‪ตอนเป็นเด็กเล็กๆ
‪เวลาหนึ่งวันอาจยาวนานเหมือนชั่วนิรันดร์
‪ตอนเป็นวัยรุ่น หน้าร้อนเพียงหนึ่งฤดู
‪อาจนานเหมือนชั่วชีวิต
‪ช่วงวัย 20 ของคุณยืดยาวออกไป
‪แล้วจู่ๆ คุณก็ไม่อยากเชื่อว่าตัวเองอายุ 40 แล้ว
‪นับจากนั้นเวลาก็มีแต่จะผ่านไปเร็วขึ้น
‪เวลาของเราบิดเบือนในระดับย่อยด้วย
‪คุณอาจจะรู้จักวลีอย่าง
‪"เวลาสนุกผ่านไปไวเหมือนติดปีก" ‪"เวลาเบื่อช่างลากยาวนานกว่าเดิม"
‪จากการศึกษาพบว่ากัญชาช่วยชะลอเวลาได้
‪และแอลกอฮอล์กับโคเคนก็ช่วยเร่งเวลาได้
‪ดนตรีก็ทำได้เช่นกัน
‪เสียงเพลงรอสาย ‪อาจทำให้รู้สึกว่าแต่ละวินาทีช่างเกินทน
‪ขอบคุณที่ถือสายรอ
‪แต่ความเงียบ...
‪มันแย่กว่า
‪ตอนนี้สิ่งที่ฉันสนใจเป็นพิเศษคือ "ทำไม"
‪นั่นเป็นคำถามที่ดีมาก
‪ดูเหมือนว่าเวลาผ่านไปอย่างทรหดสม่ำเสมอ
‪แต่ก็ไม่ได้รู้สึกแบบนั้น
‪มันรู้สึกเหมือนว่าแต่ละวัน ‪ห้อตะบึงผ่านไปอย่างรวดเร็ว
‪แป๊บๆ ก็ถึงช่วงเสาร์อาทิตย์ ‪และก็มีงานรอเต็มไปหมด
‪ดูเหมือนแต่ละวันของผม
‪ผ่านไปเร็วกว่าคนอื่น ผมก็ไม่แน่ใจว่าทำไม
‪แล้วทำไมเราถึงรู้สึกกับเวลาแบบนี้
‪และเราจะกลับมาเป็นผู้ควบคุมได้ยังไง
‪(ภาพยนตร์สารคดีชุดของ NETFLIX)
‪การจะศึกษาเวลา เราต้องศึกษาให้ลึกกว่าปกติ
‪และเมื่อทำเช่นนั้น เราก็จะได้พบอาณาจักรใหม่
‪เวลาและพื้นที่
‪สมมติว่าเราสามารถชะลอเวลาให้ช้าลง
‪หรือเร่งเวลาให้เร็วขึ้นได้
‪สำหรับคำถามที่ว่า "เวลาคืออะไร"
‪มันไม่มีคำตอบเพียงหนึ่งเดียว
‪(เรื่องของเวลา)
‪ในปี 1962
‪นักธรณีหนุ่มคนหนึ่ง ‪ออกสำรวจเทือกเขาแอลป์ในฝรั่งเศส
‪เขาไปกับเพื่อนร่วมทีม ‪แต่มิเชล ซีฟฟ์ที่อายุแค่ 23 ปี
‪จะต้องเผชิญกับการเดินทางแท้จริงเพียงลำพัง
‪มิเชลอยากเห็นว่ามันจะเป็นยังไง
‪หากเขาไปอยู่ห่างจากผู้คน
‪ห่างจากนาฬิกา ‪และไม่รู้แม้แต่การขึ้นลงของตะวัน
‪ด้วยการอยู่ในถ้ำสองเดือน
‪นี่เป็นหนึ่งในการศึกษาแรกๆ
‪ที่เกี่ยวกับวงจรการหลับและตื่นของมนุษย์
‪โดยที่ไม่มีสัญญาณจากภายนอกบอกเวลาเลย
‪ในการสัมภาษณ์หลังจากนั้นเขาบรรยายว่า
‪มันคือการดำรงอยู่เหนือกาลเวลา
‪ผมอยู่เหนือกาลเวลาโดยไม่มีสัญญาณบอกเวลา
