In 2004 namen de Carolina Panthers het op tegen de New England Patriots.
Het wordt beschouwd als een van de beste Super Bowls ooit…
…maar schreef geschiedenis om een andere reden.
Veel mensen die de wedstrijd keken, zagen iets onverwachts…
…toen Janet Jackson in de rust wel erg veel van zichzelf liet zien.
Ongelukje, geplande stunt, of garderobedefect. Wat het ook was…
Viacom, de eigenaar van CBS, zal 550.000 dollar moeten betalen.
De dag erna verontschuldigde Janet Jackson zich.
Het spijt me echt als iemand gekwetst is. Dat was echt niet m'n bedoeling.
Maar de media kregen er geen genoeg van.
Een anonieme 'vriend' van Justin Timberlake…
…vertelde de roddelbladen dat ze tegen hem had gelogen…
…en hem had gebruikt om haar carrière in leven te houden.
Een van de velen die Janet Jackson de schuld gaf.
ZO IS JANET JACKSON
Toen Justin zich een week later verontschuldigde…
…was z'n eerste zin lollig bedoeld.
Ik weet dat het voor iedereen een zware week was…
Hij kon z'n grijns amper bedwingen.
Het voorval was onbedoeld…
…volkomen te betreuren, en het spijt me als jullie gekwetst waren.
Zo'n excuus kan er nu niet meer mee door.
Het is een tijdperk van excuses. Je kunt het nieuws niet lezen…
…zonder een nieuw publiek excuus te horen.
Van politici en beroemdheden…
…tot overheden die zich verontschuldigen voor oude misdaden.
Een van de zorgen die mensen hebben…
…is dat er zoveel verontschuldigingen zijn dat ze misschien minder effectief zijn.
Dat is normatieve verwatering.
Hoe meer mensen zich verontschuldigen, hoe meer we excuses verwachten…
…maar hoe minder bereid we zijn te vergeven.
Als mensen gaan inzien hoe verontschuldigingen werken…
…gaan ze op meer hopen.
Ze hopen te zien dat het uit het hart komt.
Dus wat is een goede verontschuldiging en welke invloed hebben ze echt?
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
Het spijt me zo.
Hij kan vast prima verklaren waarom hij zo laat was.
Dan zal hij sorry zeggen. -Excuses.
We komen vandaag samen om onze excuses als land aan te bieden.
Ik moet de verantwoordelijkheid nemen voor m'n daden.
Ik ben hier niet om me te verontschuldigen.
Ik ga niet bijdraaien of schuldbewust doen.
Dit is een gelegenheid om het verleden achter je te laten.
'Vergeef me, God, want ik heb gezondigd.'
Duizenden jaren lang waren dat in de Engelstalige wereld…
…voor zover wij weten, de enige verontschuldigingen.
Verontschuldigingen aan een hogere macht.
Een wetenschappelijke analyse van alle overgebleven Oudengelse teksten…
…leverde geen enkele echte verontschuldiging op.
Maar toen, in de jaren 1590, schreef Shakespeare deze woorden.
'Heer, uw verontschuldiging is niet nodig. Ik verzoek u om mij te vergeven.'
Het was het eerste bekende gebruik van 'verontschuldiging' in de moderne zin…
…en een compleet nieuw ritueel: innerlijk berouw tonen aan onze medemens.
Je verontschuldigen is moeilijk, zeker als het oprecht en zinvol moet.
Maar er is gebruikelijk een aantal hoofdelementen.
Eerst een uitdrukking van wroeging.
Dat is waar we aan denken bij een verontschuldiging.
'Het spijt me. Mijn excuses. Ik baal ervan.' Zulke opmerkingen.
Nummer twee.
Onderkennen dat het slachtoffer heeft geleden als gevolg van onze daden.
Dan voelen ze zich bevestigd en begrepen.
Neem ook écht de verantwoordelijkheid.
Het is psychologisch belangrijk dat het slachtoffer dat hoort.
