Κάθε μέρα σε όλον τον κόσμο,
η ίδια ερώτηση απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπους:
Να βάζει κανείς ή να μη βάζει θαυμαστικό;
Τα θαυμαστικά είναι φιλικά.
Αλλά μπορούν επίσης να είναι υπερβολικά φιλικά.
Δείχνουν ότι έχεις ενθουσιασμό,
μα μπορεί να το κάνουν κιόλας να φανεί σαν να φωνάζεις.
Στα εργασιακά email, χαλαρώνουν τη διάθεση,
μα μπορεί επίσης να φανείς λιγότερο σοβαρός.
Κι αν δεν χρησιμοποιείς θαυμαστικά,
μερικές φορές ρισκάρεις να φαίνεσαι σκληρός.
Έγραψες "Η Μάιρα γέννησε", μα δεν χρησιμοποίησες θαυμαστικό.
Κάποτε παράτησαν την Ελέιν εξαιτίας του.
Εγώ θα έβαζα θαυμαστικό στο τέλος όλων αυτών των προτάσεων!
Σε αυτή κι εκείνη!
Μπορείς να βάλεις ένα σε αυτή: Φεύγω!
Ο τρόπος που γίνονται αντιληπτά σε επαγγελματικό σκηνικό
ποικίλλει ευρέως ανάλογα με το φύλο.
ΣΤΑΛΜΕΝΟ ΑΠΟ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ
Όταν στάλθηκε από γυναίκα συνάδελφο,
σχεδόν οι μισοί άνδρες, που απάντησαν, βρήκαν
τη χρήση των θαυμαστικών στο email πολύ επαγγελματική.
Αλλά όταν αυτό το ίδιο email στάλθηκε από άνδρα,
αυτός ο αριθμός έπεσε σημαντικά.
Οι άνθρωποι επικοινωνούν και καινοτομούν.
Στείλαμε άνθρωπο στο φεγγάρι.
Μα έχουμε μόνο τρεις τρόπους για να κλείσουμε μια πρόταση.
Τα θαυμαστικά είναι παντού στην ποπ κουλτούρα.
Aκόμη κι αν δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο τι σημαίνουν.
Γιατί το θαυμαστικό μπερδεύει τόσο;
Υπάρχει κάτι καλύτερο;
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
-Είναι πουλί! -Είναι αεροπλάνο!
-Μην το κάνεις για μένα, για τη φυλλάδα. -Στρίβε, εγωίσταρε!
Πού είναι ο κόσμος;
Είμαι ο κορυφαίος!
Αυτό είναι το Jeopardy!
Κρατήστε την Αμερική σπουδαία, θαυμαστικό!
Και στέλνουν μηνύματα ο ένας στον άλλον.
Δεν χρειάζεται να ξέρουν ορθογραφία ή γραμματική.
Μόνο εσύ μπορείς να αποτρέψεις φωτιές στα δάση!
Είναι θαυμαστικό!
Είναι μια γραμμή με μια τελεία από κάτω.
!
Ποιος καλύτερος να βοηθήσει να καταλάβουμε πώς να χρησιμοποιούμε το θαυμαστικό
από τους αρχιερείς της στίξης:
Τους επιμελητές κειμένων.
Και τι καλύτερος τρόπος
να έχεις τη γυμνή αλήθεια
από την ώρα του απεριτίφ των επιμελητών κειμένων.
Η ομάδα σου κέρδισε το παιχνίδι. Φανταστικά!
"Έλεος!"
Να πάρει η ευχή!
Ή είμαι έγκυος! Ή χώρισα!
Δεν είμαι τίποτα από αυτά. Εντυπωσιακό.
Παίρνεις ένα θαυμαστικό στην καριέρα σου. Χρησιμοποίησέ το, σοφά.
Στη σχολή μού είπαν να τα χρησιμοποιώ ελάχιστα.
Και δεν άκουσα...
επειδή τα βρίσκω φοβερά.
Αν χρησιμοποιείς πολλά θαυμαστικά,
σε περνούν για υπερενθουσιώδη 14χρονο.
Στην επαγγελματική αλληλογραφία, δεν θα το χρησιμοποιούσα πάνω από 2 φορές.
Προσωπικά, χρησιμοποιώ θαυμαστικό... συνέχεια.
Όταν είναι κάτι... ανήκουστο
και χρειάζομαι βοήθεια.
Αλλά η απορία τού, πώς να χρησιμοποιείς το θαυμαστικό, παλιά ήταν απλή.
Βάζεις θαυμαστικά...
ΑΛΙΜΟΝΟ! ΕΠΟΧΕΣ! ΤΡΟΠΟΙ!