‪ไม่มีโทรทัศน์ ไม่มีวิทยุ ไม่มีอะไรเลย
‪ไม่มีนาฬิกา
‪ใช้ชีวิตตามความคิดของตัวเอง
‪ทุกครั้งที่มิเชลตื่น กิน และเข้านอน
‪เขาจะโทรหาเพื่อนร่วมทีม ‪ที่ประจำการอยู่หน้าทางเข้าถ้ำ
‪บางครั้งเขาตื่นแค่หกชั่วโมง
‪แล้วกลับไปนอนต่อ
‪หรือเขาอาจตื่นได้ถึง 27 ชั่วโมงติดต่อกัน
‪แต่โดยเฉลี่ยแล้ว เขาอยู่ในวงจรการตื่นและหลับ
‪ประมาณ 24 ชั่วโมง
‪มันเป็นการค้นพบที่สำคัญ
‪การอยู่ห่างจากสัญญาณภายนอกใดๆ ‪ที่บอกช่วงเวลาของแต่ละวัน
‪ร่างกายของเขายังคงรับรู้เวลาได้
‪นาฬิกาโบราณที่สุดของเรา
‪อยู่ในตัวเรานั่นเอง
‪มันเรียกว่านาฬิกาชีวภาพ
‪"เซอร์กา" แปลว่าโดยประมาณ ‪ส่วน "เดียน" แปลว่าวัน
‪เพราะมันบอกเวลาเป็นรอบ 24 ชั่วโมง
‪ที่น่าสนใจคือ
‪เซลล์ส่วนใหญ่ในร่างกายเรามีนาฬิกาชีวภาพ
‪มันผลิตโปรตีนพิเศษเพื่อบอกเวลาโดยเฉพาะ
‪และเมื่อมันทำงานมาถึงจุดหนึ่ง
‪โปรตีนนั่นจะสามารถปิดการสังเคราะห์ตัวเองได้
‪แล้วโปรตีนพวกนั้นก็จะถูกทำลายไป
‪และเซลล์ก็สร้างมันขึ้นมาใหม่อีกครั้ง
‪และวงจรนั้นจะเกิดขึ้นทุกๆ 24 ชั่วโมง
‪ร่างกายของเรามีวงจรเล็กๆ แบบนี้ ‪หลายพันล้านวงจร
‪แต่เรามีนาฬิกาหลัก ‪อยู่ในสมองมนุษย์ส่วนไฮโปทาลามัส
‪ในบริเวณที่เรียกว่านิวเคลียสซูพราไคแอสมาติก
‪ซึ่งในหลายด้านก็ควบคุม
‪นาฬิกาตามส่วนอื่น ‪ในร่างกายให้ทำงานสอดประสานกัน
‪ผลงานวิจัยพบว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกตัว
‪มีนาฬิกา 24 ชั่วโมงภายใน
‪แม้แต่นก
‪สัตว์เลื้อยคลาน
‪ปลา
‪และแมลง
‪ที่จริงไม่ต้องมีสมองด้วยซ้ำ
‪พืชมีนาฬิกาชีวภาพ ‪และแม้แต่แบคทีเรียเซลล์เดียวก็มีเหมือนกัน
‪ทฤษฎีหนึ่งบอกว่า
‪เมื่อหลายพันล้านปีก่อน ‪ตอนที่สิ่งมีชีวิตเริ่มปรากฏขึ้น
‪เซลล์ที่แบ่งตัวช่วงกลางวัน
‪จะถูกทำลายจากรังสียูวีของดวงอาทิตย์
‪แต่เซลล์ที่เรียนรู้จะแบ่งตัวตอนกลางคืน
‪อยู่รอด
‪พูดอีกอย่างก็คือการรับรู้เวลา
‪อาจเป็นรากฐานสำคัญ
‪ของวิวัฒนาการสิ่งมีชีวิตบนโลกนี้
‪แต่นาฬิกาชีวภาพคือพื้นฐานที่สุด
‪มันทำให้ร่างกายเราทำงานเป็นจังหวะ
‪บอกเราว่าควรกิน นอน และตื่นตอนไหน
‪ธุระอื่นนิดหน่อย
