2 Aralık 2018'de
tanınmayan bir müzisyen, Twitter'da
"Country müzik değişiyor" yazdı.
Komik bir videoyla birlikte.
Ertesi gün SoundCloud'a yükleyeceği yeni şarkısını haber veriyordu.
Ve insanlar onu çok sevdi.
Bayıldılar.
SoundCloud, şarkıyı "En İyi 50: Country" listesinde paylaştı.
Sonra bir TikTok kullanıcısı
şarkıda dans ettiği bir videoyu yükledi.
Videoda, ritim değiştiğinde kovboy havasına giriyordu.
Milyonlarca kişi onu taklit etti.
Çok geçmeden Billboard'un
"Popüler Country Şarkıları" listesine girdi.
Ama sonra Billboard, şarkıyı kaldırdı.
Çok kazandıracağı kesinken
sektör neden hızla listelerden kaldırdı?
İşte bir ipucu.
Country sanatçısı Cody Johnson bir konserde şarkıya başladığında
bu oldu.
Billboard, Rolling Stone'a yaptığı açıklamada
"Old Town Road"da
günümüzün country müzik unsurlarının yeteri kadar bulunmadığını söyledi.
Günümüzün country müziğinin
ne olduğuna dair soru işaretlerine yol açtı.
Bu soru işaretleri "Old Town Road"dan önce de vardı.
Radyoyu açar açmaz bir kanalın country kanalı olduğunu anlayabiliyorduk.
Şimdi anlamak için biraz dinlemek gerekiyor.
Country müzik bitti.
Bu müziği kim yapıyor, bilmiyorum ama dört kişi falandır.
Aslında sektörden isimler
country müziğin öldüğünü onlarca yıldır söylüyor.
Ama country müzik her zamankinden daha güçlü görünüyor.
ABD'de tüm türler arasında en fazla radyo dinleyicisine sahip.
En hızlı büyüyen çevrim içi dinleyici kitlesine de.
Peki neden bunca insan
country müziğin ne olduğu konusunda savaşa hazır?
Kim country yıldızı olabiliyor?
Bir ulusu, müziğini dinleyerek anlamak daha kolaydır.
Öncü atalarımızın country müziği.
Amerika'nın yüreğinin müziği
ve Amerikan müzik geleneğinin temeli.
Aileden bahseder. Dinden bahseder.
Country müzik yurt dışında da popüler.
Hatta Japonya'da
kovboy kostümüyle sahneye çıkan sanatçılar var.
Günümüzde country müzik
büyük şehirlerdeki insanları ele geçirmekte.
COUNTRY MÜZİK
Bugün country müzik birçok şekilde tanımlanabilir
ama uzmanların ortak fikri…
Country şarkıcıları hikâye anlatır.
Country müzikte mesele hikâye anlatımıdır.
Açıkçası genellikle hikâyeler ilgimi çekiyor.
Onlarca yıl
Nashville'deki Grand Ole Opry'de çekilen bir gösteri…
Grand Ole Opry. Canlı, gerçekleşirken izleyeceksiniz.
…bu hikâyeleri Amerika'nın oturma odalarına taşıdı.
Hikâyeler gurura ve memlekete dairdi.
Bir kömür madencisinin kızıyım Gurur duyuyorum
Ailenin önemine dairdi.
Annemin bana diktiği Rengârenk kabanım
Zorluklara dairdi.
Onu sevmeyi bıraktı bugün
Country müzikte sevdiğim de bu. İnsan duygularının en derinine iniyor.
Country müzikte güçlü bir tarih bilinci var.
Kendinden öncekilere ilgi gösterme bilinci var.
Bu gelenek çok eskilere dayanıyor.
Balatlarıyla gelip Apalaçya'nın eteklerine yerleşen
Avrupalı göçmenlere.
Dinî balatlarıyla.
Cinayet balatlarıyla.
Merhamet diledi ağlayarak
Yanlarında kemanı da getirdiler.
Country müziği, birçok başka ülkenin halk müziği de şekillendirdi.
Alman göçmenler valsi getirdi.
Fransızlar, kotilyonu.
Kotilyon, square dansı oldu.
Meksikalı vaquero'lar, yani gerçek kovboylar
Amerikalı muadillerine mariachi'yi tanıttılar.
Alpli korolar yodel sanatını yaygınlaştırdı.
Siyahi müzisyenler de blues'u getirdi.
İlk zamanlarda müzisyenler keman ve banjo çalıyor,
gezici minstrel gösterileriyle bu tarz karışımını güneyde dolaştırıyordu.
