Müziğin unutulmaz anlarını bilirsiniz.
The Beatles'ın ABD'de Britanyalı İstilası'nı başlatması.
Jimi Hendrix'in Amerikan marşını çalması.
Madonna'nın çıktığı ilk VMA.
Bunu bilmiyor olabilirsiniz.
Seo Taiji & Boys'un Güney Kore'deki bir müzik yarışmasında sahne alması.
Ama bu anın yarattığı şeyi biliyorsunuz.
Dünya çapında bir sektör ve adı...
-K-Pop. -K-Pop.
K-Pop.
NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Kore'nin Asya'yı kasıp kavuran pop kültürü burada da tutuluyor.
...beş milyar dolarlık sektör patladı.
BİR VOX YAPIMI
Los Angeles'a geldiklerinde, Beatles buradaymış gibiydi.
İşte size bir soru.
Güney Kore nasıl küresel olarak başarılı bir müzik sektörü yarattı?
PARİS, FRANSA
Bu soruya cevap vermek için
o unutulmaz ana dönmemiz gerekiyor.
Seo Taiji'nin suratından
jüriden iyi tepki almayacakları okunuyor.
Açıkçası yeterince melodi
olduğunu düşünmüyorum.
K-POP UZMANI
Programı izleyen herkes
sahnedeki performansla şok oldu.
Neden bu kadar şoke edici olduğunu anlamak için
on yıl önceki hitlerden birini dinleyin.
Oh, oh Kore! Oh, ülkemiz
Oh, oh seni hep seveceğim!
Bu, 80'lerden bir pop şarkısıyla bezenmiş bir millî marştı.
Şarkının adı
"Ah! Kore"ydi.
Şarkıyı sürekli radyo
ve televizyonda çalarken duyuyordum.
Şarkıyı sürekli duymasının nedeni onun sağlıklı olmasıydı.
Hükûmet tarafından yetkilendirilip tanıtılmıştı.
Pop kültürünün kontrol edilmesi Güney Kore'nin diktatörü Park Chung Hee
tarafından başlatılıp 1979'daki suikasttan sonra da sürdü.
Bu süreçte hükûmet çok popüler müzik programları
yayınlayan kanalları kontrol ediyordu.
Pop müziği ancak
"Ah! Kore" gibi vatanperver...
...veya "You're Too Far To Get Close To" gibi aşk şarkısı olursa yayınlanıyordu.
PRIMARY ALBÜM YAPIMCISI
O zamanlar sadece üç yayın kanalımız vardı.
Yani yeni bir kültür bulmak zordu.
Seo Taiji & Boys'un 1992'nin baharındaki ilk performansı
Güney Kore'de kültürel gelişimin mümkün olduğunu gösteren
büyük andı.
Seo Taiji & Boys sadece kültür sektöründe değil,
Kore'deki tüm ortamın değişiminin
kültürel sembolü olabilir.
Seo Taiji & Boys bol pantolon giyip,
rap yapıp farklı dans ediyordu.
İzleyiciler Koreli bir grubun bunu yaptığını görmemişlerdi.
SUN KYU YANG DEF DANCE SKOOL'UN SAHİBİ
Ben gençken insanlar dansa karşı olumsuz bir bakış açısı vardı.
Yetişkinler buna olumlu şekilde bakmazdı.
Aslında gazeteler onları Kore'nin
New Kids On The Block'ı diye tarif ediyordu.
Bir şey giydiklerinde, bu moda akımı hâline geliyordu.
Sanırım Amerikan hip-hop modasını Kore'ye tanıttılar.
EPIK HIGH HIP-HOP GRUBU
Onlar sayesinde Kore'deki popüler kültürün normları genişledi.
1995 klasikleri Come Back Home filmi kaçan gençleri anlatıyordu.
SEO TAIJI & BOYS'UN GELECEĞİ "COME BACK HOME"
Topluma karşı olan öfkem Öylesine artıyor ki
Sonunda iğrenmeye dönüştü Gerçekler dilin ucunda kayboluyor
Bu şarkı sansürden sıyrılmıştı
ama aynı albümdeki "Regret Of The Times" adlı şarkı
yaşlı nesle direkt olarak
hakaret ettiği için yasaklanmıştı.
