DNA'mızda bir şey var ve bunun ne olduğunu açıklayamıyorum,
ama bu şey bedenlerimizi
herkesten farklı göstermek için bizi teşvik ediyor.
Her maymun yanındakinden farklı görünmek ister.
Bugünlerde dövmeler her yerde.
Dizimin üzerinde.
-Kolumun büyük kısmında. -Ayak bileğimde.
Sporcularda, film yıldızlarında ve hatta seçilmiş devlet adamlarında.
2015'te, neredeyse her üç Amerikalı'dan birinin en az bir dövmesi var.
Yalnızca üç yıl önce, beş kişiden birindeydi.
Artık dünyanın her yerinde dövme fuarları bile düzenleniyor.
Brezilya, Hindistan ve Mısır da dâhil.
Ama 50 yıl geri gidersek, dövmeler aşırı derecede nadirdi.
Ve dünyanın birçok yeri için bu hâlâ geçerli.
Çin'de dövmelerin televizyonda görülmesi yasaklandı.
ÇİN TELEVİZYONDA HIP-HOP KÜLTÜRÜNÜ VE DÖVMELERİ YASAKLADI
Japonya'daki halka açık havuzlarda ve SPA merkezlerinde genelde dövme yasak.
Ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde
orduya katılmak istiyorsanız, dövmenizi sildirmeniz gerekiyor.
Ama insanlar kendilerini medeniyetin doğuşundan beri işaretliyorlar.
Dövmenin gelişmiş olduğu bir olayın...
LARS KRUTAK DÖVME ANTROPOLOGU
...ya da bir yerin var olduğunu, sonra da dünyaya oradan yayıldığını sanmıyorum.
Bence bu birçok farklı yerde yapılan bağımsız bir girişimdi.
Hayat değiştiren bazı olayları işaretlemek gibi doğal bir dürtümüz var.
Birbirleriyle hiç karşılaşmamış olan antik insan kültürleri
kendi dövme yapma tarzlarını geliştirmişler.
İtalya'daki Alpler'de bulunan
5000 yaşındaki donmuş mumya Otzi'de 61 dövme bulunuyor.
MÖ 3300
Peki, bunu hep yaptıysak, neden şimdi birçok kişi dövme yaptırmaya başladı?
Bu yüzle doğmuşum ve bu konuda yapabileceğim bir şey yok.
Bu aslında doğru değil.
Dövmeler ailelerimizin bizi uyardığı daimi yara izleri değil.
Apo Ani'nin vücudundaki dövmeler yüksek konumda olduğunu gösteriyor.
Hükümlüler, ucubeler, motorcular ve denizciler dövmeliydi.
İlkel insandan beri, dövmeler çetinliğin işareti hâline geldiler.
Bu güzel. Bu güzel. "Ben de istiyorum" diye düşündüm.
Onlar benim bir parçam. İçimin dışarıdaki kısmı.
DÖVME
Ön kolumda büyükannemle büyükbabamın portreleri var.
Bu Güney Minneapolis'teki önemli bir bina.
Bu bisiklet büyük büyükbabam için.
GELENEKSEL AMERİKAN
Bugün gördüğünüz dövmelerin büyük kısmı...
GELENEKSEL JAPON
...bir avuç dövme geleneğinden geliyor.
YERLİ KABİLELER
Bunu 24. doğum günümden sonraki birkaç ay içinde yaptırdım.
Burada mızrak başlıkları var ve birkaç köpek balığı dişi.
Ve burada da kaplumbağa kabuğu.
Kaplumbağa kabuğu zırh olarak kullanılırdı.
Bu bir savaşçı dövmesi.
Yüzyıllar önce Hawaii yerlileri savaşta başarılı olmak için
böyle desenlerin dövmesini yaptırırlardı.
Dövme yaptırmak
yerli toplumlarda binlerce yıl boyunca çok yaygındı.
Gelenekler nesiller boyunca aktarılırdı
ve bir yaşa erişmeyi, bir gruba üye olmayı ve ruhsal gücü temsil ederdi.