Het kan helpen om een verklaring voor je gedrag te geven.
En om verder te kunnen…
Bied een vergoeding of beloof te veranderen.
En ten slotte een verzoek om vergeving.
In onderzoek van Karina geven mensen aan dat ze vier of vijf…
…van die elementen opnemen als ze sorry zeggen.
In werkelijkheid zijn het er meestal maar twee.
Je voelt een innerlijke strijd. Aan de ene kant wil je doen wat juist is…
…de relatie herstellen en zorgen dat de ander zich beter voelt…
…maar je wilt ook je identiteit als goed iemand beschermen.
Niet alleen voor de ander, maar ook voor jezelf.
Dat kan erg ongemakkelijk zijn.
Publiekelijke excuses kunnen een nog lastigere performance zijn.
Een miljoenenpubliek is moeilijk tevreden te stellen.
Er zijn talloze overwegingen als men overweegt zich te verontschuldigen.
Van groot belang is welk publiek je wilt bereiken.
Matthew Hiltzik is crisismanager en heeft veel beroemde cliënten.
Het is een bloeiende bedrijfstak.
Ik ga antwoord geven. Ik moet alleen zo even telefoneren.
Dat ga ik doen en dan ben ik zo terug.
Mag ik heel even pauze? Sorry. Ik moet alleen…
Sorry voor de onderbrekingen. Dit is zo klaar.
Wat drukker dan ik dacht. Ja, het is gewoon zo'n dag.
Alvast m'n excuses.
Er is een aanzienlijke reductie geweest in de grote primeurs in interviews…
…met beroemdheden op de bank.
Ik zit hier om dat te onderkennen en te zeggen dat het me spijt.
Ik wil sorry zeggen.
Het spijt me en ik verdien en verwacht geen vergeving.
Ze onderwerpen zich niet meer aan het interviewproces van anderen.
Ze hebben de kans om hun publiek direct aan te spreken…
…op een manier die vroeger onmogelijk was.
Wat een ander soort performance is in speciaal opgenomen video's.
Aan iedereen die zich gekrenkt voelt, het spijt me vreselijk.
Het spijt me dat ik mensen heb gekwetst. -M'n excuses.
Of verklaringen die een persoonlijke noot krijgen door ze in Notities te schrijven…
…en een screenshot daarvan op sociale media te zetten.
Ergens is het mooi, omdat het veel makkelijker is.
Je kunt op jouw manier zeggen wat je wilt zeggen.
Maar zelfs met die extra controle…
…weten veel mensen deze doelen nog niet te raken.
De grootste fout bij verontschuldigingen is dat mensen er…
…verdedigende elementen in verweven…
…om hun eer te redden en hun zelfbeeld te beschermen.
Uitingen van berouw die niet al te berouwvol klinken.
Het spijt me oprecht. Ik ben een komiek.
BEETJE VERDEDIGEND
Ik ging over de schreef.
MET JE OGEN ROLLEN
Of te berouwvol klinken.
Het spijt me zo.
Ik hoop dat jullie me op een dag…
VEEL TRANEN
…kunnen zien voor de vrouw die ik ben.
GERICHT OP ZELF
Laura Lee verontschuldigde zich later voor haar verontschuldiging.
In die video kom ik over als slachtoffer.
Ik ben op geen enkele manier het slachtoffer in deze situatie.
Er is ook de neiging om de schuld te verleggen…
…bijvoorbeeld door te suggereren dat de reactie het echte probleem is.
Ik heb nooit gewild dat alle heisa over dit reisje…
…de aandacht ook maar een moment zou afleiden van problemen…
…waar Texanen echt om geven.
Of door de ik-vorm te mijden.
Het spijt me dat ze is behandeld zoals ze is behandeld.
Of in het geval van Ja Rule…
…die medeverantwoordelijk was voor het rampzalige Fyre Festival…
…kun je veel explicieter zijn.
NIET MIJN SCHULD WEL SPIJT
Je kunt voet bij stuk houden en zeggen: 'Ik sta achter m'n daden.
