Sam się nad tym zastanawiałem.
Dlaczego codziennie przejmujemy się wydarzeniami na giełdzie?
Rekordowe akcje na poziomie 70...
Przebijają sufit...
Przy rekordowym POP...
Inwestorzy płyną na fali.
Kiedy kwitnie giełda,
mówi nam się, że kwitnie też gospodarka.
W Ameryce giełda kwitnie od prawie 40 lat.
Spadki na giełdzie to spadki w portfelach
oraz w amerykańskiej gospodarce.
Rynek mówi nam, że będziemy się bogacić.
Giełda ma się wspaniale, na czym korzystają wszyscy...
Giełda zyskała na wartości prawie trzy biliony dolarów
od czasu wyborów.
Ale jeśli weźmiemy pod uwagę ilość produktów i usług zakupionych w USA,
zauważymy, że gospodarka nie rozwija się tak szybko jak dotąd.
Zarobki praktycznie nie drgnęły od dekad,
a średni majątek amerykańskiej rodziny
wciąż nie odbił się od czasu kryzysu w 2008 r.
Więc czego miarą jest giełda papierów wartościowych?
Giełda jest barometrem dobrobytu Ameryki.
Popatrzmy na DOW. Wzrósł o...
NASDAQ w końcu dobił do 5000.
Inwestorzy ślinią się...
Dywidendy!
To nowa gorączka złota...
Gospodarka rozwija się na naszych oczach...
To historyczne chwile...
Skup aukcji...
To zasadniczo psychopatyczna filozofia.
Wyjaśniamy: Giełda
Aby zrozumieć, czego pomiarem jest giełda, warto wyobrazić sobie
małą firmę, jak stoisko z lemoniadą.
- Jill zbija kokosy. - Ale chcę rozwinąć interes.
Chciałam wziąć kredyt, ale bank uznał, że to za duże ryzyko.
Bogaci inwestorzy nie byli chętni.
Jill ma inną opcję.
Może wejść na giełdę, dając ochotnikom
szansę na zainwestowanie w jej firmę.
Istnieje coś, co nazywamy Pierwszą Ofertą Publiczną (POP).
Inwestorzy płacą pewną kwotę, na przykład dolara
i zyskują części firmy Jill.
Jill sprzedaje część akcji.
I rozwijam moje lemoniadowe imperium.
Zgadza się. Jill może za te pieniądze otworzyć nowe stoiska,
co zwiększy jej przychody.
Może zainwestować w nowe produkty.
Może też oddać część pieniędzy inwestorom
w tak zwanych dywidendach.
Nie musi tego robić, ale zwiększy to zainteresowanie
jej firmą i nabędzie więcej potencjalnych inwestorów...
...takich jak Sam, który przegapił dzień POP, ale myśli...
Jill to najbardziej ogarnięta dziewczyna na świecie
i wiem, że pomysł ze stoiskami z lemoniadą
na pewno wypali.
Więc kupuje część udziałów od jednego z oryginalnych inwestorów
za dwa razy tyle, ile zapłaciła.
- Rozważa... - Jak tak dalej pójdzie,
niedługo sprzedam te udziały z zyskiem.
To właśnie Giełda Papierów Wartościowych. Ludzie handlujący
małymi częściami firm
w oparciu o jej oszacowaną przyszłą wartość.
Z tym że w rzeczywistości
ma to miejsce tysiące razy na sekundę dokoła globu.
Podobne giełdy znajdują się w wielu miejscach, ale ta w Nowym Jorku
to ich matka. Istnieje od 1792 r.,
kiedy to 24 brokerów giełdowych odstawiło się
i spotkało pod Drzewem Buttonwood na Wall Street w Nowym Jorku.
Dziś to właśnie tam udziały takich firm jak IBM
czy GE znajdują swoich nabywców. NASDAQ jest ich młodszym bratem.
Powstało w 1971 r. i jest niescentralizowane.
Transakcje odbywają się elektronicznie.
Tam też znajdziemy takie firmy jak Apple czy Facebook.
Więc jeśli chcemy wiedzieć, jak ma się giełda,
warto wiedzieć, jak mają się te dwa kursy.
Tu do gry wchodzą indeksy.
Biorą pod uwagę grupę cen akcji i zamieniają je w jedną liczbę.
S&P 500 śledzi 500 największych firm z obu wymian,
przy czym Dow jest bardziej ekskluzywny. Śledzi tylko 30 firm.
...które uznaje za najważniejsze. W 2015 wyrzuciło AT&T
i zastąpiło je Applem. Dow i S&P
są wielkimi amerykańskimi indeksami, ale inne kraje mają swoje własne
do pomiaru giełdy.