Bunun için kullanılan aletler çok basitti.
Dikenler ya da kemik parçaları kullanılırdı.
Antik dünyadaki tasarımlar basit geometrik desenlerdi.
Semboller genelde çevreden ilham alınarak kullanılırdı.
Bitkiler ve hayvanlar, dalgalar ve dağlar, güneş ve yıldızlar.
Bir adada doğduysanız, oranın belli bir bitki örtüsü vardır.
ELLE FESTIN YERLİ KABİLE DÖVME SANATÇISI
Bu, o desenin simgesel temelini oluşturabilir.
Bu aslında bir adrestir.
Böylece insanlar, "Evet, bu desen...
WHANG-OD KALINGA DÖVME SANATÇICI
...ormanın şu tarafından, adanın diğer yanından" diyebilirler.
O adama ya da kadına saygılı bir şekilde nasıl yaklaşılacağını
bu şekilde bilirler.
Bu gelenekler kültürel kahramanlardan, atasal kahramanlardan aktarılırdı.
SAMOA'DA DÖVME YAPIMI, 1924 MOANA FİLMİ, SESLİ
Kökenlerini orada buluyorlar.
Ve bu dövme yapma ritüeli ne zaman gerçekleşse,
geçmişteki tüm o varlıkları çağırıyorsunuz.
Yani mürekkebin tene değdiği an aşırı derecede güçlü.
Bir ritim var. Davul ritmine benziyor.
Ve bir anlamda ataları uyandırıyor.
Başka biri de deriyi germek için size katılıyor.
Kendi islerini yapıyorlardı. Kendi mürekkeplerini yapıyorlardı.
Yani orman da başka bir malzeme.
Dövme yaptırmak acı verici bir ritüeldi
ve tamamlandığında, toplumdaki yerinizi belli ederdi.
SAMOA'DA DÖVME YAPIMI, 1924 MOANA FİLMİ, SESLİ
Bu, Samoa gibi Pasifik Adası kültürleri için özellikle geçerliydi.
Samoa dövmelerinde hayvanları temsil eden basit tasarımlar vardır.
Martı ya da kırkayak gibi.
Bu, toplumun birleşmiş gücünü temsil eder.
Bunlar desenleştirilip bele ve bacaklara dövme olarak yapılırdı.
Pasifik Adaları'nın dövme gelenekleri hiç bozulmadan nesiller boyu devam etti.
Ta ki Avrupalı kâşifler gelinceye kadar.
Dövme bin yıldan uzun süredir Avrupa'da pek görülmemişti.
ÜÇÜNCÜ KİTAP
Hristiyanlık, Musevilik ve İslam gibi
genel olarak dövmeyi bedene yapılan saygısızlık gibi görüyordu.
ÜZERİNİZE İŞARETLER ÇİZMEYİN
Britanyalı kâşif Kaptan James Cook
1769'da Tahiti'deki Pasifik Adası'na ayak bastığında,
o ve adamları yerlilerin dövme yapma sürecini kaydetmişlerdi.
GÜNEY DENİZLERİNE YAPILAN BİR YOLCULUĞUN GÜNCESİ Cook şöyle yazmıştı:
"İki cinsiyet de bedenlerini kendi dilinde Tattow denen dövmelerle boyuyor."
13 TEMMUZ 1769
Tahiti diline ait bir kelime olan Tattow, şu anda dünya çapında kullanılıyor.
Ama Avrupalılar Pasifik dövmelerini keşfedince,
bunu silmeye başladılar.
Cook'unki gibi seyahatler yapan koloniciler ve misyonerler
adaların kontrolünü ele geçirdi ve geleneksel dövmeciliği yasakladılar.
İnsanlardan dövmeleri aldığınızda,
Batı ideallerine ayak uydurmalarını sağlamak çok daha kolay oluyordu
ve yerel güce ve inanca ait olan temel kalıpları kırıyorlardı.
Kolonicilik ve Kilise,
tarihlerini, atalarını silerek
onları ortadan kaldırdı
ve bir kimlik krizi yaşamalarını sağladılar.