Ik weiger me hiervoor te verontschuldigen.'
Dat is een boost voor de eigenwaarde…
…omdat mensen zich voelen alsof ze de situatie weer in handen nemen.
Dat is een natuurlijke drijfveer, vooral in een niet-vastomlijnde situatie.
Vaak voelen we ons minstens een beetje het slachtoffer.
We hebben allemaal het gevoel dat wij degene zijn die excuses verdienen.
Daarom zeggen sommige experts…
…dat een goede verontschuldiging geen eenzijdige daad is, maar een gesprek.
Ik ben Donnell Penny. Ik kom uit Brooklyn, New York.
Lafayette Gardens, hier vlakbij.
In de zomer van 2011 had Donnell een normale dag…
…tot z'n broer kwam binnenvallen.
Z'n oog was opgezwollen. Hij had een bloedneus.
Hij zag er slecht uit. Ik vroeg wat er was gebeurd.
Hij zei dat hij was aangevallen bij de bushalte.
Let wel, op die hoek hangt altijd al een soort negatieve energie.
Want die hoek is de grens van de wijk van twee rivaliserende bendes.
Donnells broer was een rustige knul, een boekenwurm.
Dus ik dacht: ik ga naar buiten…
…dan zien ze wiens broer dat was en zoeken we het uit.
Toen Donnell en z'n broer erheen liepen, lokte dat meer mensen.
Bij de bushalte confronteerden ze iemand die ze van betrokkenheid verdachten.
Ze begonnen een kring te vormen en ze vroegen me…
…waarom ik een van hun vrienden had aangevallen in de bus eerder die dag.
Dus ik zei: 'Ik weet niet waar jullie het over hebben. Ik was het niet.'
Ze bleven zeggen dat ik het wel was. Ik raakte geagiteerd.
Toen trok Brandon een mes.
Hij sneed Donnells broer in z'n gezicht en rende weg.
Ik werd automatisch bloedlink.
Ze volgden Brandon tot in de buurtsuper.
We begonnen te vechten.
Een van de heren die bij ons was, greep een mes van de toonbank en stak hem.
Het had m'n longen bijna doorboord. Ik kreeg 160 nietjes.
Donnell en Brandon werden gearresteerd en konden jaren de gevangenis in gaan.
Ik ben Danielle Sered. Ik ben de directeur van Common Justice.
De officier van justitie en het hof spreken af…
…dat ze, mits iemand volledig deelneemt aan Common Justice…
…bereid zijn om de aanklacht tegen diegene niet ontvankelijk te verklaren.
De kern van ons werk ligt in herstelrecht als alternatief voor de gevangenis.
De term 'herstelrecht'…
…werd in de jaren 1970 gepopulariseerd in de Verenigde Staten…
…ook al put het uit tradities die veel ouder zijn.
Het kernidee is een kring.
Met degene die verantwoordelijk is voor het letsel, het slachtoffer…
…en de mensen die hen steunen, hun naasten.
Ik koos m'n moeder en m'n tante.
Ik kwam naar de kring met m'n moeder en m'n vriendin.
En een gespreksleider.
Het proces volgt de stappen van een verontschuldiging…
…maar sorry zeggen is niet verplicht. Ze beginnen met de verklaring.
We moesten het verhaal verbinden om te begrijpen waarom we zo reageerden.
Er waren delen waar zij niet van wisten.
Kort voordat ik Penny's broer aanviel, liet iemand een pistool zien.
Het pistool.
Donnell had geen idee dat z'n vrienden een pistool hadden.
Plotseling ging het me dagen. Natuurlijk haal je dan uit.
M'n woede verplaatste zich naar de kerel die achter me stond…
…en naar mezelf omdat ik met zulke mensen omging.
Ik begon te praten en kon niet stoppen. 'Het spijt me.' Ik bleef het zeggen.
Ik ging naar buiten om m'n broer te beschermen…
…maar heb zo een broeder echt geschaad. Daar heb ik veel spijt van.