‪และมันจะตั้งค่าใหม่ทุกวัน
‪ความสามารถในการรับรู้เวลาที่ผ่านไป
‪แต่ละวัน แต่ละเดือน
‪แต่ละปี
‪เป็นคนละเรื่องกันเลย
‪วันที่ 14 กันยายน ‪ทีมงานของมิเชล ซีฟฟ์โทรหาเขา
‪เพื่อประกาศว่า ‪การอยู่ในถ้ำเป็นเวลาสองเดือนได้จบลงแล้ว
‪ซีฟฟ์คิดว่าพวกเขาล้อเล่น
‪เพราะจากที่เขานับ ‪ตอนนั้นเพิ่งเป็นวันที่ 20 สิงหาคม
‪ร่างกายของเขารับรู้วันเวลาได้ดี
‪แต่จิตใจเขาหลงหายไปทั้งเดือน
‪เร่งเวลาไปข้างหน้า 60 ปี
‪สวัสดีปีใหม่ปี 2020
‪และคนทั้งโลกก็พบเจอ
‪การทดลองแยกตัวรูปแบบหนึ่ง
‪ตอนที่อังกฤษเข้าสู่ ‪การล็อกดาวน์ครั้งแรก ฉันมีลูกอายุหกเดือน
‪กับอีกสองคน หกขวบกับแปดขวบ
‪และฉันรู้สึกว่าช่วงเวลาตอนนั้น
‪มันไร้สาระสิ้นดีที่หนึ่งวันมี 24 ชั่วโมง
‪เวลาผ่านไปช้ามากสำหรับฉัน
‪ฉันสงสัยว่า "นี่เป็น ‪ปรากฏการณ์วงกว้างกว่านี้หรือไม่"
‪เธอเลยทำแบบสำรวจประชากร ‪เกือบ 700 คนทั่วสหราชอาณาจักร
‪คนส่วนใหญ่พบว่าเวลาผิดเพี้ยนไปอย่างมาก
‪คิดเป็นคนจำนวนมากถึง 81 เปอร์เซ็นต์
‪และที่น่าสนใจคือจำนวนนั้น ‪แบ่งได้เป็นสองส่วนเกือบเท่ากัน
‪ราวครึ่งหนึ่งรู้สึกเหมือนรูธว่าเวลาเดินช้ามาก
‪และอีกครึ่งหนึ่งรู้สึกว่ามันเร็วขึ้น
‪โดยทั่วไปแล้ว ความเบื่อ ความเศร้า
‪และหดหู่ต่างเชื่อมโยงกับ
‪เวลาที่เดินช้ามากช่วงไวรัสโคโรนาระบาด
‪การศึกษาแบบนี้ในประเทศอื่นๆ ‪ก็พบผลลัพธ์ที่คล้ายกัน
‪ทั้งในฝรั่งเศส อิตาลี อาร์เจนตินา ‪และมีการศึกษาในอิรักตอนนี้
‪ทั้งโลกดูจะรู้สึกว่า
‪เวลามันบิดเบี้ยวไปในช่วงไวรัสโคโรนานี้
‪ในช่วงโรคระบาด เรารู้ว่า ‪สักวันมันจะจบลง แต่วันนั้นมาไม่ถึงสักที
‪จนทำให้คุณต้องพิจารณาละ ‪ว่านี่คือสภาพที่คุณอยู่ในปัจจุบัน
‪นี่คือชีวิตและความเป็นจริงที่คุณต้องเจอ
‪สก็อตต์ เคลลี่เตรียมพร้อม ‪สำหรับประสบการณ์นั้นมากกว่าใคร
‪ย้อนกลับไปในปี 2015 เขาเดินทางสู่อวกาศ
‪และอยู่ที่นั่นตลอดทั้งปี
‪เป็นภารกิจที่มีมนุษย์ ‪บังคับยานนานที่สุดในประวัติศาสตร์นาซา
‪และเขากลับมายังโลกในฐานะวีรบุรุษของชาติ
‪เพราะการใช้ชีวิตหนึ่งปี ‪ในกระป๋องอะลูมิเนียมไฮเทค
‪ห่างจากพื้นโลกประมาณ 400 กม.