Beyaz sanatçılar siyah yüz makyajıyla
çok karikatürize bir temsil yaratıyordu.
Akıllarındaki siyahiye benzemeye, onu taklit etmeye çalışıyorlardı.
Bunu, Emmett Miller'ın "Lovesick Blues" yorumunda duymak mümkün.
Siyahilerin konuşmasının parodisini yaparak başlıyor.
Ve kendi blues yorumunu…
…Alp yodel'ıyla birleştiriyor.
1920'lerde ticari müzik sektörü kurulduğunda
bu farklı tarzlar uzun süredir birbirine karışıyordu.
Ve satılması için müziğe ad konması gerekiyordu.
İki tür müzik ortaya çıktı.
Biri, o dönemde hillbilly müziği denen country.
Hillbilly, Apalaçya'daki dağ eteklerinden olanlara deniyordu.
Sonra country ve western müzik oldu.
İkincisi de ırk müziği veya ırk plakları.
Yani siyahi müzisyenlerin yaptığı her şey.
Sonra ismi rhythm and blues yapıldı.
Bunlar belli bir ırka pazarlanacak şekilde tasarlanmıştı.
Zamanla tarzlar da farklılaştı.
Siyahi müzisyenler
daha fazla davul ve hareketli ritim denemeye başladı.
Country de kendi alt türlerine ayrıldı.
Bill Monroe and the Bluegrass Boys'tan adını alan bluegrass
eski yaylı çalgı gruplarının müziğine çok benziyordu.
Sonra daha güçlü ritimli honky-tonk çıktı.
Bunu tanıyabilirsiniz.
Hüzün adlı hissi duyuyorum
Tanrım, ne yapsam bilmiyorum
Hank Williams'a "The Hillbilly Shakespeare" deniyordu.
Grand Ole Opry'ye daha modern bir tarz getirdi,
sözleri seksi bir tonla söylüyordu.
Hey güzelim Ne var, ne yok?
Ama sınırlar pek de zorlanamıyordu.
Opry'nin 50'li yıllarda yansıttığı country imajı usluydu.
Nostaljikti.
Amerika'nın yüreğinin müziği.
Hatta davullar yasaktı.
Ama sonra country, rock yapmaya başladı.
Kentucky'nin mavi ayı
Parlamaya devam et
Gidip beni üzenin üstüne Işığını düşür
Elvis, country şarkıları söylüyordu
ama bir rhythm and blues ritmiyle.
Bu tarza daha sonra rockabilly dendi, rock'la hillbilly'nin birleşimi anlamında.
Ve bir sürü başka sanatçının etkisiyle
sonunda rock and roll oldu.
Country sektörü direnmeye çalıştı.
Risk altında olan türü kurtarmak için Country Müzik Birliği'ni kurdular.
Ve daha modern olan Nashville tarzını yarattılar.
Patsy Cline gibi sanatçılarla.
Sesi, yeni country icrasını belirleyenlerden oldu.
Paramparça
Oluyorum
Ama sonra
Memphis'te bir müzisyen, Elvis'in yapımcısına gitti.
Ama ben Reno'da adam vurdum
Sırf ölmesini izlemek için
Johnny Cash'in "Folsom Prison Blues"u eski cinayet balatlarını geri getirdi
ama yük treni ritmiyle.
Johnny Cash halk kahramanıydı. Country müzik de halkın müziğiydi.
Ve Johnny Cash halk adamıydı.
Şairane bir bakışı ve müthiş bir sesi vardı.
Kendi stillerinde country müzik yapmak isteyen müzisyenlerin yolunu açtı.
Bazıları birlikte bir albüm kaydetti.
Sonra biri birden "Adları The Outlaws olsun" dedi.
Kadınlar serserileri sevdiği için.
Sonra da bam!
Tarihteki ilk platin country plağı.
Ama rock'la country'nin evliliğinde
ilk geceyi Garth Brooks başlattı denebilir.
Kendi stadyum rock tarzını bir TV röportajında tek kelimeyle anlattı.
Seks.
Ama country'nin onlarca yıl değişerek
rock'a ve pop'a daha çok benzemesi
tepkilere yol açtı.
Mesela Shania Twain, MTV çağı için
twang'le seksiliği birleştirip country pop yaptığında.
Bu, gelenekçilerin nefretini topladı ama türe yeni tutkunlar da getirdi.
90'lı, 80'li ve 70'li yıllarda,
hatta daha öncesinde de
insanlar country müzikte fazla pop olmasından şikâyetçiydi.
Pop bir hata değil, sahip olduğu bir özellik.
Pop yıldızı Olivia Newton-John en büyük country ödülünü kazandığında da
öfkelenen gelenekçiler oldu.
