Od najmłodszych lat
powtarza się nam pewną historię.
To dobrze znana bajka.
Była jeszcze piękniejsza, niż myślał.
Że odnalezienie jedynej, prawdziwej miłości to droga do szczęścia.
Dużo myślałem i zrozumiałem, że...
kocham cię.
Ja ciebie też.
Jako dorośli musimy pogodzić się
z jednym faktem.
Monogamia zupełnie nam nie wychodzi.
JERRY SPRINGER W SAN FRANCISCO
Dlatego Jerry Springer jest na antenie od 25 lat.
„ŚLUBU NIE BĘDZIE!”
Sypiam z Eddiem.
- Zdradziłeś mnie? - Wytatuowałem twoje imię!
- Dlaczego z nim spałaś? - Ile ich było?
W 2016 r. 2,2 mln par w USA wzięło ślub,
z czego ponad 800 tys. rozeszło się.
Nasze dążenie do monogamii jest powodem wielu złamanych serc.
Jeśli tak trudno jest żyć w monogamii, dlaczego tak wielu ludzi z całego globu
traktuje ją jako jeden z ważniejszych celów?
Zastanawiam się, czy to ten jedyny.
NETFLIX - ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
Uważam się za szczęśliwca.
Piękne ujęcie królewskiej pary.
Książę Walii publicznie przyznał się do zdrady.
Ogłaszam rezygnację.
Przestępstwem było poczęcie dziecka z żonatym sąsiadem.
Upadłe małżeństwo.
Nie miałem stosunków seksualnych z tą kobietą.
Wyjaśniamy: monogamia
Jeśli spytamy pary, dlaczego wybrały monogamię,
najczęściej usłyszymy jedną odpowiedź:
zakochali się.
Poznaliśmy się w sklepie ze słodyczami.
W 1946 roku.
Studiowaliśmy razem.
Oboje byliśmy w innych związkach.
Ale nikogo nie zdradziliśmy.
Brzmisz, jakbyś czuł się winny.
Nie umiem o tym mówić.
Było zaaranżowane.
Kogo by dla mnie nie wybrali, byłoby w porządku.
Dobrze mi z tym.
Uczyliśmy się razem,
po czym temat zszedł na anatomię.
Nigdy wcześniej się tak nie czułam.
Myślę, że Bóg nas pobłogosławił.
To prawdziwa miłość.
Oczywiście. To już 70 lat.
Po 25 wyszedłbym za dobre sprawowanie.
Chciałabym wierzyć w bratnie dusze, ale...
Jest moją bratnią duszą.
A ty moją.
Lecz monogamia i miłość to osobne pojęcia.
Jesteśmy bardzo przywiązani do koncepcji,
że monogamia i miłość to to samo
i że bez niej nie ma miłości.
Miłość to uczucie. Monogamia to zasada.
Możesz uprawiać seks z tylko jedną osobą, a w większości kultur
oczekuje się, że ta zasada
zawarta będzie w umowie zwanej małżeństwem.
W wielu krajach złamanie tej zasady jest przestępstwem.
W USA cudzołóstwo jest nielegalne w co najmniej 20 stanach
i choć zdarza się to rzadko,
kara może wynieść od 10 $
do trzech lat pozbawienia wolności.
Jeśli żyjesz w monogamii przez 50 lat,
po czym raz zdradzisz partnera,
związek uznawany jest za porażkę.
Większość ludzi ma ambiwalentne impulsy.
Dobrze mieć na kim polegać,
ale jest też pokusa, by spróbować nowości.
Dlaczego ludzie ustalili zasadę,
której tak ciężko przestrzegać,
a której złamanie jest uznawane za okropną zdradę?
Nawet jeden kobiecy włos na ramieniu mężczyzny
może doprowadzić do kryzysu w małżeństwie.
Od ponad wieku stosujemy jedno wyjaśnienie.
Próba dźwięku.
Raz, raz, raz...
Standardem jest następujące przekonanie:
Mężczyźni dążą do wolności seksualnej i są globalnymi dawcami nasienia,
a kobiety pragną związku na wyłączność oraz zaradnego mężczyzny,
ponieważ są słabe, a ktoś musi wychować dzieci.
W rezultacie wierność jest ceną towarów i usług w związku.
