‎Cấp cứu 911 xin nghe?
‎Tổng đài 911 xin nghe?
‎Tổng đài 911...
‎Vào ngày 9 tháng Tư năm 2014, ‎tổng đài 911 đột nhiên ngừng hoạt động
‎trước hàng triệu người khắp nước Mỹ.
‎Nó ngừng hoạt động hơn sáu tiếng.
‎Hơn 6.000 cuộc khẩn cấp ‎không thể gọi được.
‎Nguyên nhân bắt nguồn từ máy tính
‎ở một cơ sở định tuyến ‎tại Englewood, Colorado.
‎Đó là một lỗi mã hóa đơn giản.
‎Những người phụ trách lập trình nó
‎đã ép nó làm việc quá tải ‎so với số cuộc gọi nó có thể ghi,
‎mức giới hạn lập trình viên ‎cho rằng không bao giờ đạt tới.
‎Nhưng vào đêm 2014 đó, nó đã xảy ra.
‎Máy tính làm việc theo đúng quy trình.
‎Nó đạt giới hạn và ngừng định tuyến.
‎Vấn đề không phải là máy tính,
‎không phải lỗi trong đoạn mã.
‎Đó là do lập trình,
‎quy trình thực thi ‎viết bởi những người giao tiếp
‎với máy tính.
‎Năng lực này cần có ‎trách nhiệm đạo đức cao.
‎Không gì sánh được.
‎Không gì thay thế được nó.
‎Cũng giống như cách
‎mà các nhà quy hoạch
‎xác định cuộc sống thành phố ‎sẽ như thế nào,
‎Mã máy tính kiểm soát cuộc sống ‎trực tuyến, cũng là cuộc sống thường ngày.
‎Không chỉ là việc lên Internet,
‎mà còn là những lúc gọi khẩn cấp...
‎hay khám bác sĩ...
‎hay lên xe.
‎Tất cả chúng ta đều sống ‎với mã hóa hàng ngày.
‎Nhưng chỉ khoảng một phần ba của ‎một phần trăm trong chúng ta biết viết nó.
‎Với phần lớn mọi người, ‎nó là chiếc hộp đen.
‎Nhưng không nhất thiết phải vậy.
‎Vậy mã hóa hoạt động thế nào?
‎Và chúng ta xây dựng thế giới gì với nó?
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
‎Máy tính.
‎Hàng loạt các thiết bị điện tử tinh xảo
‎đều được tạo ra bởi con người.
‎Không phải ta không đủ máy móc ‎để giải quyết vấn đề,
‎mà là thiếu miêu tả ‎về cách giải quyết vấn đề.
‎Nhắc đến lập trình, ‎ai cũng nghĩ nó rất khó.
‎Điều quan trọng là phải nhớ rằng ‎mọi thứ bạn dùng trên máy tính
‎đều được tạo ra bởi con người.
‎VIẾT MÃ
‎Giả sử người ngoài hành tinh đến hỏi, ‎"Mã hóa có vai trò gì?
‎Nó là cái gì?"
‎Tôi sẽ trả lời, "Ừm,
‎ta sống trên trái đất vật chất, ‎và khoảng 50 năm trước,
‎một nhóm người bắt đầu ‎tạo ra hành tinh khác.
‎Nhưng nó không phải vật chất. ‎Một hành tinh ảo.
‎Nhìn ra đường, bạn có thấy mọi người ‎đi trên đường
‎đều cắm đầu xuống điện thoại của họ?
‎Họ đang ở thế giới khác.
‎Vậy mã hóa là như thế.
‎Nó là những dãy nhà của thế giới đó.
‎Khung dệt này là tổ tiên ‎của máy tính và điện thoại
‎trên thế giới.
‎Nó được phát minh vào năm 1804,
‎và bước tiến lớn là những thẻ này.
‎Các lỗ trên tấm thẻ ‎chỉ cho những cây kim nhất định đi qua.
‎Với hàng ngàn lỗ trên hàng trăm tấm,
‎thợ dệt có thể làm ‎nhiều họa tiết phức tạp hơn.
‎Khăn choàng họa tiết ‎thịnh hành khắp Châu Âu.
‎Và thợ dệt có thể làm chi tiết đến mức ‎như tranh thật,
‎như bức nhà phát minh máy dệt này.
