง กฎหมายอเมริกันพื้นเมือง
โดยเฉพาะเรื่องสิทธิตามสนธิสัญญา และสิทธิ์ในกาสิโน
(ความทะเยอทะยานของวิตฟอร์ดคือการรณรงค์
(เพื่อสิทธิของชาวอเมริกันพื้นเมืองจากทุกเผ่า)
วิถีชีวิตของผม คือวิถีชีวิตของชาวอินเดียนแบล็กฟีต
แต่ผมก็เชื่อในความสามัคคีของคนของเราด้วย
ผมรู้จักเพลงต่างๆ จากเผ่าต่างๆ
ผมจะร้องเพลงของทุกคน
ในขณะที่บางคนขีดเส้นแบ่ง ว่านั่นเผ่านาย นี่เผ่าฉัน
หรือนี่เผ่านี้ นั่นเผ่านั้น
ชนเผ่าอย่างเราควรจะสามัคคีกัน ไม่ใช่แตกแยก
และลัทธิชนเผ่า
นั่นคือสิ่งที่มากับการฆาตกรรมคดีนี้
(วิตฟอร์ดมีเพื่อนสนิทจาก เขตสงวนของชนเผ่าแบล็กฟีต)
(ที่แต่งงานกับผู้หญิงจากเผ่าซาลิช)
เพื่อนผม เอเดรียน อาฟเตอร์ บัฟฟาโล
เขากับเมียมีปัญหากัน
และเขาอยากกลับไปหาเมีย
เธออยู่ที่โพลสัน รัฐมอนแทนา
เราหารถไปที่นั่น ผมบอกว่า "ฉันไปส่งนายที่โพลสันได้นะ
นายจะได้ไปเจอลูกเมีย"
แล้วเราก็มุ่งหน้าไปที่นั่น
(โพลสันตั้งอยู่ใน เขตสงวนของชนเผ่าอินเดียนแฟลตเฮด)
(ซึ่งเป็นบ้านของชนเผ่าซาลิชและคูเทนัย)
เราเช่าโรงแรมอยู่กัน
ผมซื้อเบียร์บัดไวเซอร์มา 30 กระป๋อง
ผมบอกเขาว่า "นายขับไปนะ ส่วนฉันจะนั่งเฉยๆ"
แล้วก็เป็นอย่างนั้น
เราเริ่มขับรถเที่ยวไป จากที่หนึ่งไปยังที่ต่อไป
เข้าบาร์ตามที่ต่างๆ
(เปิด)
ก่อนที่บาร์จะปิด
มีคนชวนเราไปปาร์ตี้ที่บ้านหลังหนึ่ง
เราก็ไปปาร์ตี้ที่บ้านนั้น แล้วผมก็พูดว่า
"จอดรถตรงนี้ เปิดกระโปรงท้าย แล้วนั่งฟังเพลงกัน"
ผมรู้สึกดีนะ
แต่ปาร์ตี้มันอยู่ด้านในมากกว่าด้านนอก
ผมเลยตัดสินใจว่า "งั้นเข้าไปข้างในแล้วกัน"
ตอนผมเข้าไป ผมพยายามเล่นมุก ละลายพฤติกรรมกับคนอื่น
ผมบอกว่า "เฮ้ พวกแบล็กฟีตไปไหนกันหมด"
และผมทําท่าแบบนี้
เพราะว่าที่นั่นคือ เขตสงวนของชนเผ่าอินเดียนแฟลตเฮด
ไม่ใช่เขตสงวนของอินเดียนแบล็กฟีต
ผมอยากให้มันเป็นมุกตลกๆ จะได้แนะนําตัวเองกับคนกลุ่มนี้
มีผู้ชายคนนึง เด็กคนนึงยืนอยู่ข้างผม...
มองมาที่ผมแล้วพูดว่า "้เฮ่ย มีพวกเวรหลายคนที่แม่ง...
