‎มาจินตนาการกันสักครู่ถึงทุกวิถีทาง ‎ที่ทำให้โลกนี้จบสิ้นได้
‎อาจมาจากบนฟ้า
‎หรืออาจมาจากใต้พิภพ
‎หรือเราอาจทำตัวเอง
‎แต่เหตุหนึ่งที่ติดอันดับเป็นประจำ
‎ในฐานะของหนึ่งในสาเหตุที่อาจทำให้โลกแตก
‎ถ้าคิดถึงอะไรก็ตามที่อาจเกิดขึ้นแล้วฆ่า
‎ผู้คนนับล้าน
‎โรคระบาดคือความเสี่ยงใหญ่หลวงที่สุดของเรา
‎โรคระบาดคือโรคที่หลุดรอดจากการควบคุม ‎แพร่กระจายไปทั่วโลก
‎สังหารคนนับล้าน และเปลี่ยนแปลงอารยธรรม
‎เรารู้เพราะเราเคยประสบมันมาแล้ว...
‎สองสามครั้ง
‎ในศตวรรษที่หก ‎โรคระบาดคร่าชีวิตประชากรครึ่งโลก
‎ในศตวรรษที่ 14 มันกวาดล้างคน ‎หายไปครึ่งทวีปยุโรป
‎ในศตวรรษที่ 20 โรคระบาดคร่าชีวิต ‎เกือบร้อยละห้าของประชากรโลก
‎ภายในเวลาเพียงสองปี
‎แต่นั่นก็เป็นร้อยปีมาแล้ว
‎เราเรียนรู้จากโรคระบาดในอดีต ‎และคิดค้นพัฒนาการที่น่าทึ่งมากมาย
‎พัฒนาการตอบสนอง การฝึกฝน คณะทำงาน
‎เราพัฒนาระบบสอดส่อง พัฒนาการสื่อสาร
‎เรามีองค์กรอย่างองค์การอนามัยโลก ‎กรมควบคุมโรค
‎เราพัฒนาการวินิจฉัยโรค ‎ยา การรักษา วัคซีน
‎แต่ความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นอีกครั้ง ‎กลับสูงขึ้นกว่าที่เคยมีมา
‎เราคำนวณกันแล้ว
‎เราคาดการณ์ว่ามีโรคใหม่เกิดขึ้น ‎ประมาณห้าโรค
‎ที่ไหนสักแห่งบนโลกนี้ทุกปี
‎และอัตรานั้นก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
‎ดังนั้นจึงเลี่ยงไม่ได้ที่มันจะกลายเป็นโรคระบาด
‎ธรรมชาติคือผู้ก่อการร้ายทางชีวภาพตัวยง
‎เรากำลังแข่งกับเวลา ‎และเดิมพันก็สูงเป็นประวัติการณ์
‎ภาพจำลองนี้ประเมินว่าโรคระบาด ‎ในปัจจุบันสามารถสังหารคน 33 ล้าน
‎ภายในแค่หกเดือน
‎ในแง่ของยอดผู้เสียชีวิต โรคระบาดสูสีกับ ‎มหาสงครามในอดีตเลยด้วยซ้ำ
‎เศรษฐกิจจะปิดตัวลง
‎มนุษยชาติจะสูญเสียอย่างใหญ่หลวง ‎และจะไม่มีประเทศใดที่ไม่ได้รับผลกระทบ
‎จากปัญหาที่โรคระบาดก่อขึ้น
‎ดังนั้นคำถามจึงไม่ใช่ว่า ‎โรคระบาดครั้งถัดไปจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่
‎โลกนี้มีเพียงสามสิ่งเท่านั้นที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
‎ความตาย ภาษี และไข้ระบาด
‎หรือ... โรคระบาดครั้งถัดไปจะเกิดที่ไหน
‎เราคาดการณ์ว่ามีไวรัสประมาณ 1.3 ล้านชนิด
‎ที่เรายังไม่รู้จักอยู่ในสัตว์ป่า
‎และไวรัสหนึ่งในนั้น ‎อาจแพร่สู่ประชากรมนุษย์ตอนนี้เลยก็ได้
‎คำถามก็คือ...