‎Trước khi có khung dệt, từng dây bện ‎phải chọn bằng tay
‎bởi "người rút sợi."
‎Toán học cũng phải làm bằng tay,
‎bởi những "người tính toán."
‎Máy tính đầu tiên chính là con người.
‎Và những cỗ máy tốt nhất hỗ trợ
‎chỉ làm được một loại phép tính,
‎như bàn tính để cộng và trừ.
‎Nhà toán học Anh ‎Charles Babbage muốn cỗ máy
‎có thể giải bất kỳ bài toán nào,
‎hay đúng hơn, là lập trình nó giải toán.
‎Ông ta đưa ra cỗ máy ‎mà ông gọi là "Máy Phân Tích."
‎Ý tưởng của Babbage khiến ông ‎được vinh danh vào lịch sử.
‎Máy tính được phát minh ‎lần đầu bởi Babbage,
‎một nhà phát minh người Anh rất lập dị.
‎Babbage có cảm hứng ‎tìm cách nó hoạt động.
‎Ông ấy treo ảnh ‎của bức tranh này trong nhà.
‎Máy Phân Tích của Babbage, ‎như máy dệt Jacquard,
‎có phần vật chất: "phần cứng."
‎Và cũng như máy dệt,
‎bạn có thể hướng dẫn cho phần cứng ‎dưới dạng các thẻ giấy đục lỗ.
‎Các lỗ cho kim đi qua,
‎và chỗ nào không có lỗ, thì kim rút lại,
‎tạo ra một chuỗi phân tích cơ khí.
‎Những thẻ đục lỗ khác nhau,
‎chính là phần mềm.
‎Babbage vẫn chưa hoàn thiện Máy Phân tích,
‎nhưng một phụ nữ làm cùng ông ‎thấy tiềm năng thay đổi thế giới của nó
‎vượt xa so với toán học.
‎Ada Byron, Nữ bá tước xứ Lovelace đã viết,
‎"số học đã vượt xa giới hạn ‎kể từ thời điểm mà ý tưởng
‎áp dụng thẻ giấy được phát minh..."
‎Cô ấy thấy thứ Jacquard thấy:
‎lỗ thủng đóng vai trò lớn hơn ‎là các con số.
‎Có thể là họa tiết,
‎âm nhạc…
‎hoặc câu nói hoàn chỉnh.
‎Bạn có thể hiểu nó như là mã Morse.
‎Mỗi chữ cái trong mã Morse được diễn tả ‎chỉ với hai loại tín hiệu:
‎...hoặc...
‎Đó là nhị phân.
‎Chỉ với những tiếng bíp, ‎ta có thể nói bất cứ cái gì,
‎giống như cuộc gọi cầu cứu ‎gửi từ tàu Titanic năm 1912.
‎"SOS" không viết tắt cho từ gì cả.
‎Nó chỉ là mã Morse ‎siêu đơn giản để gửi đi.
‎Bạn có thể hiểu rằng mỗi chữ cái ‎có thể được biểu diễn bằng sự kết hợp
‎giữa số không và số một.
‎Nhìn quen không?
‎Đây là mã nhị phân.
‎Và đó là cầu nối giữa ngôn ngữ ‎của máy móc với con người.
‎Mỗi số một hoặc số không là số nhị phân, ‎hoặc gọi là "bit".
‎Đây là những nguyên tử của máy tính.
‎Có thể bạn từng nghe qua:
‎tám bit bằng một byte.
‎Bạn thấy bức ảnh trên máy tính ‎nặng 1,1 megabyte không?
‎Đó nghĩa là tám triệu, tám trăm nghìn ‎con số một và số không.
‎Như dấu chấm và dấu gạch trong mã Morse ‎là cách biểu thị...và...
‎Số không và một trong mã nhị phân ‎là cách chúng ta viết
‎những gì diễn ra trong máy tính:
‎Có điện hay không có điện.
‎Đây là một mạch điện đơn giản.
‎Hãy tưởng tượng hàng triệu thứ này ‎kết hợp lại.
‎Đó chính là máy tính.
‎Trên mạch điện, đây là một bit.
‎Bóng đèn tắt chưa? Số không.
‎Bật lên? Số một.
‎Máy tính chỉ hiểu được dòng điện
‎nên mọi thứ lập trình viên ‎làm với máy tính,
‎sau cùng,
‎chỉ là một chuỗi bật-tắt dòng điện.