‪มันนานเหลือเกิน
‪ผมพยายามไม่นับวันเวลาที่ผมอยู่ในอวกาศ
‪เพราะผมรู้ว่าระยะเวลาหนึ่งปี ‪การนับวันคงจะทำให้หงุดหงิด
‪แต่แล้ววันหนึ่งตอนที่ใกล้จบภารกิจ
‪นักบินอวกาศชาวรัสเซีย ‪มิคาอิล โคร์เนียนโคพูดกับเขาว่า
‪"สก็อตต์ นายรู้ไหมว่าวันนี้วันอะไร"
‪นั่นคือตอนที่เราเหลือเวลาในอวกาศอีกสิบวัน
‪และทุกวันหลังจากนั้น ‪เขาจะถามว่าเราเหลือเวลาอีกกี่วัน
‪และนับถอยหลังจากสิบเหลือศูนย์
‪มันทำให้ผมแทบจะเป็นบ้า ‪เพราะผมไม่ได้วางแผนไว้แบบนั้น
‪และต่อให้คุณไม่ได้เป็นนักบินอวกาศ
‪หรือไม่ได้ใช้ชีวิตในช่วงโรคระบาด
‪ก็ยังรู้ดีว่าความเครียด
‪ทำให้ทุกอย่างยืดเยื้อได้
‪เรารู้ว่าอารมณ์เป็นหนึ่งใน ‪สิ่งที่บิดเบือนการรับรู้เวลาของเรา
‪มันไม่ได้ส่งผลต่อนาฬิกาชีวภาพจริงๆ หรอก
‪แต่ดูเหมือนจะมีนาฬิการูปแบบอื่นอยู่ในสมองเรา
‪ที่ทำงานเหมือนนาฬิกาจับเวลา ‪ซึ่งคอยทำให้เรารับรู้เวลาอยู่เสมอ
‪แต่นาฬิกาจับเวลาในกรณีนี้ไม่ใช่เครื่องจักร
‪มันเหมือนมนุษย์มากกว่า
‪เวลาที่มันเบื่อหรือเหงา
‪มันก็จะนับทุกวินาทีอย่างเอาจริงเอาจัง
‪และเมื่อมันเครียดมากๆ ‪มันอาจถึงกับนับวินาทีซ้ำสอง
‪และอีกด้านหนึ่งเมื่อเรายุ่ง ‪ผ่อนคลาย และพบปะสังสรรค์
‪จิตใจของเราจะทำอย่างอื่น ‪เราก็นับข้ามไปหลายวินาที
‪จนทำให้เวลาผ่านไปไวเหมือนโกหก
‪ฉันชอบความคิดนี้มากเพราะมันสมเหตุสมผล
‪ที่เรามีระบบที่เหมือนนาฬิกาอยู่ในสมอง
‪แต่ปัญหาของความคิดนั้นคือ
‪เราหาตำแหน่งของนาฬิกานั่นไม่พบ
‪เราพยายามหามันแล้ว
‪ด้วยการส่งมนุษย์เข้าเครื่องเอ็มอาร์ไอ ‪และขอให้พวกเขานับเวลาที่ผ่านไป
‪แต่ไม่มีพื้นที่ใดที่หนึ่งในสมอง ‪ที่สว่างขึ้นอย่างต่อเนื่อง
‪การรับรู้เวลาของเรา
‪ดูเหมือนจะฝังอยู่ทั่วสมอง
‪เราพูดถึงการรับรู้เวลา
‪แต่แน่นอนว่าเราไม่มีอวัยวะที่ตรวจจับเวลา
‪เรามองไม่เห็น ไม่ได้ยิน
‪ไม่ได้กลิ่น และสัมผัสมันไม่ได้
‪เราไม่มีทางรับรู้มันโดยตรงได้เลย
‪ดังนั้นในหลายๆ ด้าน การรับรู้เวลานี้
‪เป็นสิ่งที่สร้างขึ้นในจิตใจมนุษย์
‪เป็นเวลาหลายศตวรรษที่เราเข้าใจว่า
‪เวลานั้นมีอยู่ทั่วไป
‪และเคลื่อนผ่านไปเหมือนที่เคลื่อนในความคิดเรา
‪มันยากที่จะจินตนาการถึงวิธีอื่นด้วยซ้ำ
‪แต่ตอนนี้นักวิทยาศาสตร์หลายคนเชื่อว่า
‪เราสามารถรับรู้ได้เพียงเศษเสี้ยวเล็กๆ
‪ของเวลาจริงเท่านั้น
