Znamy te ważne chwile w historii muzyki.
Bitelsi lądują w USA i rozpoczynają brytyjską inwazję.
Jimi Hendrix wykonuje hymn USA. Madonna śpiewa na pierwszej gali VMA.
Tego możecie nie znać.
To Seo Taiji & Boys i ich występ na konkursie w Korei Południowej.
Wiecie jednak, co ta chwila zapoczątkowała.
Globalny przemysł znany jako…
NETFLIX - ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
Koreańska popkultura, która oczarowała Azję, wkracza i do USA.
…przemysł wart pięć miliardów dolarów.
Na lotnisku w Los Angeles przywitano ich jak Bitelsów.
WYJAŚNIAMY K-POP
Zastanówmy się.
2018, SEUL
Jak Korea Południowa
stworzyła przemysł o globalnej skali?
2016, PARYŻ
By znaleźć odpowiedź,
musimy cofnąć się do tej przełomowej chwili.
Po twarzy Seo Taijiego widać,
że opinia jury nie jest najlepsza.
Moim zdaniem za mało
w tym wszystkim melodii.
EKSPERT DS. K-POPU
Występ był prawdziwym szokiem
dla wszystkich widzów.
By zrozumieć dlaczego…
DEBIUT SEO TAIJI AND BOYS
…posłuchajcie, co było hitem dziesięć lat wcześniej.
„OCH, KOREO”
Och, Koreo, nasz kraju
Zawsze będę cię kochać!
To pieśń patriotyczna w stylu muzyki lat 80.
Nosiła tytuł...
„Och, Koreo”.
Ciągle puszczali ją
w radiu i telewizji.
Było tak dlatego, że uznano ją za bezpieczną,
patriotyczną pieśń zleconą i promowaną przez rząd.
Kontrolę popkultury rozpoczął dyktator Park Chung Hee.
Trwała jeszcze po jego zabójstwie
w 1979 roku.
Rząd kontrolował wtedy telewizję, która nadawała popularne programy muzyczne.
Prawo do emisji
miały piosenki patriotyczne jak „Och, Koreo”…
lub bezpieczne, jak „You’re Too Far To Get Close To”,
nieszkodliwa ballada.
PRODUCENT MUZYCZNY
Wtedy istniały tylko trzy rozgłośnie,
więc trudno było o coś nowego.
Debiut telewizyjny Seo Taiji & Boys wiosną 1992 roku
pokazał, że postęp kulturowy w Korei Południowej
jest możliwy.
Seo Taiji & Boys to symbol kulturowy,
który ukazał przewrót nie tylko w rozrywce,
ale też w całym życiu Koreańczyków.
Rapowali, nosili szerokie spodnie,
tańczyli breakdance…
To było zjawisko bez precedensu w koreańskiej kulturze.
WŁAŚCICIEL DEF DANCE SKOOL
Kiedy byłem dzieckiem, taniec wywoływał negatywne skojarzenia.
Dorośli patrzyli na niego nieprzychylnie.
Gazety zaczęły nazywać zespół
koreańskim New Kids on the Block.
Byli prekursorami w dziedzinie mody.
Wprowadzili do Korei hiphopową modę w amerykańskim stylu.
GRUPA HIPHOPOWA
Ich obecność w kulturze poszerzyła horyzonty opinii publicznej.
Weźmy przebój o buncie młodzieży z 1995 roku, „Come Back Home” .
PRZYSZŁOŚĆ „COME BACK HOME”
Mój gniew wobec społeczeństwa Rośnie z każdym dniem
Przeradza się w odrazę Prawda nie wychodzi na wierzch
Utwór uniknął cenzury…
KONIEC UCZCIWOŚCI
…ale ich „Regret Of The Times”…
TO NIE PIOSENKI DLA DZIECI
…został zakazany za obrazę uczuć starszego pokolenia.
Mimo to Seo Taiji & Boys
stali się jedną z najpopularniejszych grup w Korei.
Chcieli odejść w blasku,
więc w szczytowym momencie ogłosili koniec kariery.
Wiedząc, jaką siłę ma obraz,
wypuścili pożegnalny teledysk.
Bardzo nam przykro, że odchodzą.
Blisko 40 lat wcześniej
Korea Południowa żyła w ubóstwie, ale wzmocniła gospodarkę…
MIEJSCE 34. PKB 3,9 MLD DOL.