โดนรุมกินโต๊ะเพราะพูดแบบนั้นแถวนี้แหละ"
คนพวกนี้มีปัญหากับเผ่าแบล็กฟีต ซาลิช คูเทนัย
เป็นคู่ปรับกันมาตั้งแต่ยุค 1800
แต่ผมไม่ได้รู้เรื่องเลย
ผมไม่รู้ว่าซาลิชกับคูเทนัยมีเรื่องกันที่นั่น
และในทันทีนั้นผมก็ "โว้ว"
ผมอยู่ในบ้าน ยืนอยู่ข้างคนกลุ่มหนึ่ง
ที่ผมไม่รู้จัก แล้วนี่นายมาพูดเรื่องรุมกินโต๊ะเนี่ยนะ
สิ่งที่ผมพูดไป ไม่มีอะไร
ที่ผมมองว่า
เป็นคําพูดที่เสียๆ หายๆ ด้วยซ้ํา
และสิ่งหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้จากในคุกคือ อย่าแสดงความกลัวออกมา
เพราะในช่วงเวลาที่เราแสดงออกว่ากลัว
คนพวกนี้จะรุมกินโต๊ะเรา
ตอนนั้นผมพกมีดอยู่ เพราะนั่นคือสิ่งสําคัญอย่างแรกที่เราใช้ป้องกันตัว
ในพื้นที่เขตสงวน
ผมชักมีดออกมาแล้วพูดว่า "เฮ่ย ถ้ามีใครคิดจะรุมกินโต๊ะฉัน
ฉันก็จะปกป้องตัวเองนะ"
ผู้ชายอีกคนหันมาแล้วพูดว่า
"บอกให้นะ คนที่อยู่ที่นี่พกมีดทุกคนนั่นแหละ"
เขาชักมีดออกมา
มีดเขายาวขนาดนี้ แค่ส่วนใบมีดนะ
ผมมองไปที่พวกเขา และแบบว่า...
"โอเค เราทุกคนมีมีด นายใจเย็นลงก่อนเถอะ"
แล้วผมก็หันหลังเดินออกไป
ผมออกไปข้างนอก สูดหายใจเฮือกใหญ่ แบบว่า
"ออกมาข้างนอกแล้ว"
"ไม่เป็นไรแล้ว"
แล้วผู้ชายคนนี้ จอห์น ปิแอร์ จูเนียร์ ก็ออกมาจากเงามืด
เดินเข้ามาหาผม ท่าทางเหมือนจะสู้กับผม
เขาบอกว่า "เฮ่ย รู้ไหม"
เขาบอกว่า "แบล็กฟีตกับซาลิซ คูเทนัย เป็นศัตรูคู่แค้นกันวะ"
ผมบอกว่า "ฟังนะ ฉันไม่ได้สนใจเรื่องนั้น ฉันสนับสนุนศักดิ์ศรีชนพื้นเมือง"
"ฉันไม่สนเรื่องพวกนั้น"
แล้วเขาก็มองหน้าผม
ผมเริ่มเดินไปที่รถ
แล้วคนพวกนั้นก็พากันเดินออกมา...
มาล้อมผมไว้
จอห์น ปิแอร์ จูเนียร์เข้ามาหาเรื่องผม
แล้วในตอนนั้นผมโต้กลับ
และแทงเขา
(หลังจากวิตฟอร์ดแทงจอห์น ปิแอร์ จูเนียร์)
(เขาและเพื่อนได้ขึ้นรถหนีไป)
มันเป็นการป้องกันตัว จากอาชญากรรมจากความเกลียดชัง
ผมแทงเขาไปครั้งเดียว แค่นั้น
ผมรู้ว่าคนพวกนั้นมีมีด
ผมรู้สึกว่าพวกเขาจะมารุมกินโต๊ะผม
ทําไมคนพวกนี้ถึงพุ่งเป้ามาที่ผม
เพราะผมเป็นแบล็กฟีตไง
อาชญากรรมจากความเกลียดชัง
นั่นแหละข้อสรุปทั้งหมด
(เพียงไม่กี่นาทีหลังจากวิตฟอร์ดหนีไป ตํารวจก็มาถึงที่เกิดเหตุ)
(โพลสัน รัฐมอนแทนา)
ผมเข้าเวรสายตรวจ
เจ้าหน้าที่อีกคนกับผมถูกส่งไป
ระงับเหตุเสียงดังรบกวนจากงานเลี้ยง
ไปบอกให้พวกเขาเบาเสียง
อีกสองสามช่วงตึกเราก็จะไปถึงที่นั่น
แล้วเราก็ได้รับแจ้งว่ามีเหตุแทงกัน
(นายอําเภอ เลคเคาน์ตี้)
ที่นี่แหละ
มีชายหนุ่มและหญิงสาววิ่งหนีจากที่เกิดเหตุ ตรงมาตามทางเข้าบ้าน
วิ่งเลี่ยงรถเราไป
พอผมเข้าไปใกล้