Niemiecki indeks, Dax...
Londyński indeks FTSE 100...
Indeks Nikkei...
Indeks szanghajski...
Dzisiaj handluje się wieloma z największych firm świata.
Ale nie zawsze tak było.
Jeden facet, i zazwyczaj zawsze był to facet, dyktował wszystkie warunki.
Większość dużych korporacji z XIX wieku miała wówczas...
PROFESOR PRAWA FIRM
...jednego akcjonariusza, jak np. Andrew Carnegiego...
ANDREW CARNEGIE STAL
...Vanderbilta...
CORNELIUS VANDERBILT KOLEJE
...Rockefellera.
JOHN D. ROCKEFELLER ROPA NAFTOWA
Wszyscy trzymali ścisłą kontrolę nad swoimi biznesami.
Zaczęło się to zmieniać na początku XX wieku.
Widzimy początki takich firm jak General Motors,
General Electric i RCA.
Firmy odkryły to samo, co odkryła Jill.
Jeśli pozwolisz ludziom kupować udziały, możesz rozwinąć biznes dużo szybciej.
Udziałowcy chcą zarabiać,
więc jeśli dyrektor podejmie złą decyzję,
zaczną sprzedawać swoje udziały, co spowoduje spadek ceny.
Działa to również w drugą stronę. Możliwość przyszłego zarobku
zachęca ludzi do inwestowania w nowe, ryzykowne pomysły.
W taki sposób giełda papierów przyczynia się do dobra.
Motywuje firmy do podejmowania dobrych decyzji,
więc mają więcej pieniędzy dla udziałowców
oraz na rozwój i tworzenie nowych stanowisk pracy, a to dobre dla ogółu.
W połowie XX wieku American Public Corporation
była jedną z najsilniejszych, najbardziej efektywnych
i przydatnych organizacji na świecie.
Odczuwa się wzrost dobrobytu, a Telephone Company
jest jego wdzięcznym uczestnikiem.
W dekadach po drugiej wojnie światowej giełda pomogła stworzyć szczyt
wspólnego amerykańskiego dobrobytu.
Nadchodzi nowa era, tworzymy bardziej demokratyczny system,
zwiększamy przepływ kapitału dla finansowania biznesu.
Korporacja miała być nośnikiem
możliwości inwestycyjnych nie tylko dla bardzo bogatych,
ale dla przeciętnych Amerykanów. Generuje ogromne zwroty dla inwestorów.
Może powinniśmy zainwestować?
Miliony stałych, dobrze płatnych prac.
Produkuje innowacyjne produkty kupowane na całym świecie.
Kierownicy i dyrektorzy uważali siebie za administratorów lub powierników
wielkich publicznych instytucji, które miały służyć
nie tylko akcjonariuszom, ale też obligatariuszom,
dostawcom, pracownikom, całej wspólnocie. Buick wprowadził zmiany dla kowbojów i pieluszek zapachowych.
Główny manager Buick, Ivan Wiles, odwiedza siedzibę firmy.
Firma Du Pont...
Nowoczesna chemia i przemysł łączą siły,
by służyć naszej nowoczesnej Ameryce.
Te publiczne korporacje pomogły w budowie amerykańskiej klasy średniej,
a ludzie, którzy wiedzieli jak,
mogli zarobić fortunę, inwestując na giełdzie.
Jak ten facet.
Pracowałem na kolei...
Muzyka folk to tylko jego hobby, jest głównie inwestorem miliarderem...
Warren Buffett...
Największy tytan Wall Street.
Najsłynniejszy inwestor.
Inwestor Warren Buffet wart jest 84 miliardy.
Buffett jest znany z konkretnego stylu inwestowania.
NOBLISTA Z EKONOMII
Inwestowanie w wartość, ostrożna analiza firm,
sprawdzanie ich wydatności.
Ale jak nie macie na to czasu, oto rada od samego Buffetta.
Kupcie tani fundusz indeksowy S&P 500.
Fundusz indeksowy odkłada trochę pieniędzy
we wszystkich firmach w indeksie.
Jednym słowem łapiesz kurs na giełdę papierów.
Inną opcją jest przekazanie pieniędzy profesjonalnym inwestorom,
którzy, za opłatą, spróbują pokonać giełdę.
Buffet założył się z funduszem hedgingowym o milion dolarów, że przez 10 lat
fundusz indeksowy zarobi więcej.
I wygrał. Wybieranie akcji to trudna gra, ale jest jedna popularna strategia.