Böylece asimile olmaları kolaylaştı.
SAMOA, 1924
Bu dövme gelenekleri hiçbir zaman tamamen silinmedi
ve orijinal tasarımların çoğu dışarıdan gelen antropologlar
BORNEO, 1912
ve adaları ziyaret edenler tarafından kayıt altına alındı.
FİLİPİNLER, 1896
Ve dövme sanatçıları şimdi yüzyılların tasarımlarını
bugün gördüğünüz kabilesel dövmelerde kullanıyorlar.
GELENEKSEL JAPON
Favorim buradaki.
Bu sadece bir sandalye.
Dövme yaptırmaya başladığımda,
haşin olmak önemliydi
ve "Ben haşinim ve bununla başa çıkabilirim" imajı hâkimdi.
Bir şeylerin üstesinden gelmek, bir şeyleri aşmak demekti.
Şimdiyse o kadar önemli bir şey değil.
Bu sandalye kesinlikle dövme yaptırmanın modern yüzü.
Ama diğer kola bakın.
Bu dalgalar ve rüzgârlar, uzun zaman boyunca
sadece Japon suçlularında görebileceğiniz şeylerdi.
JAPON KUMARBAZLAR, 1946
Dövme Japonya'da yüzyıllar boyunca
genelde yüze ve kollara yapılan bir ceza olarak uygulandı.
Ama ceza amaçlı yapılan dövmeler 17. yüzyılın başında kayboldu.
Bunun nedeni de dekoratif amaçlı dövmelerin yükselişe geçmesiyle
suçluların izlerini kapatmalarının kolaylaşmasıydı.
KUNIYOSHI 1827-30
Ama dövme yaptırmak, bir ahşap blok baskıcısı olan
Utagawa Kuniyoshi'nin Suikoden adlı çok popüler bir desen kitabı
çıkartmasıyla, efsanevi kanun kaçaklarının
kendilerini dövmelerle kaplatmasına yardımcı oldu.
Desenleri sansasyon yaratmıştı.
Günümüz Tokyo'sundaki insanların çoğu
aynı kahramanların dövmelerini yaptırmaya başladılar.
1890
HORIYOSHI III JAPON DÖVME USTASI
Dövmeler gücün simgesidir.
Onun karakteristik özelliklerini almak için sırtınıza bir kahraman kazıtırsınız.
1890
Ve Kuniyoshi'nin ilham aldığı dövmeler devasaydı.
1870
Genelde tüm sırtı kaplıyordu ve tek bir bölünmemiş resim oluşturuyordu.
1890
Onun çalışmalarından önce dövmeler yama gibiydi.
O tüm bedeni bir tuval yaptı ve tek bir motif kullandı.
Bu stil şu anda geleneksel Japon sanatı ya da Irezumi olarak biliniyor.
Bir Irezumi'yi tamamlamak yıllar alabiliyor.
Canlı renkler ve efsanelerden alınmış resimlerle,
abartılı hatları olan canavarlarla
ve çevrelerini saran bulut ve dalga gibi doğal ögelerle ayırt ediliyor.
MEIJI DÖNEMİ JAPONYASI'NIN YÜKSEK RÜTBELİLERİ 1877
Japon Hükûmeti 19. yüzyılda dövmeyi yasa dışı hâle getirdi.
Yani, Irezumi ilk etapta...
1890
...kendini tehlikeli olarak tanımlayan kişiler arasında yayıldı.
Güç ve korku bir ve aynıdır.
Zayıf olandan korkmazsınız.
Zayıf olanların efsanelerde ve mitlerde yeri yoktur.
Japonya'da dövme yaptırmak günümüzde yasal ama yine de nesiller boyunca
suç işleyenler arasında gelişmiş ve hâlâ bununla ilgili sayılır.
Ve bu sanat formu, Japon mafyası olan Yakuza'nın görsel sembolü hâline gelmiş.
Dünyanın geri kalanında,
geleneksel Japon dövmeleri çok popüler ve ilham verici bir stil.
Sizin şekliniz ve sınırlarınızla oluşuyor
ve her zaman çok ilgi çekici ve egzotikti.
