Zaledwie 150 lat temu
tak wyglądały pieniądze dla niemal połowy Amerykanów.
Banknoty przedstawiały ludzi na plantacji.
Niewolników.
Niewolnicy byli nie tylko symbolem bogactwa w Ameryce.
Stanowili bogactwo.
WARTOŚĆ NIEWOLNIKÓW W USA
Do roku 1863 ich wartość wynosiła trzy miliardy dolarów.
Od tamtych czasów Ameryka przeszła
wiele powolnych, trudnych zmian,
przełamując jedną barierę rasową…
po drugiej.
Bardzo optymistycznie myślę o przyszłości.
Szczerze mówiąc, zaskoczyły mnie pewne zmiany w Ameryce.
Dlatego wierzę,
że nie minie 40 lat, a dostaniemy czarnoskórego prezydenta.
Myślę, że najwyżej za 25 lat.
Z bogactwem jest inaczej.
Przyczyną obecnego cierpienia jest dawna niesprawiedliwość.
AUTORKA
Przepaść majątkowa między rasami…
SENATOR USA
…dowodzi, że wciąż daleko nam do równości.
SOCJOLOG
Przepaść mierzymy, porównując majątki rodzin białej i afroamerykańskiej,
które są statystycznie przeciętne.
Majątek przeciętnej białej rodziny: oszczędności, aktywa, minus zadłużenie,
to 171 000 dolarów.
U czarnoskórej rodziny wynosi on 17 600 dolarów.
To przepaść, która stale rośnie.
MAJĄTEK PRZECIĘTNEJ RODZINY WEDŁUG RASY
Dlaczego?
NETFLIX - ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
To oczywiste…
Możemy wybrać każdą szkołę, ale nie mamy na czesne.
Co rano budzę się w domu zbudowanym przez niewolników.
Nie możemy wiecznie odkładać amerykańskiego snu na później.
…że zostaliśmy stworzeni równymi.
Jeśli nie będą mieli równych udziałów, spalą ten dom.
NARRACJA
To ja zbierałem bawełnę i budowałem koleje
pod czyimś batem…
bez wynagrodzenia.
Wyjaśniamy: rasowe nierówności majątkowe
W styczniu 1865 roku dobiegała końca wojna secesyjna.
Generał Unii, William Sherman, i sekretarz wojny, Edwin Stanton,
zebrali 20 czarnoskórych dowódców
i spytali, czego potrzebuje ich społeczność, by żyć na wolności.
WYZWOLEŃCY GEORGII
Pastor Garrison Frazier, lider grupy, odpowiedział:
„Najlepiej poradzimy sobie…
posiadając ziemię".
Cztery dni póżniej Sherman wydał Specjalne Rozporządzenie nr 15.
Zakładało przydzielenie czarnoskórym tysięcy hektarów ziemi.
„Każda rodzina otrzyma działkę.
Nie więcej niż 16 hektarów ziemi rolnej”.
W dzień przed ponownym zaprzysiężeniem
Lincoln podpisał ustawę, która wprowadziła plan w życie.
Ameryka niemal stała się zupełnie innym krajem.
Ale historia obrała inny kurs.
Kilka tygodni później Lincoln zginął.
Jego następca, Andrew Johnson, zmienił kurs polityczny.
Gdy tylko domagamy się równych praw, atakują nas biali ludzie:
„A co z naszymi prawami?”.
Do końca tamtego roku
tysiące wyzwoleńców musiało opuścić otrzymane ziemie.
Rok po obaleniu niewolnictwa
prezydent Johnson żalił się na dyskryminację…
białych ludzi.
Cytuję: „Z korzyścią dla czarnych”.
Ale niewolnicy generowali bogactwo dla swoich właścicieli od 246 lat.
I zostało ono w rękach białych.
Ci, którzy posiadają bogactwo, wiedzą o nim jedno:
rośnie z pokolenia na pokolenie. Spytajcie Jaya-Z.
Kupiłem obraz za milion
Dwa lata później szajs wart jest dwa
Za kilka lat będzie wart ich osiem
„Chętnie dam go moim dzieciom”.
Chodzi tu o to, że pieniądz rodzi pieniądz.
Zrób z miliona osiem. Chętni niech podniosą ręce.
Ale niepotrzebny jest obraz Picassa, żeby dorobić się pieniędzy.
Potrzeba jedynie czasu.
W stabilnym kraju inwestowanie długoterminowe
zwykle przynosi zyski.
Dlatego warto wiedzieć o procencie składanym.
Powiedzmy, że wzięliście 100 dolarów i zainwestowaliście je w 1863 roku.
Roczny zysk po uwzględnieniu inflacji
na amerykańskiej giełdzie to średnio 7%.
Rok później suma rośnie…
i dalej rośnie…
Dziś te 100 dolarów miałoby wartość ponad trzech i pół miliona.
Do dziś Afroamerykanie zarabiają mniej od białych.
Częściej są bezrobotni, a według badań
pracodawcy wciąż dyskryminują.
Nawet gdyby udało się nam wyeliminować te różnice,
stulecia nierówności wyrządziły już szkody, głównie w kwestii posiadania ziemi i nieruchomości.