‎เราพร้อมรับมือกับมันหรือไม่
‎เราต้องจัดการกับไข้หวัดใหญ่ระบาดอย่างจริงจัง
‎โลกเรากำลังต่อสู้กับเชื้ออีโบล่าที่ร้ายแรง ‎ที่สุดในประวัติศาสตร์
‎เดิมพันครั้งนี้สูงสุดเท่าที่เคยมีมา
‎ไวรัสอาจทำลายล้างได้รุนแรงพอๆ กับ ‎ระเบิดหรือขีปนาวุธ
‎เชื้อโรคไม่รู้จักขอบเขต
‎ผู้อาศัยเชื่อว่าเมืองของพวกเขา ‎เป็นแหล่งไข้หวัดหมูระบาด
‎สัตว์ทุกชนิดอาจเป็นตัวการได้ทั้งนั้น
‎ผู้ป่วยสามารถรักษาได้ แต่ในระหว่างนั้น
‎บุคคลนั้นจะแพร่เชื้อ
‎โครงการรณรงค์ต่อต้านโรคติดต่อจะสำเร็จได้
‎หากประชาชนให้ความร่วมมือ
‎เราก็แค่ไม่รู้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร
‎โรคระบาดเริ่มต้นในโลกที่ ‎มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
‎จุลินทรีย์อาจเป็นสิ่งมีชีวิตสิ่งแรกบนโลกนี้
‎หลายชนิดขยายพันธุ์เองไม่ได้
‎พวกมันจึงต้องยึดเซลล์สิ่งมีชีวิตอื่นๆ
‎ทุกวันนี้พวกมันอยู่รอบตัวเรา
‎และบนตัวเรา
‎และภายในตัวเรา
‎เชื้อหลายตัวก็มาอย่างสันติ ‎แต่บางตัวก็ทำลายหรือฆ่าเซลล์ในร่างกายเรา
‎ไข้ ไอ จาม ท้องเสีย...
‎นั่นคือร่างกายของเรากำลังต่อสู้กับมัน
‎แต่เชื้อบางตัวก็แข็งแกร่งมาก ‎จนเอาชนะภูมิต้านทานของเราได้
‎และฆ่าเรา
‎โรคระบาดหลักๆ แล้วเกิดขึ้นจาก ‎จุลินทรีย์สองประเภท
‎แบคทีเรียกับไวรัส
‎จุดที่น่าสนใจของไวรัสอยู่ตรงที่ ‎พวกมันปรับตัวเก่งมากเพื่อจะโดดจาก
‎สปีชีส์หนึ่งไปยังอีกสปีชีส์
‎ไวรัสเป็นจุลินทรีย์ที่น่าจะกลายเป็น ‎โรคระบาดถัดไปได้มากที่สุด
‎คุณอาจพอเดาได้แล้วว่า ‎ไวรัสที่ก่อให้เกิดไข้หวัดนกนั้นมาจากนก
‎ไข้หวัดหมูมาจากสุกร
‎เอชไอวีมาจากลิงชิมแปนซี
‎อีโบล่าอาจจะมาจากค้างคาว
‎และโรคอีกมากมายมาจากยุง
‎พอมันแพร่เข้าสู่มนุษย์ ‎ไวรัสตัวใหม่ก็เรียกว่าไวรัสจากสัตว์สู่คน
‎แล้วมันก็อันตรายอย่างที่สุด
‎ไวรัสเหล่านี้กลายพันธุ์ไวมาก ‎ดังนั้นจึงเปลี่ยนรูปร่าง
‎และหลบเลี่ยงภูมิต้านทานได้รวดเร็ว
‎มันกลายสภาพเป็นไวรัสใหม่ ‎ทันทีที่เข้าสู่มนุษย์
‎แต่มันไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป
‎มันค่อนข้างเกิดขึ้นได้ยาก
‎แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว ‎ผลที่ตามมาอาจร้ายแรงมหาศาล
‎เราต้องขอย้อนกลับไปที่ฟาร์มในแคนซัส ‎เมื่อหนึ่งร้อยปีก่อน
‎ผู้เชี่ยวชาญไม่แน่ใจนัก แต่เชื่อว่า ‎ไข้หวัดใหญ่สเปนในปี 1918 อาจเริ่มต้นจาก
‎นกที่ติดเชื้อกับมนุษย์ที่ติดเชื้อ
‎มาเจอหมูตัวเดียวกัน
‎นกมีไข้หวัดนก ‎ซึ่งเป็นไวรัสไข้หวัดใหญ่ประเภทหนึ่ง
‎ที่แพร่เชื้อในไก่ เป็ด และห่าน ‎มาอย่างน้อยหนึ่งร้อยปี
