Όταν είσαι παιδί,
μία μέρα μπορεί να κρατά αιώνια.
Όταν είσαι έφηβος, μπορεί να ζήσεις μια ολόκληρη ζωή
σε ένα μόνο καλοκαίρι.
Η δεκαετία των είκοσι δεν λέει να τελειώσει.
Και ξαφνικά, δεν ξέρεις πότε έφτασες 40.
Και ο ρυθμός όλο και αυξάνεται.
Ο χρόνος μας στρεβλώνεται και σε μικρές κλίμακες.
Ίσως γνωρίζετε φράσεις όπως
"Η ώρα κυλά όταν περνάς καλά". "Η ώρα δεν περνά όταν βαριέσαι".
Μελέτες δείχνουν ότι η μαριχουάνα μπορεί να επιβραδύνει τον χρόνο,
ενώ το αλκοόλ και η κοκαΐνη να τον επιταχύνουν.
Κι η μουσική κάνει το ίδιο.
Αυτή η μουσική αναμονής κάνει κάθε δευτερόλεπτο βασανιστικό.
Σας ευχαριστούμε.
Αλλά η σιωπή…
είναι χειρότερη.
Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν το γιατί.
Πολύ καλή ερώτηση.
Φαίνεται πως ο χρόνος κυλά σταθερά κι αδιάκοπα,
αλλά δεν έχουμε πάντα αυτήν την αίσθηση.
Είναι σαν η κάθε μέρα να περνάει καλπάζοντας πολύ γρήγορα.
Από το ένα Σαββατοκύριακο στο άλλο, κι αυτό γίνεται συνέχεια.
Οι μέρες μου περνούν,
φαίνεται να περνούν πιο γρήγορα. Δεν ξέρω γιατί.
Γιατί βιώνουμε τον χρόνο με αυτόν τον τρόπο;
Και πώς μπορούμε να ανακτήσουμε τον έλεγχο;
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Θα μελετήσουμε τον χρόνο πηγαίνοντας πέρα από τα συνηθισμένα.
Κι όταν το κάνουμε, ανοίγεται ένας νέος κόσμος.
Χρόνος και χώρος.
Ας υποθέσουμε ότι μπορούμε να επιβραδύνουμε τον χρόνο.
Ή να τον επιταχύνουμε.
Στο ερώτημα "Τι είναι ο χρόνος;"
δεν υπάρχει μία απάντηση.
ΧΡΟΝΟΣ
Το 1962
ένας νεαρός γεωλόγος πήγε σε μια αποστολή στις γαλλικές Άλπεις.
Πήγε με μια ομάδα, αλλά ο Μισέλ Σιφρ, 23 ετών μόλις,
αντιμετώπισε το πραγματικό ταξίδι μόνος.
Ο Μισέλ ήθελε να δει πώς είναι
να ζεις μακριά από όλους τους ανθρώπους,
όλα τα ρολόγια, ακόμα και την ανατολή και δύση του ήλιου,
ζώντας σε μια σπηλιά για δύο μήνες.
Ήταν μία από τις πρώτες μελέτες
του ανθρώπινου κύκλου ύπνου-εγρήγορσης
απουσία οποιουδήποτε εξωτερικού σήματος για τον προσδιορισμό της ώρας.
Όπως το περιέγραψε σε μια συνέντευξη,
βίωσε την ύπαρξη εκτός χρόνου.
Ήμουν εκτός χρόνου, χωρίς καμία ένδειξη.
Χωρίς τηλεόραση ή ραδιόφωνο. Τίποτα.
Δεν είχα ρολόι.
Ζεις ακολουθώντας το μυαλό σου.
Όποτε ξυπνούσε, έτρωγε και πήγαινε για ύπνο,
καλούσε τους συναδέλφους του που βρίσκονταν στην είσοδο της σπηλιάς.
Μερικές φορές έμενε ξύπνιος μόνο για έξι ώρες
και μετά ξανακοιμόταν.
Ή μπορεί να έμενε ξύπνιος για 27 συνεχόμενες ώρες.
Κατά μέσο όρο, ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης
διαρκούσε περίπου 24 ώρες.