‎Nó làm việc vì mọi thứ được xâu chuỗi ‎theo đúng cách,
‎những dòng điện biểu thị sự logic.
‎Về cơ bản, logic là một chuỗi sự kiện ‎có thể dự đoán được,
‎chẳng hạn như đóng công tắc...
‎và cái này để rung chuông.
‎Người lập trình máy tính ‎gọi đây là "Logic và Mạch."
‎Hoặc là, "cổng" logic.
‎Để xem tôi có đốt cháy cái bàn này không.
‎Trong cổng AND, cả hai mạch đều phải đóng
‎để đèn sáng.
‎Và có các cổng OR,
‎đèn chỉ bật sáng nếu một trong ‎các mạch điện được đóng lại.
‎Có thể hiểu cách khác.
‎Nếu một trong các mạch này đóng, ‎thì đèn bật sáng.
‎Đó là câu điều kiện "nếu thì",
‎đó là thuật toán.
‎Trong văn hóa đại chúng ngày nay, ‎từ "thuật toán" rất khó hiểu.
‎Điều này đã từng xảy ra, ‎thuật toán bị lỗi!
‎Cách thuật toán hoạt động ‎là bí ẩn với nhiều người.
‎Thuật toán là cái gì vậy?
‎Nhưng thuật toán chỉ là ‎một chuỗi các hướng dẫn.
‎Giả sử đi đến cửa hàng.
‎Bạn có thể rẽ trái, rồi rẽ phải.
‎Hoặc rẽ phải, rồi rẽ trái.
‎Hoặc cũng có thể rẽ trái bốn lần,
‎vòng qua công viên,
‎sang đường,
‎rồi lại rẽ trái bốn lần nữa.
‎Như những đường đi khác nhau ‎đến cùng địa điểm,
‎trong lập trình, có nhiều thuật toán
‎cho một vấn đề.
‎Mục đích là tìm ra thuật toán ‎đơn giản, hiệu quả nhất.
‎Mã đẹp không lặp đi lặp lại.
‎Nó rất ngắn gọn. Nó rất hiệu quả.
‎Máy tính chạy thuật toán chỉ làm gì ‎chúng ta bảo nó làm,
‎nhưng nhanh hơn nhiều,
‎khiến con người ngày càng quyền lực.
‎Khi các nhà khoa học bắt đầu phát triển ‎bom nhiệt hạch,
‎họ chủ yếu sử dụng máy tính con người.
‎Rồi họ quay sang phương án này:
‎máy tính ENIAC chạy các bài toán ‎nhiệt hạch trong sáu tuần.
‎Kết quả đạt được là điều này,
‎cuộc thử nghiệm thành công năm 1952
‎của một quả bom mạnh gấp trăm lần ‎so với bom nguyên tử
‎thả xuống Hiroshima và Nagasaki ‎trong Thế Chiến thứ hai.
‎Sức mạnh mã hóa khuếch đại ‎khả năng của con người
‎làm bất cứ gì họ muốn.
‎Nhưng...vào những năm 1940, ‎vẫn còn nhiều thứ phải nghiên cứu.
‎Lập trình với số không và một ‎rõ ràng không thể phát triển.
‎Mọi người muốn khai thác ‎sự mã hóa nhiều hơn nữa.
‎Nhưng họ muốn cách đơn giản hơn.
‎Việc lập trình từ đó trở thành câu chuyện ‎làm cho việc mã hóa gần hơn
‎với ngôn ngữ con người
‎bằng cách phát minh ra thứ mà ‎các lập trình viên sử dụng:
‎ngôn ngữ lập trình.
‎So với số không và một, ‎những ngôn ngữ này khá trừu tượng.
‎Trừu tượng là từ ngữ khó hiểu.
‎Nhiều ngôn ngữ trừu tượng ‎cơ bản là các số không và một,
‎chúng tôi đã tìm ra cách sắp xếp chúng.
‎Bạn có thể nghĩ về mặt sinh học.
‎Con người vô cùng phức tạp,
‎nhưng 99% cơ thể chúng ta ‎cấu tạo từ sáu nguyên tố.
‎Và bạn có thể phát triển ‎thành các phân tử lớn.
‎Giữa tầng lớp cấu tạo và
‎tầng lớp sự sống đơn giản nhất
‎là một bước nhảy.
