Yalnızca 150 yıl kadar önce, Amerika'nın neredeyse yarısı için
bu, paraydı.
Birçok banknotta pamuk toplayanlar vardı.
Köle olan insanlar.
Köleler sadece Amerika'da serveti temsil etmiyordu.
Onlar servetti.
1863 yılında değerleri üç milyar dolardan fazlaydı.
O zamandan beri Amerika ülke olarak yavaş ve acı verici şekilde değişti.
Irk engellerini
ardı ardına aştı.
Gelecek konusunda çok iyimserim.
Açıkçası Amerika'da beni şaşırtan bazı değişimler gördüm.
Bunu temel alırsak,
40 yıldan kısa sürede siyahi bir başkanımız olabilir.
En fazla 25 yıl diyebilirim.
Servet farklıdır.
Servet, geçmişteki adaletsizliklerin bugünkü acıları beslediği yerdir.
CORY BOOKER AMERİKAN SENATÖRÜ
ideallerimizi gerçekleştirmek için hâlâ uzun bir yolumuz var.
Beyaz ve Afrikalı Amerikalı aileler arasındaki ırksal ekonomik eşitsizlik,
tam ortadaki sorunu oluşturuyor.
Ortalama beyaz bir ailenin serveti için birikimi, malları, eksi borçları dersek,
171 bin dolar ediyor.
Ortalama siyahi bir aileninkiyse 17 bin 600 dolar.
Ve bu eşitsizlik hâlâ büyüyor
ve büyüyor.
IRKA DAYALI ORTALAMA AİLE SERVETİ
Neden?
Bu gerçekler birer delil oluşturuyor...
Her okula gitme hakkımız var ama parasını ödeyemiyoruz.
Her sabah köleler tarafından yapılmış bir evde uyanıyorum.
Amerikan Rüyası sonsuza kadar ertelenmek zorunda değil.
...tüm insanların eşit yaratıldığı.
Evde eşit hakları olamazsa,
orayı yakarlar.
Pamuğu ben topladım ve tren yollarını döşedim.
Başkasının kırbacı altında,
karşılık almadan.
Karşılık almadan.
IRKSAL EKONOMİK EŞİTSİZLİK
Ocak 1865'te,
İç Savaş bitiyordu.
İttifak generali William Sherman ve Savaş Sekreteri Edwin Stanton
20 siyahi lideri toplayıp
özgür hayatlar yaşamaları için
siyahilere ihtiyaçlarını sordu.
Grubun lideri Rahip Garrison Frazier
basitçe cevapladı.
"Kendimize bakmamızın en iyi yolu
arazi sahibi olmak."
Bundan dört gün sonra,
Sherman, 15 numaralı Özel Arazi Emri'ni çıkarttı.
Yüz binlerce dönüm arazi için, "Her ailenin arazisinin
16 hektar işlenebilir topraktan fazla
olmayacak şekilde belirlenmesini" getiriyordu.
İkinci dönem töreninden bir gün önce,
Lincoln bunu resmîleştiren bir yasa tasarısını imzaladı.
Amerika neredeyse çok farklı bir ülke olmuştu.
Ama sonuç böyle olmadı.
Haftalar sonra Lincoln öldürülmüştü.
Arkasından göreve gelen Andrew Johnson yasayı geri çekti.
"Tamam, eşit haklar" dediğimiz anda
beyazlar "Peki bizim haklarımız?" diye tepki verir.
O yılın sonunda,
özgür kalmış ve toprak almış binlerce köle arazilerinden çıkarıldı.
Kölelikten sadece bir yıl sonra
yapıldığından yakındı.
Şu sözlerle: "Siyahilerin iyiliği için."
Ama köleler 246 yıl boyunca sahipleri için servet yaratmışlardı.
O servet beyazlarda kalacaktı.
Ve servet sahibi olanların bildiği harika bir gerçek vardır.
Servet büyür.
Nesiller boyunca. Bunu Jay-Z'ye sorun.
Bir milyona bir tablo aldım.
İki yıl sonra değeri iki milyondu.