Ήταν σημαντική διαπίστωση.
Χωρίς εξωγενείς ενδείξεις για την ώρα της ημέρας,
το σώμα του δεν έχανε την αίσθηση του χρόνου.
Τα πιο αρχαία ρολόγια μας
βρίσκονται μέσα μας.
Λέγονται κιρκάδια ρολόγια.
Από τις λατινικές λέξεις "περίπου" και "ημέρα",
επειδή αποτυπώνουν τον χρόνο σε μια κλίμακα 24 ωρών.
Είναι ενδιαφέρον
ότι τα περισσότερα κύτταρα στο σώμα μας έχουν κιρκάδιο ρολόι.
Φτιάχνουν ειδικές πρωτεΐνες για να δείχνουν την ώρα.
Όταν φτάσουν σε ένα όριο…
Η πρωτεΐνη μπορεί να αναστείλει τη σύνθεσή της.
Μετά οι πρωτεΐνες αυτές καταστρέφονται
και τα κύτταρα ξαναξεκινούν.
Και αυτός ο κύκλος πραγματοποιείται κάθε 24 ώρες.
Τα σώματά μας περιέχουν δισεκατομμύρια τέτοιους μικρούς κύκλους.
Υπάρχει, όμως, ένα κεντρικό ρολόι στον ανθρώπινο εγκέφαλο, στον υποθάλαμο,
σε μια περιοχή που ονομάζεται υπερχιασματικός πυρήνας.
Από πολλές απόψεις, αυτός αναλαμβάνει
να συγχρονίσει όλα τα άλλα ρολόγια του σώματός μας.
Κάθε θηλαστικό που έχει μελετηθεί
έχει ένα εσωτερικό ρολόι 24 ωρών.
Κάθε πτηνό,
κάθε ερπετό,
κάθε ψάρι
και κάθε έντομο.
Μάλιστα, η ύπαρξη εγκεφάλου δεν είναι καν απαραίτητη.
Και τα φυτά έχουν κιρ­κά­διο ρο­λόι, ακόμα και τα μονοκύτταρα βακτήρια.
Σύμφωνα με μια θεωρία,
πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, όταν εμφανίστηκε το πρώτο ίχνος ζωής,
τα κύτταρα που διαιρούνταν τη μέρα καταστρέφονταν από την ηλιακή ακτινοβολία.
Αλλά τα κύτταρα που είχαν μάθει να διαιρούνται τη νύχτα
επιβίωναν.
Με άλλα λόγια, η αίσθηση του χρόνου
ενδεχομένως έπαιξε θεμελιώδη ρόλο
στην εξέλιξη της ζωής στη Γη.
Τα κιρκάδια ρολόγια είναι αρκετά απλά.
Διατηρούν τις σωματικές μας λειτουργίες σε ρυθμό,
μας λένε πότε να τρώμε, να κοιμόμαστε, να ξυπνάμε.
Κι άλλα πράγματα.
Και επαναρρυθμίζονται κάθε μέρα.
Η ικανότητά μας να διατηρούμε την αίσθηση του χρόνου,
μέρα με τη μέρα, μήνα με τον μήνα,
χρόνο με τον χρόνο,
είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Στις 14 Σεπτεμβρίου η ομάδα του Μισέλ Σιφρ τον κάλεσε
για να του ανακοινώσει ότι είχε κλείσει δύο μήνες στην σπηλιά.
Ο Σιφρ νόμιζε ότι του έκαναν πλάκα.
Με βάση τους υπολογισμούς του, ήταν 20 Αυγούστου.
Το σώμα του είχε αρκετά καλή αίσθηση των ημερών,
αλλά το μυαλό του είχε χάσει έναν ολόκληρο μήνα.
Προχωράμε 60 χρόνια μετά.
Ευτυχισμένο το 2020.
Και όλος ο κόσμος βίωνε
ένα είδος πειράματος απομόνωσης.
Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο μπήκε σε λοκντάουν, είχα ένα μωρό έξι μηνών,
και δύο παιδιά έξι και οχτώ ετών.