W XXI wieku główny majątek stanowią nieruchomości.
W klasie średniej wartość nieruchomości to dwie trzecie majątku.
Biali Amerykanie częściej będą mieli rodziców lub dziadków z taką przeszłością…
Moi rodzice kupili dom
jakieś 50 lat temu. Zapłacili za niego 14 000 dolarów,
SPECJALISTKA OD ZADŁUŻONEGO MIENIA
a teraz jest wart nawet 600, 700 tysięcy.
Większość ludzi nie rozumie, jak istotne są: gospodarka mieszkaniowa,
miejsce zamieszkania
i perspektywy danej społeczności.
Rząd odegrał tu ważną rolę.
Podczas wielkiego kryzysu
niemal połowa właścicieli domów tonęła w długach.
Mężczyźni przesiadują w parkach.
Nie mają pracy, mamroczą do siebie.
Roosevelt zaproponował politykę Nowego Ładu.
…by pomóc obywatelom udźwignąć ciężar długu.
Nowy Ład udostępnił ludziom rynek kredytów hipotecznych.
Amerykański sen i własny dom stały się jednym i tym samym.
Ale Federalny Urząd Mieszkalnictwa
nie przyznawał kredytów w rejonach, które uznał za niebezpieczne.
Decydowano o tym na podstawie rasy.
NA SPRZEDAŻ
Czarnoskóra rodzina w okolicy obniżała wartość nieruchomości.
Myśli pani, że taka rodzina w okolicy wpłynie na życie mieszkańców?
Wartość nieruchomości od razu spadnie,
jeśli będą się tu mogli wprowadzać.
Gdy urząd rozrysował mapy dzielnic, w których nie udzieli kredytów,
te z większą liczbą czarnoskórych oznaczył na czerwono.
„Czerwone strefy” to nie metafora.
Naprawdę powstawały mapy,
na których oznaczano czerwone strefy.
Skutki rasizmu stały się usprawiedliwieniem kolejnych jego aktów.
Skoro majątek klasy średniej to głównie nieruchomości,
możliwość posiadania domu została ograniczona.
Odgórna segregacja rasowa wpłynęła na każdy aspekt życia:
możliwość podjęcia pracy i wyboru szkoły,
poziom bezpieczeństwa
i ewentualny wzrost wartości domu.
Dopiero w 1968 roku zakazano dyskryminacji mieszkaniowej.
Uczciwe warunki mieszkaniowe dla wszystkich
to od dziś część amerykańskiego życia.
Ale to nie zakończyło dyskryminacji mieszkaniowej.
Za przykład weźmystarania rodziny Cory'ego Bookera o dom w 1969 roku.
Moi rodzice chcieli zakupić dom, ale napotykali pewne przeszkody.
Jeśli spotkali się wcześniej z agentami,
ci pokazywali tylko domy w czarnych dzielnicach.
Domy w białych dzielnicach były według nich wyprzedane.
Rodzice Bookera uknuli spisek z ruchem praw obywatelskich.
Kiedy odmówiono im kolejny raz,
biała rodzina złożyła ofertę w ich imieniu.
Oferta została przyjęta, a przed samą transakcją
zamiast białej pary stawił się mój ojciec z adwokatem,
co bardzo rozwścieczyło agenta.
Wstał i uderzył adwokata taty.
Wtedy rzucili się na siebie,
a agent poszczuł siedzącego obok psa na mojego ojca.
Czekała go więc szamotanina z psem, wybili przy tym szybę…
Uspokoiło się i wtedy agent w akcie desperacji
błagał tatę, by się nie wprowadzał, bo to biała dzielnica.
Był przerażony, że jedna czarna rodzina
zrujnuje jego interes i obniży wartość nieruchomości.
Cory Booker z rodziną zamieszkali w wybranym domu,
który pomógł mu zbudować przyszłość.
Zyskał na wartości.
Ojciec wszedł w posiadanie kolejnego domu w mieście,
a ten był jeszcze większy, więc z ubóstwa
przeszliśmy do klasy średniej USA. Dalej było tylko lepiej.
Ale to nietypowa historia.
Sto lat dyskryminacji od zniesienia niewolnictwa
odbiło się na posiadaniu domów.
W latach 90. banki i politycy zdali sobie sprawę, co to oznacza.
PREZES REZERWY FEDERALNEJ
Nową okazję.
Dyskryminacja jest ewidentnie niemoralna,
ale rozumiemy też, że jest po prostu nieopłacalna.
W latach 90. rząd otworzył rynek kredytów hipotecznych.
…by pomóc rodzinom, którym nie dano szansy na własny dom.
Czarnoskórzy zaczęli kupować domy.
Przepaść majątkowa mogła wreszcie zmaleć.
Ludzie pragnęli tych kredytów,
ale na takich warunkach, na jakich przyznawano je
od 1934 do 1980 roku.
Tymczasem czarnoskórzy dwa razy częściej od białych otrzymywali kredyty subprime,
pożyczki, które stawały się coraz droższe dla osób o niskiej zdolności kredytowej.