De verontschuldiging die niet vereist was, werd uit eigen beweging aangeboden.
Ik herinner me hoe oprecht Penny's verontschuldiging was.
Het voelde heel natuurlijk.
Ik verontschuldigde me ook.
Het voelde alsof we elkaar al jaren kenden.
Op veel manieren distilleert trauma zich tot machteloosheid.
Dus is hulp niet het tegengestelde van trauma.
Het tegengestelde van trauma is macht.
En zo benaderen zij het herstel.
De kring brainstormt samen over een lijst met daden die het weer goed kunnen maken.
Ze ondertekenen een bindend verdrag dat de rechter mag inzien.
Ik moest een brief aan m'n zoon schrijven met een uitleg over wat er was gebeurd…
…en een levensles die hij uit die situatie kon leren.
Donnell en Brandon gingen ook samen naar de plek.
We gingen naar die bushalte.
Vroeg 's ochtends, toen er niemand was.
Met bloemen en een teddybeer.
We hebben er ook wat ballonnen opgelaten.
Als een gedenkteken.
Als je een gedenkteken in de buurt ziet, zeg je:
'Deze persoon is op een betere plek, maar er is iets negatiefs gebeurd.'
Ook overheden hebben het herstelrechtmodel omarmd.
De Waarheids- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika…
…ook wel de TRC, is het beroemdste voorbeeld.
Met aartsbisschop Desmond Tutu als voorzitter…
…was het een poging om te genezen na apartheid…
…door getuigenissen van slachtoffers over de misdaden te verzamelen…
…en amnestie te verlenen aan daders…
…die zich meldden en de hele waarheid vertelden.
Ongeveer 40 procent van de Zuid-Afrikanen keek…
…naar de eerste getuigenissen, onder meer van een vrouw die Nomonde heet.
Ik wist al heel lang…
WEDUWE FORT CALATA
…dat m'n man was vermoord door de Veiligheidspolitie.
Dat wilde ik echt in het openbaar zeggen.
In 1985 was Nomondes echtgenoot Fort Calata…
…met drie andere antiapartheidsactivisten afgeranseld, neergestoken…
…en in een uitgebrande auto achtergelaten. Er had niemand rekenschap voor afgelegd.
Aartsbisschop Desmond Tutu noemde haar kreet 'het geluid van de TRC'.
Ik kon het gewoon niet verdragen.
Ik heb nooit…
…genoeg tijd met m'n man gehad…
…in ons huwelijk.
Het was te snel en te kort.
Elke dag voelt het alsof het pas gisteren is gebeurd.
Ze vertegenwoordigde absoluut iedere vrouw…
…die nooit een louterend moment had gehad.
Een paar maanden later nam de TRC contact op met Nomonde.
Iemand had zich gemeld.
Z'n naam was Eric Taylor.
Hij nam de volledige verantwoordelijkheid voor de moord op Fort Calata.
Nomonde keek toen Eric Taylor z'n verklaring aflegde.
Ik sloeg Mr Calata van achteren met een zwaar ijzeren voorwerp…
…en stak toen beide lichamen in brand.
Iemand beval hem deze moorden te plegen, maar hij weigerde te zeggen wie.
Hij vroeg me of ik hem zou vergeven.
Ik heb wel een plek in m'n hart voor vergiffenis…
…maar hoe kan ik jou vergeven, iemand die nog steeds liegt?
De TRC weigerde Taylors amnestieverzoek, maar hij is nooit gerechtelijk vervolgd.
De dag dat je de waarheid vertelt ten overstaan van iedereen…
…en je straf krijgt voor het vermoorden van mijn echtgenoot…
…zal ik m'n vergiffenis heroverwegen.
Ik zou niet durven zeggen…
…dat elk type mens vergeving nodig heeft om te kunnen genezen.
Sommige mensen hebben baat bij wraakzucht…
…en sommige mensen genezen beter als ze het vermijden…
…en het zo ver mogelijk verdringen uit hun herinnering en dagelijks leven.