Bu Seo Taiji & Boys'u
Güney Kore'nin en popüleri olma yolunda durdurmadı.
Zirvedeyken bırakmak
istiyorlardı ve şöhretin zirvesindeyken bıraktılar
ve imajın gücünü anlayarak, veda etmek için bir klip yayınladılar.
Üzgünüz çünkü bizi terk ettiler.
Bundan 40 yıl önce,
Güney Kore çok yoksul bir ülkeydi
ama ekonomisini stratejik olarak geliştirdi
ve 1996'da Seo Taiji & Boys emekli olduğunda,
dünyadaki en zengin 11. ülkeydi.
Sonradan iş adamı olan sahne sanatçısı Lee Soo Man
müziği sıradaki büyük ihracat olarak gördü.
Kore yapımı vurgulanmalı
ve müziği kültürel bir ürün olarak pazarlamalıyız.
Lee Soo Man'ın ilk başarılı ürünü H.O.T.'ydi.
Oh, Candy.
Bunu okulda söylemiştim.
Eldivenler en önemli kısımdı.
Evet, kayak eldivenleri modaydı.
Seo Taiji & Boys'a ve H.O.T.'ye bakarsanız,
ciddi benzerlikler görürsünüz.
Hip Hop'la dans müziğini
birleştirip kayak giysileri giydiler.
H.O.T'yi seviyoruz ama kliplerinin
kafamızı karıştırdığını da anlamalısınız.
İnsanlar o eldivenleri sokaklarda giyiyordu.
Çocukken benim için şoke ediciydi.
Bir kere kayak giysileri giymişlerdi ve anında
herkes onlarla aynı kayak giysilerini giymeye başlamıştı.
Ve bir de koreografi dansı vardı.
Ve bir dans vardı...
Evet, şu... Şey...
Adı Mangchichum'du ve Hammer dansına benziyordu.
Çocuksanız ve koreografiden hoşlanmıyorsanız
çocuk değilsinizdir.
Şarkı çok başarılıydı
ve bunun yaptığını yapmayı deneyen 200 şarkı vardı.
Lee Soo Man kesinlikle bir şey keşfetmişti
ve bir yıl sonra Asya'yı feci bir mali kriz
vurduğunda,
Güney Kore hükûmeti Lee Soo Man'la hemfikir olmuştu.
Kültür, ülkenin sıradaki en büyük ihracatı olabilirdi.
Sanata destek olmayı sağlayan bir yasa çıkartıp
ülke bütçesinin en az yüzde birini buna adamaya yemin ettiler.
Bundan yararlanmaya hazır olan üç şirket vardı.
Lee Soo Man'ın olan SM Entertainment ve JYP ve YG adında
iki şirket daha.
YG'nin kurucusu Seo Taiji & Boys'un üyelerinden
Yang Hyun Suk'tan başkası değildi.
Bu üç şirket, K-Pop'un bugün hâlâ var olan
formülünü oluşturmuştu.
Öncelikle K-Pop'un anlamı Koreli demek, yani...
Kore popu.
K-Pop'u duymamış birine izah etmem gerekse...
Kafası güzel pop.
Üretilmiş demek istemiyorum çünkü bu kaba olur
ama grupların sunumları var.
Alaycı olmayan bir müzik. Tamamen iyimserlikten oluşuyor.
YOON HA KIM, HUI AH PARK K-POP RADYO SUNUCULARI
Kore piyasasında bile K-Pop'un ne olduğunu sıklıkla konuşuyoruz.
Koreli bir grup mu demek? Sadece idolleri mi içeriyor?
Dünyada K-Pop kavramına alışığız
ama Kore'de "İdol Grupları" deniyor
çünkü çok belirleyici bir süreçte yapılıyorlar.
Plak şirketi seçmeler düzenleyerek, idollere şarkı söyleyip
dans etmeyi öğretiyor
ve grupları toplayarak
onları çok parlak gruplar hâline getiriyor.