‎ส่วนมนุษย์นั้นมีไข้หวัดใหญ่อีกสายพันธุ์ ‎เป็นไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล
‎ซึ่งนั่นทำให้มนุษย์คัดจมูกและมีไข้ตัวร้อน ‎มาหลายร้อยปีแล้ว
‎ไวรัสสองตัวนี้แพร่เชื้อให้แต่ละสปีชีส์ไม่ได้
‎แต่ทั้งคู่แพร่เชื้อให้หมูได้
‎ดังนั้นในเซลล์หนึ่งเซลล์ของหมู ‎ไวรัสสองตัวนี้จึงผสมกัน
‎สร้างไวรัสจากสัตว์สู่คน ‎สายพันธุ์ใหม่ที่ชื่อ เอชวันเอ็นวัน
‎ไวรัสจากมนุษย์ในส่วนนี้ ‎ทำให้มันแพร่เชื้อให้แก่มนุษย์ได้
‎แต่ไวรัสจากนกในส่วนนี้ขัดขวาง ‎ระบบภูมิต้านทานโรค
‎ทำให้ระบบไม่รู้จักมัน ‎และต่อสู้กับมันไม่ได้ดีนัก
‎ส่วนผสมที่อันตรายอย่างยิ่ง
‎มันฆ่าคนทั่วโลกไประหว่าง 50 ถึง 100 ล้านคน
‎ไม่เหมือนอะไรที่เคยมีมาในประวัติศาสตร์
‎เราคิดถึงโรคได้ในสองระดับ
‎โรคนั้นแพร่เชื้อได้แค่ไหน และอันตรายแค่ไหน
‎นี่คือไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล
‎และนี่คือไข้หวัดนก
‎และนี่คือส่วนผสมของไข้หวัดใหญ่สเปนปี 1918
‎มันแพร่เชื้อได้ดีมาก ‎เพราะติดต่อได้ทางอากาศ
‎แปลว่าไวรัสสามารถตกค้างในอากาศ ‎และแพร่เข้าสู่คนที่สูดหายใจเข้าไป
‎และหนึ่งในสามของมนุษย์โลกติดเชื้อ ‎ไข้หวัดใหญ่ปี 1918
‎มันคร่าชีวิตร้อยละห้าของประชากรโลก
‎ส่วนผสมสุดท้ายคือนวัตกรรมของมนุษย์
‎ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์นี้ ‎เกิดขึ้นกลางสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
‎เราส่งคนจากอเมริกาไปรบในทวีปยุโรป
‎จากนั้นก็พาพวกเขากลับมา ‎ดังนั้นไวรัสชนิดนี้จึงฉวยโอกาส
‎จากการเดินทางไปมา ‎และแพร่ไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว
‎และมีประสิทธิภาพมากด้วย
‎ที่จริง นวัตกรรมของมนุษย์ ‎มีส่วนทำให้เกิดโรคระบาดที่ผ่านมาทุกครั้ง
‎เพราะนำพาโรคติดตัวไปทั่วโลก
‎กาฬโรคมาถึงยุโรปผ่านทางเรือในศตวรรษที่ 14
‎เราแยกมันออกเป็นสองโรค
‎กาฬโรคต่อมน้ำเหลืองสังหาร ‎ผู้ที่ติดเชื้อนี้ถึงร้อยละ 60
‎ส่วนกาฬโรคปอดสังหารเกือบทุกคนที่ติดเชื้อนี้
‎ตามมาด้วยฝีดาษ
‎มันอันตรายน้อยกว่ากาฬโรค
‎คร่าชีวิตไปร้อยละ 30 ของผู้ที่ติดเชื้อ ‎แต่ก็ติดโรคได้ไวกว่า
‎มนุษย์แพร่เชื้อนี้ไปทั่วโลก
‎ลำพังในศตวรรษที่ 20 ฝีดาษ ‎ทำมนุษย์เสียชีวิตไปราว 400 ล้านคน
‎โรคอื่นๆ เหล่านี้ก็กลายเป็นโรคระบาดเช่นกัน
‎แต่สุดท้ายเราพัฒนานวัตกรรมที่ปกป้องเราได้
‎การคัดแยกผู้เดินทางชั่วคราว ‎เพื่อดูว่าติดเชื้อหรือไม่
‎ปัจจุบันเรียกกันว่าด่านกักกันโรค
‎เป็นวิธีที่ใช้ครั้งแรกในช่วงเกิดกาฬโรค
‎ต่อมาเราก็ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ ‎ที่ทำให้เรามองเห็นศัตรู
‎เป็นครั้งแรก
‎ต่อมา เราพัฒนายาปฏิชีวนะ