Έτσι όπως βίωνα εγώ τον χρόνο,
ένιωθα ότι είναι γελοίο που υπάρχουν 24 ώρες τη μέρα.
Ο χρόνος κυλούσε πολύ αργά για μένα.
Αναρωτήθηκα αν το φαινόμενο αυτό είναι γενικευμένο.
Πήρε συνεντεύξεις από σχεδόν 700 άτομα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η πλειονότητα των ανθρώπων είχε βιώσει σημαντική διαστρέβλωση του χρόνου.
Το 81% αυτών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι τα αποτελέσματα ήταν μοιρασμένα ισομερώς.
Περίπου οι μισοί ένιωθαν ότι ο χρόνος κυλούσε πολύ αργά, όπως η Ρουθ,
και οι άλλοι μισοί ένιωθαν ότι ο χρόνος είχε επιταχυνθεί.
Σε γενικές γραμμές, η πλήξη, η λύπη
και η στεναχώρια είναι συνδεδεμένες
με το αργό πέρασμα του χρόνου στη διάρκεια της πανδημίας.
Αντίστοιχες μελέτες σε άλλες χώρες βρήκαν παρόμοια αποτελέσματα.
Στη Γαλλία, την Ιταλία, την Αργεντινή, γίνονται μελέτες και στο Ιράκ.
Επομένως, σε παγκόσμιο επίπεδο φαίνεται ότι έχουμε
σημαντική διαστρέβλωση του χρόνου κατά τη διάρκεια του κορονοϊού.
Μια πανδημία ξέρουμε ότι θα τελειώσει κάποτε, αλλά το τέλος είναι τόσο μακριά
που σκέφτεσαι ότι τώρα θα ζήσεις έτσι,
αυτή είναι η ζωή σου, η πραγματικότητά σου.
Ο Σκοτ Κέλι ήταν πιο προετοιμασμένος από άλλους γι' αυτήν την εμπειρία.
Το 2015 έφυγε για το διάστημα
κι έμεινε εκεί έναν ολόκληρο χρόνο,
η πιο μεγάλη επανδρωμένη αποστολή στην ιστορία της NASA,
κι επέστρεψε στη Γη ως εθνικός ήρωας.
Ένας χρόνος μέσα σε ένα αλουμινένιο κουτί υψηλής τεχνολογίας
στα 400 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη
είναι πολύς καιρός.
Προσπάθησα συνειδητά να μη μετράω τις μέρες που ήμουν στο διάστημα
επειδή ήξερα ότι αν το έκανα αυτό επί έναν χρόνο, θα καταντούσε ενοχλητικό.
Αλλά μετά, όταν πλησίαζε το τέλος,
ο Ρώσος κοσμοναύτης Μιχαήλ Κορνιένκο του είπε…
"Σκοτ, ξέρεις τι μέρα είναι;"
Μας απέμεναν ακόμα δέκα μέρες στο διάστημα.
Κάθε μέρα μετά απ' αυτό, ρωτούσε πόσες μέρες μάς απέμεναν.
Μετρούσε αντίστροφα από το δέκα ως το μηδέν.
Με τρέλανε λίγο, γιατί δεν ήταν στα σχέδιά μου.
Και δεν χρειάζεται να είσαι αστροναύτης
ή να ζεις εν μέσω μιας πανδημίας
για να ξέρεις ότι το άγχος
παρατείνει τα πράγματα.
Ξέρουμε ότι το συναίσθημα διαστρεβλώνει την αίσθηση του χρόνου.
Δεν επηρεάζει τα κιρκάδια ρολόγια μας,
αλλά φαίνεται ότι υπάρχει ένα άλλου είδους ρολόι στον εγκέφαλό μας,
κάτι σαν χρονόμετρο, που παρακολουθεί συνειδητά τον χρόνο για λογαριασμό μας.
Αλλά το χρονόμετρο στην περίπτωση αυτή δεν είναι μηχανή.
Είναι κάτι σαν άνθρωπος.
Όταν βαριέται ή νιώθει μοναξιά,
μετράει μανιωδώς κάθε χτύπο.
