Năm 1856,
một nhà khoa học tên là Eunice Foote đã tiến hành một thí nghiệm.
Bà đã bơm đầy khí thường vào một ống nghiệm,
khí cacbon đioxit vào ống còn lại,
đặt nhiệt kế vào trong rồi để dưới ánh nắng.
Sau đó bà nhận thấy, ống chứa cacbon đioxit
đã bị hun nóng hơn hẳn và giữ nhiệt lâu hơn.
Bà đã công bố những kết quả này với lưu ý: "Một atmôfe của loại khí này
sẽ khiến Trái Đất của chúng ta nóng lên".
Ba năm sau, Edwin Drake đã đào được dầu
ở Tây Pennsylvania.
Một trăm năm sau giếng dầu đầu tiên đó,
ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ đã kỷ niệm một trăm năm thành lập.
Và họ đã mời nhà vật lý Edward Teller,
một trong những cha đẻ của bom nguyên tử, tới phát biểu về tương lai của năng lượng.
Ông nói: "Có thể ta sẽ phải tìm những nguồn nhiên liệu khác.
Vì cacbon thừa tỏa ra từ nhiên liệu hóa thạch bị đốt
sẽ gây ra hiệu ứng nhà kính".
Thứ ông tin rằng sẽ đủ
để làm tan chỏm băng và nhấn chìm New York.
Tới năm 1965, giới khoa học đã cảm thấy đủ tự tin
để chính thức cảnh báo tổng thống Mỹ,
Lyndon B. Johnson.
Mười năm sau, chính giới khoa học của Exxon đã đưa ra những dự đoán u ám.
Tới 1988, vấn đề này đã được đưa lên các trang nhất.
Nhưng kể từ đó,
ta vẫn tiếp tục thải khí cacbon đioxit vào bầu khí quyển
với tốc độ chóng mặt.
Nền kinh tế thế giới của ta ngày nay
có đa phần năng lượng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Một phần ba là vào dầu.
Trớ trêu làm sao khi chính các chất
đã giúp ta đạt tới trình độ phát triển ngày nay
giờ lại là các chất đang đe dọa tương lai của nền văn minh như ta đã biết.
Các chính phủ đang dần nhất trí
rằng chúng ta không nên để thế giới bị ấm lên hơn 1,5 độ C nữa.
Nhưng ta đã đang trên đà vượt con số đó vào năm 2030.
Vậy, sao việc ngừng dùng dầu lại khó đến thế?
Liệu ta có kịp làm vậy không?
Các nước công nghiệp đã trở nên cực kỳ lệ thuộc vào dầu mỏ.
Nó đã đem lại cho cuộc sống sự tự do mới.
Những nguồn cung dầu vô giá trên những hòn đảo xa.
Sự giàu có của họ đang khiến cuộc sống xưa của Ả rập thay đổi nhanh chóng.
Chính phủ Nigeria
yêu dầu mỏ hơn cả tính mạng chúng tôi.
Lượng khí cacbon đioxit quanh ta đang ngày một tăng.
Nếu con người còn lạm dụng môi trường sống,
Trái Đất cũng sẽ có thể trở nên cằn cỗi.
CÁI KẾT CỦA DẦU
Câu chuyện dầu mỏ là về sự xung đột địa chính trị,
về sự tiến bộ công nghệ và về sự cạnh tranh khốc liệt.
Câu chuyện dầu mỏ là câu chuyện về sự bất bình đẳng.
Là câu chuyện về sự thống trị.
Lúc tôi chào đời, Nigeria
chỉ còn đôi ba năm nữa
là thoát khỏi ách thống trị của thực dân Anh.
Bấy giờ, nước ông có nền kinh tế nông nghiệp.
Bông ở miền Bắc,
ca cao ở miền Tây và cao su ở khu vực Trung Tây.
Còn khu vực nơi Nnimmo lớn lên có nghề cá.
Đồng bằng Niger là một khu vực
được đan xen bởi các thủy vực,
lạch, suối, sông, cửa sông,
đồng thời là nơi sinh sản của đa số loài cá ở Vịnh Ghi-nê.
Nơi đó từng nhiều cá đến nỗi, ngư dân chỉ việc đặt bẫy lúc triều lên
rồi đợi lúc triều xuống thì đem về. Còn khi đêm xuống…
Trẻ con sẽ ngồi quây quần dưới ánh trăng nghe người già kể chuyện.