ก็เห็นคนกลุ่มหนึ่งกับผู้ชายคนนึง
นั่งอยู่บนพื้นตรงนี้
คนคนนั้นคือจอห์น ปิแอร์
ผมรู้จักเขามานาน ผมรู้จักครอบครัวเขามานาน
และพอผมเดินไปคุยกับจอห์น
เขาไม่พูดอะไรกลับมา
ผมนึกว่าเขาตกอยู่ในภาวะช็อก
กลิ่นเลือดจางๆ ที่ลอยออกมาจากเสื้อเขา
ทําให้ผมเชื่อว่าเขาเสียเลือดภายในปริมาณมาก
ผมคุยกับเขาไปจนในที่สุดเราก็... เขาหมดสติไป
เราให้เขานอนราบ ตรวจชีพจร
แล้วก็เริ่มทําซีพีอาร์
(จอห์น ปิแอร์ จูเนียร์ ได้รับความเสียหายที่ หลอดเลือดแดงใหญ่และหลอดเลือดแดงปอด)
(และเสียชีวิตภายในไม่กี่นาที)
(ตอนนั้นเขาอายุ 26 ปี)
เรารับมือกับเรื่องเลวร้ายมากมายหลายเรื่อง
และนี่คือสิ่งที่ทําใจยากทุกครั้ง
เมื่อคนในชุมชนมาตายไปโดยไม่มีเหตุผลแบบนี้
(พยานให้ข้อมูล รายละเอียดรถของวิตฟอร์ดกับตํารวจ)
(ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังเหตุแทง ก็มีการพบรถกระบะคันนั้นที่โรงแรมในพื้นที่)
เราล้อมโรงแรมไว้
เราเคาะประตู และคนที่มาเปิดคือคุณวิตฟอร์ด
ในห้องค่อนข้างเละเทะ
มีขยะบนพื้น ผ้าห่มก็อยู่บนพื้น
ตอนแรกเขาปฏิเสธ เรื่องไปที่งานเลี้ยงก็ด้วย
ต่อมาเขาก็ยอมรับว่าได้ไปที่นั่น แต่ปฏิเสธเรื่องทะเลาะวิวาท
เวลาเราคุยกับใคร แล้วคนคนนั้นเล่าเรื่องไม่เหมือนเดิม
เขาพยายามจะปกปิดอะไร
จะทําแบบนั้นไปทําไม คนธรรมดาทั่วไปย่อมไม่มีอะไรต้องปิดบัง
แต่เวลาที่คนเราพยายามจะดิ้นให้หลุดจากปัญหา เขาจะทําแบบนั้น
ตํารวจมาที่ห้องผม แล้วผมก็พยายามแถกับพวกเขาไป ประมาณนั้น
ผมจะเป็นคนแรกที่ยอมรับว่า ตัวเองกลัวจนพูดอะไรไม่ออก
ผมถูกเลี้ยงมาอย่างนั้น
อย่าคุยกับตํารวจ อย่าพูดอะไร
พวกเราหวาดระแวงตํารวจแบบฝังลึก
ลุงเดวิดของผมถูกกรมตํารวจทาโคมายิงตาย
เราไม่ไว้ใจตํารวจโดยไม่มีเหตุผล
แค่เพราะมีใครบางคนจากที่ไหนสักที่
ถูกหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายปฏิบัติไม่ดีด้วย
ไม่ได้เป็นเหตุผลว่าทําไมถึงจะไม่เชื่อใจ ว่าเราจะปฏิบัติตามหน้าที่
ผมคิดว่านั่นคือแรงจูงใจของเขา
โกหกเพื่อพยายามหนี
ผลที่ตามมาจากการกระทําของตัวเองในคืนนั้น
สําหรับผม เขาไม่แสดงท่าทีสลดเลยสักนิด
เขาไม่พอใจที่ตัวเองถูกจับได้
และเขาไม่อยากรับผิดชอบในสิ่งที่ทําลงไป
(ในเดือนธันวาคม ปี 2014 ถูกนําตัวขึ้นศาลในคดีฆาตกรรมโดยเจตนา)
(มิสซูลา รัฐมอนแทนา)
ทางรัฐวาดภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
ว่าวิตฟอร์ดคือคนเดียวที่มีท่าทีก้าวร้าวในคืนนั้น
แต่การคิดแบบนั้นมันไม่เข้าเค้า
ไม่ว่าจะมีเหตุผลหรือไม่
ในการโต้เถียงหรือการต่อสู้
ปรบมือข้างเดียวไม่ดัง
มันต้องมีการตอบโต้ไปมา