Birkaç yıl sonra değeri sekiz milyon oldu.
"Çocuklarıma vermeyi iple çekiyorum."
Bu, servetin serveti çektiğini söylüyor.
Biri sekiz yapmakisteyenler el kaldırsın.
Servetin arttığını görmek için Picasso boyutunda bir iddia gerekmiyor.
Sadece zaman alır.
Çiftlikte yaşar ve uzun vadeli yatırım yaparsanız
değeri artacaktır.
Bu yüzden bileşik faizden haberiniz olmalı.
Amerikan menkul değerler borsasında
ortalama yıllık enflasyon yüzde yedi.
Sonraki yıl biraz daha değerlendi
ve biraz daha ve biraz daha.
Bugün o 100 dolar, üç buçuk milyon dolardan fazla ederdi.
Bugüne dek Afrikalı Amerikalılar beyazlardan daha az kazandı.
İşsizlik oranları çok daha fazla
ve işverenler hâlâ ayrımcılık yapıyor.
Şu anda bu boşlukları kapatabilsek de
arazi ve ev konusundaki eşitsizlik yüzyıllara dayanıyor.
Bu yüzyılda genelde servet mülk yoluyla elde ediliyor.
Amerika'nın orta sınıfının
üçte ikisi için ev sahipliği servet demek.
Beyaz bir Amerikalıysanız,
ailenizin mutlaka böyle bir öyküsü vardır.
Ailem muhtemelen 50 yıl önce bir ev aldı
ve o zaman 14 bin dolar ödediler.
Şimdiki değeri 600 ila 700 bin dolar.
Birçok kişi ev sahibi olmanın, yaşadığınız yerin öneminin,
o toplumda
bulunmanın fırsatlarının farkında değil.
Hükûmet bunun oluşmasında büyük rol oynadı.
Büyük Buhran sırasında
şehirdeki ev sahiplerinin yarısı parasızdı.
Erkekler tüm gün parklarda oturuyordu.
İşsiz şekilde sohbet ediyorlardı.
EV KREDİSİ BORÇSUZLUĞU SAYESİNDE ANİ RAHATLAMA
...borç yükünün hafifletilmesiyle.
Yeni Düzen, halka ev kredisi verilmesini sağladı.
Amerikan Rüyası ve bir ev sahibi olmak eş anlamlı olmuştu.
Ama yeni Federal Konut İdaresi
çok riskli olduğuna karar verilen bölgelere kredi çıkartmıyordu.
Bu risk oranı da ırkla hesaplanıyordu.
SATILIK
Oraya taşınan siyahi aile fiyatlar için tehdit olarak görüldü.
Sizce buraya taşınan siyahi bir aile toplumu etkiler mi?
Bence buraya taşınmalarına izin verilirse
ev fiyatları hemen düşecektir.
Konut İdaresi kredi verilmeyecek yerleri işaretlerken,
siyahilerin yaşadığı yerler kırmızıya boyanmıştı.
Kırmızı çizgi öylesine söylenmiyor.
Tüm mahallelerin kırmızı çizgiyle çizildiği
haritalar görebilirsiniz.
Irkçılığın etkisi, daha çok ırkçılığın gerekçesi oldu.
Amerikan orta sınıfının üçte ikisi ev sahipliği şeklindeyse,
artık ev sahibi olma fırsatı kalmadı.
Desteklenmiş ırk ayrımcılığı hayatın her yönünü etkiledi.
Ulaşabildiğiniz işler, çocuklarınızın okula gittiği yer,
güvenlikleri
ve evinizin değer kazanması.
Gözünü ödülde tut...
Ev sahipliği ayrımcılığı 1968'de yasalardan çıkartıldı.
Tüm insanlar için adil ev sahipliği
artık Amerikan yaşam tarzının parçası.
Ev alma ayrımcılığı bitti demek değildi.
Cory Booker'ın ailesinin
1969 yılında evlerini nasıl aldığını bir düşünelim.
Ailem ev bakıyordu ve tuhaf şeyler yaşanıyordu.