Ve ertesi yıl sunucu, kazananın,
daha çok folk yapan John Denver'ın adının yazdığı kâğıdı ateşe verdi.
Folk, rock ve R&B,
Vietnam Savaşı karşıtı eylemlerle sivil haklar eylemlerinin müzikleriydi.
Country ise daha çok eylem karşıtı müzikler yapıyordu.
Yalnızca bayrak rozeti takmaya değil, bayrağı savunmaya da hazırız.
Country müzik de bunu yapıyor.
Mesela country sanatçısı Merle Haggard'dan "Okie from Muskogee".
Muskogee'de esrar içmeyiz
Yani John Denver, country'nin politik görüşüne pek uymuyordu.
Ama beşinci stüdyo albümünün arka yüzündeki ilk parça
bir country şarkıcısıdan beklenene daha çok uyuyordu.
Taşra yolları
Memleketime götürün beni
Ait olduğum yere
70'li yıllarda
Nashville'deki bazı kişiler John Denver'ı kabul etmekte çok zorlandı.
Ama dinleyiciler şarkılara bayıldı.
Ama 80'li yıllarda yeni bir alt tür ortaya çıktı.
Country ve R&B'nin karışımıydı.
Kliplerde sanatçılar kovboy tarzındaydı ve country temalarıyla rap yapıyordu.
Country sektörü burada bir sınır çizdi.
Tür yine de başarısını sürdürdü.
2005'te sanatçı Cowboy Troy,
çığlık atan kovboy şapkalı hayranlarıyla bir klip çıkardı
ve sektörün dıştakilere direncini doğrudan eleştirdi.
Fazla radikal
Ama ödüllere çıktım
Değişiklik Tim McGraw'un hoşuna gitmiş
Çoğu country kanalının hoşuna gitmedi.
Bir program direktörü
"Formatımıza uymuyor, country olarak görmüyoruz" dedi.
Country müzikten bahsederken
bazı ayrımlar yapmak önemli.
Bir tür olan country müzik var,
bir de radyo formatı olan country müzik.
Radyoya çıkmak için
yapılacak şeyler az çok belli.
Bu sanatçıların neredeyse hepsi
büyük bir plak şirketiyle anlaşma imzalıyor.
Bu şirketlerin de neredeyse hepsi Nashville'de.
Bu sanatçılar genellikle barlarda çalmış, başkalarına şarkı yazmış oluyor.
Sonunda kendi albümlerini kaydettikten sonra da
country radyo kanallarına plak şirketleri pazarlıyor.
ABD'de 2,000'den fazla country kanalı var.
Country 102,5.
Echo Country 105.
Coffee, Country, and Cody
Bu DJ'ler beğenirse
albümünüz Billboard'un "Country Radyo" listesine girer.
Bu tanıtım sayesinde
albümünüz Billboard'un albüm listesine girecek kadar satabilir.
Süperstar kariyeri istiyorsanız,
uzun süren bir kariyer istiyorsanız
birazcık da olsa radyodan geçmelisiniz.
Bu, kadın sanatçılarda büyük bir dezavantaja sebep oldu.
2000 yılında radyo yayın süresinin yalnızca %33'ü kadınlara aitti.
Sonra bu sayı düşmeye başladı.
2015'te radyo danışmanı Keith Hill,
bir sektörel yayına
"Country radyosunda rating istiyorsanız kadınları çıkarın" dedi.
"Kadınlar salatamızın marulu değil, domatesidir."
Tabii bununla birçok kadın sanatçıya hakaret edilmiş oldu.
Bu, sektörde bir gürültü kopardı. Olaya Tomatogate adı verildi.
Ama o zamandan beri sayılar pek değişmedi.
2019'da birkaç kadın müzisyen
The Highwomen adlı bir country süpergrubu kurdu.
Bununla engelleri aşmayı umuyorlardı.
Ertesi yıl en iyi grup ve en iyi albüm ödüllerini kazandılar.
Birlikteliğe çağıran "Crowded Table"la da en iyi şarkı ödülünü aldılar.
Bir ev istiyorum
Kalabalık bir masası olan
Ama Country Müzik Ödülleri'nde değil.
Americana Ödülleri'nde. Americana yeni sayılabilecek bir tür.
Billboard, listelerine 2016'da ekledi.
Akustik şarkıcı-şarkı yazarlarına yer verdi.
Normalde alt-country radyolarında olurlardı.
Aslında birçok açıdan country'nin köklerine
ana akım country kanallarında dinlediklerimizden daha yakınlar.
Çünkü son 10 yılda
country radyolarındaki tarz yine değişti.