İnsanlar dövmelerle genelde bunu yapıyorlar, değil mi?
Yabancı ve egzotik olan bir şeyi alıp kendi parçan hâline getiriyorsun.
Bu yüzden bir asırdan uzun süre önce bir tahta blok baskısı üstünde
oluşmuş olan rüzgâr, dalga ve balıkları hâlâ görüyoruz.
GELENEKSEL AMERİKAN
Kısa süre önce evlendik.
Evet, uyumlu dövmelerimiz var. Klasik, kalp dövmesi.
Benimkinde onun adı, onunkinde benim adım yazıyor.
Kalpler ve flamalar klasik Amerikan dövmelerindendir,
ama aslen bunları yalnızca denizciler yaptırırdı.
Tanrım, denizciye yardım et
Tanrım, denizci omlak harika Böylesine bir gecede
Böyle bir gecede dedim
C.W. ELDRIDGE GELENEKSEL AMERİKAN DÖVMESİ SANATÇISI
Denizciler gemilerle açık denize açılmaya başladığından beri dövme yaptırırlardı.
Bu da birkaç yüzyıla dayanıyor.
Denizci dövmeleri genelde isimlerin baş harflerinden,
deniz temasından ve vatanseverlik sembollerinden oluşurdu.
Tasarım seçenekleri farklı kâğıtlara basılır ve duvardan seçilirdi.
Kabile dövmeleri gibi, bir denizci olarak kimliğinizi ve denizdeki başarılarınızı
ifşa ederdi.
Kırlangıç gibi.
Denizciler katettikleri her 5000 mil için bir kırlangıç hak ederlerdi.
O zamanlar için bu aşırı zor ve tehlikeliydi.
Yani bir ya da iki kırlangıcı olan bir denizci, etkileyici biri olurdu.
Ve bunu görmüş olabilirsiniz. Gemi dövmesi.
Aslında Şili'nin güney kıyısındaki
Horn Burnu'nun etrafını dolaştıktan sonra hak edilirdi.
HORN BURNU
Denizciler aynı zamanda ziyaret ettikleri egzotik yerleri
göstermek için seyahat simgeleri biriktirirlerdi.
Bu Filistin. 37'den 39'a kadar Filistin'deydim.
Ve sonra Mısır'a doğru gittim. Bunu da orada yaptırdım.
Bu da 36'dayken İrlanda'da yapıldı.
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ PATENT OFİSİ DÖVME MAKİNESİ Bu dövme tarzı, 1891'de
dövme makinesinin çıkmasıyla denizciler arasında yayıldı.
Çok daha hızlı dövme yaptırabiliyordunuz.
Bu, dövme sektöründe bambaşka bir girişimcilik dalgası yarattı.
Özellikle de bedenini kaplatmak isteyen
ve sirklerde dövmeleriyle ilgi odağı olmayı hedefleyenler için.
Küçük ve ince bir bozukluk fiyatına görebileceğiniz ucubelerin örneği!
Dövme makinesi kullanan sanatçılar denizcileri ve sirk ucubelerini
tuval hâline getirip, bedenlerini duvar kâğıdı gibi desenlerle kapladı.
Bence sirklerin dövme sanatını
kırsal kesime taşımakta inanılmaz bir etkisi oldu.
1990'ların başında büyümüş olan birçok eski usul dövme sanatçısı
dövmeye olan meraklarının bir gösteride gördükleri birinden geldiğini söyler.
Bu, küçük orta batı kasabalarına farklı bir dünya getirmişti.
Yaydıkları stilin adına şimdi Geleneksel Amerikan deniyor.
Kalın çizgileri olan ikonlar, canlı renkler ve siyah gölgelerle birlikte,
denizcilerin yüzyıllar öncesinden gelen sembolleri kullanılıyor.
Kalpler, kırlangıçlar ve çapalar gibi.
Bunlar, günümüzün en popüler dövmeleri.
Ailem dövmelerimin hiçbirini bilmiyor.
Dövme yaptırma fikri onları dehşete düşürür.