‎นั่นทำให้โรคที่แพร่พันธุ์โดยแบคทีเรีย ‎เป็นอันตรายน้อยลงมาก
‎ฝีดาษทำให้เกิดการพัฒนาวัคซีนเป็นครั้งแรก
‎ซึ่งคุ้มกันเราจากไวรัสบางชนิด
‎วัคซีนทำงานด้วยการฉีดโปรตีนจากไวรัส
‎แล้วเราก็สร้างสารภูมิต้านทานขึ้นมา ‎มันคือเจ้าโมเลกุลเล็กๆ ที่ยึดกับ
‎โปรตีนเหล่านั้น และฆ่าไวรัส
‎แล้วค่อยขับมันออกจากร่างกาย
‎เมื่อเราติดเชื้อไวรัส ‎เราสามารถสร้างภูมิต้านทานได้รวดเร็ว
‎ส่งสารภูมิต้านทานออกไปและกำจัดไวรัส
‎ถ้ามีคนได้รับวัคซีนมากพอ ‎ก็แทบเป็นไปไม่ได้
‎ที่โรคจะแพร่กระจาย
‎ดังนั้นในปี 1980 จึงมีการประกาศว่า ‎ฝีดาษถูกกำจัดหมดสิ้นแล้ว
‎โรคเหล่านี้ไม่คร่าชีวิตมนุษย์มากเท่าในอดีต
‎ยาต้านโรคเอดส์ทำให้ไวรัสเอชไอวี ‎อันตรายน้อยลงและติดได้ยากขึ้นมาก
‎สุดท้าย อินเทอร์เน็ตกำลังช่วยเรา ‎ตรวจจับและกักโรคไว้ล่วงหน้า
‎ดังนั้นการศึกษาจึงพบว่า ‎มีคนได้รับโรคติดต่อน้อยลงในปัจจุบัน
‎แต่ขณะเดียวกัน ‎จำนวนของโรคระบาดกลับเพิ่มขึ้น
‎และส่วนมากเป็นเพราะไวรัสจากสัตว์สู่คน ‎ซึ่งเพิ่มมากขึ้นทุกที
‎เราประมาณไว้ว่า ‎จากไวรัส 1.6 ล้านชนิดที่มีในสัตว์ป่า
‎เรารู้จักแค่ราวๆ 3,000 ชนิด
‎เท่ากับน้อยกว่าร้อยละ 0.1 เสียอีก
‎นั่นแปลว่าโรคระบาดครั้งถัดไปอาจเป็นไวรัส ‎ที่เราไม่ได้เตรียมตัวรับมือมาก่อน
‎เรารู้จักไวรัสบางชนิดที่อันตรายถึงตาย ‎แต่เราคาดว่ายังมีไวรัสอื่นๆ
‎ที่อันตรายยิ่งกว่า และอาจส่งต่อถึงกันได้ดีกว่า
‎โดยที่เราไม่มียาหรือวัคซีนเพื่อรักษา ‎ไวรัสเหล่านั้นคือภัยใหญ่
‎เชื้อร้ายนี้เรียกว่าดีซีสเอ็กซ์
‎และเราก็รู้ว่าเราขาดการเตรียมตัว
‎เพราะเราเคยประสบมันมาแล้ว
‎นี่คือตลาดสดในเมืองเหลียงฮัว ประเทศจีน
‎ต่างจากตลาดในตะวันตก ‎ซึ่งสัตว์จะตายแล้วก่อนมาถึงตลาด
‎ตลาดสดแห่งนี้ยังขายเนื้อที่สดมาก
‎ฆ่ากันให้เห็นกับตา
‎ที่นี่จึงเป็นแหล่งผลิตโรคดีซีสเอ็กซ์
‎สัตว์สปีชีส์ต่างๆ ถูกวางทับซ้อนกัน
‎เลือดและเนื้อผสมกันก่อนถูกส่งต่อให้มนุษย์ ‎จากคนหนึ่งไปยังอีกคน
‎ตลอดเวลานั้น ไวรัสทั้งหลายก็ปะปนกัน ‎กลายพันธุ์ และเพิ่มโอกาสให้ไวรัส
‎ที่หาทางเข้าสู่ร่างมนุษย์จนได้
‎เหตุการณ์อาจจะเป็นเช่นนี้เองเมื่อปี 2002 ‎ในตลาดแห่งหนึ่งทางใต้ของจีน
‎สมัยนั้น ตลาดสดในจีนขายสัตว์ป่า เช่น งู
‎แมวชะมด และค้างคาว
‎ความต้องการสัตว์พวกนี้ก็สูงมากด้วย
‎ในวันที่ 16 พฤศจิกายน ชายคนหนึ่ง ‎จากเมืองฝอซานป่วยหลังจากทำอาหาร
‎จากไก่ แมว และงู
‎เขามีอาการของโรคปวดบวม
‎มีไข้ ไอ และหายใจติดขัด
‎เมื่อใช้วิธีรักษาโรคปอดบวมไม่ได้ผล
‎ทางการจีนจึงรายงานง่ายๆ ว่าเป็น ‎"โรคปอดบวมผิดปกติ"
‎แต่แล้วมันก็เริ่มแพร่กระจาย
‎ผู้คนเริ่มล้มตาย