...i w 1996 r., gdy Seo Taiji & Boys zakończyli karierę,
była 11. najbogatszym państwem na świecie.
Oto Lee Soo Man,
koreański artysta, który został biznesmenem i uznał, że podbije muzyką świat.
Należy podkreślać, że to produkcje koreańskie
i sprzedawać muzykę jako towar kulturowy.
Pierwszy udany produkt Lee Soo Mana to H.O.T.
„Candy”.
Występowałem z tym w szkole.
Najważniejsze były rękawiczki.
Tak, mowa o rękawicach narciarskich.
Porównując występy Seo Taiji & Boys i H.O.T.,
łatwo dostrzec podobieństwo.
Łączyli hip-hop z muzyką taneczną i ubierali się jak narciarze.
Oczywiście uwielbiamy H.O.T.,
ale ich teledyski były przedziwne.
Ludzie nosili te rękawiczki na ulicy.
Nie mogłem się nadziwić.
Wystarczyło, że raz ubrali się jak narciarze
i nagle wszyscy zaczęli ich naśladować.
Była też choreografia taneczna.
I ten taniec…
Właśnie.
Nazywał się man chi chun, czyli „taniec z młotkiem”.
Wszystkie dzieciaki kochają takie ruchy.
Bez wyjątku.
To był ogromny przebój.
Jakieś 200 piosenek miało powtórzyć jego sukces.
Lee Soo Man odnalazł niszę na rynku
i rok później, kiedy Azję dotknął kryzys finansowy,
rząd Korei wpadł na ten sam pomysł co Lee Soo Man.
Kultura miała potencjał zostać nowym towarem eksportowym kraju.
Wprowadzono nawet ustawę wspierającą sztukę…
USTAWA O PROMOCJI KULTURY
…i przeznaczono co najmniej 1% budżetu na rozwój kultury.
Przetrzeć szlaki miały trzy wytwórnie.
SM Entertainment Lee Soo Mana oraz dwie inne agencje:
JYP i YG.
Założycielem YG był sam Yang Hyun Suk,
członek Seo Taiji & Boys.
Wytwórnie opracowały formułę tworzenia k-popu.
Wciąż jest w użyciu.
„K” w wyrazie „k-pop” oznacza „koreański”, czyli…
…koreański pop.
Laikom opisałabym k-pop jako…
Pop na sterydach.
Nie chcę nazywać zespołów towarami,
ale powstają pod pewien wzór.
To nie jest muzyka cyniczna,
tylko czysty optymizm.
PREZENTERKI RADIOWE
Nawet na koreańskim rynku dyskutuje się o tym, czym jest k-pop.
To tylko zespoły z Korei? Trzeba być idolem młodzieży?
Świat zna termin „k-pop”.
W Korei mówi się „grupy idoli”,
bo są owocem konkretnego procesu.
KROK 1: PRZESŁUCHANIA
Wytwórnia organizuje casting...
KROK 2: SZKOLENIE
…uczy zwycięzców tańca i śpiewu..
KROK 3: GRUPOWANIE
...i łączy ich w dopracowane grupy.
Proces może trwać latami
i nie zapoczątkował go k-pop.
Podobnie działało Motown,
wytwórnia stojąca za The Supremes, The Temptations
i The Jackson Five.
Tak jak ci ostatni,
grupy k-popowe mają zwykle pięciu członków,
a często wielu więcej, i każdy ma wyznaczoną rolę.
WSPÓŁPRACOWNICZKA BILLBOARD MAGAZINE
Członkowie grupy rzadko są do siebie podobni.
Często noszą tytuły zgodne ze swoją rolą.
Mnie przypadła rola lidera, twórcy tekstów i rapera.
Jest wokalista, raper, tancerz.
- J-Hope… - To ja.
…jest naszym tancerzem.
Magnae, najmłodszy,
to także konkretna rola.
Dzięki temu łączy nas chemia.
Jak w Avengers.
Wyobraźcie sobie tam
dziewięciu Tonych Starków.
To by nie przeszło.
Potrzebni są Ant-Man, Hulk
i ich skrajnie różne osobowości.
Różnią się, ale…
BEZ SZALEŃSTW
...każdy musi mieć czystą kartotekę.
Idole muszą mieć nienaganne maniery
i stronić od alkoholu, narkotyków oraz skandali.
Miłość jest głównym tematem piosenek,
ale samym gwiazdom k-popu
zabrania się mówić o ich związkach.
Uważa się, że każda gwiazda k-popu
jest przeznaczona dla fanów.