Bu tuhaf çünkü ben hep dövme gibi şeylerle ilgilendim.
Ama sanırım bu yanımı hiç görmediler,
ben de onlara bunu gösterip, sarsılmalarına neden olmak istemem.
JAPON HAPİSHANESİ, 1850
Japonya'daki gibi dünyanın her yerindeki suçlular, dövmenin kötü şanını sahiplendi
ve bunu kendilerini tehlikeli ve toplumdan ayrı göstermek için kullandı.
Hapishanelerde dövme yaygınlaştı
gitar teli ve siyah kurumdan oluşturdukları malzemelerle
mahkûmlar kendi kendine dövme yaptı.
Bu bir Walkman'le yapıldı
ve mahkûm bir dövme sanatçısı hapishane dövmelerini bununla yaptı.
Hapishane dövmelerinin genelde ince çizgileri vardır ve renksiz olurlar.
Bu da özel bir stil hâline geldi.
Dövmeler çete ve motorcu grup kültürlerinde önemli bir yer edindi.
Dövmeler uzun süre...
SUÇLU YAZAN HAVELOCK ELLIS
...suçluların ait olduğu yer altında kaldı.
DÖVME YAPTIRMAK SUÇLULAR ARASINDA OLDUKÇA YAYGIN
Bence, "Vay canına! Çılgın bir patlama yaşanıyor
ve bir sürü insan dövme yaptırıyor" diye görünebilir.
Bu da doğru, birçok insan dövme yaptırıyor.
Ama bence birçok katmanı oluşturan farklı etkenler var.
STEPHANIE TAMEZ AMERİKAN DÖVME SANATÇISI
LIFE DERGİSİ, 10 MART 1972
1970'lerde dövmelerin imajları değişmeye başladı.
Dövmeler Life gibi etki oranı yüksek
Amerikan dergilerinin fotoğraflarında yer almaya başladı.
1972'de
antik bir sanat olan dövmenin yeniden moda olduğu yazıldı.
Dövme stüdyolarının sayısı hızla arttı
ve insanların kendi dövmelerini yarattıkları özel çalışmalar ortaya çıktı.
Dövme yaptırmak sizi artık bir tür insan olmaktan çıkarıyordu
ve bu da yeni müşterilerin gelmesini sağlıyordu.
Birçok kadın dövme yaptırıyor
ve bu da gezegendeki nüfusun yarısı demek.
Ve bence kendi bedenlerini güçlendirmek istemeleri
ve sanata doğru çekilmeleri
diğer grubun da dövme yaptırmasını sağladı.
Bu tuğlalardan biri oldu ve kesinlikle bunu hızlandıran
şeylerden biri de, görsel olarak görebilmekti.
MTV
Ve dövmelerin görünürlüğü 1981'de patlama yaptı.
MTV geldi.
Bayanlar ve baylar, Rock and Roll.
Bu harikaydı.
MTV'nin televizyona geldiğini hatırlıyorum.
Bundan çok etkilenmiştim.
Orada küçük bir not defteriyle oturup
MTV'de ne zaman dövmeli biri görünse,
deftere küçük bir tik atardım.
Ve bir saatin sonunda 40-50 tik olurdu.
Bunun kimlerin dövmeli olduğu konusunda
inanılmaz etkili olduğuna inanıyorum.
"WELCOME TO THE JUNGLE" GUNS N' ROSES, 1987
Bu klibi çok iyi hatırlıyorum.
Peki ne düşünüyorum?
Orada yazan şey... Bence bunu özetliyor.
Öyle değil mi?
Bu, o zamanlar için havalı olmanın örneğiydi.
Ve dövmeleri görmek, sonra onun bir dövme tişörtü giymesi...
DÖVME FUARI TİŞÖRTÜ
Bu muhteşem bir şeydi. Ne kadar harika olabilir ki?
Her şeyi bir araya topluyordu.
İnsanlar küresel dövme geleneklerini yeni ve kişisel şekillerde
kullanmaya ve karıştırmaya başladılar.