μετά από επιφωνήματα.
Σε λέξεις όπως "δες!", "άκου!", "κοίτα!"
που θέλουν να τραβήξουν την προσοχή του αναγνώστη.
Ο Ιταλός ποιητής Ιάκοπο Αλπολέιο ντα Ουρμπισάλια...
ΙΑΚΟΠΟ ΑΛΠΟΛΕΪΟ ΝΤΑ ΟΥΡΜΠΙΣΑΛΙΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΗΣ, ΠΟΙΗΤΗΣ
ισχυρίστηκε ότι το εφηύρε.
Στην Αναγέννηση, υπήρχε αυτή η ιδέα ότι ο πολιτισμός...
ΕΡΙΚ ΓΟΥΙΣΚΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ, ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΑΓΓΛΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
είχε παρακμάσει
και χρειαζόταν να επιστρέψει στο παρελθόν ώστε να βρει πιο γερές βάσεις
για τις τέχνες, τον πολιτισμό και την κοινωνία.
Και στράφηκαν στην αρχαιότητα, την αρχαία Αθήνα και τη Ρώμη
και σε ρήτορες, όπως ο Κικέρωνας.
ΜΑΡΚΟΣ ΤΥΛΛΙΟΣ ΚΙΚΕΡΩΝ ΡΩΜΑΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ, ΡΗΤΟΡΑΣ
Ο ντα Ουρμπισάλια αποφάσισε να σημειώσει τα θαυμαστικά του
για να δείξει τον πιο ζωντανό τρόπο που πρέπει να διαβάζονται δυνατά.
Αποκάλεσε τη δημιουργία του "το θαυμαστικό σημείο"
ή το "επιφωνηματικό σημείο".
"Άρχισα να σημειώνω την κατάληξη τέτοιων προτάσεων,
με ένα απλό σημείο και κόμμα, τοποθετημένο κατά μήκος, από πάνω του".
Το νέο σημείο καθιερώθηκε και χρησιμοποιήθηκε έτσι για αιώνες.
Μέχρι τη δεκαετία του 1700,
οι Ισπανοί το είχαν σταθεροποιήσει, γυρίζοντάς το ανάποδα,
και βάζοντάς το μπροστά.
Οι ιεραπόστολοι κι οι Ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις
εξάπλωσαν τη χρήση του ανά τον κόσμο και σε δεκάδες γλώσσες.
Αλλά η χρήση των θαυμαστικών
σε γραφές παραδοσιακές, που δεν τα είχαν, προκαλούσε σύγχυση.
Όταν ένα από τα σπουδαία αριστουργήματα των Αρχαίων Αγγλικών, το Μπέογουλφ,
ανακαλύφθηκε και πάλι, στις αρχές του 19ου αιώνα,
πολλοί κειμενογράφοι συζητούσαν για το αν θα εφαρμόσουν θαυμαστικό
στην πρώτη λέξη του ποιήματος.
Χουάτ. Τι;
"Χουάτ!" που σημαίνει "άκου",
ή στη ραπ μουσική, είναι σαν το "γιο" ή το "γεια χαραντάν"
Και το Μπέογουλφ είναι διαφορετική ιστορία ανάλογα με το τι σημεία στίξης τής βάζεις.
"Άκου! Έχουμε ακούσει για τη δόξα των Σπίαρ-Ντέινς,
των βασιλιάδων φυλών, σε ημέρες του παρελθόντος, πώς οι ευγενείς
έκαναν γενναίες πράξεις!"
Αν αυτό το θαυμαστικό είναι εκεί,
ο αφηγητής ζωηρεύει αρκετά με αυτό το παρελθόν.
Κανένα άλλο σημείο στίξης δεν έχει την ίδια δύναμη με το θαυμαστικό
για να δείξει ένα συναίσθημα.
Με την άφιξη του 18ου αιώνα,
ο κόσμος άρχισε να το χρησιμοποιεί, όχι μόνο για τη γραμματική,
αλλά και για την τονικότητα.
"Φίλε μου! Αυτή η συμπεριφορά με εξιτάρει!"
Σπουδαίοι Αμερικανοί συγγραφείς, όπως ο Χέρμαν Μέλβιλ,
υιοθέτησαν το θαυμαστικό για να εκφράσουν πάθος.
Το κλασικό του έργο, ο Μόμπι Ντικ, είχε 1.683 (θαυμαστικά).
"Μπορώ να δω αυτό το νούμερο τώρα...
πενιχρώς καθαρό, αξιολύπητα έντιμο,
αθεράπευτα έρημο!"