ส่วนตัวแล้วฉันว่าเรื่องที่มาคุเอยาปีเล่า ฟังดูน่าเชื่อถือกว่า
ฉันชื่อเจนนิเฟอร์ สตรีอาโน ฉันเป็นทนายความให้การพิจารณาคดีคุณวิตฟอร์ด
(ในวันที่ 22 ธ.ค. 2014 หลังพิจารณาคดีอยู่ 6 วัน)
(มาคุเอยาปี วิตฟอร์ด ถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีฆาตกรรม)
(เขาถูกตัดสินจําคุก 60 ปี)
เรามีสิทธิ์ขอทัณฑ์บนได้ เมื่อรับโทษไปแล้วหนึ่งในสี่
เขาได้รับโทษจําคุก 60 ปี
แปลว่าเขาควรมีสิทธิ์ขอทัณฑ์บนได้ ในเวลา 15 ปี
แต่ผู้พิพากษากําหนดข้อจํากัด ว่าขอทัณฑ์บนได้หลัง 25 ปี
ก็เท่ากับว่าเขาต้องรับโทษเป็นร้อยปี
มันเป็นผลลัพธ์อันเลวร้าย
ความพยายามที่เขาทุ่มเทไปในช่วงวัยผู้ใหญ่ เพื่อจะกลับมาใช้ชีวิต ได้หายไปแล้ว
ทั้งหมดนั้นเป็นเพราะการตัดสินใจชั่ววูบ
มันน่าใจหายนะ
ถ้าดูตามกฎหมาย มาคุเอยาปีก่อคดีฆาตกรรม
เรื่องนั้นไม่ต้องสงสัย
ฉันว่าเขาก็คงเสียใจที่ตัดสินใจแบบนั้น
หนึ่งชีวิตสูญสิ้นไป นั่นคือโศกนาฏกรรมแสนเศร้า
แต่กฎหมายอนุญาตให้เราทําการฆาตกรรมได้
ถ้าชีวิตเราเองอาจมีอันเป็นไป
และคําถามที่แท้จริง สรุปแล้วก็คือ
มาคุเอยาปีตัดสินใจชั่ววูบไปอย่างนั้น เพราะเขากลัวชีวิตตัวเองเป็นอันตราย
หรือเพราะเขาโกรธ หรือไม่ยอมคน
หรือแค่ทําเกินไป
ก็เป็นสิ่งที่เข้าใจได้ ถ้ามาคุเอยาปีจะมีปฏิกิริยา
หุนหันพลันแล่นในสถานการณ์แบบนั้น
เขาถูกเลี้ยงดูมาอย่างโหดร้าย
และบาดแผลในใจของเขา เป็นปัจจัยที่ทําให้เขาตอบโต้ไปในคืนนั้น
(อ็อกเดน รัฐยูทาห์)
บางครั้งความรุนแรงก็น่าตกใจ
มากซะจนฉันคิดว่า มันบดบังสิ่งดีงามอย่างอื่นทั้งหมด
หลังจากมาคุเอยาปีออกจากคุกที่วอชิงตัน
เขาก็เดินถูกร่องถูกรอย เป็นคนที่ยอดเยี่ยม
เขาทําทุกอย่างที่ทําได้เพื่อให้ชีวิตมั่นคง
และผลักดันการสนับสนุนเพื่อชาวพื้นเมือง
และนั่นคือสิ่งที่สําคัญกับเขามา เป็นเรื่องที่ยิ่งใหญ่มาก
การที่มันไร้ผล คือโศกนาฏกรรมสําหรับฉัน
แต่ฉันว่ามาคุเอยาปีมีปฏิกิริยาอย่างนั้น
เพราะนั่นคือสิ่งเดียวที่เขานึกออกในตอนนั้น
ฉันชื่อเอมี่ และฉันเป็นพี่สาวของมาคุเอยาปี
พ่อของมาคุเอยาปีเป็นชนชาติแบล็กฟีต พ่อฉันเป็นเชอโรกี
แต่เรามีแม่คนเดียวกัน
แม่มาจากพื้นเพที่แย่มาก ภูมิหลังของแม่ลําบากมาก
แม่มีลูกตั้งแต่ยังอายุน้อยมาก แค่ 12 ปี
ตอนที่มีฉัน แม่อายุ 16
(แม่ของเอมี่และมาคุเอยาปี)
(ถูกบังคับให้ยกเอมี่ให้คนอื่นรับเลี้ยง เมื่อเอมี่อายุได้สองปี)
(เซาท์อ็อกเดน)
ในสมัยนั้น รัฐบาลสามารถมาพาตัวเด็กไปได้
และนั่นก็ถูกกฎหมายด้วย
การยกเราให้คนอื่นไปเลี้ยง ทําให้แม่ใจสลาย
จนแม่ไม่สามารถทําใจได้เลย
มันทําให้เกิดช่องว่างในใจ ที่เติมยังไงก็ไม่เต็ม