Bu süreç yıllar alabilir
ve bu K-Pop'un icat etmediği bir süreç.
Aynı fabrikasyon sistemi Motown'da
The Supremes, The Temptations ve The Jackson Five
için de yapıldı.
The Jackson Five demişken,
K-Pop gruplarında da en az beş üye vardır
ve çoğu farklı rollere sahiptir.
TAMAR HERMAN BILLBOARD DERGİSİ YAZARI
İki kişinin benzer olduğu bir grup nadiren görülür.
K-Pop gruplarının pozisyonlarına göre
tipik unvanları vardır.
Bana göre lider, şarkı sözü yazarı ve rapçiyim.
Şarkıcı, rapçi ve dansçı vardır.
-J-Hope, o. -Evet.
Grubun dansçısı.
Maknae var, en genç olan.
Bu başlı başına bir rol.
Kimyamızı oluşturuyor.
Yenilmezler gibi.
Dokuz Tony Stark'ın olduğu bir Yenilmezler düşünün.
Bu işe yaramaz.
Bir Karınca Adam, bir Hulk olmalı.
Farklı kişiliklerin olması lazım.
Hepsi farklı olabilir ama her K-Pop idolünün
tertemiz olması gerekir.
İdoller nazik ve kibar olmalı.
Asla alkol, uyuşturucu kullanmamalı, skandallara karışmamalı.
Aşk en büyük başlık
ve K-Pop yıldızlarının kişisel olarak
asla konuşmamaları gereken bir konu.
Her K-Pop yıldızının hayranları için var olduğu gibi
bir fikir var.
Bir K-Pop grubu izleyici aradığında
neredeyse her zaman Kore'nin ötesine bakarlar.
Grup adında bile bu uluslararası stratejinin
ipuçları vardır.
Genelde kısaltma kullanılır,
böylece küresel piyasalar için isimlerin çevrilmesine gerek kalmaz.
Bu, Koreli Seo Taiji'den sonra...
Seo Taiji.
...kolayca pazarlanabilen H.O.T.'nin çıkmasıyla başladı.
K-Pop grubu EXO'ya yakından bakarsanız,
başka bir strateji görürsünüz: Alt gruplar.
İki üye Çince şarkı söyler ve rap yapar.
Grup şarkının iki versiyonunu çıkartmakla kalmaz,
bazen aynı klibin iki versiyonunu çeker.
K-Pop bir müzik tarzı denir.
Aslında müzik tarzı değil, müzik fikri.
Ve müzikal olduğu kadar da görsel.
Kliplerindeki kusursuz koreografilerde ve renklerde
bu görülür.
Küçük bir plak şirketinde olsanız da
klip yapımı ABD'deki bir klipten
bin kat daha iyi olacaktır.
Bir K-Pop klibi...
Aman Tanrım.
Harika setler, çılgın koreografiler
ve tuhaf kostümler vardır.
İyi dans edemeyen tek bir grup bile yok.
Tamamen gizemli bir olan, üstü kapalı bir hikâyeleri var.
BTS'nin "Blood, Sweat & Tears"ı gibi.
Çok Avrupai bir sanat müzesi.
Ama kimsenin ne olduğuna dair bir fikri yok
ve bunu güzel danslarla birleştiriyorlar. Enfes.
"Blood, Sweat & Tears" gibi klipler K-Pop'un dünyada
başarıya ulaşmasında öncü oldu
ve K-Pop şarkıları genelde Korece olsa da
içinde İngilizce şarkı sözü olmayan bir K-Pop şarkısı bulmak zordur.
Evet, aralarda İngilizce kelimeler var
ama bu kelimelerin iyi yanı, kulağa takılmaları.
Onlarca yıl içinde, doğu ve batı
karşılıklı olarak birbirinden etkilendi.
Pop temelde budur.
Kaynağı tek bir yer değildir.
Aslında birçok K-Pop şarkısı
İsveçli ve Amerikalı
yabancı besteciler tarafından yazılıyor.