Κι όταν έχει πολύ άγχος, μπορεί να μετράει κάποιους δύο φορές.
Από την άλλη, όταν είμαστε απασχολημένοι, χαλαροί και κοινωνικοί,
το μυαλό μας κάνει άλλα πράγματα και χάνουμε πολλούς χτύπους,
κι ο χρόνος μοιάζει να περνάει βολίδα.
Μ' αρέσει αυτό το ενδεχόμενο γιατί μου φαίνεται λογικό
να έχουμε ένα είδος ρολογιού στον εγκέφαλό μας.
Το πρόβλημα με την ιδέα αυτή είναι
ότι δυσκολευτήκαμε πολύ να βρούμε πού είναι αυτό το ρολόι.
Προσπαθήσαμε να το βρούμε
υποβάλλοντας ανθρώπους σε μαγνητικές και ζητώντας τους να μετρούν την ώρα.
Δεν υπάρχει μόνο μία περιοχή που φωτίζεται κάθε φορά.
Η αίσθησή μας για τον χρόνο
είναι ενσωματωμένη σε διάφορα σημεία του εγκεφάλου μας.
Μιλάμε για την αίσθηση του χρόνου,
αλλά δεν έχουμε κάποιο όργανο που ανιχνεύει τον χρόνο.
Δεν τον βλέπουμε, δεν τον ακούμε, δεν τον μυρίζουμε και δεν τον αγγίζουμε.
Δεν έχουμε κανέναν άμεσο τρόπο να τον αντιληφθούμε.
Από πολλές απόψεις, η αίσθηση του χρόνου
είναι ένα δημιούργημα του ανθρώπινου μυαλού.
Επί αιώνες υποθέταμε
ότι ο χρόνος κάπου υπήρχε,
και κυλούσε όπως ακριβώς υπήρχε στο μυαλό μας.
Είναι δύσκολο να φανταστείς άλλη επιλογή.
Αλλά τώρα, πολλοί επιστήμονες πιστεύουν
ότι βιώνουμε μόνο ένα μικροσκοπικό ποσοστό
του τι είναι ο χρόνος.
Και ότι η πραγματικότητα του χρόνου
είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Κάτι σαν τον χώρο.
Ήδη αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο όπως περίπου τον χώρο,
αν και εξαρτάται από την εκάστοτε κουλτούρα
ή, μάλλον, από το σύστημα γραφής.
Στη Δύση, φαντάζεσαι τον χρόνο να κινείται προς τα δεξιά,
όπως οι λέξεις σε μια σελίδα.
Στο Ισραήλ, το παρελθόν είναι δεξιά και το μέλλον αριστερά,
γιατί αυτήν την κατεύθυνση έχουν τα εβραϊκά.
Τα κινεζικά γράφονται κατακόρυφα,
γι' αυτό το παρελθόν είναι πάνω και το μέλλον κάτω.
Παντού, όμως, θεωρείται ότι ο χρόνος έχει κατεύθυνση,
σαν συντεταγμένες σε χάρτη.
Είναι σαν να βάζεις ένα πλέγμα στον χώρο.
Υπάρχουν σημεία του πλέγματος με κατεύθυνση οριζόντια, κάθετη,
και πολλά με κατεύθυνση προς τα πάνω. Μετά προσθέτεις τον χρόνο.
Είσαι σε αυτήν τη θέση τη δεδομένη στιγμή
και σε εκείνη τη θέση εκείνη τη στιγμή.
Αν ο χώρος έχει τρεις διαστάσεις,
μπορούμε να αντιληφθούμε τον χρόνο ως την τέταρτη.
Δύσκολα φαντάζεσαι τέσσερις διαστάσεις. Περίεργος ο χρόνος.
Αλλά αυτές τις τέσσερις διαστάσεις μαζί τις αποκαλούμε χωροχρόνο.
Όπου ο χώρος και ο χρόνος
υφαίνονται μεταξύ τους
σε ένα ενιαίο, ελαστικό ύφασμα.
Και αυτό το ύφασμα τσαλακώνεται παντού.
Η ύλη και η ενέργεια μπορούν να καμπυλώσουν τον χώρο.