W poszukiwaniu publiczności zespoły często udają się za granicę.
ŚWIAT KONTRA OJCZYZNA
Nastawienie na zagranicznego odbiorcę
widać w samych nazwach grup.
To niemal zawsze akronimy,
więc nie ma problemu z tłumaczeniem.
Wszystko zaczęło się, gdy po Seo Taiji…
Seo Taiji.
…na scenę wkroczyli bardziej uniwersalni H.O.T.
Na przykładzie zespołu EXO
widać kolejną strategię: podgrupy.
Dwóch członków zespołu śpiewa wyłącznie po chińsku.
PODGRUPY
Grupa nagrywa dwie wersje piosenek.
Czasami kręci też dwie wersje teledysku.
Czy k-pop to gatunek muzyczny?
Nie. Raczej zamysł artystyczny.
To sztuka zarówno wizualna, jak i muzyczna.
Świadczą o tym odważne barwy i synchroniczna choreografia
w teledyskach.
Dziś, nawet w mniejszych wytwórniach,
produkcja teledysku będzie stała
na wyższym poziomie niż w USA.
Teledyski k-popowe są…
Mój Boże…
Szalone choreografie, wymyślna scenografia
i przedziwne kostiumy.
Wszystkie grupy mają świetnych tancerzy.
Teledyski opowiadają tajemnicze historie,
jak w „Blood Sweat & Tears” grupy BTS.
Jest muzeum w europejskim stylu.
Ale nikt nie wie, co się dzieje.
A w całość wpleciono piękną scenografię. Fantastyczne!
Dzięki teledyskom jak do „Blood Sweat & Tears”
k-pop przyjął się na całym świecie.
Artyści tworzą głównie po koreańsku,
ale trudno znaleźć piosenkę
bez choćby wstawki po angielsku.
W tekstach pojawiają się angielskie słowa,
ale dzięki temu piosenki są chwytliwe.
Od dziesiątek lat Wschód i Zachód
wzajemnie na siebie wpływają.
Tym właśnie jest pop.
Nie wywodzi się z konkretnego miejsca.
Tak naprawdę wiele piosenek k-popowych
napisali zagraniczni kompozytorzy
ze Szwecji lub USA.
K-pop czerpie inspiracje zewsząd.
Weźmy „Red Flavor”, jeden z największych hitów 2017 roku.
Dzięki występowi Jacka Blacka
w programie Infinite Challenge stał się kultowy.
Infinite Challenge to popularny program.
Piosenkę napisali Caesar i Loui,
szwedzcy producenci.
PRODUCENCI
Miała być dla zachodniego girlsbandu.
- O tytule „Dance With Nobody”. - Mówiła o rozstaniu.
Słowa brzmiały: „Tańcz tylko ze mną”.
SM je zmienili, tworząc lekki hit na lato.
CZERWONY SMAK, O TAK ROZPŁYWA SIĘ W USTACH
Choć przed refrenem słychać hołd dla szwedzkiej legendy.
- ABBY. - Małe zapożyczenie.
Ich częsty motyw to odpowiadanie melodią.
W 43. sekundzie „Dancing Queen”
dokładnie słychać, o czym mowa.
A oto 43. sekunda „Red Flavor”.
Mamy kolejny składnik formuły,
czyli łączenie gatunków muzycznych.
K-pop lubi eksperymenty.
W jednej minucie słychać cukierkowy pop,
a w drugiej ciężkie brzmienia.
Dla fanów k-popu to nic nowego.
Weźmy „I Got a Boy” Girls Generation z 2013 roku.
Co najmniej dziewięć razy zmienia się gatunek…
jak tutaj.
Zaledwie 20 sekund później kolejna zmiana.
Przeanalizowałem utwór.
Znajdziemy w nim elementy wszystkich popularnych wówczas gatunków.
To klasyk k-popu,
a jego struktura jest typowa
dla wielu k-popowych utworów.
Jeśli chodzi o sposób tworzenia muzyki, k-pop to raczej produkt niż sztuka.
Choć fani widzą go inaczej.
Nie jak samochód czy laptop.
Interpretują tę muzykę
i cieszą się nią na swój własny sposób.
W 2011 roku w k-popie nastąpił przełom.
Trzy największe wytwórnie
zorganizowały koncerty poza Azją,
co wyemitowano w koreańskiej telewizji.
Najlepszy dowód, że kultura Korei podbiła świat.