‎มีรายงานกลุ่มคนมากมายที่ติดเชื้อทางเดินหายใจ
‎ในโรงพยาบาลของประเทศจีน
‎แต่เราก็ชินแล้ว
‎มีเชื้อไข้หวัดใหญ่หลายสายพันธุ์ที่ ‎ทำให้เกิดไข้หวัดในเอเชียมาแล้วหลายครั้ง
‎และเรารับรู้ไว้เสมอ เรากังวลเสมอ
‎แต่เมื่อก่อนมันไม่ได้น่ากลัวสำหรับเรามากนัก
‎หน่วยงานอย่างกรมควบคุมโรค ‎และองค์การอนามัยโลก
‎เริ่มสังเกตข่าวลือเกี่ยวกับอาการป่วยเหล่านี้
‎และติดต่อรัฐบาลจีนไปถามว่า "เกิดอะไรขึ้น"
‎รวมถึงโลกได้รู้ข่าวเรื่องโรคนี้ ‎จากการที่มีใครสักคน
‎จากหนึ่งในเมืองเหล่านั้นในจีน ‎ตัดสินใจเดินทางไปฮ่องกง
‎ฮ่องกงเป็นที่ที่ไม่เหมือนที่อื่น ‎และแย่มากหากเกิดโรคระบาดแบบนี้
‎ในปี 2003 ฮ่องกงเป็นที่อยู่ของประชากร ‎ราวเจ็ดล้านคน
‎แต่ละปีมีนักท่องเที่ยวกว่า 16 ล้านคน
‎มีเที่ยวบินนานาชาติกว่า 500 เที่ยวบิน ‎ออกจากท่าและลงจอดทุกวัน
‎ในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ‎ชายคนหนึ่งเดินทางมาถึงฮ่องกง
‎เขารู้สึกไม่สบายอยู่แล้ว
‎เขาเข้าพักที่โรงแรมเมโทรโพล ‎และมุ่งหน้าขึ้นห้องพัก
‎ที่ชั้นเก้าของโรงแรม
‎ที่นั่น เขาอาเจียนหรือไอ ‎ทำให้ของเหลวกระจายไปทั่วลิฟต์
‎และโถงทางเดิน
‎เขาทำให้คน 16 ชีวิตติดโรคด้วยวิธีนั้น ‎ซึ่งพวกเขาจะแพร่เชื้อต่อไป
‎ทั่วโลก
‎ชายในห้องนี้ขึ้นเครื่องในวันถัดไป
‎ไปถึงฮานอย ประเทศเวียดนาม ‎และเข้าตรวจที่โรงพยาบาล
‎เขาทำให้หมอและพยาบาลติดโรคไปด้วย
‎แพทย์คนหนึ่งนำโรคติดตัวมายังกรุงเทพฯ
‎ตอนนั้นเองที่องค์การอนามัยโลก ‎ประกาศเหตุฉุกเฉินระหว่างประเทศ
‎และตั้งชื่อโรคนั้นอย่างเป็นทางการ
‎โรคระบบทางเดินหายใจเฉียบพลันร้ายแรง
‎หรือเรียกสั้นๆ ว่าโรคซาร์ส
‎ไม่กี่วันต่อมา นักวิทยาศาสตร์ก็พบสาเหตุ
‎ไวรัสที่พวกเขาไม่เคยพบเห็นมาก่อน
‎กลับไปยังโรงแรมเมโทรโพล ‎ผู้หญิงในห้องนี้
‎ขึ้นเครื่องบินกลับบ้านที่โทรอนโต ‎และเสียชีวิต
‎ลูกชายของเธอเข้ารับการตรวจที่โรงพยาบาล
‎ผมจำได้ว่านั่งอยู่ที่นั่น ลูกๆ ก็อยู่ด้วย
‎ผมกำลังดูข่าว แล้วจู่ๆ ผมก็เห็น
‎ภาพโรงพยาบาลของตัวเองในข่าว ‎โรงพยาบาลเมาท์ไซนาย
‎นั่นเป็นครั้งแรกที่ตาสว่างเลยว่า ‎เรื่องนี้กำลังจะเป็นปัญหา
‎ประมาณหนึ่งสัปดาห์หลังจากนั้น เราก็ระบุได้ว่า
‎มีเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาลจำนวนไม่น้อย
‎ซึ่งป่วยเป็นโรคซาร์สด้วยเช่นกัน
‎ใครจะอยู่เวรวันอังคาร ต้องมีใครสักคนอยู่เวร
‎พวกเขาทำหน้าที่อะไร ใครจะมาทำแทน
‎บางครั้งการเสียแพทย์เรซิเดนท์อาวุโส ‎ในแผนกของเราแค่คนเดียว
‎ก็ทำให้ทั้งแผนกโกลาหลไปหมด
‎ตอนกลับบ้านฉันยังปกติดี แต่ตื่นขึ้นมากลางดึก
‎รู้สึกเป็นไข้ไม่สบายตัว และ...