2011'de Jason Aldean
"Dirt Road Anthem" şarkısına bir klip çekti.
Hem klip hem de şarkı gayet klasik country.
Toprak yol, kamyonet.
Ama sonra kamyonete yaslanıp rap yapmaya başlıyor.
İşine bak abi Ağzını topla
Geveze çeneni Kırmamı bekleme
Country radyosu listelerinde birinci oldu.
Ve o zamandan beri
country klipleri, 90'lı yılların R&B ve hip-hop kliplerine çok benziyor.
Alt açı kamera çekimleri,
arabayla dolaşmalar,
üstünde pek bir şey olmayan kızlar.
Bazı sesler de benzer.
808 bas davul ritimleri ve snap track'ler.
Çevrim içi müzik servisi Pandora bir analizinde diğer türlerin
popüler country şarkılarını ne kadar etkilediğine baktı.
2010'la 2018 arasında country'deki rock etkisinin azaldığını,
hip-hop etkisinin çok arttığını gördü.
Country müzik,
tarihi boyunca siyahi müziğini kendine katma konusunda çok iyi olmuştur.
Ama siyahileri kendine katma konusunda hiç de iyi olmamıştır.
Ticari country sektöründe
büyük plak şirketleriyle anlaşması olanların %4'ten azı
beyaz olmayan sanatçılardı.
Radyoda çalan şarkıların da %4'ten azı onlara aitti.
Lil Nas X'in girdiği dünya buydu.
"Old Town Road" bir banjo tıngırtısıyla başlıyor.
Sözleri country temalarından bahsediyor.
Şapkam mat siyah Siyah çizmelerim de uyumlu
At üstündeyim
Ama trap ritmi, 808 bası ve hi-hat dokunuşları var.
Bu, country için yeniydi ama o kadar da yeni değildi.
Bu nedenle Billboard'un şarkıyı kaldırma kararı
country müzikteki ırk ve ayrımcılık konusunda
bir tartışma başlattı.
Bazıları buna hesaplaşma dedi.
"Old Town Road" şunun mükemmel bir örneğiydi:
Country müziğin sınırlarının bekçiliğini yapmak
aslında belli bir Amerikan kimliğinin bekçiliğini yapmaya tekabül ediyor.
Ama Lil Nas X,
siyahi bir kuir müzisyen olmasının yanında oyunu kuralına göre de oynamadı.
Bazı açılardan country şarkılarına çok benziyordu.
Ama tarihsel, geleneksel country müzik kitlesinden çıkmadı
ve onların gözüne girmeye çalışmadı.
Bence ana akım country müzik camiası
bunu hemen fark etti.
Ama Lil Nas X'in country listesine ihtiyacı yoktu ki.
"Old Town Road"; Twitter, TikTok ve çevrim içi müzik servisleriyle
19 hafta Amerika'nın en popüler şarkısı olarak rekor kırdı.
Çevrim içi müzik, her sanatçı için başlamanın yeni yolu.
Telefonunu eline alıyorsun ve tamam.
Harika olanlar, popüler olanlar orada.
Bu kararı dünya veriyor.
Blanco Brown'ın hikâyesi Lil Nas X'inkine benzer.
Atlanta, Georgia'da büyüdüler.
Etkilendiğim pek çok müzisyen var.
Aretha Franklin'den George Strait'e
ve Outkast'e.
Listenin sonu yok.
Onları, adını kendi verdiği bir tarzda birleştirdi.
TrailerTrap. Karavan parkı müziğiyle trap müziğin karışımı.
İkisini birleştirip TrailerTrap adını verdim.
808'lerle bir hava katılmış country müzik.
Bir line dansı şarkısı olan "The Git Up" mesela.
Mayıs 2019'da iki üvey kardeş
bu şarkıda neşeyle dans ettikleri bir videolarını TikTok'a koydular.
Ve yaygınlaştı. Yaz geldiğinde popüler olmuştu.
"Old Town Road"un birkaç ay önce olduğu gibi.
Yani, yediden yetmişe genç yaşlı herkes dansı yaptı.
Popüler olanları gördüm ama ben istemedim.
Klibinde mahmuzlu Nike ayakkabılar giydi.
Hem davul makinesi hem lap steel gitar çaldı.
Çeşitlilik sahibi bir line dans grubu vardı.
Şarkıyı hit hâline getiren TikTok'çılar da oradaydı.
Blanco, country müzik camiasının bir parçası olmakla çok ilgileniyordu.
Bunu Lil Nas X kendisi için hiç istedi mi, emin değilim.