K-Pop iyi fikirleri her yerden alıyor.
2017'nin en büyük K-Pop hitlerinden "Red Flavor"ı ele alalım.
Bir Kore programından alınan bir bölümle Jack Black tarafından ölümsüzleştirildi.
Infinite Challange burada çok popülerdi.
Şarkıyı iki İsveçli yapımcı olan Caesar ve Loui yazmıştı.
...benden başkasıyla dans etme...
CAESAR & LOUI YAPIM EKİBİ
Şarkıyı batılı bir kız grubuna yazmıştık.
-Adı "Dance With Nobody"ydi. -Ayrılıktan söz ediyordu.
Ama "Kimseyle dans etme, benden başka" oldu.
SM sözleri bir yaz hiti olacak şekilde değiştirdi.
Ama şarkının nakaratından hemen önce İsveç pop krallığına gönderme yapılıyor.
-ABBA. -Bir ABBA parçası var.
Bu bölümler hep vardı, melodilere cevap veriyor gibi.
Neden söz ettikleri
"Dancing Queen"şarkısının 43. saniyesinde duyulur.
Cuma gecesi ve ışıklar loş
Red Flavor'ın 43. saniyesinde de bu duyuluyor.
Bunu bildiğim gibi yapacağım
Bu da formülün sonraki önemli adımı.
K-Pop'un tarzları birleştirme şekli.
K-Pop deneyselliğe dayanıyor.
Bir an çok sabun köpüğü gibi pop yaparken,
sonraki dakika ağır bir kırılma olabiliyor.
Birçok K-Pop hayranı buna şaşırmaz.
2013'teki Girls' Generation'dan "I Got A Boy"a bakalım.
Farklı tarzların bir araya geldiği en az dokuz an vardır.
Burası gibi.
20 saniye ilerleyince başka bir beklenmedik değişim görürsünüz.
Dur. Başka türlü anlatayım.
"I Got A Boy"a baktığımda,
o zamanın popüler tarzlarının bir şarkıda bulunduğunu görüyorum.
Bu bir K-Pop klasiği
ve yapısının izleri birçok K-Pop şarkısında bulunuyor.
Yaratılma şekline bakarsak K-Pop'a sanattan çok ürün diyebiliriz.
Ama hayranlar bunu bir ürün gibi,
araba ya da dizüstü bilgisayar gibi tüketmiyor.
Bunun yerine, kendilerine göre yorumluyor
ve tadını çıkartmanın yollarını buluyorlar.
2011'de K-Pop sektörü bir dönüm noktasına ulaştı.
Üç büyük eğlence şirketi
Asya dışına ilk turnelerini düzenledi
ve Kore televizyonları da bunları yayınlayıp
Kore kültürünün küresel izleyici bulduğunu kanıtladı.
Haberlerde Avrupalı hayranların Paris'teki Louvre Müzesi önünde
bir anda ortaya çıktıklarını gördüm.
Bir yıl sonra...
...bu doğdu.
Oppan Gangnam Style
Klip, K-Pop tarzını saçma bir uca götürdü
ve bu, bir milyar kez tıklanan ilk YouTube videosu oldu.
Gangnam Style ortaya çıktığında Psy'la birlikteydik.
Yaratılırken ve patlama yaptığında.
En başından beri kafası karışıktı. Şimdi bile bunu anlamıyor.
"Ne oluyor?" diyordu, "Ne bileyim?"
Ama bu muhteşem!
K-Pop artık dünya çapında sansasyon yaratmıştı.
2005'te Kore müzik piyasası dünyada 29. sıradaydı.
2016'daysa sekizinci sıradaydı.
Bu inanılmaz başarı sektörde uzun süredir yer alan
bazı eleştirileri de dünyaya sunmuş oldu.
Plak şirketleri genç şarkıcılara uzun kontratlar imzalatıyor
ve kariyerlerini kontrol ediyorlardı.
Sektörün hâlâ gelişmesi gerekiyor
ama bazı eleştiriler sonucunda değişim oldu.