‎Con người có bộ não,
‎làm những việc phức tạp,
‎thật khó tin rằng chúng đều được cấu tạo ‎từ một thứ.
‎Máy tính thực ra cũng giống thế, ‎nhưng đơn giản hơn nhiều.
‎Đó là tin tốt.
‎Câu chuyện viết mã là việc ‎di chuyển cái hộp này lên,
‎xa hơn khỏi nhị phân để tạo ra
‎những cách mã hóa đơn giản hơn, nhanh hơn,
‎mà không cần phải giải quyết, ‎hay thậm chí không cần hiểu
‎cổng nhị phân và cổng logic bên dưới.
‎Điều đó giúp lập trình viên tạo ra ‎những sản phẩm quen thuộc.
‎Bước đầu tiên là...
‎"Ngôn ngữ lắp ráp," ‎dễ đọc và dễ viết hơn rất nhiều,
‎thay vì viết 0-1-0-0-0-1-1-1,
‎thì ta viết "add,"
‎và sau đó có một chương trình ‎gọi là chương trình hợp ngữ dịch chữ cái
‎A-D-D sang chuỗi số ‎không và một tương ứng.
‎Ở mức này, hệ nhị phân được sắp xếp lại ‎thành chữ cái và số,
‎giống như nguyên tử được cấu tạo ‎thành phân tử.
‎Nhưng mã hóa trong ngôn ngữ lắp ráp ‎không thực sự dễ dàng
‎vì các máy tính sử dụng ‎các ngôn ngữ lắp ráp khác nhau.
‎Chương trình cho máy tính này ‎không thể chạy trên máy tính khác.
‎Con người nhanh chóng tìm hiểu,
‎những gì ta muốn đưa vào máy tính
‎là những thứ chúng ta sử dụng hàng ngày.
‎Ta có các ngôn ngữ lập trình
‎tạo ra từ ngôn ngữ lắp ráp
‎và từ đó, ta tạo ra ‎các ngôn ngữ lập trình khác.
‎Có thể bạn đã nghe qua.
‎- LISP... ‎- BASIC...
‎- Java... ‎- C++...
‎- Python 3... ‎- HTML 5...
‎PEARL, PHP, kết hợp C...
‎Cũng giống các ngôn ngữ nói ‎là cách khác nhau
‎để diễn đạt cùng một ý cho người khác,
‎ngôn ngữ lập trình ‎là những cách diễn đạt khác nhau
‎của một ý tưởng cho máy tính.
‎Chúng ta có nhiều hơn một ngôn ngữ cấp cao
‎vì trước tiên, ngôn ngữ khác nhau
‎biểu thị các nhu cầu khác nhau.
‎Nhìn hai cái này.
‎Cái này, COBOL, được phát minh ‎vào cuối những năm 1950
‎để các doanh nghiệp sử dụng mã hóa ‎dễ dàng hơn.
‎Trông rất giống tiếng Anh, ‎ngoại trừ các câu lệnh
‎đều kết thúc bằng "DỪNG CHẠY."
‎Cái này, CPL, được phát triển vào ‎những năm 1960 với nhiều yếu tố khoa học.
‎Giống như tiến hóa sinh học.
‎Sinh vật tiến hóa hơn, ‎chúng phát triển đặc tính
‎giúp chúng thích nghi tốt hơn ‎với các loại môi trường.
‎Và cũng là vấn đề sở thích.
‎Mọi người thích những công cụ khác nhau ‎để thể hiện bản thân.
‎Ví dụ, ngôn ngữ C ++...
‎Elon Musk không thích cái này.
‎Bạn có thể tự tạo ngôn ngữ.
‎Đây là một ngôn ngữ cấp cao ‎chỉ toàn chữ "moo."
‎Thật đấy. Tên nó là COW.
‎Còn cái này lấy từ thoại ‎trong phim của Arnold Schwarzenegger.
‎Mỗi lần tôi nghĩ rằng, ‎"Đến đây là được rồi,"
‎thì lại có người khác nghĩ ra ngôn ngữ mới ‎và phát triển nó.
‎Nên tôi không thấy có dấu hiệu dừng lại ‎với việc phát minh ngôn ngữ mới.
‎Và tất cả các ngôn ngữ đều dựa trên logic.
‎Ví dụ, một lập trình viên ‎ở Netflix có thể viết
‎"Nếu bạn đã xem phim lâu hơn hai tiếng,
‎thì hiển thị cái này."