Ve hapishanelerden çıkmış olan
siyah ve gri stilini de kullanmaya,
dövmenin kelime hazinesine harfler ve realizm de katmaya başladılar.
Bu, Adam Levine.
Dövmelerini bir arkadaşım yapıyor.
ADAM LEVINE, MÜZİSYEN
Bunlar kiraz çiçekleri ve rüzgâr boruları.
GELENEKSEL JAPONCA
Ve ortasında "Anne" yazan geleneksel bir Amerikan dövmesi var.
Bazı harfler var.
Bu estetiğin bir araya gelip bir kombinasyon oluşturması eğlenceli.
Bunlar birçok farklı stilin örnekleri.
İçinde klasik ikonografi yer alıyor. Son derece kişisel.
WIZ KHALIFA, REPÇİ
ZAR, DUA, KANATLAR
Amerikan ve Japon arasında fark bu, değil mi?
Japon tarzında merkezi bir konu olur
ve evrensel ögeleri de arka plan olarak kullanırlar.
Temel rüzgâr, su, ateş gibi...
Amerikan dövmelerinde anılarla bağlantılı olan güçlü bir öge vardır.
Bir hikâye anlatmak için mitolojiyi kullanan
Japon'lardan farklıdır.
Amerika'da geleneksel olarak her şeyi biriktirme vardır
ve bu da başka bir versiyonu.
Ve genel paydaları da hepsinin siyah veya gri olması.
Dünyadaki her dövme stili artık parmak uçlarımızda.
Instagram'ın ortaya çıkmasıyla,
dövmeli Amerikalıların sayısı neredeyse ikiye katlandı.
DÖVMESİ OLAN AMERİKALILAR
Dövme sanatçıları da ne olabileceğine dair girişimlerde bulunup alan genişletiyorlar.
Ama dövme yaptıranların sayısı arttıkça,
pişman olanların da sayısı artıyor.
Joe, dövme stüdyosunun kendisine 2200 dolar ödemesini istiyor.
Lazer ameliyatla dövmenin silinmesinin bu kadar tutacağını söylüyor.
Dövme silmek şu anda milyar dolarlık küresel bir sektör
ve Hindistan...
DÜNYA ÇAPINDA DÖVME SİLME PİYASASI
...Japonya ve Amerika önderliğinde de gittikçe büyüyor.
Hapisteyken dövme yaptırdım çünkü daha çok saygı göreceğimi
ya da diğer çetenin bunu görünce korkacağını düşündüm.
Bir çetede saygı duymayı temsil ediyordu, yaşam tarzıydı.
Üzerini başka bir dövmeyle kapatmaktansa, tamamen sildirmeyi tercih ederim.
DÖVMELERİNİZİ SİLDİRMEYİ HİÇ DÜŞÜNDÜNÜZ MÜ?
Ama dövmeli insanların büyük kısmı onları çıkarttırmak istemiyor.
HAYIR: YÜZDE 78
Ve çalışmalar, dövme yaptırmanın kişisel imaj algısını yükselttiği yönünde.
İnsanlar öz güvenlerinde belirli oranda bir gelişme olduğunu
ve dövmelerinin bedenleri konusunda daha iyi hissettirdiğini bildirdiler.
DÖVME VE KİŞİ
Bunu da kendi kendine yaratım eylemi olarak tanımladılar.
Aslında dövme yaptırmanın acıyla yüzleşmekte istekli olmanın
birincil adımı olduğunu söyleyebiiliriz.
O imajı taşımak için bir taahhütte bulunuyorsunuz.
Sihirli dövmenin bir parçası da budur.
Vücudum üzerinde bir eylemim oluyor. Onu sahiplenmemi sağlıyor.
Birkaç mesaj taşımak gibi.
Kendinizle ilgili yüksek sesle söylemediğiniz
bir bilgiyi paylaşmak.
Herkes olabileceği en fazla dışa vurumcu insan olmak istiyor
ve dövmeler de bunun en büyük simgelerinden biri.
Dövmeleri seviyorum. Bence harika
ve insan hayatının müthiş birer simgesi.