Emlak komisyoncuları onları görür görmez
Afrikalı Amerikalıların evlerini gösteriyordu.
Beyazların mahallesinde
bir ev varsa, "Bu ev satıldı" diyorlardı.
Booker'ın ailesi bir medeni haklar grubuyla görüşmüştü.
Bir daha reddedildiklerinde,
beyaz bir çift gelip onlar adına teklifte bulunacaktı.
Teklif kapanış günü kabul edildi.
Beyaz çift gelmedi. Babam ve avukatı gittiler.
Komisyoncu çok öfkelenmişti.
Ayağa kalkıp babamın avukatını yumrukladı.
Resmen kavga ediyorlardı.
Köşede duran köpeği babamın üstüne salmıştı.
Babam büyük bir köpekle savaşıyordu ve pencerenin camı kırıldı.
Ama sonunda anlaştılar. Emlak komisyoncusu
babama yalvardı. "Halkınız burada yok.
Taşınmayın." dedi.
Siyah bir aile taşındığında, işinin mahvolmasından
ve emlak piyasasının düşmesinden çok korkuyordu.
Cory Booker ve ailesi o evi aldılar
ve o ev onun geleceğini inşa etti.
Bir servet yarattı.
Babam aynı kasabada başka bir eve geçti.
Daha da büyük bir evdi. Yoksulluktan çıkıp
orta sınıfta çok rahat yaşıyor
ve Amerika Birleşik Devletleri'nde büyüyorduk.
Bu sıradan bir hikâye değil.
Kölelikten beri 100 yıl boyunca ayrımcılığauğramak
ev sahipliğinde boşluk yaratmıştı.
90'larda bankalar ve politikacılar bunun anlamını gördüler.
Bir fırsat olarak.
Ayrımcılık tamamen ahlaka aykırıdır.
Ama şu anda hiç kârlı da görülmüyor.
Hükûmet 90'larda ev kredisi piyasası açılsın diye hamle yaptı.
Tarih boyunca ev sahibi olamamış ailelere yardım etmek için.
Siyahilerde ev sahibi olma oranı artmaya başladı.
Eşitsizlik kapanmaya başlamış gibi görünüyordu.
Bu kredilere aç insanlar var.
Ama diğerlerinin 1934'ten 1980'e kadar aldığı
düzenli geliri istiyorlar.
Bunun yerine Afrikalı Amerikalılar,
iki katı oranda yüksek faizli kredi aldı
ve kredi notu daha düşük olanlara
ucuz başlayıp artan krediler verilmeye başlandı.
Ama kredi notu iyi olan beş siyahiden birine
yine yüksek faizli kredi düşüyordu.
Wells Fargo'nun yüksek faiz bölümünde kredi memuruydum.
Beth, Wells Fargo'nun siyahi kiliseleri hedeflemeyiplanladığı
konferans konuşmalarını duymuştu.
Bunlara "Servet oluşturma semineri" deniyordu ve ev almak üzerineydi.
Kiliselerin vaizleri bunun harika olduğunu düşündü.
Cemaate yardım edecek bir şeydi.
Banka ev kredisi alan herkes için
kiliseye bir bağış yapacaktı.
Cemaatteki insanlar
konuştukları kredi memurunun yüksek faizli kredi satacağını anlamadı.
Kredi notları 800 olsa bile.
Dört buçuk, altı.
Borsanın çöküşü.
İkinci Dünya Savaşı'ndan beri en kötü kriz.
...doğru şekilde dağıtılmayan ev kredileriyle pekişti.
...yüksek risk grubundakilerin kredi almasıyla
Siyahi toplumlar servetlerinin yüzde 53'ünü kaybetti.
NET DEĞERDE DEĞİŞİM
Finans dünyasının en yükseklerinde bulunan kişilerin
AÇGÖZLÜLÜK ÖLDÜRÜR
inanılmaz sorumsuzca kararlar verdiklerini görmek üzücüydü.
Bu insanlar, bu kurumlar devlet desteğiyle toparlandı.