De essentie van waarheid zal ons genezen. Iedereen die vrij rondloopt…
…en ons die waarheid onthoudt…
…doet het trauma in onze levens voortduren.
We weten trauma deels te doorstaan door een coherent narratief te vormen.
Een verhaal over wat er is gebeurd…
…dat een wereld beschrijft waarin we kunnen leven.
Toen we over het verhaal begonnen, legde ik dat aan Don uit.
Toen legden ze het aan mij uit vanuit hun kijk erop.
Toen wist ik dat het oprecht was.
Het is niet altijd een universeel narratief.
Soms zitten er nog steeds gaten en spanningen in.
Maar het is waar genoeg om stand te houden.
BEVRIJD ZUID-AFRIKA
Als samenlevingen zijn de verhalen die we onszelf vertellen over onrecht…
…en wat moet worden rechtgezet continu in beweging.
In de afgelopen jaren werd de seksuele intimidatie van vrouwen…
…voor het eerst breed erkend als alomtegenwoordig en ernstig probleem.
En de moord op George Floyd door een agent in de zomer van 2020…
…en de wereldwijde protesten en discussies die volgden…
…overtuigden miljoenen Amerikanen ervan…
…dat rassendiscriminatie een groot probleem is in hun land.
Men noemt dit het tijdperk van verontschuldigingen…
…maar in 2020 werd er van ruwweg net zoveel verontschuldigingen…
…verslag gedaan in The New York Times als in 2010.
De echte verandering was waar mensen zich voor verontschuldigden…
…waaronder dingen die ze tot voor kort niet als verkeerd zagen.
Ik beschouwde het indertijd niet als racistische daad…
…maar nu weten we beter en dit was onacceptabel en ja, racistisch.
Als ik terugkijk op de manier waarop ik achteloos…
…over mensen en hun genderidentiteit en seksuele geaardheid sprak…
…vraag ik me af wie dat was.
Ik zie nu in dat we eerder en sneller hadden kunnen en moeten handelen…
…tegen het fouilleren. Het spijt me dat we dat niet deden.
Al met al is de hoop, als je te maken hebt…
…met een echt diepgewortelde crisisachtige situatie…
…waarin mensen gekwetst zijn door iets wat iemand zei of deed…
…dat een weg terug mogelijk is…
…waarbij je cliënt en zelfs jijzelf dingen kunnen leren.
Publieke verontschuldigingen zijn een performance…
…maar ze zijn ook een maatstaf voor onze waarden…
…en kunnen helpen die waarden te verspreiden.
Zeventien jaar nadat Justin Timberlake en Janet Jackson…
…Amerika hun excuses aanboden…
…bood Justin Timberlake z'n excuses aan Janet Jackson aan…
…omdat hij profiteerde van een systeem dat misogynie en racisme gedoogt.
Verontschuldigingen kunnen tijd kosten.
Grote kans dat je er een verschuldigd bent die je nog niet wilt geven…
…omdat ze meer zijn dan alleen hokjes om af te vinken.
Ik wil mensen aanmoedigen om het te beschouwen als een daad…
…waarmee je op je eigen manier de controle over je lot kunt nemen.
Het is een dapper iets om te doen.
Wat zorgde dat ik me wou verontschuldigen, was de band…
…en het besef dat hij liefhad, droomde, en mooie dingen wilde, net als ik.
Genoeg invoelen om sorry te kunnen zeggen.
Sorry voor wat ik heb aangericht en gedaan.
Sorry voor de gevolgen voor je familie.
Ik accepteerde het meteen, want ik wilde dit. Ik was er klaar voor.
Ik beschouw die dag als een geschenk en een vloek.
Ik had die aanvaring met iemand anders kunnen hebben…
…en dan was het niet zo gegaan. En ik ben er echt door gegroeid.
En dat is nu m'n broeder.
Die situatie bracht twee vreemden samen.
Dat is verrekt gaaf.