Zgodnie z tą logiką
mężczyźni mają jeszcze jeden powód, dla którego chcą kobiet na wyłączność.
Jeśli kobieta rodzi dziecko...
nie ulega wątpliwości, że jest jego matką.
Mężczyzna nie ma pewności co do ojcostwa.
Biolodzy od dawna twierdzą,
że mężczyźni znacznie częściej poszukują partnerów seksualnych poza związkiem.
Powód jest nam znany.
Po pierwsze,
pamiętajmy, że plemniki produkowane są bez przerwy,
ale komórka jajowa powstaje raz w miesiącu.
Istnieje więc zrozumiały powód, dla którego, nie z etycznego,
ale ewolucyjnego punktu widzenia mężczyznom opłaca się być ogierami.
Ale jest pewien problem
w koncepcji władczego mężczyzny i powściągliwej kobiety.
W wielu miejscach i epokach ludzie wyznawali inne wartości.
Żyjemy w tej formie anatomicznej
od co najmniej 300 000 lat.
A przez ponad 90% tego okresu byliśmy łowcami-zbieraczami.
ŁOWCY - ZBIERACZE 300 - 10 TYS. LAT P.N.E.
Antropologowie określają ich jako szalenie egalitarnych.
Nie ma powodu, by uważać, że nasi przodkowie dzielili się wszystkim
poza partnerami seksualnymi.
Oczywiście nie mamy możliwości spytania o to samych zainteresowanych,
ale znane nam są obserwacje odkrywców i Europejczyków,
którzy obcowali z tymi kulturami,
zanim zetknęły się ze znanym nam światem.
Są wielce zdziwieni ich obyczajami seksualnymi.
Jest taka historia o Jezuicie,
który przez pewien czas żył pośród Indian Naskapi. Spytał ich:
„Skoro nie kontrolujecie swoich żon,
skąd wiecie, że dziecko jest wasze?".
Nagrał odpowiedź Indianina, która brzmiała:
„Ależ to bez sensu. Wy, Francuzi, kochacie tylko własne dzieci.
My kochamy wszystkie dzieci w plemieniu".
Jeśli dziecko szlocha, podnosi je ten, kto stoi najbliżej.
Nikt nie mówi: „Twoje dziecko płacze”.
Nie, to...
Istnieje pewna powszechność rodzicielska wśród łowców-zbieraczy.
Jedną z takich grup są Bari w Wenezueli,
gdzie każdy, kto śpi z ciężarną kobietą,
uznawany jest za ojca dziecka i pomaga je wychować.
W naszym społeczeństwie to by raczej nie zadziałało.
Nie polecam tego.
Ale w ich plemionach
dziecko, które miało wielu ojców, dlatego, że jego matka z nimi spała,
miało większe szanse na dożycie dorosłości,
bo mieli u nich wsparcie.
Rozważałeś znalezienie sobie innej od czasu ślubu?
Oszalałaś?
Nie mówimy, że jesteśmy otwarci, ale nie zamykamy się.
Dokładnie.
To niezgodne z moją drogą.
W naszym języku mówi się Pati parmeshwar.
To znaczy, że mąż jest jak Bóg.
To nasza kultura.
Poznaliśmy się przez niemonogamicznych znajomych.
Nazywam moją partnerkę konkubiną
- a same nazywamy się wydrami. - Tak.
Jesteśmy swoimi głównymi partnerami. Pozostali partnerzy są poboczni.
Fascynuje mnie to.
Często się zastanawiam, czy mogłabym tak, ale nie wiem.
Współżyłam w trójkącie z dwoma znajomymi. To był mój pomysł.
Pomyślałam, że fajnie byłoby eksperymentować z innymi,
ale razem z tym, którego kocham.
Związki w społeczności queer uznaje się za gorsze i nie są tym samym, co związki heteryków.
To wszystko bzdura.
Nie powinno nas dziwić, że niektóre kultury nie żyją w monogamii.
W królestwie zwierząt prawdziwa monogamia praktycznie nie występuje.
Najbardziej romantyczną kreaturą może być Diplozoon Paradoxum,
pasożytniczy tasiemiec, który permanentnie scala się ze swoim partnerem.
Lecz ludzie nie są tasiemcami ani małpami.
Naszymi najbliższymi krewnymi w królestwie zwierząt są szympansy.