Widziałem, że europejscy fani zorganizowali flash mob
pod Luwrem w Paryżu.
Rok później…
było to.
Teledysk wyniósł k-pop na nowe wyżyny
i jako pierwszy w historii zdobył miliard wyświetleń na YouTubie.
Byliśmy przy tworzeniu „Gangnam Style”
i wtedy, gdy utwór okazał się fenomenem.
Psy cały czas był oszołomiony. Do dziś tego nie rozumie.
Nie umiałem mu wytłumaczyć.
Cieszyłem się.
K-pop stał się światową sensacją.
W 2005 roku koreański rynek muzyczny był na 29. pozycji.
W 2016 roku już na ósmej.
Niewiarygodny sukces wystawił też k-pop
na długotrwałą krytykę na całym świecie
za zmuszanie młodych rekrutów do wieloletnich umów…
„NIEWOLNICZE UMOWY”
…i kontrolę ich karier.
Problem nie został zażegnany,
ale wprowadzono pewne zmiany.
W 2009 r. Komisja ds. Uczciwego Handlu
zaczęła regulować umowy agencji,
usuwając restrykcyjne i wydłużające kontrakty zapisy.
Wciąż istnieją problemy w relacjach między artystami
i agencjami z powodu charakteru umów.
Niemniej jednak dużo się zmieniło od czasu pierwszych grup k-popowych.
To już nieprawda, że gwiazdy są ubezwłasnowolnione.
Sztywne reguły gry mówią też coś więcej.
Właśnie o to chodzi w k-popie.
To bardzo w koreańskim stylu.
Wytrwale dążyć do celu i spełniać marzenia.
W Korei to bardzo ważne wartości.
Nawet w obliczu sukcesu „Gangnam Style”
rynek amerykański zdawał się nie do podbicia.
Istniał jeden ważny powód.
Amerykanie niechętnie słuchają muzyki w obcych językach.
Do czasów BTS.
To ich debiut w amerykańskiej telewizji!
Przywitajcie brawami grupę BTS!
Na lotnisku w Los Angeles przywitano ich jak Bitelsów.
BTS są bliscy mojemu sercu.
Uwielbiam BTS.
Lubię ich muzykę, choć boję się ich fanów.
BTS pobiło wszystkie rekordy k-popowych grup w Stanach.
Oto ranking aktywności w mediach społecznościowych.
BTS jest na topie od ponad roku.
Billboard wzbogacił się na tym,
wydając edycje kolekcjonerskie albumów.
Muzyka jest świetna, ale są też w mediach społecznościowych.
Fani czują się blisko idoli.
To wpływa na inne k-popowe agencje.
Sprawiają wrażenie dobrych znajomych.
Są też autentyczni
i świetnie współgrają.
Różnią się, ale chemia między nimi
jest wyjątkowa na tle innych grup.
BTS najbardziej wyróżniają się tekstami piosenek.
Śpiewamy o problemach młodych ludzi.
BTS poruszają wywrotowe tematy,
które przemawiają do pokolenia wychowanego pod presją.
Kto zrobił z nas maszyny do kucia? To wyścig szczurów
Życie pod dyktando dorosłych
Przekaz przypomina twórczość zespołu,
który zapoczątkował k-pop,
Seo Taiji & Boys.
W 2017 roku BTS wykonali ich piosenkę, „Come Back Home”.
Gdy Seo Taiji zagrali koncert
z okazji 25-lecia założenia zespołu,
BTS pojawili się na scenie.
Korea stała się popkulturową potęgą
dzięki stworzeniu formuły w oparciu o styl Seo Taiji & Boys.
To przepis tak skuteczny,
że k-pop dotarł na prawie każdy kontynent.
Jestem Anubhuti z Indii.
- …z Finlandii. - …z Filipin.
- Kostaryka. - Kanada.
To mój k-popowy tatuaż. K-pop to moje życie.
K-pop pomógł światu otworzyć się na kraj,
którego nie znał.
Ktoś, kto ogląda teledysk k-popowy
po raz pierwszy,
będzie pewnie nieco zdezorientowany.
Ale to nic złego.
Także dlatego k-pop jest wielki.
Fani mogą poczuć więź z artystą
pomimo różnic kulturowych.
Grupy k-popowe zaczynają wykraczać poza formułę,
chcą mówić, co myślą o ojczyźnie i kulturze,
a miliony fanów chętnie ich wysłuchają.