‎แล้วฉันก็รู้ตัวว่าอาจจะป่วยด้วยโรคนั้น
‎พอถึงปลายเดือนมีนาคม เจ้าหน้าที่ 47 ราย ‎ในโรงพยาบาลป่วย และอีกหลายร้อย
‎อยู่ในด่านกักกันโรค
‎รวมถึงอัลลิสัน
‎นี่เป็นหนึ่งในเรื่องที่น่ากลัวที่สุดของซาร์ส
‎อาการระยะแรกเริ่มไม่ค่อยชัดเจนและดูยาก
‎ทำให้ระบาดได้แม้แต่ในโรงพยาบาล ‎ที่มีเครื่องมือก้าวหน้า
‎ย้อนกลับไปที่ฮ่องกง ฝันร้ายได้เกิดขึ้น
‎ซาร์สระบาดไปไวกว่าทุกโรค
‎ชายผู้ป่วยโรคซาร์สหนึ่งคน ‎อาศัยในห้องชุดห้องนี้
‎เขามีอาการท้องร่วง และเมื่อใช้ห้องน้ำ ‎ไวรัสซาร์สก็ถูกส่งต่อ
‎ผ่านท่อระบายน้ำลงไปห้องชั้นล่าง ‎ที่ซึ่งพัดลดเป่าเชื้อไวรัส
‎กลับเข้าไปในระบบระบายอากาศของอาคาร ‎และเข้าไปยังห้องชุดชั้นบน
‎จากนั้นเป็นไปได้ว่าลมจะพัดเชื้อไวรัส ‎ไปยังอาคารในละแวกนั้น
‎ทำให้ควบคุมเชื้อได้ยากมาก
‎นั่นเป็นสถานการณ์ที่เหมือนฝันร้ายจริงๆ
‎เราไม่ได้ติดต่อทางกายกับบุคคล ‎ที่ทราบแน่ชัดว่าติดเชื้อ
‎เท่ากับเราตามรอยได้ยากขึ้นมาก ‎เพราะเราไม่รู้ว่า
‎แหล่งเชื้อโรคที่ทำให้เกิดโรคติดต่อนั้นอยู่ที่ไหน
‎รวมทั้งหมดมีคนติดเชื้อ ‎ในอะพาร์ตเมนต์แห่งนี้ 329 ราย
‎และอีกหลายร้อยอยู่ในด่านกักกันโรค
‎ถึงตอนนั้น โลกกำลังตื่นตระหนก
‎ความกลัวที่สุนัขและแมวอาจเป็นพาหะโรคซาร์ส ‎ทำให้ผู้อาศัยในกรุงปักกิ่งบางคน
‎ทอดทิ้งสัตว์เลี้ยงที่รัก
‎หน่วยงานแท็กซี่ตั้งจุดตรวจคนขับ ‎เพื่อวัดอุณหภูมิสูง
‎ซึ่งเป็นหนึ่งในอาหารของโรคซาร์ส
‎ส่วนหนึ่งทั้งหมดเป็นเพราะสาธารณชน
‎ไว้ใจคำพูดที่ทางการบอกกับเรา
‎เราไม่ต้องสงสัยเลยจริงๆ หรือเปล่าว่านี่อาจจะ
‎เป็นการกระทำของผู้ก่อการร้าย ‎หรืออะไรทำนองนั้น
‎ผมว่าในเดือนมีนาคม ปี 2003 แบบนี้ ‎เราตัดเรื่องไหนออกไม่ได้เลย
‎ในฮ่องกงมีผู้ติดเชื้อ 1,755 ราย ‎และเสียชีวิต 300 ราย
‎ในโทรอนโต มีผู้ติดเชื้อ 251 ราย ‎และเสียชีวิต 41 ราย
‎รวมถึงเกิดขึ้นในประเทศอื่นๆ ‎อย่างน้อย 26 ประเทศ
‎สุดท้ายแล้ว ซาร์สคร่าชีวิตผู้คนไป 774 ราย ‎หรือประมาณร้อยละสิบของผู้ที่ติดเชื้อ
‎แต่แล้วซาร์สก็ทำสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด...