ไม่มีอะไรมั่นคง ไม่มีอะไรปกติ
พอเป็นเรื่องผู้ชาย ไม่ว่ายังไงแม่ก็จะตัดสินใจเลือกได้แย่มาก
มีทั้งเหล้าทั้งยาเสพติด
มีการทําร้ายทั้งทางร่างกายและคําพูด
มาคุเอยาปีโตมาโดยเห็นภาพนั้น
เหตุการณ์ความรุนแรงครั้งแรกที่ผมเห็น คือตอนที่ผมอายุสามขวบ
มีเด็กสองคน บ้านอยู่ตรงข้ามกับเรา
เราเคยเล่นด้วยกันในแอ่งโคลนบ้างอะไรบ้าง
ยาก
เรื่องนี้เล่ายากมาก
เรื่องมันจบลง กับเพื่อนบ้านของเรา
ที่ผมคิดว่าเป็นชู้กับแม่ แต่ผมไม่รู้จริงๆ หรอก
เราไปที่นั่นกัน แม่พาผมกับน้องสาวไป
มีการโต้เถียงกันในบ้าน
แล้วเขาก็ยิงเมียเขาเข้าที่หน้าอกห้านัด
ด้วยปืน .357 แม็กนั่ม
ผู้หญิงคนนั้นตายในอ้อมแขนของแม่ผม
ผมจําไม่ได้ว่าหมอนั่นหนีไปไหน แต่พอตํารวจตามทัน
เขาก็ยิงลูกตัวเองเข้าที่ท้องคนละนัด ตายทั้งสองคน
แล้วก็ยิงหัวตัวเอง
ยิงหัวตัวเอง
และ...
เท่าที่ผมทําได้ก็มีแค่คว้าตัวน้องมา โอบแขนบังน้องไว้ กอดไว้ และ...
ผมเล่าเรื่องความรุนแรงเรื่องอื่นให้ฟังอีกก็ได้นะ
แต่นั่นแหละจุดเริ่มต้นของชีวิตผม
นั่นเป็นความทรงจําที่ทรงพลังมาก
ฉันเห็นใจมาคุเอยาปีตอนเป็นเด็กมาก เพราะการต้องเจอกับเรื่องแบบนั้น
คงกลัวจับใจแน่นอน
ตั้งแต่ยังเล็กๆ เขาก็ต้องเผชิญกับความเป็นจริง
ว่าคนพวกนี้ฆ่าเราได้
ฉันว่านั่นคือบทเรียนชีวิตที่เขาไม่เคยลืม
ฉันว่านั่นเป็นเหตุผลได้
ว่าทําไมเขาถึงมีปฏิกิริยารุนแรงนัก
เวลาอยู่ในสถานการณ์ที่เขารู้สึกว่า ตัวเองกําลังเจอเรื่องเดือดร้อน
มีคนพยายามจะทําร้ายเรา
และเราก็ย้อนกลับไปคิดถึงเรื่องในวัยเด็ก และพยายามปกป้องตัวเอง
ครอบครัวปิแอร์มีสิทธิ์ที่จะโกรธมาคุเอยาปี
จอห์น ปิแอร์ไม่ควรต้องมาตาย
แต่ฉันคิดว่ามาคุเอยาปีไม่ได้ตั้งใจจะฆ่าเขา
ฉันว่าเขาแค่อยากออกไปจากตรงนั้น ก่อนที่ตัวเองจะเจ็บตัว
(เขตสงวนอินเดียนแฟลตเฮด ปาโบล รัฐมอนแทนา)
เอาลงไปเลย
- เป็นไงบ้าง ใช่ โยนลงไปเลย - อยู่นั่นไง
เก่งมาก ทีนี้ก็ฝังเลย พร้อมไหม เอาเลย
(ครอบครัวของจอห์น ปิแอร์ จูเนียร์ ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมในภาพยนตร์เรื่องนี้)
มีระดับมากเพื่อน ใช่
(แม็กนัส ฮาร์โลว์เป็นเพื่อนของ จอห์น ปิแอร์ จูเนียร์)
(และอยู่ที่งานเลี้ยงคืนในที่เขาตาย)
ผมไปถึงปาร์ตี้คืนนั้นตอนประมาณตีสาม
ทุกคนสังสรรค์กันอยู่ข้างนอก
หัวเราะสนุกสนาน
ตอนที่ผมกําลังจะเข้าไปในบ้าน ผมบังเอิญเจอวิตฟอร์ด
(แม็กนัสไม่รู้จักวิตฟอร์ด)
(แต่พวกเขาได้มีปฏิสัมพันธ์กันชั่วเวลาสั้นๆ)
วิตฟอร์ดดูตึงเครียดนิดๆ
เขตสงวนของแบล็กฟีตกับเขตสงวนที่นี่
เป็นสองพื้นที่ที่แตกต่างกัน...