2009 yılında Kore Adil Ticaret Komisyonu
sözleşmeleri incelemeye ve aşırı uzun
ya da sınırlayıcı maddeleri kaldırmaya başladı.
Elbette hâlâ sanatçılar ve plak şirketleri arasında
sözleşmeler konusunda sorunlar var.
Geçmiş için doğru olabilir ama K-Pop o zamandan beri değişti.
Özgürlüğü olmayan şarkıcı imajı artık doğru değil.
Bu katı yapı, manşetlerin
genelde görmezden geldiği bir şeye dokunuyor.
Bu aslında K-Pop'un temeli.
Bu "çok" diyebiliriz.
Sabırlı olup dayanmak ve sonunda istediğine ulaşmak
Kore'de çok saygı gören bir şeydir.
"Gangnam Style"ın başarısından sonra bile,
Amerika piyasası K-Pop sektörüyle birleşmemekte inat ediyordu
ve bunun tek nedeni vardı.
Amerika İngilizce olmayan müziğe tarihsel olarak karşıydı.
BTS'e kadar.
Amerikan televizyonunda ilk kez sahne alacak olan
BTS'i alkışlayalım!
Los Angeles'a geldiklerinde The Beatles gibiydiler.
BTS'in hep özel bir yeri olacak.
BTS'i çok, çok seviyorum.
Müziklerini çok seviyorum ama hayranları biraz ürkütücü.
BTS ABD'deki her K-Pop grubunun rekorunu kırmıştı.
Anlamak için Billboard'un listesine bakmalısınız.
BTS bir yıldan uzun süre zirvedeydi.
Billboard sonunda her grup üyesi için
koleksiyon versiyonu yayınlayarak bunu paraya çevirdi.
Müzik harika ama BTS'in olayı
sosyal varlıkları.
Bu, onları ulaşılabilir kılıyor.
Bu da K-Pop şirketlerini etkiliyor.
Çoğu zaman eski dostlarım gibi görünüyorlar.
Aynı zamanda çok da samimiler
ve aralarında bir kimya var.
Birer bireyler ama aralarındaki kimyanın
eşi benzeri diğer K-Pop gruplarında yok.
Ama BTS'i diğer K-Pop hareketlerinden ayıran şey şarkı sözleri.
Hep gençlerin hayatlarından söz ediyoruz.
BTS, kendini aşırı baskı altında hisseden
bir nesle hitap eden tahrip edici konularla ilgileniyor.
Kim bizi çalışma makinesi yaptı? Ya birincisin ya da başarısızsın
Bu kalıbı yetişkinler oluşturdu Ve biz de kandık
Bu mesajlar K-Pop sektörüne
ilham vermiş olan Seo Taiji & Boys'unkilere
çok benziyor.
2017 yılında BTS "Come Back Home"u yeniden düzenledi.
Çünkü eve geri dönüyorum...
Seo Taiji ilk albümlerinin
25. yılını kutlamak için konser verirken
BTS sahnede ona katıldı.
Güney Kore, Seo Taiji & Boys'un stilini alıp
bir formüle oturtarak, bir pop kültürü merkezi hâline geldi.
Formül o kadar başarılı ki
K-Pop neredeyse her kıtaya ulaştı.
Ben Hindistan'dan Anubhuti.
-...Finlandiyalıyım. -...Filipinler.
-Kosta Rika. -Kanadalıyım.
Bu K-Pop dövmem. K-Pop benim hayatım.
K-Pop, hakkında az şey bilinen bir ülkenin anlaşılıp
açılmasını sağladı.
Biri bir K-Pop grubunun klibini
ilk kez izlediğinde,
muhtemelen biraz kafası karışır.
Bu kötü bir şey değil.
Bu yüzden K-Pop harika.
Bazen kültürde farklılıklar olsa da
hayranlar sanatçıyla iletişim kurabiliyor.
K-Pop sanatçıları formülün dışına çıkıp
ülkeleri ve kültürleri hakkındaki fikirlerini ifade ederken
onları dinlemeye hazır olan
birçok hayran var.