‎ซาร์สมีเรื่องน่าตลกอยู่ที่ว่า ‎หลังจากผ่านไปสักพัก มันก็หายไปเอง
‎ซาร์สไม่ใช่ไวรัสที่อยู่ทน
‎ตอนนั้นเราไม่รู้ว่ามันหายไปเมื่อไหร่ ‎แต่มันก็เป็นแบบนั้น
‎แต่ผมว่าไม่ใช่เรื่องราวความสำเร็จหรอกนะ
‎ผมว่าส่วนใหญ่เราก็แค่โชคดี
‎เพราะเกิดความผิดพลาดขึ้นมากมาย
‎เจ้าหน้าที่สาธารณสุขของจีนแค่ยอมรับ ‎ว่ามีโรคระบาดหลังจากมี 18 คนได้เสียชีวิตไป
‎และมีคนป่วยอีกหลายร้อยคน
‎เราจะพยายามทุกวิถีทางเพื่อแก้ไข ‎และปรับปรุงความอ่อนด้อย
‎และข้อผิดพลาดในงานของเรา
‎หลังโรคซาร์สระบาด องค์การอนามัยโลก
‎จัดประชุม 196 ประเทศ ‎ทุกประเทศต่างตกลงที่จะปรับปรุง
‎การ "ตรวจจับ ประเมิน แจ้งเตือน ‎และการรายงานสถานการณ์สาธารณสุข"
‎รวมถึงโรคระบาด
‎ในปี 2014 มีเพียงหนึ่งในสามที่ทำตามนั้น
‎ปัญหาใหญ่ของโรคระบาดก็คือ ‎เราไม่รู้ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่
‎ดังนั้นจึงผัดผ่อนไปเรื่อยๆ ได้ง่ายมาก
‎ต้องใช้มาตรการทางการเมืองจริงจังเพื่อบอกว่า
‎"ใช่ ตอนนี้สถานการณ์ดูไม่เลวร้ายขนาดนั้นก็จริง
‎แต่เราก็จะให้งบประมาณกับสาธารณสุขอยู่ดี
‎เพราะเรารู้ว่าสักวันจะต้องแย่แน่"
‎ซาร์สทำให้เห็นว่าไวรัสเดินทางได้ไว ‎และไปได้ไกลมากในโลกยุคใหม่
‎ซาร์สไปทั่วโลกภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์
‎เป็นไปได้จริงๆ ว่าครั้งหน้า ‎มันจะแพร่ไปทั่วโลกในเวลาไม่กี่วัน
‎มันจะไวเกินกว่าที่เราจะตามได้ทัน
‎นั่นแปลว่าถ้าเราอยากหยุดโรคระบาดครั้งหน้า
‎ทางรอดที่ดีที่สุดของเราคือไล่จับมันที่ต้นตอ
‎ซาร์สเริ่มจากเป็นไวรัสที่อาศัยเงียบๆ ในสัตว์ป่า
‎ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าอยู่ในค้างคาว ‎ที่นี่ ณ ทางใต้ของจีน
‎นักวิทยาศาสตร์พวกนี้ ‎แวะมายังถ้ำเหล่านี้ตั้งแต่เกิดโรคระบาด
‎ไล่จับค้างคาวและสแกนหาไวรัสในตัวพวกมัน ‎ซึ่งใกล้เคียงกับซาร์ส
‎แล้วพวกเขาก็พบเจออะไรมากมาย ‎ซึ่งทำให้พวกเขา
‎สร้างระบบแจ้งเตือนล่วงหน้าได้
‎พบมันเมื่อไหร่ให้ส่งสัญญาณแจ้งเตือน ‎แล้วรัฐบาลจีนก็จะเข้ามา
‎พยายามลดโอกาสที่ประชาชนจะได้รับเชื้อไวรัส
‎จีนไม่ใช่แค่ประเทศเดียวที่พบไวรัสเหล่านี้
‎แผนที่นี้แสดงให้เห็นตำแหน่งที่ ‎อาจเกิดไวรัสชนิดใหม่ได้มากที่สุด
‎ปราการด่านหน้าที่จะเกิดโรค ‎คือสถานที่อย่างสุดถนน
‎ในป่าเขตร้อนซึ่งมีคนเพิ่งสร้าง
‎เขตสัมปทานเหมืองแร่แห่งใหม่ ‎คนย้ายเข้ามาอยู่อาศัย
‎ไม่มีเสบียงอาหาร ‎พวกเขาจึงต้องออกล่าสัตว์
‎หรือฟาร์มในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ‎ซึ่งขยายพื้นที่และหนาแน่นขึ้น