‪และความเป็นจริงของเวลานั้น
‪เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าที่เราคิดไว้มาก
‪สิ่งที่เหมือน
‪ปริภูมิ
‪เราคิดถึงเวลาในลักษณะที่ ‪เหมือนมันเป็นปริภูมิอยู่แล้ว
‪แต่มันขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมของคุณ
‪หรือวิธีการเขียนของคุณ
‪ในโลกตะวันตกเราจินตนาการว่า ‪เวลาเคลื่อนที่จากซ้ายไปขวา
‪เหมือนข้อความบนหน้ากระดาษ
‪ในอิสราเอล อดีตอยู่ทางขวา ‪และอนาคตอยู่ทางซ้าย
‪เพราะเราเขียนภาษาฮิบรูในลักษณะนั้น
‪ในภาษาจีนกลาง คุณเขียนเป็นแนวตั้ง
‪อดีตจึงอยู่ข้างบนและอนาคตอยู่ข้างล่าง
‪แต่ในทุกแห่งหนเราทุกคน ‪ต่างคิดว่าเวลามีทิศทาง
‪เหมือนพิกัดบนแผนที่
‪มันเหมือนคุณวางกริดลงไป ‪คุณวางกริดหนึ่งบนปริภูมิ
‪กริดจำนวนมากวางแนวนี้ วางแนวนั้น
‪และแผงกริดที่ตั้งขึ้น แล้วคุณก็ใส่เวลาลงไป
‪คุณอยู่ที่ตำแหน่งกริดตรงนี้ในเวลานี้
‪และอยู่ที่ตำแหน่งกริดนี้ในเวลาอื่น
‪ดังนั้นถ้าปริภูมิมีสามมิติ
‪คุณก็อาจคิดถึงเวลาในฐานะมิติที่สี่
‪ยากที่เราจะจินตนาการถึงมิติที่สี่ ‪เวลาเป็นเรื่องประหลาดด้วย
‪แต่เมื่อคุณนำทั้งสี่มิตินี้มารวมกัน ‪คุณก็จะเรียกมันว่าปริภูมิเวลา
‪ที่ซึ่งพื้นที่และเวลา
‪ต่างถักทอเข้าด้วยกัน
‪บนผืนผ้ายืดยาวผืนเดียว
‪และผ้าผืนนั้นก็โดนบิดไปทั่วทุกแห่งหน
‪สสารและพลังงานทำให้ปริภูมิโค้งงอได้
‪และยิ่งไปกว่านั้น มันสามารถบิดเบือนเวลาได้
‪ดังนั้นบนโลก เวลาจะเดินช้ากว่าเวลาในอวกาศ
‪และเวลาบนดวงอาทิตย์
‪ก็ยิ่งเดินช้าไปอีก
‪และเวลาเดินช้าลง
‪เมื่อเคลื่อนที่ด้วยความเร็วมากๆ
‪ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในระดับที่ ‪ใหญ่เกินกว่ามนุษย์ตัวเล็กๆ อย่างเรา
‪จะรู้สึกถึงมันได้
‪แต่ในช่วงยุค 1970
‪เราก็ได้คิดค้นนาฬิกาอะตอม
‪ที่แม่นยำพอที่จะทดสอบเรื่องนั้นได้
‪เมื่อเรานำนาฬิกาอะตอม ‪ขึ้นไปบนเครื่องบินแล้วบินไปรอบโลก
‪แน่นอนว่า
‪นาฬิกาอะตอมจะบอกว่าเวลา
‪ผ่านไปน้อยกว่าข้างล่าง
‪และถ้าเวลาเดินช้าลง ‪เมื่อเคลื่อนที่ด้วยความเร็วมากขึ้น
‪แปลว่าคนก็อาจจะแก่ช้าลงด้วย
‪ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณเป็นนักบินอวกาศ
‪ที่ใช้เวลาแล่นฉิวไปรอบโลก
‪ขณะที่พี่ชายฝาแฝดของคุณ ‪ที่ก็เป็นนักบินอวกาศเหมือนกัน
‪อยู่บนพื้นดิน
‪ตอนนี้ผมอายุน้อยกว่าเขาประมาณ