Họ không hề biết họ đang ngồi trên mảnh đất vào loại nhiều dầu nhất Trái Đất.
Mãi tới khi người Anh cấp cho Shell and BP giấy phép khai thác dầu mỏ độc quyền.
Năm 1956, họ đã đào được vàng đen.
Người Nigeria đã rất hy vọng rằng việc phát hiện ra dầu mỏ ở cộng đồng họ
sẽ đem đến những thay đổi tích cực cho sức khỏe của nền kinh tế,
cho điều kiện sức khỏe của người dân, vấn đề việc làm, mọi thứ.
Và sau đó chỉ vài năm, Nigeria đã giành độc lập. Tương lai tưởng chừng xán lạn.
Dù gì, nhiên liệu hóa thạch cũng đã thay đổi nhiều nước khác.
Những nước giàu nhất thế giới từng nghèo đói hơn nhiều.
Khối lượng công việc mà một người làm được
từng là khối lượng họ làm được bằng tay, có thể là với sự trợ giúp của ngựa, la.
Than đá là phát kiến đầu tiên đã thay đổi điều đó.
Những sinh vật cổ đại dưới đại dương và đầm lầy
đã hấp thụ năng lượng mặt trời.
Qua nhiều triệu năm, hóa thạch của chúng đã cô đọng thành than.
Và ở sâu cỡ 1,6 cây số hoặc hơn là cô đọng thành khí thiên nhiên, dầu thô.
Than đốt, những viên nang thời gian chứa đựng năng lượng Mặt Trời,
đã giúp Anh trở thành quốc gia công nghiệp hóa đầu tiên
và trở thành đế chế hùng mạnh nhất thế giới từng biết.
- Rồi dầu mỏ xuất hiện. - Nó đã châm ngòi cho một cuộc bùng nổ.
Người ta phát hiện ra là xăng,
vốn từng bị coi là thứ chất thải của quá trình lọc dầu,
thực chất lại là nhiên liệu cực tốt cho xe hơi.
Dầu là nguồn năng lượng lỏng
giàu "công lực" nhất mà bạn tiếp cận được.
Ngay từ đầu, Hải quân Anh đã nghĩ nó cực kỳ quan trọng,
họ muốn tiếp cận nguồn dầu mỏ do Anh kiểm soát.
Họ khởi đầu như một tập đoàn các nhà đầu tư tư nhân,
bắt đầu một cuộc hành trình, một chuyến phiêu lưu
đi tìm dầu mỏ ở khu vực chân đồi
thuộc Dãy núi Zagros ở Ba Tư.
Từ đó, Công ty Dầu mỏ Anglo-Persian ra đời.
Sau họ đổi tên thành British Petroleum.
Và họ đến vừa kịp lúc.
Thế Chiến thứ Nhất mở màn với những trận xung kích kỵ binh, lính cưỡi ngựa.
Nó kết thúc với những chiếc máy bay, với xe tăng, với xe tải.
Khi hải quân Đồng minh chuyển sang dùng dầu mỏ thay than đá,
những con tàu của họ đã đi được xa hơn rồi mới cần nạp nhiên liệu.
ĐỨC ĐẦU HÀNG
Dầu mỏ đã khiến thế giới chuyển động.
Người ta đã tìm ra sự tự do mới,
lái xe đi khắp nơi, bay đi khắp nơi.
Nó đã giúp hàng triệu người thoát nghèo.
Dầu mỏ thực sự tạo ra thế giới hiện đại.
Những đường ống, những con đường được xây nên,
các trạm xăng, các nhà máy lọc được xây nên.
Ai ai cũng muốn đầu tư vào dầu mỏ và khí đốt.
Nhưng lợi nhuận lại chênh lệch rõ.
Biển dầu thô nằm dưới sa mạc Ba Tư
đã gây ra cuộc bùng nổ dầu mỏ ở Trung Đông.
Iran chỉ thu được một phần nhỏ lợi nhuận từ nguồn dầu của họ,
trong khi phần còn lại về túi Anh.
Và họ đã quyết định họ chán ngán cảnh đó rồi.
Các nhà dân tộc chủ nghĩa Iran căm hờn từ lâu đã tỏ rõ ý định
chiếm lĩnh ngành dầu mỏ và chiếm đoạt công ty của Anh.