Sonunda şarkı radyoda
"Country Radyo" listesine girecek kadar çalındı
ama pek de yükselemedi.
Ama ertesi yıl, 2020'de
bu şarkı listede birinciliğe yükseldi.
Eski bir sample'la başlıyor. Hip-hop şarkılarında görülür.
Ama bu eski bir honky-tonk klasiğiydi.
Sonra sample bozulmaya başlıyor ve ritim değişiyor.
Bardak orada duruyor
808'ler.
Bütün acımı hafifletecek olan
Sam Hunt'a "Country'nin Drake'i" dendi.
Ve sektöre hip-hop müziği getiren adam.
Country ve hip-hop çok yakın.
Hikâye anlatılıyor.
Bazıları gerçek, bazıları gerçek dışı.
Ama bir mesaj var.
Bana göre asıl fikir bu.
Rap ve country'de birçok tema aynı.
Mesela memleket gururu.
Nerelisin?
Compton'lıyım
Uğraşıyoruz
Georgia'da Sürekli
Tavrımdan bellidir
Ben kesinlikle
New York'luyum
Aile değerleri.
Kızı olan erkek kardeşlerim
Annemin yerini alabilecek Kadın yok bu dünyada
Büyükanneme tekrar sarılmak için Neler vermezdim
Ve zorluklar.
Yoksulum, bıktım Bir de siyahiyim
Uğraşıyordum Bodrum zemininden sertti şartlar
Aklımdaki tek şey bu Işıkları açık tutmaya çalışıyorum
Country ve R&B
birbirine çok yakın.
Müzik açısından çok yakınlar.
Rap, kuzey kentlerinin yoksulluğundan doğdu.
Atalarının onlarca yıllık rhythm and blues'unu geliştirdiler.
Rhythm and blues önce banjoyla çalındı.
Banjo, Batı Afrika'dan Amerika'ya köle gemilerinde gelen bir çalgıydı.
Köleliğin kaldırılmasından önce rhythm and blues,
Güney ABD'deki plantasyonlarda ilahi ve iş şarkısı olarak söylendi.
O kırsal ağıtlar blues'a dönüştü.
Ve bu sesler, Apalaçyalı kemancıların balatlarıyla
daha sonra hillbilly müziği ve ırk plakları olarak sınıflandırılıp
satılacak olan müziğin köklerini oluşturdu.
Ve sembolik bir zıtlık oluşturdular.
Gelişip birbirlerine dolanarak
Amerikan popüler müziğinin neredeyse tamamını oluşturdular.
Yani rap ve country hiç de zıt değil.
Aslında uzun süredir görüşmeyen kuzenler.
Sınırlara uymayı reddeden bir sanatçı da
Ray Charles'tı.
1962'de Modern Sounds in Country and Western Music, Volumes 1 and 2
albümünü çıkardı.
"You Are My Sunshine" gibi popüler country şarkılarını
blues'a daha yakın biçimde yorumladı.
Kadınım, bazen beni mutlu ediyorsun
Gökyüzüm gri olduğunda
Ray Charles şarkıyı alıp heyecanlı hâle getirdi,
blues ve soul havası kattı.
Modern Sounds in Country and Western Music zamanının "Old Town Road"uydu.
Country sektörü, Ray Charles'ı country müzisyeni olarak görmedi.
Ama o plaklar,
country müziği diğer albümler kadar değiştirmiş olabilir.
Ray Charles büyük bir country şarkıcısıydı,
tarihin en iyilerindendi.
Yankılarını bugün de duymak mümkün.
Mesela Chris Stapleton,
Country Müzik Ödülleri'ndeki ilk performansında blues çaldığında.
Gecelerimi barda geçirirdim
Tanıdığım tek aşk içkiydi
Veya Mickey Guyton
2021 Grammy Ödülleri'nde bir hikâye anlattığında.
Özgürler ülkesinde Yaşadığımızı düşünüyorsan
Bir de benim gibi Siyahi olmayı dene
"Black Like Me" bence müthiş bir şarkı çünkü sanatçı, gerçekliğini anlatıyor.
Bu dünyadaki her şey gibi hepimiz değişmeliyiz.
Biz değişiyorsak müzik de bir noktada değişecektir.
Genç sanatçılar büyüyüp
gerçeği hiç anlatılmadığı bir biçimde anlatırlar umarım.
Tam üstüne basıp "Vay be" dedirtirler.
"Aynen öyle."
Country müzik, çıkmazı olmayan uzun bir yol gibi.
Bence müzik de böyle olmalı. İnsanın yüreğine hitap etmeli.
Alt yazı çevirmeni: Hazal Ünlüçay