โดยสิ้นเชิง
ถามว่าตอนนี้ทั้งสองเผ่า ก็ยังคงไม่ไว้ใจกันอยู่ใช่รึเปล่า
ใช่
เราเริ่มคุยกัน แล้วเขาก็พูดว่า "เฮ้ นายรู้จักทุกคนที่นี่ไหม"
ผมตอบไปว่า ใช่ ผมพูดว่า "ใช่ รู้จักทุกคน"
เหมือนเราคุยกันอยู่ดีๆ เขาก็เงียบไป
แล้วก็ตัดสินใจเล่าให้ผมฟังว่า
"ฉันรู้สึกถูกคุกคาม"
มันเหมือน
สวิตช์อะไรสักอย่าง
เขาบอกว่า คือ...
เขาชักมีดออกมาจากกระเป๋า มีดปอกผลไม้
และมีเทปสีขาว หรือเทปพันสายไฟพันอยู่รอบด้ามจับ
แล้วเขาก็พูดว่า "มีดเล่มนี้มีไว้สําหรับใครก็ตามที่
คิดจะพูดอะไรไม่เข้าท่า หรือทําอะไรไม่เข้าท่า"
แล้วผมก็แบบว่า "เก็บไปเหอะ"
ผมแบบว่า "คนที่นี่ทุกคนคือครอบครัวกับเพื่อนฉัน"
ผมบอกว่า "คนที่นี่ไม่เป็นอันตรายหรอก"
ไม่มีใครรู้ว่าในหัวเขาคิดอะไร
หมอนั่นดูท่าทางเหมือนเคยเห็นเรื่องน่ากลัวมา
(หลังจากนั้นไม่นาน แม็กนัสกับวิตฟอร์ดก็ออกไปข้างนอก)
(พวกเขาไปร่วมกับคนกลุ่มหนึ่ง)
(มีทั้งเพื่อนของวิตฟอร์ด ที่ชื่อเอเดรียน อาฟเตอร์ บัฟฟาโล)
(และจอห์น ปิแอร์ จูเนียร์)
เราเริ่มคุยกัน
วิตฟอร์ดหรือเอเดรียนพูดว่า "พิคานี"
ผมจําได้ว่าคําพูดนั้นมันเหมือนการต่อยหน้าจอห์น
พิคานีแปลว่าพี่น้องในเผ่าแบล็กฟีต
แล้วจอห์นก็พูดว่า
"นายเป็นแบล็กฟีตเหรอ"
แล้วเขาก็ "ใช่" แล้วจอห์นก็ "ฉันเป็นคูเทนัย"
คูเทนัยกับแบล็กฟีตเป็นศัตรูคู่แค้นกันมาหลายร้อยปี
ผมคิดว่าสิ่งที่จอห์นทําคือการพยายามจะข่มอีกฝ่าย
"เขตสงวนนี้คือถิ่นฉัน
ถ้านายมีปัญหาหรืออะไร พวกฉันจัดการได้"
แล้วก็เกิดการต่อสู้ บางครั้งคนเราก็โดนชกกันได้
ดังนั้นความคิดแรกของผมคือ "อย่าให้มันไปไกลกว่านี้ก็พอ"
ผมจําได้ว่าพยายามคลี่คลายสถานการณ์
"ไม่หรอก นั่นมันกี่ร้อยปีมาแล้ว ยุคสมัยมันเปลี่ยนไปแล้วน่า"
(แม็กนัสเชื่อว่าสถานการณ์ คลายความตึงเครียดแล้ว จึงกลับเข้าไปข้างใน)
ผมอยู่ในบ้าน น่าจะสักนาทีครึ่ง
หรือสองนาที
เพื่อนผมวิ่งเข้ามาในบ้านแล้วพูดว่า "พวกนั้นแทงจอห์น"
"พวกนั้นแทงจอห์น ออกไปจากที่นี่เร็ว"
ผมเลยวิ่งออกไปข้างนอก
จอห์นนอนอยู่ที่พื้น
ไม่ไหวติงหรืออะไรเลย
เขายังหายใจอยู่ และ...