‎Nhưng để mã hóa tác động ‎đến mọi người,
‎thì mọi người đều phải dùng được máy tính.
‎Máy tính phải dễ dàng hơn,
‎thân thiện hơn
‎và cần một bước đột phá nữa.
‎Bắt đầu từ đây,
‎trong bản thử nghiệm ‎của Doug Englebart năm 1968.
‎Trong giây lát, ta sẽ thấy màn hình
‎và cách mà con trỏ chuyển động
‎trùng với chuyển động của con chuột đó.
‎Ngày nay mọi người không lập trình ‎bằng cách viết miêu tả
‎lên tờ giấy và gửi cho người
‎gõ vào máy tính.
‎Bạn chỉ cần ngồi trước màn hình, ‎bạn có giao diện người dùng.
‎Ngày nay, ta gọi chúng là GUI.
‎Với GUI, ai cũng có thể lập trình ‎không cần gõ phím.
‎Hoặc họ có thể viết mã hóa đơn giản hơn.
‎Bạn đang làm việc ‎trong môi trường lập trình
‎mà Alan và đồng nghiệp của ông
‎đã phát triển nó rất tốt
‎tại Trung tâm Nghiên cứu Xerox Palo Alto ‎vào những năm 70.
‎"Alan."
‎Alan này đây.
‎Tôi nghĩ về ông ấy là cha đẻ ‎của máy tính cá nhân
‎vì ông ấy là người đầu tiên ‎thể hiện được tầm nhìn đó.
‎Và tôi phải thú nhận, lúc đó, ‎tôi nghĩ nó là khoa học viễn tưởng.
‎Khi những khám phá lớn được hoàn thiện,
‎thường có cả một cộng đồng.
‎Và Park là người xuất chúng.
‎Giống như pháp thuật vậy.
‎Giao diện đồ họa cho người dùng ‎giúp hàng triệu người
‎sử dụng máy tính một cách dễ dàng.
‎Khi Xerox giới thiệu ‎GUI lần đầu vào năm 1979,
‎họ đã chỉ ra mã hóa thay đổi ‎cuộc sống hàng ngày thế nào.
‎Bạn vào văn phòng, và một máy Xerox
‎hiển thị câu chào lên màn hình.
‎Sớm thôi, hệ thống Xerox như thế này
‎sẽ giúp bạn quản lý tài nguyên ‎quý giá nhất:
‎thông tin.
‎Có nhiều người như tôi ‎và rất nhiều người khác
‎trong cộng đồng nghiên cứu
‎muốn thế giới tốt đẹp hơn.
‎Họ nảy ra ý tưởng rất sát
‎với cấy ghép lên người.
‎Một thứ tương tác với chúng ta,
‎với công chúng,
‎người bình thường, và giúp ta có khả năng
‎làm được nhiều hơn trước đây.
‎Nó khiến chúng ta có thể làm nhiều hơn.
‎GUI là một bước tiến quan trọng.
‎Và rồi đến sự đột phá ‎chấn động thế giới tiếp theo.
‎Một cách mới để sắp xếp mọi thứ
‎ta có thể với việc mã hóa.
‎Trên TV, mọi người bắt đầu dự đoán ‎sự đột phá
‎với mã hóa có ý nghĩa gì.
‎Thử tưởng tượng, bạn ngồi uống cà phê,
‎bật máy tính ở nhà để đọc báo hôm nay.
‎Hãy tưởng tượng một thế giới ‎mà mọi từ ngữ, hình ảnh một bức họa,
‎mọi bộ phim được quay, ‎đều có thể xem ngay lập tức tại nhà.
‎Tôi nghĩ chúng ta đang ở đỉnh ‎của thứ gì đó phấn khởi và đáng sợ.
‎Chỉ là công cụ thôi mà?
‎Không đâu.
‎Những sản phẩm phần mềm có sức ảnh hưởng ‎nhất tận dụng những cải tiến này.
‎Một sinh viên đại học sử dụng ‎một ngôn ngữ cấp cao, PHP,
‎để tạo ra một thứ ‎được chia sẻ trên Internet,
‎được sử dụng trên máy tính có GUI.
‎Anh ta đã miêu tả trong ‎buổi phỏng vấn TV lần đầu năm 2004.