Jest nam bliżej do szympansów
niż słoniowi indyjskiemu do słonia afrykańskiego.
Podobieństwo widać w strukturze kostnej i mięśniowej,
oraz w reakcjach na bodźce i umiejętności rozwiązywania problemów.
Szympansy nie żyją w monogamii.
Uprawiają seks z kim popadnie.
Robią to na dzień dobry, na do widzenia.
Żeby się odprężyć.
Dla zarówno samców, jak i samic,
filozofia wolnej miłości ma sens ewolucyjny.
Samce mogą dzielić się nasieniem,
a samice przyjmują je od wielu samców
i zaczyna się wyścig do komórki jajowej.
Przetrwa tylko najsilniejszy.
Pewne aspekty anatomii szympansów umożliwiają im rozwiązłość.
Co intrygujące, można je zauważyć również u ludzi.
Sugerowałoby to, że ewolucja świadczy przeciw monogamii.
Zauważamy dymorfizm ciała.
U bardziej rozwiązłych gatunków
samce są o 15-20% większe od samic.
Tam gdzie dwóch samców rywalizuje o zapłodnienie samicy,
ich jądra są większe i mocniejsze.
Zauważymy, że ludzkie jądra są średniej wielkości, pomiędzy dużymi,
jak u szympansów i małymi, jak u goryli.
A oto penis człowieka.
Największy ze wszystkich ssaków naczelnych, o unikalnym kształcie.
Mamy znacznie grubsze penisy, z rozszerzoną głową.
Ten kształt tworzy próżnię w układzie rozrodczym kobiety,
która wypycha obecną tam spermę i odciąga ją od komórki jajowej,
faworyzując spermę mężczyzny, który właśnie odbywa stosunek.
Jest też kopulacyjna wokalizacja samicy,
zjawisko tak przyjęte,
że jest standardem w filmowych scenach łóżkowych.
Widzimy, że często występuje
u ssaków naczelnych, które rywalizują o bycie dawcą spermy.
Z szympansami łączy nas też więź wynikająca z seksu.
Nie tylko, by założyć rodzinę.
Wyjaśnia to pozycję względem siebie podczas seksu.
Ludzie i szympansy to jedyne grupy, które są zwrócone ku sobie.
A robimy to znacznie częściej od innych ssaków.
Więc gdy ludzie mówią,
że ktoś uprawia seks jak zwierzę, jest odwrotnie.
Jest wiele dowodów na to, że monogamia jest bardziej współczesna,
niż nam się wydaje.
Zaczęła się, kiedy ludzie przeszli w tryb osiadły
i nauczyli się uprawiać ziemię.
REWOLUCJA ROLNICZA 10 - 8 TYS. R.P.N.E.
Pojawiła się bardzo wyraźna koncepcja własności.
Jak to powiedzieli Grecy, nie chcesz obcego ziarna na twojej ziemi.
Od tysięcy lat małżeństwo było sposobem na zasilenie siły roboczej rodziny.
Zawierało się traktaty pokojowe, sojusze biznesowe...
Im więcej badam temat, tym bardziej jestem przekonana, że małżeństwo wymyślono
nie po to, by połączyć kobietę z mężczyzną,
a pozyskać teściów.
To zabawne, bo dziś uznajemy ich za zagrożenie
dla solidarności kobiety i mężczyzny.
Ale o to chodziło w małżeństwie.
Antoniusz i Kleopatra to nie była historia miłosna.
To dwoje ludzi z dwóch największych mocarstw
próbujących zrozumieć, jak być razem i rządzić oboma imperiami.
Małżeństwo z miłości?
Mówi się, że na Zachodzie to trend od zaledwie kilkuset lat.
LATA 1700.
Zmiana myślenia na takie, że małżeństwo powinno opierać się na miłości,
przeraziła ludzi.
Zwolennicy tradycyjnego małżeństwa mówili: „O matko.
Jak przekonam kobietę do ślubu, jeśli powie, że mnie nie kocha?
Jak powstrzymamy ludzi przed braniem rozwodu?".
Tu pojawił się nowy pomysł.
Kobiety i mężczyźni mają odnaleźć miłość i pobrać się,
bo są dwoma połówkami jednej całości.
Mężczyźni byli agresywni, opiekuńczy,
a kobiety ciepłe i powściągliwe.