พวกผมตอนนั้นทําอะไรไม่ได้
จอห์นเชื่อเรื่องกําปั้นต่อกําปั้น
แค่สู้กันนิดหน่อย เขาอาจจะต้องการแค่นั้น
แต่เขาไม่สมควรต้องมาตาย
จอห์นเป็นคนรักครอบครัว
เขาเลี้ยงดูลูกชายทั้งสองคน
ลูกคือศูนย์กลางจักรวาลของจอห์น
เขาควรได้อยู่กับเรา ควรได้อยู่กับครอบครัวและคนที่เขารัก
แต่เขาก็ทําไม่ได้
ผมคิดว่าวิตฟอร์ดมีอาการหวาดระแวง
ผมเจอเขาแค่ 15 นาที และเขาทําให้คนมากมายต้องเสียเพื่อน
พี่ชาย พ่อ และลุง
ผมไม่สนวิตฟอร์ดสักนิด
(สํานักงานศาล เลคเคาน์ตี้)
(หลังการจับกุม)
(วิตฟอร์ดรอการพิจารณาคดี อยู่ในเรือนจําเลคเคาน์ตี้ นานกว่า 18 เดือน)
(บล็อก เอ)
ผมเชื่อว่าในความคิดของคุณวิตฟอร์ด เขาเชื่อว่าเขาไม่ได้ทําอะไรผิด
และคนอื่นๆ จ้องจะเล่นงานหรือทําร้ายเขา
เขามีความเชื่อนั้นฝังหัวมาตั้งแต่ยังเด็ก
(แยกขัง - ขังเดี่ยว 1)
ผมชื่อจอห์น ทอดด์ เป็นหนึ่งในผู้บัญชาการเรือนจํา
ให้สํานักงานนายอําเภอเลคเคาน์ตี้ ในโพลสัน รัฐมอนแทนา
ผมเคยเป็นเจ้าหน้าที่อาวุโสของเรือนจํา ในตอนที่คุณวิตฟอร์ดอยู่ที่นี่
คุณวิตฟอร์ดรู้จักการใช้ความรุนแรง
และใช้อยู่บ่อยๆ
ถ้าเขาไม่ได้ดั่งใจ เขาจะใช้ความรุนแรงทันที
แต่ละนาทีเราไม่มีทางรู้เลย
ว่าเราจะต้องสู้กับคนคนนี้ ที่กลิ้งอยู่บนพื้น
หรือว่าเขาจะร่วมมือกับเรา
ผมคงบอกว่าเขาเป็นพวกอันธพาล
เขาจะยุแหย่คนที่ตัวเล็กกว่าและอ่อนแอกว่า
ยุแหย่ไปเรื่อยๆ จนคนคนนั้นหมดความอดทน
แล้วเขาก็จะทําร้ายคนคนนั้น หรือพยายามจะทําร้าย
และไม่มีเคยมีอะไรเป็นความผิดเขาเลย
"ฝีมือหมอนั่น หมอนั่นเป็นคนเริ่ม หมอนั่นเป็นคนผิด"
ทั้งๆ ที่คนที่แหย่และยั่วยุคนอื่นก็คือเขา
(สํานักงานศาล เลคเคาน์ตี้)
เขาชอบพูดว่า "ฉันเป็นแบล็กฟีต"
"และตอนนี้เราอยู่ในเขตสงวน ของซาลิซกับคูเทนัย"
แล้วเขาก็ไม่เคยยอมใครเลย ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตาม
เขาเลือกที่จะเชื่อว่าตัวเขาถูกกดขี่และยุแหย่
ปฏิกิริยาของเขาก็เลยเป็นการต่อสู้
คุณวิตฟอร์ดเป็นคนอย่างนั้น
(สี่เดือนหลังจากสัมภาษณ์ครั้งแรก)
(มีการปฏิเสธไม่ให้มาคุเอยาปี วิตฟอร์ด เข้าร่วมการสัมภาษณ์ครั้งที่สอง)
(เขาต้องรับการคุมขังทางวินัย)
(เนื่องจากปัญหาพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง)
จุดยืนของวิตฟอร์ดคือ เขาเป็นเหยื่ออาชญากรรมจากความเกลียดชัง
แต่ก็ไม่มีอะไรมาสนับสนุน เรื่องเล่าจากปากเขาถึงเหตุการณ์ในคืนนั้น
พยานคนอื่นๆ และหลักฐานอื่นๆ ทั้งหมด
ดูเหมือนจะตรงกันข้าม กับที่เขาอ้างว่าเป็นการป้องกันตัว