‎Nó là thư mục trực tuyến kết nối mọi người
‎trên đại học và cao đẳng
‎qua mạng xã hội ở đó.
‎Đã lên đến 100.000 người ‎nên không biết sẽ đi đến đâu.
‎Đi đến đâu là lên tới hơn hai tỷ người
‎trên Facebook mỗi tháng.
‎Ngày nay, lập trình viên định hình ‎cuộc sống hàng tỷ người.
‎Họ làm việc, mua sắm, ăn uống, ‎hẹn hò và giải trí như thế nào.
‎Giờ bạn đang làm gì?
‎Bạn đang xem tôi trên trình duyệt Netflix.
‎Vậy bản thân Netflix là mã hóa ‎đang được chạy trên trình duyệt
‎gọi là mã hóa,
‎nghĩa là chạy trên một máy tính ‎được thiết kế để sử dụng mã hóa.
‎Nó không bao giờ kết thúc.
‎Mã hóa tốt giống như ‎kiến trúc sư của một bảo tàng
‎mà hàng triệu người biết đến,
‎và sử dụng hàng ngày.
‎Không gì sánh được lập trình, ‎nó là sự sáng tạo thuần túy.
‎Bạn có ý tưởng về cách làm một việc gì đó
‎và bạn ngồi xuống trước máy tính
‎rồi biến nó thành hiện thực.
‎Tôi nghĩ có rất nhiều trách nhiệm ‎cho vai trò đó.
‎Bạn có giới hạn tốc độ.
‎Không quá 100km một giờ.
‎Được thôi.
‎Nhưng nếu bạn có một chiếc xe, ‎và máy tính báo rằng,
‎"Xe này không được đi quá 100km một giờ"?
‎Đó là cách để kiểm soát hành vi.
‎Bằng cách kiểm soát lựa chọn của ta, ‎mã hóa thực thi
‎luật lệ một cách hiệu quả hơn ‎so với những gì luật pháp hy vọng ở người.
‎Và đó có thể là một điều tuyệt vời.
‎Có khoảng sáu triệu tai nạn xe hơi ‎ở Mỹ mỗi năm,
‎và một nghiên cứu chỉ ra 94% tai nạn ‎là do người lái.
‎Tiến bộ trong lập trình ‎có thể cứu hàng triệu người.
‎Nhưng cũng có thể đe dọa tính mạng ‎theo cách khác.
‎Tôi bị bệnh gọi là phình mạch máu tim,
‎đó là thuật ngữ y học ‎cho việc tôi có trái tim lớn.
‎Đúng nghĩa là nó phình to.
‎Nó to gấp ba lần so với ‎tim người bình thường.
‎Tôi phát hiện ra khi tôi khoảng 30 tuổi, ‎và nguy cơ đột tử của tôi khi lên 40 tuổi
‎rất lớn.
‎Bác sĩ điện sinh học nói, ‎"Cái này không lo
‎vì cô có thể dùng máy điều hòa tim."
‎Thiết bị này chạy bằng mã hóa.
‎Vài năm trước khi tôi mang thai, ‎tim tôi đập mạnh.
‎Khoảng một phần tư phụ nữ đều như thế, ‎hoàn toàn bình thường.
‎Nhưng thiết bị của tôi nhận định ‎tôi đang nguy kịch,
‎và nó giật điện.
‎Các nhà sản xuất thiết bị không quan tâm ‎đến phụ nữ mang thai bị giật điện.
‎Đó là thứ cuối cùng họ ngờ tới.
‎Họ vẫn chưa cân nhắc việc đó.
‎Có rất nhiều chuỗi phân tích khổng lồ
‎và những người lập trình sẽ viết ra chúng.
‎Và không thể tránh được,
‎sẽ có những tình huống
‎mà họ không lường trước được.
‎Nên điều chúng tôi dạy
‎khi chúng tôi dạy nghề
‎lập trình
‎là cách bạn nghĩ về
‎tất cả những điều kiện khác nhau.
‎Cách suy nghĩ thấu đáo
‎mà không bị quá tải bởi những thứ
‎mà bạn phải cân nhắc.
‎Và càng ngày càng đúng, ‎vì chúng ta bắt đầu lập trình
‎theo cách hoàn toàn mới.
‎Trong mã hóa truyền thống, ‎bạn hướng dẫn cho máy tính.