‪สามมิลลิวินาที
‪แต่ก่อนผมเด็กกว่าเขาประมาณหกนาที
‪และตอนนี้ผมเด็กกว่าเขา 6 นาที 3 มิลลิวินาที
‪เท่ากับผมได้เปรียบมั้งครับ
‪แต่หากเวลาเป็นมิติหนึ่ง เหมือนปริภูมิ
‪นั่นก็ชวนให้เกิดคำถามใหญ่มาก
‪เห็นได้ชัดว่า คุณสามารถขยับ ‪ไปทางขวาหรือซ้ายในปริภูมิใดก็ได้
‪แล้วทำไมเราถึงขยับขึ้นลงในเวลาไม่ได้ล่ะ
‪หรือขยับไปช่วงเวลาหลังและก่อนหน้านี้ไม่ได้ล่ะ
‪นี่เป็นคำถามที่ซับซ้อนและน่าสนใจมาก
‪เพราะเท่าที่รู้ เราไม่สามารถย้อนเวลาได้
‪แต่หากปริภูมิทั้งหมดรอบตัวเรา
‪ทั้งข้างหน้าและข้างหลัง
‪มีอยู่จริงเหมือนที่เราอยู่ในตอนนี้
‪งั้นอดีตและอนาคต
‪ก็น่าจะเป็นจริงพอกับปัจจุบัน
‪เหมือนมันถูกบันทึกไว้หมดแล้ว
‪เรื่องที่เกิดขึ้นแล้ว
‪- เวลาสนุกผ่านไปเหมือนติดปีกบิน ‪- เรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
‪วันหยุดที่ดีที่สุดคือวันสิ้นปี
‪จะบอกว่าทั้งหมดมันเกิดขึ้นในตอนนี้ไม่ได้
‪เพราะมีแค่ตอนนี้เท่านั้นที่เป็นตอนนี้
‪เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าควรใช้ศัพท์คำไหน
‪แต่คุณพูดได้ว่า
‪เหมือนทุกอย่างที่เกิดขึ้นในตอนนี้ ‪กำลังเกิดขึ้นอยู่ที่ไหนสักแห่ง
‪ทุกอย่างในอดีตและอนาคตอาจเกิดขึ้น...
‪"เมื่อไรเมื่อนั้น"
‪ชายหนุ่มผู้ไม่เหมือนใคร
‪อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์
‪คิดทฤษฎีนี้ขึ้นมาครั้งแรกในปี 1905
‪และ 50 ปีต่อมา
‪เมื่อผู้ร่วมงานและเพื่อนสนิทชั่วชีวิตของเขา
‪มิเชล เบสโซเสียชีวิต
‪ไอน์สไตน์เขียนจดหมายถึงครอบครัวเขาว่า
‪"ตอนนี้เขาได้ออกจากโลกแปลกหน้านี้แล้ว
‪ล่วงหน้าก่อนผมเล็กน้อย"
‪"ซึ่งไม่สำคัญเลย"
‪"คนอย่างเราที่เชื่อเรื่องฟิสิกส์
‪รู้ว่าความแตกต่าง ‪ระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคต
‪เป็นเพียงภาพลวงตาที่ดื้อรั้นเท่านั้น"
‪ทีนี้ ความคิดเรื่องเวลาเช่นนั้น
‪ยอมรับได้ยากด้วยหลายสาเหตุ
‪อย่างแรก มันมีปัญหาเล็กๆ เรื่องเจตจำนงเสรี
‪ถ้าอนาคตถูกเขียนไว้แล้ว
‪นั่นแปลว่าไม่ว่าเราจะทำอะไรลงไป
‪มันก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเรา
‪ยังไงสิ่งที่บันทึกไว้แล้วก็จะเกิดขึ้นอยู่ดี
‪นั่นถือว่าบั่นทอนจิตใจทีเดียว
‪และในขณะที่เราเอานาฬิกาใส่ในเครื่องบิน
‪และพิสูจน์ว่าเวลาบิดเบือนได้