Ama benimki gibi toplumlar hâlâ mücadele ediyor.
Bu insanların toparlanması için
herhangi bir plan yapılmamıştı.
Ülkede en fazla ev kredisi verenler
ayrımcılık davalarıyla karşılaştı.
Siyahileri hedeflediğini inkâr etse de
Wells Fargo 175 milyon dolar ödemeyi kabul etti.
FDR'ın Yeni Düzenleme'sinin aksine
hükûmetin ev krizi için ayırdığı 440 milyar dolar
genelde ev sahiplerine ulaşmadı.
Yardım ve tek bir klip, geri tepmeye neden oldu.
Kaçınız komşunuzun fazladan banyolu ev kredisini,
kendisi faturasını ödeyemezken
ödemek istiyorsunuz?
Peki ya hepimiz...
-Başkan Obama dinliyor musunuz? -Siz...
Temmuz'da bir çay partisi yapmayı düşünüyoruz.
Michigan Gölü'ne gelmek isteyen siz kapitalistler için
organizasyon yapacağım.
ABD!
Siyahilerle beyazların eşit olduğu bir senaryo düşünecek olursak,
aynı eğitim başarısını gösterdiler diyelim,
ırksal servet aralığını çok az düşürürdü.
Belki o kadar bile değil.
Bir araştırmada ortaya çıkan sonuca göre
beyaz üniversite mezunlarının
servetlerini birkaç on yılda beklenen şekilde arttırdığı sonucuna ulaşılmış.
Siyahi üniversite mezunlarının aynı süre içinde
servetleri azalmış.
Nedeni mezunların farklı miktarlarda kazanması değil.
Nasıl harcadıkları.
Afrikalı Amerikalı üniversite mezunları
büyük oranda ailelerinin en başarılısı oluyor
ve bu yüzden akrabaları yardım istediğinde,
onlara yardımcı oluyor.
Bu, beyaz üniversite mezunlarının daha az verici olduğu anlamına gelmiyor.
Sadece onlar kendi ağlarındakilere benziyorlar.
Afrikalı Amerikalılar 246 yıl serveti oluşturmuşlardı.
100 yıl boyunca
bir dizi yasa, servet yaratmalarına engel oldu
ve ayrımcılık bugün de devam ediyor.
Servet farkı yıllar içinde o kadar büyüdü ki,
bunu kapatmak için radikal bir şey yapmak gerekir.
Bu büyük servet eşitsizliğini
nasıl kapatabilirsiniz?
Tazminatlar.
-Ne kadardan bahsediyoruz? -Bunu bilmiyoruz.
Kendi adıma bir çek alayım.
Sahnede Afrikalı Amerikalıların tazminat almasını onaylayan var mı?
-Sen? -Onaylıyorum.
İncil her zaman tazmin etmek gerektiğini söyler.
Böyle bir durum oluştu. Bunu kabul etmeliyiz.
Bunun nesillere dayanan bir maliyeti var.
Henüz çözülmemiş olan bir sürü yara varken
bir ülke olarak ilerlemeyi umamayız.
Bu kölelikle başlamış olan bir şey,
ama zaman içinde asla yok olmadı çünkü hükûmet politikaları
servet farkını sağlayacak şartları oluşturan politikalar izledi.
Bu Billie Holiday'in şarkısı.
"Elinde olanlar, olanı kaybetmemeli."
Bu kendini sürekli tekrar ediyor.
"Ne zaman siyahiler için tazminat ya da ayrıcalıklı davranışkonusu
açılacak olsa,
bazı arkadaşlarımız dehşetle irkiliyor."
Siyahiler eşit sayılmalıdır
ve daha fazlasını istemedikleri konusunda hemfikirler.
Ama görünüşte mantıklı olsa da gerçekçi değil.
Bir adam, bir yarışa diğerinden 300 yıl sonra başlarsa,
o adam diğerine yetişebilmek adına
inanılmaz bir çaba
harcamak zorundadır."
Tanrı çocuğu korusun
Kendisinden başka kimsesi olmayan