Wyobraź sobie dwie klientki w luksusowym sklepie.
Jedna nosi sukienkę i futro,
a druga kurtkę i strój do ćwiczeń.
Która jest według ciebie skłonna wydać więcej pieniędzy?
Kiedy badacze spytali o to pracowników butików w Mediolanie w 2013,
znaczna większość odpowiedziała, że osoba w stroju do ćwiczeń.
A jednak jeszcze w latach 90. z publicznego noszenia dresu
żartowano w telewizji.
Znowu ten dres?
Wiesz, jaką wiadomość wysyłasz światu w dresie?
Mówisz mu: „Poddaję się”.
Dlatego, że przez tysiąclecia
odzież rządziła się podobnymi zasadami.
Jakość materiału i kroju była symbolem statusu.
Jeśli było cię na to stać, zatrudniałeś krawca.
Ubrania wyraźnie oddzielały bogatych od biednych i mężczyzn od kobiet.
Kiedyś kobiety musiały robić mnóstwo rzeczy...
ZAŁOŻYCIELKA
...by zaprezentować się w akceptowalny sposób.
Teraz łamiemy te bariery
i oto legginsy przejmują władzę nad światem.
Dziś mężczyźni i kobiety noszą często to samo.
Najbogatsi ludzie
ubierają się jak przechodnie.
A haute couture szuka inspiracji w modzie ulicy.
Światowy rynek odzieży sportowej jest warty ponad 300 miliardów dolarów.
To niemal ćwierć wszystkich kupowanych ubrań.
Jak do tego doszło?
Jak zaczęliśmy ubierać się tak swobodnie
i dlaczego to robimy?
Projektanci stworzyli nowe fasony na co dzień.
To włókno sztuczne.
Możemy z niego robić materiał?
Badanie cudownych tkanin wywołało rewolucję odzieżową.
Jestem tu dla spandeksu.
Uwielbiam to, jak moda w końcu nabiera bardziej kulturowego znaczenia.
Chcę móc nosić strój do ćwiczeń
na co dzień.
Był bardziej swobodny, ale można w nim było pójść wszędzie.
SPORT JEST W MODZIE
Określenie athleisure pojawiło się pewnie...
ZAŁOŻYCIEL
...czy ja wiem,
około 2011 czy 2012 roku
i brzmiało prawie jak żart.
Nosimy więcej odzieży sportowej, bo więcej ćwiczymy?
Nie.
Athleisure.
Noś strój sportowy i wyglądaj pięknie.
To spodnie do ćwiczeń?
Tak myślę.
- Ale w nich nie ćwiczyłeś? - Nie.
Choć termin „athleisure” może być nowy,
sam trend taki nie jest.
Wszystko zaczęło się od czasu wolnego.
Czas wolny wiąże się z klasą panującą.
Historycznie klasa panująca go miała, bo służący czy niewolnicy
wykonywali całą pracę.
Ale na początku XX wieku życie zwykłych ludzi zaczęło się poprawiać
w uprzemysłowionych krajach.
Nowe technologie oszczędzające czas i presja związków zawodowych
zapoczątkowały regulację godzin pracy.
Średni tygodniowy czas pracy spadł z 65 do 45 godzin
w ciągu życia jednej osoby.
Jeden z największych spadków odnotowano w USA.
Okazało się, że na początku XX wieku
ludzie z klasy średniej zaczęli mieć więcej czasu wolnego,
więc również mogli uprawiać sport.
W Ameryce zaczęły pojawiać się sale gimnastyczne,
pomysł wprowadzony wcześniej w Niemczech, a zainspirowany starożytną Grecją.
Słowo „gimnazjon” pochodzi od greckiego „gymnós”,
czyli „nagi”, bo pierwotnie strój do ćwiczeń...
nie istniał.
I jako taki znacznie mniej ograniczał ruchy niż stroje ćwiczących
pod koniec XIX wieku.
Ale potem ich ubrania zaczęły być coraz wygodniejsze,
bo sale gimnastyczne były prywatne i oddzielne dla dwóch płci.
Dzięki temu kobiety mogły nosić pumpy,
które na ulicach miast wywołałyby skandal.
Ryzykując areszt, kobiety walczyły o to,
by ten wygodniejszy styl był akceptowalny,
bo w tamtym czasie damskie stroje bywały wyjątkowo ograniczające.
Bogate kobiety potrzebowały pomocy przy ubieraniu.
Ale gdy kobiety mogły już uprawiać sport w koledżu,
a rowery stały się popularne,
te swobodne stroje przestały być tak prywatne.
I wtedy sytuacja na dobre zaczęła się zmieniać.
Weźmy stroje do tenisa.
W roku 1900 zawodniczki nosiły spódnice do kostek, długi rękaw i gorsety.
Potem spódnice zrobiły się krótsze. I jeszcze krótsze.
Tenisistki, takie jak Francuzka Suzanne Lenglen, zostały ikonami stylu.
Zaserwowała strój, dzięki któremu gra jest ciekawsza.