Αλλά τότε, μετά το 1920, το θαυμαστικό δεν άρεσε πλέον.
Οι συγγραφείς άρχιζαν να συσχετίζουν το θαυμαστικό...
ΤΖ. ΝΑΝΜΠΕΡΓΚ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΣ
από τη μία με τα πρωτοσέλιδα εντυπωσιασμού του κίτρινου Τύπου,
και από την άλλη, με συναισθηματικά μυθιστορήματα γυναικών.
Όπως της κυρίας Σάουθγουορθ.
Όπως και να 'χει, το θαυμαστικό είναι θηλυπρεπές.
Είναι απαξιωτικό.
Κι ένας συγγραφέας με μεγάλη επιρροή, εκείνη την εποχή,
ήταν κι ένας από τους πιο ανδροπρεπείς, ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ.
Ο Γέρος και η Θάλασσα είχε ένα (θαυμαστικό).
"ΤΩΡΑ!"
Ο σύγχρονος του Χέμινγουεϊ, Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ,
φαινόταν να είχε υποκύψει στην πίεση.
Στα απομνημονεύματα της σχέσης τους,
η Σίλα Γκράαμ ισχυρίστηκε ότι ο Φιτζέραλντ κάποτε της είπε
"Κόψε όλα αυτά τα θαυμαστικά.
Το θαυμαστικό είναι σαν να γελάς με δικό σου αστείο".
Είναι μια στάση που διατηρείται μεταξύ των συγγραφέων ακόμη και σήμερα.
Νομίζω ότι το θαυμαστικό είναι λίγο άχρηστο.
Προσθέτει μη αναγκαία αναμονή στο τέλος μιας πρότασης.
ΤΖΕΪΣΟΝ ΠΑΡΑΜ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ, WIRED
Οπότε, έμεινα μακριά από αυτά
στο προσωπικό και το επαγγελματικό μου γράψιμο. Οι συγγραφείς μπορεί να αποφεύγουν το θαυμαστικό,
αλλά δεν το έκαναν όλοι.
Η διαφήμιση πήρε το θαυμαστικό και πορεύτηκε με αυτό,
για να τραβήξει την προσοχή σας και να σας πουλήσει προϊόντα.
Από τη δεκαετία του '30 σε αυτήν του '40 και του '50...
ο αριθμός των έντυπων διαφημίσεων με θαυμαστικά διπλασιάστηκε.
Κι ενώ η διαφήμιση είχε αυτήν την ερωτική σχέση με το θαυμαστικό,
γεννήθηκε επινόηση σημείου στίξης, από τις πιο πετυχημένες:
το ερωτηματικοθαυμαστικό.
Δεν είχε υπάρξει ποτέ σύμβολο
που να χρησιμοποίησε
και τα δύο, ως ένα σύμβολο.
ΠΕΝΙ ΣΠΕΚΤΕΡ ΣΥΖΥΓΟΣ ΕΦΕΥΡΕΤΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΟΘΑΥΜΑΣΤΙΚΟΥ
Ήταν πάντα δύο ή τρία τυπογραφικά στοιχεία,
κάτι που είναι αρκετά άχαρο.
Η Πένι και ο μακαρίτης σύζυγός της, Μάρτιν Σπέκτερ,
είχαν μια πετυχημένη διαφημιστική εταιρεία την εποχή των Mad Men.
Γνωριστήκαμε Σεπτέμβρη, παντρευτήκαμε Δεκέμβρη.
Συνήθιζα να πηγαίνω για χορό και ποτό,
κι αυτός δεν έπινε και δεν χόρευε.
Οπότε, έπρεπε να βρω άλλα ενδιαφέροντα.
Ένα από αυτά
ήταν η απασχόληση σε μικρό τυπογραφικό περιοδικό, το Type Talks.
Μια νύχτα ήμασταν σε δείπνο και του έλειπαν τέσσερις σελίδες.
Και ξαφνικά, σκέφτηκε το ερωτηματικοθαυμαστικό.
Έτσι, κάλεσε το καλλιτεχνικό στούντιο που χρησιμοποιούσαμε,
και είπε "Είναι κανείς εκεί που ξέρει να σχεδιάζει;"
Και πήγαμε.
Ήμασταν εκεί μέχρι περίπου τις 3:00 το πρωί.
Και επινόησε μερικές εκδοχές του ερωτηματικοθαυμαστικού.
Το όνομα συνδύαζε το ερωτηματικό
και το θαυμαστικό,
του οποίου η αγγλική εκδοχή λέγεται ότι προέκυψε από τα κόμιξ.