Thế là năm 1953,
Anh và Mỹ đã sắp đặt một cuộc đảo chính,
lật đổ nhà lãnh đạo được bầu chọn dân chủ của Iran để đưa Vua Ba Tư lên nắm quyền.
Vì họ cho rằng ông ta chịu phục tùng hơn
nên sẽ giữ được mối giao hảo với phương Tây.
Đó là lý do Nam tước Browne trẻ tuổi đặt chân tới đây.
Hồi bé, tôi đã ở Iran rất nhiều năm
lúc bố tôi còn làm trong ngành dầu mỏ.
Và năm ông lên 18,
ông cũng bắt đầu làm cho BP.
Tôi gia nhập ngành dầu mỏ
vì tin rằng ngành đó có thể giúp xử lý những vấn đề
trước đó chưa ai xử lý được.
Làm sao để đi được sâu hơn và xa hơn nhờ dầu mỏ?
Bấy giờ,
BP đang là một trong bảy công ty thuộc nhóm ba quốc gia ít ỏi
nhưng kiểm soát tới 85% trữ lượng dầu mỏ thế giới.
Trong lúc đó, ở Nigeria, người ta nhanh chóng nhận ra rằng dầu mỏ
sẽ không đem lại sự thịnh vượng cho tất cả.
Dưới ách cai trị thực dân,
Anh đã ép nhiều nước riêng biệt hợp thành một nước duy nhất.
Nên sau khi độc lập, khu vực quê hương của Nnimmo tuyên bố họ sẽ ly khai.
Còn nhỏ nên tôi chưa hiểu hết được
những rủi ro.
Với tôi, việc phấn khởi nhất là
sắp sửa có một nước mới tên là Biafra.
Nhưng khu vực này bao bọc phần lớn Đồng bằng Niger
cùng trữ lượng dầu mỏ của nó. Nên khi chính phủ Nigeria tuyên chiến,
người Anh đã hỗ trợ họ.
Làng tôi chẳng khác gì một chiến trường.
Chính phủ đã cô lập khu vực này.
Ước tính đã có hơn một triệu dân thường
bị chết đói.
Thỉnh thoảng trong đầu tôi vẫn văng vẳng tiếng
người ta kêu cứu, khóc xin miếng ăn.
Đó không phải thứ bạn mau quên được.
Năm 1970, Biafra đầu hàng.
Năm sau, Nigeria gia nhập OPEC,
tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa
muốn giành lại quyền kiểm soát nguồn tài nguyên của họ.
Thập niên 70, họ đã sử dụng quyền hành của mình để tăng giá dầu,
trong khi nhiều nước đang tẩy chay Mỹ vì hỗ trợ quân sự cho Israel.
Đột nhiên có một cuộc khủng hoảng, dội gáo nước lạnh vào trật tự chính trị.
Các trạm xăng cạn kiệt. Các hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay.
Các nhà máy buộc phải đóng cửa.
Và năm 1979, khi người Iran lật đổ Vua Ba Tư
để giành lại quyền kiểm soát dầu mỏ,
giá dầu một lần nữa tăng vọt.
Nhưng trong khi điều đó gây bất lợi cho người tiêu thụ…
Thật lố bịch. Bạn biết đấy, chả biết bao giờ mới hết.
…nó lại có lợi cho các nước chế tạo dầu mỏ.
Nigeria trở thành một trong những nước giàu nhất Châu Phi.
Nhưng sau những năm 70 bùng nổ,
giá dầu đã giảm mạnh,
kéo theo nền kinh tế của Nigeria.
Khái niệm "lời nguyền tài nguyên"
có nghĩa là các quốc gia chưa chắc đã
thịnh vượng hơn nhờ họ sở hữu tài nguyên thiên nhiên dồi dào.
Nó có thể phá vỡ định giá tiền tệ,
làm giảm tính cạnh tranh của các ngành khác.
Và gây ra rối loạn kinh tế và tham nhũng.
Vấn đề không nằm ở nguồn tài nguyên, mà nằm ở cách khai thác nguồn tài nguyên.
Một nước có nguồn thu từ dầu là một chuyện.
Nguồn thu đó về tay ai và đi đâu lại là chuyện khác.
Phần lớn nguồn thu đó đã bị các tập đoàn xuyên quốc gia hút mất.