(เจมส์ แมนลีย์เป็นผู้พิพากษา ที่เป็นประธานในการพิจารณาคดีของวิตฟอร์ด)
(และเป็นผู้ตัดสินโทษของวิตฟอร์ด)
แบล็กฟีตและซาลิช ตามประวัติศาสตร์แล้วเคยก่อสงครามกัน
แต่นั่นมันเมื่อ 170 ปีก่อน
ตอนนี้อาจยังมีการแข่งขัน หรือความตึงเครียดอยู่ในบางจังหวะ
แต่ในขณะเดียวกัน ก็มีการแต่งงานระหว่างสองเผ่านี้ มีปฏิสัมพันธ์กัน
และพวกแบล็กฟีตหลายคนก็มาอยู่ที่นี่
มาเรียนวิทยาลัยที่นี่ มาหางานทําที่นี่
จุดยืนของวิตฟอร์ดคือเขาถูกซาลิชล้อมไว้
ดังนั้นนั่นคืออาชญากรรมจากความเกลียดชัง และเขาต้องปกป้องตัวเอง
นั่นไม่ใช่ข้อโต้แย้งที่น่าคล้อยตามนัก
ไม่มีเหตุผลสนับสนุนใดๆ
ผมตัดสินให้วิตฟอร์ดรับโทษ 60 ปี
โดยต้องรับโทษแล้วอย่างน้อย 25 ปี จึงจะได้รับการพิจารณาให้มีสิทธิ์ขอทัณฑ์บน
ผมคิดว่านั่นเป็นคําตัดสินที่ยุติธรรม
ผลที่ตามมาที่จอห์น ปิแอร์ต้องรับ ก็ร้ายแรงมากเหมือนกัน
ในความคิดผม ผมไม่ควรต้องรับโทษด้วยซ้ํา
ผมควรจะ... ผมควรเดินออกจากห้องพิจารณาคดี ในฐานะผู้บริสุทธิ์
นี่เป็นการป้องกันตัว
พวกเขาไม่ชอบที่ผม พูดถึงอะไรก็ตามที่เกี่ยวกับการเป็นแบล็กฟีต
นี่เป็นอาชญากรรมจากความเกลียดชัง เพราะสัญชาติของผม
สัญชาติของพวกเขาในฐานะชนชาติคูเทนัย
และสัญชาติของผมในฐานะเผ่าแบล็กฟีต
นั่นแหละข้อสรุปทั้งหมดทั้งมวล
ได้ยินเขาพูดแบบนั้นแล้วก็รู้สึกไม่สบายใจ
เพราะในหัวเขา เขาไม่ได้ทําอะไรผิด
คนส่วนใหญ่ แม้แต่คนที่ซื่อตรง
จะเขียนเหตุการณ์ขึ้นใหม่ในใจ โดยมักจะเป็นในจิตใต้สํานึก
เพื่อให้มันสอดคล้องกับความต้องการทางจิตใจ
ผมเดาว่านั่นคือเหตุผลส่วนหนึ่ง
คุณวิตฟอร์ดและคนที่เขานั่งรถมาด้วย
พวกเขาดื่มเบียร์ไป 30 กระป๋องได้ ก่อนจะไปถึงปาตี้นั้น
ไม่ว่าเขาจะจําได้แม่นรึเปล่าว่าอารมณ์ความรู้สึก หรือแรงจูงใจ หรือเหตุผลของเขาคืออะไร
ผมก็คิดว่ามันน่าสงสัย
จากที่ผมเข้าใจ ในเรื่องพฤติกรรมของคุณวิตฟอร์ด
ตั้งแต่ที่เขาเข้าคุกมา
เขาก็ไม่ได้เปลี่ยนไปเลย
ผมหวังว่าสักวันเขาจะเปลี่ยนไป เพื่อตัวเขาเอง
เพราะไม่งั้นเขาอาจจะได้ใช้ชีวิตที่เหลือในคุก
ถ้าผมถามอะไรเขาได้สักอย่าง ก็คงเป็น
"จนขนาดนี้แล้ว คุณก็ไม่ได้เรียนรู้อะไรเลยเหรอ"
"ไม่ได้เรียนรู้อะไร จากโศกนาฏกรรมครั้งนี้เลยเหรอ"
เขาฆ่ามนุษย์ด้วยกัน และดูท่าทางมันไม่ได้รบกวนจิตใจเขาเลย
เขารู้สึกสงสารแค่ตัวเอง
(วิตฟอร์ดยังคงยืนกรานว่า เขากระทําไปเพื่อป้องกันตัวเอง)
(และเขาเป็นเหยื่อของ อาชญากรรมจากความเกลียดชัง)
คําบรรยายโดย อัจฉริยา สุกใส