Tego faceta, Johna Maynarda Keynesa,
możecie pamiętać dzięki epickim wąsom.
To on wymyślił tę metodę. Keynes był noblistą
i jednym z najbardziej wpływowych ekonomistów XX wieku, i zauważył,
że gazety stosują pewien zabieg. Cała strona w gazecie
była poświęcona zdjęciom ładnych twarzy, i miałeś wybrać
sześć najładniejszych, zaznaczyć je w kolejności
i wysłać do nich pocztą.
Gazeta ustawiała wszystkie twarze w zależności od ilości głosów
i zwycięzcą była osoba wybrana przez największą liczbę osób.
Pomyślmy o tym konkursie. Czy naprawdę mam wybrać tę, która jest dla mnie
najładniejszą twarzą? Nie, powinienem wybrać tak,
jak myślą inni.
Mniej więcej tak działa giełda.
To nie prawdziwa wartość firm dyktuje ceny ich akcji, tylko najpopularniejsza historia o tych firmach, w którą wierzą ludzie.
Czasem historie są poparte faktami.
Akcje Chipotle spadły o ponad jedną trzecią.
Nadeszło to zaraz po kilku epidemiach,
wliczając E. coli, Salmonellę i Norovirusa.
Skandal z emisją wstrząsa Volkswagenem i pogrąża ich akcje.
Ale czasem te historie to tylko plotki.
Firmy internetowe są najgorętszymi i najlepiej opłacalnymi inwestycjami
całego pokolenia.
Podbiły swoją wartość w kosmos. Lycos,
Excite, Yahoo...
Te internetowe akcje kontynuują swój wzrost.
Myślenie w latach 90-tych było takie, że firmy internetowe
będą dominować.
I że nie powinny próbować zarobić.
To dobra historia, częściowo prawdziwa.
Mamy firmy jak Amazon, Google.
Problem w tym, że nikt nie miał jak ustalić,
jak wysoko powinien sięgać rynek.
Czy to wzrost bez końca?
Czy gospodarka zmieniła się na zawsze?
Wiesz, że coś jest nie tak, gdy wszyscy
o tym mówią. To bańka, jak efekt kuli śnieżnej,
pnie się wyżej i wyżej. Nie może tak być bez końca. Dot Com Honeymoon zamyka się w wielu miejscach na świecie.
Wiele ich filii okazało się niewypałami.
300 000 technicznych stanowisk zniknęło. To absolutnie szokujące.
To bezprecedensowy spadek na amerykańskiej giełdzie.
Ludzie nie dowierzali.
Kiedy pęka bańka na giełdzie,
nie tracą jedynie inwestorzy, ale cała gospodarka.
Miliony ludzi traci prace, upadają firmy
i obniżane są emerytury.
Lecz nawet podczas dobrej koniunktury i gdy zarabiają inwestorzy,
może to być niekorzystne.
Czeka nas największy kryzys energetyczny
od czasu II Wojny.
Kierowcy zaczęli ustawiać się w kolejce przed świtem w nadziei,
że wystarczy benzyny.
Czy złości się pani na podwyżki cen?
Jestem absolutnie przybita tym, co się dzieje.
Dominowało wrażenie, że coś złego stało się
z amerykańską gospodarką.
W końcu znaleziono winowajcę w postaci państwowych korporacji,
którymi źle zarządzano.
A oto ten, który wskazał winnych, Milton Friedman.
Ekonomista cieszący się taką sławą, że gościł w programach telewizyjnych,
gdzie tłumaczył swój światopogląd.
Czy miał pan kiedykolwiek chwilę zwątpienia w kapitalizm?
W to, że nie można zbudować kraju na chciwości?
A czy istnieje społeczeństwo, które nie operuje na chciwości?
Pamiętacie to koło? Friedman nie był jego fanem.
Uważał, że powinno mieć jedną szprychę - udziałowców.
W 1970 r. opublikował bestsellerowy komentarz prasowy.
W swoim słynnym artykule, który pojawił się w New York Times,
napisał, że korporacje należą do udziałowców,
więc jedynym zobowiązaniem firmy jest generowanie zysków.
Postać Gordona Gekko z filmu Wall Street
jest uosobieniem filozofii Friedmana.
Ta firma należy do was. Tak, do was, udziałowców.
A okradają was ci biurokraci.
Chciwość jest pożyteczna.
Korporacje posłuchały jego rad.
Uzależnili pensje dyrektorów od cen akcji.
Jeśli 80% wynagrodzenia dyrektora generalnego
zależy od ceny akcji w przyszłym roku,
zrobi, co w jego mocy, by podnieść ich cenę.