Số tiền còn lại
thì đổ vào túi Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Nigeria,
thuộc sở hữu của chính phủ,
đồng thời chịu trách nhiệm điều tiết ngành dầu mỏ quốc gia.
Tức là kẻ điều hành kiêm luôn việc điều tiết.
Nên từ khi họ giành độc lập,
hàng tỷ đô đã bốc hơi.
Tham nhũng ở mức độ đó
không chỉ hủy hoại người dân về kinh tế. Nó còn hủy hoại cả hệ thống chính trị.
Và còn những cái giá khác nữa.
Ở Đồng bằng Niger, hơn 50 năm xả tràn
đã tạo ra hơn 43.400 cây số đầm lầy dầu độc hại.
Trẻ em đang bơi ở các vùng nước phủ đầy dầu thô.
Tuổi thọ trung bình ở đây
là 41 tuổi, có lẽ là thuộc nhóm nước thấp nhất thế giới.
Ngư dân không thể chỉ việc đặt bẫy lúc triều lên nữa.
Có những ngư dân trầm mình dưới sông,
mò mẫm suốt ngày đêm mà chẳng bắt được gì.
Cũng chẳng còn những đêm trăng sáng.
Những ngọn đuốc khí mà các tập đoàn dầu mỏ dựng nên ngày nào cũng cháy suốt 24 tiếng.
Và trên hết,
Nigeria là một đất nước khô, nóng,
tức là nó dễ chịu ảnh hưởng của sự tăng nhiệt độ hơn.
Tính đến năm 2020, nhiệt độ trung bình toàn cầu
đã tăng hơn một độ C.
Sóng nhiệt đang ngày một mạnh, thường xuyên và nguy hiểm hơn.
Chúng khiến những cơn bão nhanh mạnh lên hơn.
Cháy rừng đang lan trên một diện tích rộng hơn nhiều.
Sự biến đổi khí hậu không đến từ
lượng khí thải hàng năm, thứ ta thải ra một năm,
mà nó đến từ lượng khí thải tích lũy.
Tức là vấn đề đến từ các nước giàu.
Chúng ta là những người thải ra ngần ấy khí cacbon bao năm qua.
Nhưng các nước đang phát triển lại đang phải trả cái giá đắt nhất.
Vấn nạn này đã khiến hàng triệu người phải rời bỏ quê hương.
Thời gian đang cạn dần, và ta phải băn khoăn liệu có cơ may nào
ta có thể giải quyết vấn nạn này mà không đi quá giới hạn của loài người không.
Cái gì đang gặp nguy hiểm? Không phải hành tinh này. Nó sẽ sống sót. Là ta.
Thế giới đang thải ra khoảng 50 tỷ tấn
khí nhà kính mỗi năm,
nhiều hơn bao giờ hết.
Và các chính phủ đã nhất trí, ta cần đạt được sự trung hòa cacbon
vào năm 2050.
Đạt được sự trung hòa cacbon.
Ta sẽ đạt tới sự trung hòa cacbon trong chuyển đổi…
- …quyết tâm đạt sự trung hòa cacbon. - …giảm đáng kể khí thải.
…pháp chế để trung hòa cacbon.
Nigeria đã triển khai các khuôn khổ thể chế
nhằm cắt giảm lượng khí thải thêm 20%.
Vấn đề này khác với vi-rút Corona,
thứ bạn chỉ cần một loại vắc-xin để xử lý một loại vi-rút cùng các biến thể.
Đây là một vấn đề rất rộng, đòi hỏi rất nhiều giải pháp.
Và nó sẽ cần đến rất nhiều công nghệ
còn chưa được phát triển.
Nhưng đã có những chuyển biến đáng kể.
Năng lượng gió và Mặt Trời giờ đã rẻ hơn than đá ở rất nhiều nước.
Công nghệ pin đang tiến bộ nhanh chóng.
Các chính phủ đang đầu tư thêm nhà máy thủy điện và hạt nhân.
Mỗi năm xe điện lại rẻ hơn. Và đối với các tàu và máy bay vận chuyển đường dài,
các kỹ sư đang nghiên cứu nhiên liệu sinh học và hyđrô lỏng.
Và người ta đang tìm giải pháp cho mỗi phần trong cái bánh này.
Và mục tiêu hiện tại không phải cắt hoàn toàn khí thải cacbon.
Thứ người ta đang hướng tới là sự trung hòa cacbon.