Το ερωτηματικοθαυμαστικό του Μάρτιν Σπέκτερ ξεκίνησε ελπιδοφόρα.
Συμπεριλήφθηκε στη δημοφιλή γραμματοσειρά Americana
και ως επιλογή σε πολλές γραφομηχανές.
Ήταν ακόμη κι ο τίτλος ενός ιταλικού ερωτικού θρίλερ του 1969.
Θέλεις να του κάνεις έρωτα;
Τι είναι αυτή η ατέλειωτη ανάκριση;
Η επανασχεδίαση του θαυμαστικού έμοιαζε να έχει τη λύση.
"ΑΣ ΜΑΔΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΠΟΥΛΕΡΙΚΟ"
Ο Γάλλος συγγραφέας Ερβέ Μπαζέν παρουσίασε το διπλό θαυμαστικό,
ως επίδειξη καλής θέλησης ή καλωσορίσματος.
Tο σημείο σιγουριάς,
αν θες να πεις κάτι με ακλόνητη βεβαιότητα,
και το σημείο βεβαιότητας, για να δώσεις στην πρότασή σου μια νότα αυθεντίας.
Αλλά κανένα από αυτά, ούτε το ερωτηματικοθαυμαστικό, δεν έπιασε,
γιατί εμφανίστηκαν αργά.
Είχε ήδη κυριαρχήσει μια διαφορετική μόδα σχεδίασης.
Οι διάσημες διαφημίσεις Ντόιλ Ντέιν της Volkswagen
που έκαναν δημοφιλές τον σκαραβαίο, στις αρχές δεκαετίας του '60,
πήγαν στην απολύτως αντίθετη κατεύθυνση.
Η VW μας έφερε την απλότητα της Helvetica και της τελείας,
σε πλήρη αντίθεση, με ανταγωνιστές όπως η Chevrolet.
Στις έντυπες διαφημίσεις, η χρήση τους μειώθηκε...
αλλά σε τηλεοπτικές σειρές, βασισμένες σε κόμιξ, έγιναν σύμβολα.
Βλέπεις το πρώτο Μπάτμαν στην τηλεόραση,
όπου λένε "Γουάμ" και ανεβαίνουν προς τα πάνω μπαλονάκια.
Οπότε, μπορούμε να τα εκτιμήσουμε, πάντα με την κατανόηση
του ότι δεν τα παίρνουμε και πολύ στα σοβαρά.
Κι αυτό επιτρέπει στον κόσμο να το χρησιμοποιήσει.
Aλλά πάντα με μια αίσθηση του "Δεν το εννοώ πραγματικά αυτό".
Τα θαυμαστικά εμφανίστηκαν στην ποπ αρτ του Ρόι Λίχτενσταϊν,
σε τίτλους δημοφιλών μιούζικαλ, και για πρώτη φορά, σε σλόγκαν καμπανιών.
Mέχρι που τελικά εξαπλώθηκαν παντού με τη σάτιρα.
ΜΙΑ ΑΠΙΘΑΝΗ... ΑΠΙΘΑΝΗ ΠΤΗΣΗ!
Η ποπ κουλτούρα εκείνη την εποχή έγινε
σαν εμμονή της αμερικανικής κουλτούρας,
μα πάντα με τη μία ή την άλλη μορφή αποστασιοποίησης.
Είναι ειρωνικό. Είναι εξεζητημένο.
Κι αυτή η μετατόπιση κουλτούρας συνέπεσε με μια άλλη:
Tην πρόοδο των γυναικών στους χώρους εργασίας.
Σε μια θέση εξουσίας, η γυναίκα έχει δύο απαιτήσεις να εκπληρώσει.
ΝΤΕΜΠΟΡΑ ΤΑΝΕΝ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΣ
Αν δικαιώσει τις προσδοκίες να είναι μια καλή γυναίκα,
θα είναι αρεστή, αλλά θα υποτιμηθεί.
Αν εκπληρώσει τις απαιτήσεις ως ηγέτιδα ή διευθύντρια, θα έχει τον σεβασμό...
ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΗΓΕΣΙΑ ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
ΔΕΝ ΤΗΝ ΑΝΤΕΧΩ!
αλλά πιθανώς θα αποκαλεστεί με τη λέξη που αρχίζει από "σ".
Οι τελείες ήταν απότομες και μπορούσαν να φανούν αυστηρές.
Τα θαυμαστικά έγιναν κωδικός του ωραίου.
Σε ρωτάω, για παράδειγμα, "Θες να βγούμε απόψε;"
και λες "Ναι".
Δεν νομίζω ότι στ' αλήθεια θες.