Μπορούν να καμπυλώσουν ακόμα και τον χρόνο.
Στη Γη ο χρόνος κυλά λίγο πιο αργά σε σχέση με το διάστημα.
Και ο χρόνος στον Ήλιο
κυλά ακόμα πιο αργά.
Επίσης, ο χρόνος επιβραδύνεται
σε πολύ υψηλές ταχύτητες.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε τόσο μεγάλη κλίμακα που εμείς οι άνθρωποι
δεν τα αντιλαμβανόμαστε.
Αλλά μέχρι τη δεκαετία του '70,
είχαμε εφεύρει τα ατομικά ρολόγια
που ήταν αρκετά ακριβή για το ελέγξουν.
Τα βάλαμε σε αεροπλάνο και τα θέσαμε σε κίνηση γύρω από τον κόσμο.
Και όντως,
τα ρολόγια αυτά έδειξαν ότι είχε περάσει λιγότερος χρόνος.
Και αν ο χρόνος κυλά πιο αργά όσο αυξάνεται η ταχύτητα,
αυτό σημαίνει ότι κι ένας άνθρωπος θα γερνούσε πιο αργά.
Για παράδειγμα, αν είσαι αστροναύτης
κι έχεις περάσει πολύ χρόνο σε τροχιά γύρω από τη Γη
ενώ ο δίδυμος αδερφός σου, που είναι επίσης αστροναύτης,
έμεινε στη Γη.
Τώρα είμαι τρία χιλιοστά του δευτερολέπτου νεότερος
από αυτόν.
Πριν ήμουν περίπου έξι λεπτά νεότερος,
και τώρα είμαι έξι λεπτά και τρία χιλιοστά του δευτερολέπτου νεότερος,
οπότε μια χαρά μου 'κατσε.
Αλλά αν ο χρόνος είναι μια διάσταση, όπως ο χώρος,
εγείρεται ένα τεράστιο ερώτημα.
Μπορείς να κινηθείς δεξιά ή αριστερά σε οποιαδήποτε χωρική κατεύθυνση.
Γιατί να μην κινηθώ πάνω ή κάτω στον χρόνο,
ή σε μεταγενέστερο και προγενέστερο χρόνο;
Είναι μια πολύ περίπλοκη και ενδιαφέρουσα ερώτηση.
Απ' όσο ξέρουμε, δεν είναι εφικτό να γυρίσεις πίσω στον χρόνο.
Αλλά αν ο χώρος γύρω μας,
μπροστά και πίσω μας,
είναι τόσο αληθινός όσο το μέρος όπου βρισκόμαστε,
τότε το παρελθόν και το μέλλον
θα έπρεπε να είναι τόσο αληθινά όσο το παρόν.
Σαν να έχουν ήδη όλα καταγραφεί.
Αυτά που έχουν ήδη συμβεί.
-Η ώρα κυλά όταν περνάς καλά. -Αυτά που δεν έχουν συμβεί.
Το καλύτερο είναι η Παραμονή Πρωτοχρονιάς.
Δεν μπορείς να πεις ότι όλα συμβαίνουν τώρα,
γιατί μόνο το τώρα συμβαίνει τώρα.
Δεν ξέρουμε καν τι λεξιλόγιο πρέπει να χρησιμοποιήσουμε.
Αλλά μπορείς να πεις
ότι εφόσον όλα όσα συμβαίνουν τώρα συμβαίνουν κάπου,
όλα όσα ανήκουν στο παρελθόν και στο μέλλον μπορεί να συμβαίνουν
κάποτε.
Ένας εκκεντρικός νεαρός,
ο Άλμπερτ Αϊνστάιν,
σκέφτηκε πρώτος αυτές τις θεωρίες το 1905.
Και 50 χρόνια αργότερα,
όταν ο επί χρόνια συνεργάτης και στενός του φίλος
Μικέλε Μπέσο πέθανε,
ο Αϊνστάιν έγραψε ένα γράμμα στην οικογένειά του.
"Τώρα έφυγε από αυτόν τον παράξενο κόσμο
λίγο πιο πριν από μένα.