‪แต่เราก็ส่งเครื่องบินพวกนั้น ‪ไปยังอดีตหรืออนาคตไม่ได้
‪เราจึงไม่มีวันพิสูจน์ได้จริงๆ ว่า
‪อดีตหรืออนาคตมีจริง
‪ที่จริงเราแทบจะนึกไม่ออกว่า ‪มันหมายถึงอะไรด้วยซ้ำ
‪มีวิดีโอและสารคดีมากมาย ‪พยายามช่วยเราทำความเข้าใจ
‪โดยใช้คำเปรียบเปรยทุกรูปแบบ
‪เช่นว่ามันเหมือนแผ่นดีวีดี
‪หรือแผ่นเสียงไวนิล หรือ
‪ขนมปังก้อนหนึ่ง
‪แต่ที่จริงมันไม่มีประโยชน์เลย ‪ที่คิดจะจินตนาการตามนี้
‪เราวิวัฒนาการมาจากสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
‪ที่รู้จักแยกแยะกลางวันและกลางคืน
‪และในระหว่างนั้น ‪เราก็พัฒนาการรับรู้เวลาไปด้วย
‪เพราะมันช่วยให้เราอยู่รอดได้เช่นกัน
‪และนั่นเป็นช่องทางเดียว ‪ที่เราจะเข้าใจกาลเวลาได้
‪และช่องทางนั้นไม่ได้มีหน้าต่างบานเดียว
‪เพราะเรายังมีความตระหนักรู้ถึงอดีต
‪ซึ่งเป็นการรับรู้เวลาในอีกด้านหนึ่งเลย
‪ในหลายๆ ด้านนั้น หน้าที่สำคัญของสมอง
‪คือการใช้อดีต
‪เพื่อคาดการณ์อนาคต
‪ดังนั้นจึงทำให้ได้เปรียบทางวิวัฒนาการ
‪อย่างมากมายจริงๆ
‪ทบทวนอดีตเพื่อจินตนาการถึงอนาคต
‪นั่นคือวิธีที่เราเริ่มรู้ว่าดาวบนฟ้า ‪เคลื่อนที่ในแบบที่คาดเดาได้
‪และพัฒนานาฬิกากับปฏิทินเพื่อติดตามดวงดาว
‪นั่นคือสิ่งที่ทำให้เราจัดระเบียบ
‪ร่วมแรงร่วมใจกัน
‪และสร้างอารยธรรมขึ้นมาได้
‪ความสามารถในการรับรู้เส้นเวลา ‪คือสิ่งที่ทำให้โฮโมเซเปียนส์มีสติปัญญา
‪และความจริงที่ว่า ‪เวลาคือความรู้สึกที่บิดเบือนได้ง่ายนั้น
‪ในบางแง่มุมก็ถือเป็นของขวัญ
‪เพราะเรามีพลัง ‪ที่จะเร่งความเร็วหรือทำให้มันช้าลงได้
‪ขึ้นอยู่กับว่าเราอยากใช้เวลายังไง
‪เราค้นหาความทรงจำของเรา
‪และยิ่งมีความทรงจำสะสม ‪ในช่วงเวลาหนึ่งมากแค่ไหน
‪เราจะยิ่งเชื่อว่าช่วงเวลานั้นยาวนานมากขึ้น
‪มิเชล ซีฟฟ์
‪รู้สึกเหมือนใช้เวลาอยู่ในถ้ำเพียงหนึ่งเดือน
‪เพราะเขามีความทรงจำที่ต้องจดจำน้อยมาก
‪เขาให้สัมภาษณ์ภายหลังว่า
‪"เมื่อคุณอยู่กลางความมืด ‪ความทรงจำของคุณก็จะไม่รับรู้เวลา"
‪"คุณหลงลืมไป"
‪และเมื่อคุณอายุมากขึ้น ยุ่งขึ้น ‪และใช้ชีวิตเป็นกิจวัตร
‪คุณก็จะหลงลืมเวลาเช่นกัน
‪แค่อีเมลก็ทำคุณหัวหมุนทั้งวันแล้ว
‪ดังนั้นพอมันกระหน่ำเข้ามาปังๆ
‪ก็ทำให้รู้สึกเหมือนเวลามันถูกบีบอัดอย่างมาก
‪แต่สำหรับหลายๆ คน
‪มักจะรู้สึกว่าวัยเด็กเป็นช่วงที่ยาวนานที่สุด