Uzupełniające się przeciwieństwa.
Dziedzina biologii ewolucyjnej rozwinęła się w tym samym okresie.
Jej pionierami byli mężczyźni,
którzy opisywali teorie selekcji płciowej w czasach wiktoriańskich.
Jak napisał Charles Darwin w Pochodzeniu Człowieka:
„Kobieta zdaje się różnić od mężczyzny usposobieniem psychicznym,
głównie większą czułością i empatią;
mężczyzna potrzebuje rywalizacji,
a to prowadzi do ambicji.
To właśnie sprawiło, że mężczyźni stali się lepsi od kobiet".
Możliwe jest, że jego pomysły stały się tak popularne
i przetrwały tak długo, bo miały dla nas sens
w społeczeństwie, jakie zbudowaliśmy.
Lecz jeśli monogamia to wymysł człowieka,
sposób na zamknięcie ludzi w ramach społecznych,
jak wyjaśnić to silne uczucie smutku,
gdy ktoś nas zostawia?
Powiedz mi... Czy jesteś zazdrośnikiem?
Jakoś nie mamy problemu z zazdrością.
Nie wiem dlaczego.
Dlatego, że jesteśmy rozpustnikami.
- Jeśli mam być szczera. - Nie jestem zazdrosny.
Ważne, by zrozumieć powód zazdrości,
bo to nie tylko uczucie. Zwykle stoi za tym coś więcej.
To nie jak spadająca gilotyna. Zazdrość to jakieś wydarzenie.
Jak się z nim najlepiej uporać?
Z kim w końcu jesteś? Z tą blond sekretarką z biura?
Chyba nie sposób znaleźć społeczeństwo, w którym nie istniała zazdrość seksualna,
ale mamy też inne impulsy hojności
i czujemy, że może są inne cechy u danej osoby,
które są ważniejsze niż sama seksualność.
Obie koegzystują i ścierają się ze sobą. Myślę, że tak zostanie.
Używam słowa „monogamiczny” do opisania mojego związku.
Jestem z moim mężem od 24 lat, od 20 w niemonogamicznym związku.
Czasem ludzie mówią mi: „Nie mógłbym żyć tak jak wy,
bo cenię sobie zaangażowanie.
Wszystkie moje małżeństwa były monogamiczne".
To znaczy, że monogamia była dla nich ważniejsza niż partner,
to w nią byli zaangażowani.
O poligamii słyszymy coraz więcej.
- „Poligamiczny”? - Niemonogamiczny.
Poligamia.
Poligamiczny.
- Poligamiczne związki. - Trójkąt.
- Niemonogamiczny. - Nie mógłbyś być.
Według badań z 2016 r. jeden na pięciu Amerykanów
był w niemonogamicznym związku.
A co trzeci Amerykanin stwierdził, że jego idealny związek
byłby niemonogamiczny.
Monogamia miała wiele wcieleń.
Była przymusowa,
opłacalna,
piękna,
oraz obalana.
Wraz z ewolucją społeczeństwa
ewoluuje nasza seksualność.
Wchodzimy na niezbadane terytorium.
Po raz pierwszy w historii
zaczynamy tworzyć związki, które nie są oparte na konieczności.
Nie zmusza nas do nich sytuacja finansowa,
nasze organizmy
czy struktury społeczno-ekonomiczne.
Staramy się znaleźć równowagę.
Monogamia nie jest naturalna.
I musimy zrozumieć, że skoro nie jest naturalna,
to jest czymś, na co musimy pracować.
W ludziach niezwykle interesujące jest to,
że być może jako jedyne zwierzęta
jesteśmy skłonni do nienaturalnych zachowań.
Monogamia jest jak wegetarianizm.
Możesz wybrać tę drogę i żyć w zdrowiu.
Możesz kierować się etyką,
ale tylko dlatego, że przeszedłeś na wegetarianizm,
bekon nie przestaje dobrze pachnieć.
Być może
przestaniemy patrzeć na to, jakie związki powinniśmy zawierać
w nowoczesnym świecie.
Chodzi o to, by zawierać takie związki, na jakie mamy ochotę.
Może nie jesteśmy naturalnie monogamiczni,
ale wyrobiliśmy sobie zdolność adaptacji.