Αυτό δεν σημαίνει τίποτα.
Άνθρωποι σαν εμάς, που πιστεύουν στη φυσική,
ξέρουν ότι η διάκριση μεταξύ παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος
είναι απλώς μια εξαιρετικά επίμονη ψευδαίσθηση".
Αυτήν την έννοια του χρόνου
δεν την αποδεχόμαστε εύκολα για πολλούς λόγους.
Πρώτον, υπάρχει το θέμα της ελεύθερης βούλησης.
Αν το μέλλον είναι ήδη γραμμένο,
αυτό σημαίνει πως ό,τι κι αν κάνουμε
δεν εξαρτάται από εμάς.
Η καταγραφή ήξερε ότι αυτό θα συνέβαινε ούτως ή άλλως.
Αυτό σου τσακίζει κάπως το ηθικό.
Κι ενώ μπορούμε να βάλουμε ρολόγια σε αεροπλάνα
και να αποδείξουμε τη στρέβλωση του χρόνου,
δεν μπορούμε να στείλουμε αεροπλάνα στο παρελθόν ή στο μέλλον,
οπότε δεν μπορούμε να αποδείξουμε ότι το παρελθόν ή το μέλλον είναι αληθινά.
Ούτε να φανταστούμε τι σημαίνει αυτό δεν μπορούμε.
Πολλά βίντεο και ντοκιμαντέρ προσπάθησαν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε,
χρησιμοποιώντας έναν σωρό μεταφορές, όπως ένα DVD
ή ένα βινύλιο ή…
Μια φρατζόλα ψωμί.
Αλλά δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθήσουμε να το φανταστούμε.
Εξελιχθήκαμε από αυτούς τους μονοκύτταρους οργανισμούς
που έμαθαν να ξεχωρίζουν τη μέρα από τη νύχτα.
Κάπου στην πορεία, αναπτύξαμε την αίσθηση του χρόνου
γιατί αυτό μας βοήθησε και να επιβιώσουμε,
και είναι η μόνη εικόνα του χρόνου που θα έχουμε ποτέ.
Και δεν είναι μόνο μία εικόνα,
εφόσον γνωρίζουμε και το παρελθόν.
Μια άλλη αίσθηση του χρόνου.
Από πολλές απόψεις, η βασική λειτουργία του εγκεφάλου
είναι να χρησιμοποιεί το παρελθόν
για να προβλέψει το μέλλον.
Το εξελικτικό πλεονέκτημα αυτού
είναι φυσικά πολύ σημαντικό.
Ανατρέχουμε στο παρελθόν για να φανταστούμε το μέλλον.
Έτσι καταλάβαμε ότι η κίνηση των αστεριών στον ουρανό μπορεί να προβλεφθεί.
Φτιάξαμε ρολόγια και ημερολόγια για να τα παρακολουθούμε.
Αυτό μας επέτρεψε να οργανωθούμε,
να συντονιστούμε μεταξύ μας
και να χτίσουμε πολιτισμούς.
Η ικανότητα να ταξιδεύει στον χρόνο νοερά έκανε τον Homo sapiens σοφό.
Και το γεγονός ότι ο χρόνος είναι μια αίσθηση που εύκολα στρεβλώνεται
είναι σαν δώρο, επειδή έχουμε τη δύναμη να τον επιταχύνουμε ή να τον επιβραδύνουμε
ανάλογα με το πώς επιλέγουμε να τον περάσουμε.
Ψάχνουμε τη μνήμη μας,
κι όσο πιο πολλές αναμνήσεις έχουμε μαζέψει σε μια χρονική περίοδο,
τόσο περισσότερο πιστεύουμε ότι διήρκεσε αυτή η περίοδος.
Ο Μισέλ Σιφρ
είχε την αίσθηση ότι πέρασε μόνο έναν μήνα στη σπηλιά
επειδή είχε λιγότερες αναμνήσεις άξιες αναφοράς.
Είπε σε μια συνέντευξη αργότερα,
"Όταν σε περικυκλώνει η νύχτα, η μνήμη σου δεν συγκρατεί τον χρόνο.
Ξεχνάς".