Jej charakterystyczne spódnice do kolan, topy bez rękawów, zrolowane pończochy
i opaski pomagały jej lepiej grać, a młode kobiety zaczęły naśladować
jej styl, wyrażając postępowość.
W latach 20. magazyn Vogue regularnie umieszczał inspirowane tenisem stroje
na okładkach.
Odzież sportowa stawała się dominującym trendem w modzie.
Na początku XX wieku w Ameryce można było zauważyć pewne zatarcie granic.
Na przykład sweter, który pierwotnie nosiło się
podczas aktywnego spędzania czasu, potem zaczęto wkładać,
by wyglądać swobodnie i wesoło.
Na pewno czuję się wygodniej grając w szortach,
bez spódnicy, która trzepocze, gdy odbijam piłkę i chodzę po wzgórzach.
Ubranie, które pozwala na swobodę ruchów,
prawie zawsze pochodzi od odzieży sportowej.
Trampki od krokieta, koszula bez kołnierzyka od wioślarstwa,
a golf od polo.
Ten nowy, swobodny, amerykański styl stał się znany jako „odzież sportowa”.
ODZIEŻ SPORTOWA
Reklamy zapewniały, że ubrania te są wygodne, łatwe do prania...
Promieniujące od stóp do głów syntetykami.
...i wykonane z plastiku.
Przez niemal całą historię ludzkości tkaniny pochodziły od zwierząt
lub roślin.
Larwy dawały nam jedwab,
owce wełnę,
kozy kaszmir,
len zwyczajny len.
A krzewy bawełny, oczywiście, bawełnę.
Bawełna była bez trudu dostępna
dla prawie każdego i uprawiano ją niemal na całym świecie.
Każdy miał do niej dostęp.
Ale ma swoje wady.
Bawełna w wodzie może zachować około 8% swojej wagi.
Dla wełny wskaźnik ten może sięgać 30%.
Te wełniane stroje kąpielowe ważyły po zamoczeniu ponad 3,5 kg.
Ale potem naukowcy odkryli, jak tworzyć zupełnie nowy typ włókna w laboratorium.
Magia współczesnej chemii wystrzeliła nas do nowego świata współczesnych włókien.
W ciągu paru dekad przedsiębiorstwo chemiczne DuPont
przedstawiło światu wszystkie te syntetyczne włókna.
Na początku był nylon.
DuPont reklamowało podobne do jedwabiu włókno
jako alternatywę dla drapiących wełnianych pończoch.
To był hit.
Panie biegną załapać się na darmowe pończochy nylonowe.
To dowodzi tylko, że kobieta chce wyglądać powalająco,
nawet jeśli musi przy tym powalić koleżanki.
Wkrótce magazyny modowe wypełniły się reklamami włókien syntetycznych,
obiecującymi uwolnienie kobiet od czasochłonnego dbania o odzież.
A potem DuPont wymyślił coś rewolucyjnego.
Musimy pomówić o spandeksie.
Spandex, wprowadzony na rynek pod nazwą firmową Lycra,
po połączeniu z włóknami naturalnymi był lżejszy,
bardziej elastyczny i schlebiający figurze.
Oznaczało to możliwość tworzenia odzieży, która dopasowywała się bliżej do ciała,
a przy tym była wygodna.
Dzięki temu można było tworzyć obcisłe ubrania,
które nie wymagały wymyślnego, drogiego krojenia i zszywania.
Kiedy pojawiła się lycra, każdy byle producent
mógł to robić.
Przylegający do ciała spandex zrewolucjonizował stroje do sportu.
Do pływania, narciarstwa, kolarstwa, tańca i jogi.
Ze spandeksem jest jednak jeden duży problem.
Jest bardzo obcisły w miejscach, których nie powinien obciskać.
Gotowe na ćwiczenia?
Na nagraniach z Jane Fondą widać, że rozwiązano ten problem
zakładając body na górę od trykotu.
Brzuch i pośladki napięte...
Potem weszły spodnie do jogi.
Oparłem Lululemon na założeniu, że te spodnie są idealne.
Kluczową innowacją była wstawka w kroku.
Właśnie tak,
wstawka w kroku.
Kawałek materiału w kształcie rombu między nogawkami,
zwiększający osłonę i elastyczność.
W zasadzie po prostu wbudowałem body w spodnie.
To umożliwiło kobietom wyjście z męczącego treningu
prosto na ulicę.
Dzięki takim projektowym innowacjom obcisłe ubrania mniej odsłaniały.
Chcę mieć możliwość pójść na trening,
odprowadzić dzieci i pójść do pracy.
I nie chcę się wykosztowywać ani przebierać po drodze.
Chcę nosić jedne legginsy.
Myślę, że dlatego odzież sportowa tak się upowszechniła.
Po prostu odpowiada współczesnej kobiecie.
Dziś amerykańskie kobiety kupują więcej elastycznych spodni niż dżinsów.
Ale przejście od tego
do tego
wymagało czasu.
Sporo czasu zajęło, zanim ludzie przyzwyczaili się
do szokującego odsłonięcia ciała.