Ale jeden na pięciu bardziej zamożnych czarnoskórych
i tak otrzymywał kredyt subprime.
Byłam inspektorką kredytową w dziale subprime Wells Fargo.
Beth wiedziała, że firma chce wziąć na celownik kościoły dla czarnoskórych.
Zwali je „seminariami pomnażającymi bogactwo”. Chodziło o kupno domów.
Duchowni uznali to za świetny pomysł,
za wyciągnięcie ręki do parafian.
Bank przekazywał kościołowi datek za każdego parafianina,
który weźmie kredyt.
Ale wierni nie wiedzieli,
że inspektor kredytowy chciał im wcisnąć kredyt subprime,
mimo dobrej zdolności kredytowej.
Cztery i pół, sześć.
Załamanie na giełdzie.
Największy kryzys od II Wojny Światowej.
…potęgowany nieodpowiedzialnymi kredytami hipotecznymi.
…głównie typu subprime.
Społeczności czarnoskórych straciły 53% całego majątku.
SPADEK ŚREDNIEJ WARTOŚCI NETTO MAJĄTKÓW
DO WIĘZIENIA!
Trudno jest patrzeć, jak wielu ludzi…
CHCIWOŚĆ ZABIJA
…z najwyższego szczebla finansjery,
którzy podjęli skrajnie nieodpowiedzialne decyzje,
wyszło z kryzysu bez szwanku. Ich firmy też.
Tymczasem takie społeczności jak moja mają trudności,
bo wciąż nie powstał żaden plan pomocy,
który pomógłby im stanąć na nogi.
Wielu pożyczkodawców w kraju poszło na ugodę w procesach o dyskryminację.
Choć zaprzeczyli oskarżeniom,
Wells Fargo wypłacili 175 milionów dolarów.
W odróżnieniu od Nowego Ładu
rządowy projekt wsparcia w wysokości 440 miliardów dolarów
w większości nie trafił do poszkodowanych.
Program i pewne nagranie wywołały ostrą reakcję.
Kto chce spłacać kredyt zadłużonego sąsiada,
który wziął go na dom z dodatkową łazienką,
niech podniesie rękę.
A może by tak…
- Prezydencie Obamo, słucha pan? - Chce pan…?
W lipcu zorganizujemy protest Partii Herbacianej.
Kapitaliści, którzy chcą w nim uczestniczyć…
Zajmę się organizacją.
USA!
Gdyby wyobrazić sobie świat, w którym czarnoskórzy i biali
mają takie same osiągnięcia naukowe,
miałoby to niewielki wpływ na przepaść majątkową.
Możliwe, że wręcz żaden.
Bank Rezerw Federalnych w St. Louis
przeprowadził badania, które wykazały, że biali absolwenci szkół wyższych
na przestrzeni dziesięcioleci
bardzo się wzbogacili, co nie jest zaskoczeniem.
W tym samym czasie czarnoskórzy absolwenci szkół wyższych zubożeli.
Powodem nie są różne zarobki, tylko praktyki finansowe.
Nierzadko jest tak, że czarnoskóry absolwent
to osoba, która odniosła największy sukces w rodzinie,
przez co często jest proszona o wsparcie finansowe.
Nie oznacza to, że biali absolwenci są mniej szczodrzy.
To znaczy, że są na tym samym poziomie, co ich bliscy.
Afroamerykanie stanowili majątek przez 246 lat.
NIEWOLNICTWO
Przez kolejne sto lat…
PRAWNA DYSKRYMINACJA
…nie mogli zdobywać bogactwa,
a dyskryminacja trwa do dziś.
TRWAJĄCA DYSKRYMINACJA
Przepaść majątkowa urosła do tego stopnia,
że tylko radykalne działania ją zniwelują.
Jak zniwelować tak wielką przepaść majątkową
- między rasami. - Nie da się.
Reparacjami.
- O jakich kwotach mówimy? - Tego nie wiemy.
Ale chętnie przyjmę twój czek.
Kto popiera reparacje dla czarnoskórych?
- Pan? - Tak.
Biblia naucza, że mamy być naprawcami wyłomów.
Mamy tu wyłom, musimy to przyznać.
To odbija się na pokoleniach.
Nie możemy liczyć na to, że nasz naród będzie rozkwitać,
gdy mamy tak wiele ran, o których nikt nie chce mówić.
Wszystko zaczęło się od niewolnictwa
i nigdy nie uległo poprawie,
bo polityka rządu utrwala przepaść majątkową.
Jak w utworze Billie Holiday.
„Ci, co mają, będą mieli, pozostali stracą”.
Ten mechanizm napędza się sam.
„Na każdą wzmiankę o reparacjach czy preferencyjnym podejściu
do spraw czarnoskórych,
niektórzy aż się wzdrygają.
Czarnoskóry powinien być traktowany na równi z innymi,
ale nie powinien prosić o więcej.
To z pozoru sensowne podejście,
ale nie jest realistyczne.
Bo oczywistym jest, że zawodnik, który startuje w wyścigu
300 lat po swoim rywalu,
musiałby dokonać nie lada cudu,
żeby tego rywala dogonić”.