‎Nhưng giờ ta có thể đưa vào máy ‎một đống đầu vào
‎và một đống đầu ra,
‎rồi để nó tự viết hướng dẫn cho nó.
‎Việc bạn làm là đưa vào máy tính
‎thật nhiều ví dụ
‎và nói, "Đây là một bữa tiệc."
‎Và bạn có những ảnh khác.
‎Khám răng: không phải tiệc.
‎Phòng học: không phải tiệc.
‎Rồi máy tính nhìn hình ảnh và tạo ra
‎một hệ thống phân loại.
‎Đây gọi là học máy.
‎Ngày nay, nhắc đến trí tuệ nhân tạo,
‎nó đúng như tên gọi.
‎Đó là một kiểu trừu tượng khác
‎và cách làm khác
‎vì nó không thực sự phù hợp ‎với cách ta sắp xếp.
‎Ta gọi chúng là thuật toán học máy ‎vì máy tính tự tạo ra
‎hướng dẫn của nó để thực hiện.
‎Nhưng tất nhiên, sau cùng, ‎chúng cũng được dịch
‎thành những chỉ dẫn vô cùng nhỏ.
‎Google Dịch từng có ‎hơn một triệu dòng mã hóa.
‎Nghĩa là con người viết hàng triệu ‎những chỉ dẫn nhỏ.
‎Hiện tại, Google Dịch chỉ khoảng ‎năm trăm dòng mã hóa
‎theo thuật toán học máy.
‎Giả sử, vì bỏ sót, không có ảnh nào ‎về bữa tiệc bạn đưa vào
‎có người da đen hoặc gốc Tây Ban Nha.
‎Máy tính nhận định quy tắc của bữa tiệc
‎là chỉ có người da trắng và người Châu Á ‎được mời.
‎Có rất nhiều người da trắng ‎và Châu Á biết lập trình.
‎Chúng ta nên mở rộng phạm vi ‎những người được thiết kế nó
‎vì cả triệu lý do.
‎Họ hỏi nhiều câu tốt hơn ‎nếu kinh nghiệm sống lâu hơn.
‎Nhưng, sau cùng, nếu bạn đang đưa vào ‎hệ thống dữ liệu học máy
‎hệ thống pháp luật hình sự có ‎phân biệt chủng tộc trong dữ liệu đó,
‎và giả sử người lập trình học máy
‎nhìn như Benetton ad...
‎chủng tộc, khuôn mặt, ‎tầng lớp xã hội khác nhau...
‎hệ thống học máy đó vẫn sẽ học từ dữ liệu.
‎Nếu không có người sửa chữa việc đó,
‎dữ liệu lịch sử sẽ khiến ta ‎lặp lại sai lầm của quá khứ.
‎AI BẮT NGƯỜI VÀO TÙ ‎VÀ NHẬN ĐỊNH SAI
‎Chuyện mã hóa là một tham vọng
‎và sáng tạo của con người.
‎Cất cánh tên lửa Falcon 9.
‎Ta đã thấy những gì không thể nhìn thấy.
‎Một lỗ đen.
‎Ta xây dựng thế giới mới
‎với công cụ ngày càng trực quan
‎và ngày càng dễ sử dụng
‎để đảm bảo thế giới tốt đẹp hơn.
‎Ta đang trên hành trình làm máy tính ‎dễ sử dụng hơn
‎với con người ‎và ngày càng nhiều người hơn.
‎Chúng ta đang chứng kiến thành quả ‎của cuộc cách mạng từ 50 năm trước.
‎Sống tới ngày nay thật thú vị.
‎Điều quan trọng là phải nhớ ‎mọi thứ bạn sử dụng trên máy tính
‎đều được tạo ra bởi con người.
‎Bạn có thể là một trong số đó, ‎và quan trọng là
‎bạn trở thành như thế.
‎Bạn có thể thay đổi thế giới ‎một cách đơn giản.
‎Sẽ có một thế giới vận hành dựa trên ‎thuật toán học máy,
‎và dữ liệu và mã hóa truyền thống ‎ngày càng phát triển.
‎Và điều mà xã hội chúng ta phải làm là,
‎"Được rồi! Ta có công nghệ mới hữu ích
‎và nó có thể tuyệt vời nhưng nó không thể ‎tự nó trở nên tuyệt vời được."
‎Biên dịch: Ngoc-Van Vu