Ναι!
Πρέπει να έχεις ενθουσιασμό για να το εννοείς πραγματικά στο γράψιμο.
Αν δεν έχεις θαυμαστικό είναι σαν να μην το εννοείς.
Και για πολλές γυναίκες, στην πραγματικότητα, χρειάζεσαι πολλά.
Σε μια μελέτη του 2006, η μόνη μελέτη που έχει γίνει πάνω σ' αυτό...
σχεδόν τα τρία τέταρτα των θαυμαστικών στη διαδικτυακή επικοινωνία
χρησιμοποιήθηκαν από γυναίκες.
Αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι το θαυμαστικό
δεν σταμάτησε να δείχνει το πάθος ή και την ειρωνεία
ή την ένταση, εντολές, τη δράση, την προειδοποίηση, την έκπληξη,
και φυσικά, τα επιφωνήματα, όπως τα τουίτ του Ντόναλντ Τραμπ.
Κατά τη διάρκεια της μέρας, αν είμαι στο γραφείο,
έχω ανθρώπους που καλώ να τουιτάρουν.
-Λέτε "Θαυμαστικό!" -Ναι.
Το θαυμαστικό δεν έχει εξελιχθεί τόσο πολύ με τον χρόνο...
όσο η πολύπλευρη σημασία του.
ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΑ ΕΚΠΛΗΞΗ
Υπάρχουν τόσες πολλές σημασίες που έχουμε δώσει σε αυτό, ε;
Κι έτσι μπορεί να είναι οτιδήποτε,
και με αυτήν την έννοια, έχει γίνει αυτονόητο.
Το να γράφουμε ο ένας στον άλλον συνεχώς μέσα από email, μηνύματα και social media,
έχει αλλάξει το πώς επικοινωνούμε.
Και με πολλούς τρόπους, το θαυμαστικό
είναι στο απόγειό του
στο διαδίκτυο.
"Ρεπορτάζ: Ο Κάνιε Γουέστ "αναγκάστηκε" να συζήσει με την Κρις Τζένερ
με παρότρυνση της Κιμ Καρντάσιαν!!"
Είναι τόσο γελοίο.
Θα δεις κάτι σαν τους τίτλους του Bossip ή του Media Takeout,
που είναι εντελώς τραβηγμένοι,
και που υιοθετούν αυτού του είδους την ιντερνετική γλώσσα και ομιλία,
με έναν πολύ μοναδικό και ενδιαφέροντα τρόπο.
Μα διαδικτυακά, έχει πλάκα. Ας διασκεδάσουμε απλώς.
Στο Twitter, θα βάλω πέντε θαυμαστικά σε ένα τουίτ,
απλώς επειδή είναι σαν να 'ναι κάπως χαζό.
Αυτό είναι σε έναν βαθμό το νόημα. Προσπαθείς να παίξεις με το συναίσθημα.
Μα διαδικτυακά και στο τηλέφωνό μας, έχουμε πια πολλούς τρόπους
να εκφράσουμε τη διάθεση μας.
Οι φατσούλες emoticon και emoji, τα μιμίδια, τα gif.
Όλοι αυτοί οι τρόποι τού να πεις
"Μην παίρνεις ό,τι μόλις είπα κυριολεκτικά και μη νομίσεις πως είναι αρνητικό".
Μεγάλο μέρος αυτού δείχνει απλώς καλή διάθεση.
Μα τώρα υπάρχει τόσο μεγάλη συζήτηση, που γίνεται διαδικτυακά,
που ειδικά οι μεγαλύτεροι ανησυχούν κι αυτό ίσχυε πάντα.
Νιώθουν σαν να βλέπουν πινακίδες αυτοκινήτου.
Το "LOL", για παράδειγμα, ή το "LMAO": έχω σκάσει στα γέλια.
Το IDK για το Δεν Γνωρίζω.
Και πολλοί από εμάς, τους γλωσσολόγους, λέμε ότι πάντα υπήρχε αυτό.
Για παράδειγμα, το FYI και το ASAP.
Αλλά νομίζω πως είναι η ίδια διαδικασία της γλώσσας που αλλάζει και προσαρμόζεται
στις παρούσες ανάγκες.
Η γλώσσα και η γραφή θα έπρεπε να ρέουν,
και να 'ναι εύκαμπτες.
Κι εσύ να τις προσαρμόζεις.
Αλλά, με πολλούς τρόπους, το διαδίκτυο είναι ακόμη πολύ νέο και πρώιμο
και κάπως σαν την Άγρια Δύση. Νομίζω ότι όλα επιτρέπονται.