Nawet jeśli wpłynie to negatywnie na pracowników, konsumenta, społeczeństwo,
środowisko czy nawet
dalsze działanie korporacji.
Dyrektorzy inwestują więcej pieniędzy w to, co podniesie ceny akcji
na krótką metę, jak obcinanie wydatków czy kupowanie własnych udziałów
w celu zmniejszenia podaży i sztucznego podbicia cen.
Od 2007 do 2016 r. właśnie w ten sposób największe firmy
wydały ponad połowę swojego budżetu.
Kolejne 39% wydano na dywidendy dla akcjonariuszy,
co nie zostawiło dużo na podwyżki, rozrost firmy
lub rozwój produktów, rzeczy korzystnych
dla gospodarki.
Powiedzmy, że mam długotrwały plan, żeby za 100 lat
moja firma wciąż istniała, może robiąc coś innego,
ale nadal chcę być jej częścią. Więc moje decyzje
przy inwestowaniu i zatrudnianiu ludzi będą inne od tych, które podjąłbym,
gdybym chciał zarobić w ciągu 24 miesięcy.
W 2012 r. firma papiernicza Wasau
chciała zacząć produkować w swoich fabrykach papier toaletowy
zamiast tego do druku i pisania.
Ale wtedy fundusz hedgingowy wykupił kilka udziałów i zmusił firmę
do cięć kosztów.
Uważali, że nie musimy wprowadzać zmian.
Chcieli, żebyśmy zwiększyli dywidendy.
Jako zarząd nie zgodziliśmy się.
BYŁY MECHANIK
Chcieliśmy obniżenia pensji,
żeby tylko firma działała.
Wausau Paper zamierza zamknąć Brokaw Mill do 31 marca...
...pozbawiając około 450 ludzi bez pracy.
Wiadomości są tragiczne nie tylko dla osób, które stracą pracę,
ale też dla społeczności Brokaw, gdzie firma powstała.
Siódmego grudnia. Nigdy tego nie zapomnę. To data ataku na Pearl Harbor,
ale tego dnia pochowałem ojca
i wtedy straciłem pracę.
Następnego dnia przyszedłem do pracy i był tam istny cyrk.
Ludzie płakali.
Po co to wszystko?
To był szok.
Martwi mnie to, że skupiamy się dziś na krótkoterminowych zyskach
dla akcjonariuszy
zamiast na długoterminowej odpowiedzialności interesariuszy.
To trend, który działa od jakiegoś czasu i stał się
wszechobecny.
Ogranicza szanse na to, że korporacje zainwestują
w projekty, które prowadzą do długoterminowego rozwoju
i wzrostu gospodarczego.
Zwalnianie pracowników, zamykanie fabryk czy utrzymywanie niskich płac
to praktyki niekorzystne dla gospodarki,
ale mogą być bardzo korzystne dla krótkotrwałych zysków firmy.
A tym właśnie interesuje się giełda papierów.
Giełda papierów zaliczyła imponujący start...
Kolejny rekord dzisiaj...
Rekordowy dzień na Wall Street...
Amerykańska gospodarka brnie do przodu, tak jak byki z Wall Street.
To był ważny dzień...
S&P 500 pobiło nowy rekord.
Czeki dyrektorów rosną wraz z cenami akcji.
W 1973 r. przeciętny dyrektor zarabiał 22 razy więcej
niż przeciętny pracownik. W 2016 r. już 271 razy więcej.
I gdy giełda rosła, coraz mniej Amerykanów na tym korzystało.
Grupa Amerykanów inwestujących na giełdzie jest najniższa
od 20 lat, odkąd odpadła z niej klasa średnia.
Więc nie zaskakuje, że nierówności społeczne zwiększyły się
wraz z wzrostem cen akcji. Ale nie musi tak być.
Giełda daje ludziom szansę decydować,
które firmy zasługują na sukces, które pomysły są warte ryzyka.
Ludzie potrzebują takiego zajęcia.
Wszystkie kraje odnoszące sukcesy mają giełdę,
a kraje, które chciały ją zamknąć,
zmieniły zdanie i wróciły do niej.
Akcjonariusze mają wpływ na to, jak firmy się zachowują,
czyje korzyści biorą pod uwagę.
Większość z nas myśli o naszej dalekiej przyszłości.
Troszczymy się o naszych sąsiadów, nasze dzieci i wnuki.
Mamy wartości i moralność i chcemy, by nasze firmy zarabiały,
robiąc rzeczy dobre dla świata,
a nie krzywdząc ludzi i szkodząc mu.
Tego chce większość akcjonariuszy.