Odbywało się to stopniowo za pośrednictwem fotografii mody,
filmów, programów telewizyjnych.
Na początku lat 60. niemal każdy Amerykanin miał telewizor.
Najliczniejsze pokolenie w amerykańskiej historii wchodziło w wiek nastoletni.
Niezwykle ważne były też ruchy młodzieżowe.
Widać to na początku XX wieku,
potem znów w latach 60., 70. i następnie w 80.
Potem już nieprzerwanie.
Poza tym telewizja kreowała sportowców na gwiazdy, jak nigdy przedtem,
a profesjonalne drużyny powoli zaczęły przyjmować niebiałych zawodników.
Liczba czarnoskórych zawodników w NBA
wzrosła od trzech w 1950 roku
do niemal trzech czwartych wszystkich zawodników na początku lat 90.
Widok sportowców ubranych w bluzy z kapturem,
spandex i trampki, zapoczątkował nowe trendy.
I producenci to zauważyli.
Szukają fajnych rzeczy, bo widzieli je w telewizji
i wpływa na nich fakt, że wszystkie dzieciaki
będą je nosić.
Styl życia młodych ludzi,
ich nawyki i zainteresowania,
stopniowo odeszły od formalnego stylu biznesowego
w stronę stylu sportowego.
Ci nowi idole zainspirowali także modę
nowego gatunku muzycznego.
Run DMC wypuścili „My Adidas” na płycie z 1986 roku, Raising Hell,
pierwszej rapowej płycie notowanej na liście Billboard Top 10.
Te słowa skłoniły Adidasa do podpisania umowy promocyjnej z Run DMC,
pierwszego z wielu partnerstw między linią odzieżową
a artystą hip-hopowym.
Te partnerstwa pomogły zdemokratyzować marki wcześniej kojarzone
z klubami dla zamożnych i ekskluzywnością.
To Ralph Lauren, czaicie?
Nawiązanie do eleganckiego stylu polo.
Przyjęcie tego przez artystów hip-hopowych
i przekształcenie na własną modłę
było prawdziwym komunikatem na temat statusu, jego dostępności
i samej jego definicji.
Ostatecznie chodziło o to, kto posiadał wyznaczniki sukcesu.
Ten styl stał się znany jako „moda ulicy”.
MODA ULICY
Powoli osoby historycznie pozostające na marginesie wyznaczników sukcesu
zaczęły być tymi, które na nie wpływają.
W miarę, jak hip-hop stawał się jednym z najpopularniejszych gatunków,
ten styl rozpowszechniał się na świecie.
Zaczęło się w Nowym Jorku, przeniosło do reszty Ameryki,
potem do Francji.
Japońskie nastolatki ubierają się, a nawet wyglądają w ten sposób.
To po prostu mi się podoba.
To hip-hop. Moda uliczna.
Kiedy pojawia się taka zmiana,
ze stylu formalnego do swobodnego czy sportowego,
podważa ona zastaną hierarchię statusów,
dzięki której szybko definiujemy ludzi pod kątem estetycznym.
Na przestrzeni dekad te trendy miały różne nazwy.
Odzież sportowa, moda uliczna, a teraz athleisure.
Ale wszystkie pozwalały nam nosić się swobodniej
i to wywróciło znaczenie odzieży do góry nogami.
Strój do ćwiczeń może oznaczać bogactwo bardziej niż futro.
Kobiety noszą niegdyś męskie ubrania,
a miliarderzy pokazują się w butach do biegania i bluzach z kapturem.
Ale choć więcej ludzi ubiera się tak samo, nie znaczy to, że są tak samo postrzegani.
Tak, mogą paradować w bluzach z kapturem i dżinsach,
bo są białymi facetami, miliarderami z Doliny Krzemowej.
Ludzie bez tego przywileju
nie mają szans paradować w bluzach z kapturem.
Od stuleci ludzie walczyli o prawo do swobodnego
i bezpiecznego pokazywania publicznie swojego ciała w sposób, jaki chcą.
Odzież jest wciąż polem bitwy i wystarczy włączyć wiadomości,
by zobaczyć, że ta bitwa trwa.
Protestujący nosili koszulki sportowe i bejsbolówki tyłem na przód,
które są zakazane według nowych zasad panujących w dzielnicy klubów nocnych.
Fakt, że był czarny i nosił kaptur sprawiał, że wyglądał podejrzanie.
Burmistrz Cannes czasowo zakazuje kobietom noszenia burkini na Riwierze Francuskiej.
Serenie Williams zakazano noszenia czarnego kociego stroju.
Dziewczęta noszące legginsy bez szortów czy spódniczek
nie wejdą na kampus.
Założyciel i prezes firmy, Chip Wilson,
rezygnuje ze stanowiska po oburzeniu, jakie wywołały jego słowa.
Ciała niektórych kobiet po prostu się do nich nie nadają.
Mamy dość tego, że nasze ciała i ubrania kontrolują mężczyźni.
Athleisure, odzież sportowa i zmiany kulturowe
pozwoliły nam cenić komfort osobisty
ponad wszystko inne.