Και καθώς μεγαλώνεις, δουλεύεις κι έχεις μια ρουτίνα,
επίσης μπορεί να ξεχνάς.
Μόνο τα μέιλ σε κρατούν απασχολημένο για πάντα.
Όλος αυτός ο χαμός
σε κάνει να νιώθεις ότι ο χρόνος έχει συμπιεστεί.
Για πολλούς, όμως,
η παιδική ηλικία μοιάζει να κράτησε πολύ.
Όταν είσαι παιδί, μαθαίνεις πολλές νέες δεξιότητες.
Μαθαίνεις να κοινωνικοποιείσαι, να παίζεις
και λαμβάνεις πολλές γνώσεις από το σχολείο.
Νομίζω ότι η αίσθηση του αν περνά γρήγορα ή αργά
έχει να κάνει με αυτό που παρατηρείς.
Τα παιδιά παρατηρούν τα πάντα. Ζουν έντονα το παρόν.
Και το γεγονός ότι κάθε στιγμή μετρά
δίνει την αίσθηση μεγαλύτερης περιόδου όπου όλα επιβραδύνονται.
Μελέτες δείχνουν ότι η απλή παραμονή στη φύση
κάνει τον χρόνο να περνά πιο αργά.
Η κοινωνικότητα κάνει τον χρόνο να κυλά γρήγορα.
Κάτι που ήθελα να αποτυπώσω στη μελέτη μου
ήταν αυτό που άλλαξε στο Ηνωμένο Βασίλειο ως αποτέλεσμα του κορονοϊού.
Δεν μπορούσαμε να βρεθούμε με φίλους και συγγενείς,
να συναντήσουμε κόσμο στο πάρκο.
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα μεταβλητή που επίσης μελέτησα
ήταν το πόσο ικανοποιημένοι ήταν με την κοινωνική αλληλεπίδραση,
γιατί δεν είχε σημασία με πόσα άτομα έμενες.
Σημασία είχε πόσο κοινωνικά ικανοποιημένος ένιωθες.
Και οι εορτασμοί που χάθηκαν εξαιτίας της πανδημίας,
τους οποίους χρησιμοποιούμε για να σηματοδοτούμε τα χρόνια,
μπορεί να κάνουν τον χρόνο να περνά τάχιστα,
αλλά μας αναγκάζουν και να παρατηρούμε το πέρασμα του χρόνου
και να δημιουργούμε ορόσημα στις αναμνήσεις μας.
Και αποτελούν έναν από τους καλύτερους τρόπους
να ζεις μια μακρά ζωή όταν την αναλογίζεσαι.
Τα γενέθλια στο διάστημα είναι τέλεια.
Αλλά το καλύτερο είναι η Παραμονή Πρωτοχρονιάς,
γιατί η Πρωτοχρονιά γιορτάζεται σε όλους τους πολιτισμούς.
Την ίδια μέρα κάθε χρόνο
όλος ο κόσμος ενώνεται
για να γιορτάσει ακόμα μία περιστροφή της Γης γύρω από τον Ήλιο.
Μετρώντας τη σταθερή πορεία του χρόνου προς τα μπρος
καθώς το μέλλον ορμά στο παρόν,
γίνεται "τώρα" για μια φευγαλέα στιγμή…
κι εξαφανίζεται στο παρελθόν.
Ο νεαρός γεωλόγος Μισέλ Σιφρ
ήταν ένας 60χρονος άντρας το 1999
όταν έβγαλε το ρολόι του με μια γνώριμη χειρονομία,
αποχαιρέτησε ένα πλήθος δημοσιογράφων
και χάθηκε σε μια σπηλιά για ένα ακόμα πείραμα απομόνωσης.
Ο Σιφρ υποδέχτηκε τη νέα χιλιετία
περίπου 900 μέτρα κάτω από το έδαφος,
με σαμπάνια και φουά γκρα.
Και δεν υπήρχε κανείς εκεί να του πει ότι στον κόσμο πάνω από το έδαφος
ήταν ήδη 4 Ιανουαρίου.
Υποτιτλισμός: Δέσποινα Πασσαλή