‎ที่ซึ่งมีค้างคาวอยู่แถวนั้น ‎ที่จะแพร่เชื้อไวรัสใส่หมูในฟาร์ม
‎วิธีนี้พลิกโฉมหน้าการปกป้องมนุษย์ ‎จากโรคระบาดในอนาคต
‎แต่มันจับโรคใหม่ๆ ไม่ได้ทั้งหมด
‎ในตอนนี้ เราจำเป็นต้องพัฒนาวัคซีน
‎ถ้าเกิดโรคที่เราไม่เคยพบเห็นมาก่อน
‎ปกติต้องใช้สี่ถึงห้าปีเพื่อคิดค้นวัคซีน
‎ต้านโรคนั้นๆ
‎เทคโนโลยีใหม่ๆ อาจช่วยย่นระยะเวลาให้สั้นลง
‎ดังนั้นองค์กรที่เรียกว่าซีอีพีไอจึงก่อตั้งขึ้น
‎พวกเขากำลังพัฒนาวัคซีนต้านดีซีสเอ็กซ์
‎วัคซีนแบบดั้งเดิมฉีดโมเลกุลโปรตีนจากไวรัส
‎การสร้างโปรตีนเหล่านั้น ‎เป็นขั้นตอนที่ยาวนานและราคาสูง
‎แต่วัคซีนใหม่นี้ไม่ใช้โปรตีน
‎มันฉีดสารพันธุกรรมซึ่งจะสั่งให้ร่างกาย ‎ผลิตโปรตีนเหล่านั้นด้วยตัวเอง
‎ร่างกายของเรากลายเป็นผู้ผลิต ‎สร้างโมเลกุลโปรตีน
‎และสร้างสารภูมิต้านทานขึ้นมา
‎นักวิทยาศาสตร์สามารถจัดสารพันธุกรรม ‎ตามความต้องการเพื่อให้ร่างกาย
‎ผลิตโมเลกุลโปรตีนของไวรัสได้เกือบทุกชนิด
‎ทันทีที่คิดวิธีส่งมันเข้าสู่ร่างกายได้ ‎มันจะช่วยลดเวลา
‎ที่จะใช้พัฒนาวัคซีนใหม่ ‎จากหลายปี... เหลือแค่ 16 สัปดาห์
‎ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์กำลังพยายาม ‎พัฒนาวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ครอบจักรวาล
‎ช็อตเดียวแต่สร้างภูมิคุ้มกัน ‎ป้องกันเราจากไข้หวัดทุกสายพันธุ์ไปตลอดชีวิต
‎ยังไม่มีวัคซีนไข้หวัดใหญ่ครอบจักรวาล
‎อย่างที่พวกเขาเรียก ‎ที่นำมาให้ประชาชนใช้ได้ในเร็วๆ นี้เลย
‎แต่รัฐบาลกลางของสหรัฐ ‎และรัฐบาลต่างๆ ในยุโรป
‎ต่างสนับสนุนการวิจัยนั้นในแบบที่ไม่เคยทำ
‎เมื่อสองสามทศวรรษก่อนหน้านี้ ‎เพราะตอนนี้พวกเขาเข้าใจ
‎ว่าไข้หวัดใหญ่เป็นภัยคุกคามจริงจัง ‎ที่อยู่ยงคงกระพันมาช้านาน
‎ความจริงก็คือ เทคโนโลยีของมนุษย์ ‎ทำให้ไม่สามารถหลีกเลี่ยงโรคระบาดครั้งถัดไป
‎การตัดไม้ทำลายป่านำสัตว์ป่าเข้ามาติดต่อ
‎กับมนุษย์มากขึ้น
‎โรงงานฟาร์มสัตว์บีบให้สัตว์อยู่ใกล้กันมากขึ้น ‎ทำให้ไวรัสในตัวพวกมัน
‎มีโอกาสผสานรวมกัน ‎เป็นหนึ่งในเชื้อโรคที่ติดต่อถึงมนุษย์ได้
‎แล้วเราก็มอบวิธีให้มันแพร่กระจายได้มากขึ้นอีก
‎แต่นวัตกรรมของมนุษย์เคยยับยั้ง ‎โรคระบาดครั้งก่อนๆ ได้
‎และเป็นโอกาสเดียวของเรา ‎ที่จะใช้ต้านครั้งถัดไป
‎เรารู้ดี เพราะเราอยู่ในการแข่งขันนี้ ‎นับแต่ชีวิตถือกำเนิดบนโลก
‎เมื่อเกิดโรคระบาดไม่ว่าจะใหญ่หรือเล็ก ‎เรามักมองย้อนกลับไปและหวังว่า
‎เราน่าจะทุ่มเทให้มันมากกว่านี้
‎เรายังห่างไกลจากสิ่งที่จำเป็นต้องทำอีกมาก
‎คำบรรยายโดย ศันสนีย์ โอบอ้อม