‪ถ้าลองคิดดูแล้ว ตอนคุณเป็นเด็ก ‪คุณเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ มากมาย
‪คุณเรียนรู้วิธีการเข้าสังคมและวิธีเล่น
‪และคุณได้ความรู้มากมายจากโรงเรียน
‪ผมคิดว่าการรับรู้ว่า ‪เวลามันเคลื่อนไหวเร็วหรือช้า
‪ขึ้นอยู่กับสิ่งที่คุณสังเกตเห็นด้วย
‪เด็กๆ สังเกตเห็นทุกอย่าง ‪พวกเขาอยู่กับปัจจุบันเป็นส่วนมาก
‪และนั่นทำให้ทุกช่วงขณะสำคัญ
‪มันทำให้เรารับรู้ช่วงเวลา ‪ยาวนานขึ้นจนทำให้ทุกอย่างช้าลง
‪ที่จริง งานวิจัยหลายชิ้น ‪พบว่าการอยู่กลางธรรมชาติ
‪ทำให้เวลาผ่านไปช้าลง
‪ในทางกลับกันการเข้าสังคม ‪ทำให้เวลาผ่านไปเร็วเหมือนติดปีก
‪หนึ่งในสิ่งที่ฉันอยากเน้นในงานวิจัยของฉันคือ
‪สิ่งที่เปลี่ยนไปมาก ‪ในสหราชอาณาจักรเพราะผลของโควิด
‪เราเข้าสังคมกับเพื่อนและครอบครัวไม่ได้
‪เราพบปะผู้คนในสวนสาธารณะไม่ได้
‪ดังนั้นบางทีตัวแปรที่ ‪น่าสนใจที่สุดที่ฉันศึกษาด้วยก็คือ
‪พวกเขาพึงพอใจกับปฏิสัมพันธ์ทางสังคมยังไง
‪เพราะมันไม่สำคัญว่าคุณจะอาศัยร่วมกันกี่คน
‪สิ่งสำคัญคือคุณรู้สึกพอใจกับการเข้าสังคมนั้นยังไง
‪และการเฉลิมฉลองต่างๆ ‪ที่ผู้คนพลาดไปในช่วงที่มีโรคระบาด
‪สิ่งที่เราใช้เป็นตัวบอกเวลาแต่ละปี
‪อาจทำให้เวลาช่วงนั้นผ่านไปเร็วขึ้น
‪แต่ก็ยังบังคับให้เรารู้ว่าเวลาผ่านไป
‪และสร้างหมุดหมายในความทรงจำของเรา
‪ทำให้มันเป็นหนึ่งในวิธีที่ดีที่สุด
‪ที่จะได้มีชีวิตยืนยาวระลึกถึงอดีต
‪งานวันเกิดบนอวกาศมันยอดมากครับ
‪แต่ผมว่าวันหยุดที่ดีที่สุดคือวันสิ้นปี
‪เพราะปีใหม่เป็นสิ่งที่ ‪ทุกคนในทุกวัฒนธรรมจะฉลองกัน
‪ในวันเดียวกันของทุกปี
‪ทั่วทั้งโลกจะรวมตัวกัน
‪เพื่อทำเครื่องหมายว่า ‪โลกได้หมุนรอบดวงอาทิตย์ครบรอบอีกครั้ง
‪นับจังหวะเวลาที่เดินหน้าไปอย่างมั่นคง
‪ขณะที่อนาคตพุ่งเข้ามาสู่ปัจจุบัน
‪และหลังจาก ‪ช่วงเวลาปัจจุบันผ่านไปรวดเร็ว...
‪กลายเป็นอดีต
‪นักธรณีหนุ่ม มิเชล ซีฟฟ์
‪เป็นชายอายุ 60 ปีในปี 1999
‪ตอนที่เขาถอดนาฬิกาด้วยท่าทางที่คุ้นเคย
‪โบกมือลากลุ่มนักข่าว
‪และหายตัวไปในถ้ำ ‪เพื่อทำการทดลองแยกตัวอีกครั้งหนึ่ง
‪ซึฟฟ์ต้อนรับปี 2000
‪อยู่ต่ำกว่าพื้นดิน 900 กว่าเมตร
‪พร้อมแชมเปญและฟัวกราส์
‪และที่นั่นไม่มีใครบอกเขาว่า ‪ที่จริงตอนนั้นบนโลกเหนือพื้นดิน
‪เป็นวันที่ 4 มกราคมแล้ว
‪คำบรรยายโดย นันทพร อนุชิตดัสกร