Người ta đang nói: "Ta sẽ thải ra cacbon, nhưng sẽ bù lại nó".
- Nhờ khôi phục rừng, đất ngập nước. - Bằng những kỹ thuật dưới đại dương.
Thứ sẽ giúp hấp thụ nhiều cacbon hơn.
Hoặc bằng những công nghệ thu hồi cacbon, hiện vẫn rất đắt đỏ.
Đó là vấn đề của nhiều giải pháp nêu trên.
Nên rất nhiều chính phủ đang muốn thay đổi cán cân.
Hơn 40 quốc gia đã đánh thuế cacbon
để việc đốt nhiên liệu hóa thạch tốn kém hơn.
Và trong thập kỷ vừa qua, Mỹ đã chuyển từ than đá
sang dùng khí thiên nhiên lấy từ thủy lực cắt phá.
Mỹ đã chuyển từ nước nhập khẩu dầu mỏ số một thế giới
sang nước chế tạo dầu mỏ số một thế giới.
Và những nhà máy khí thiên nhiên Mỹ đang xây dựng
là các khoản đầu tư lớn vào tương lai nhiên liệu hóa thạch.
Nhưng nó đã giúp nước này giảm đáng kể lượng khí thải.
Lượng khí thải ở Châu Âu cũng đang giảm, nhưng trên toàn cầu thì chưa.
Nếu bạn nhìn những điểm tăng khí thải hiện tại
thì đó đều là những nước đang phát triển.
Dù Mỹ và Châu Âu có chung tay xử lý vấn đề này đi nữa,
ta cũng chả thể thành công trừ phi ta hỗ trợ các nước đang phát triển
vì lượng khí thải tương lai sẽ từ đó mà ra.
Nếu không giảm được lượng khí thải
ở các nước đang phát triển, tất cả chúng ta sẽ cháy thui.
Là một người Nigeria và Châu Phi,
thật đáng buồn khi thấy người dân sống trong cảnh bần hàn
nhưng phải bảo họ là, ừm: "Đợi mấy năm nữa nhé,
chúng tôi sẽ có giải pháp tốt nhất có thể để giúp bạn thoát nghèo".
Một người trẻ Châu Phi bình thường
cần có cùng một lượng năng lượng như một người trẻ Mỹ bình thường.
Họ muốn được nhận những cơ hội tương tự. Và năng lượng là sợi chỉ vàng
đang cản trở người ta phát huy hết tiềm năng sẵn có.
Mặc dù đất đai Nigeria rất giàu năng lượng…
Nó lại là nước có khả năng tiếp cận năng lượng thấp nhất thế giới.
Một đất nước có khoảng 200 triệu dân
nhưng gần nửa số đó không có điện dùng. Với những người có điện dùng thì…
Ngày nào cũng vậy, cứ chín giờ sáng là nguồn cấp điện công cộng ở chỗ tôi sập.
Tới hai giờ chiều sẽ có điện lại,
rồi tám giờ tối lại mất.
Nên đa số doanh nghiệp
phải dùng máy phát điện chạy bằng điêzen để có đèn sáng.
Trên thế giới, có 800 triệu người không tiếp cận được nguồn năng lượng.
Không có đủ năng lượng để sống một cuộc sống đầy đủ và đàng hoàng.
Đó không chỉ là sự bất tiện.
Đó là sự khác biệt giữa sự sống và cái chết đối với rất nhiều người.
Họ cần có khả năng phát triển, có điện và cơ sở vật chất như ta.
Mà giờ ta đều biết có những cách hay hơn cách ta từng làm 200 - 300 năm trước.
Bạn hẳn có nghe về "nhảy cóc"
tức các nước đang phát triển có thể bỏ qua luôn những công nghệ
mà các nước giàu từng dùng để giàu lên.
Thay vì thế, họ sẽ phát triển dựa trên năng lượng tái tạo.
Các nước phát triển có phần đạo đức giả
khi yêu cầu những quốc gia
đang không có ngân sách dư dả cho lắm
nhảy cóc và bỏ qua luôn những gì họ vẫn đang làm.
Ví dụ, ở Đảo Lagos tôi có một người dì,
và ngày nào cũng vậy, dì ấy đi xe buýt công cộng từ nhà tới chỗ làm.
Dì ấy đang tiết kiệm tiền để mua một chiếc xe hai chỗ nhỏ,
có lẽ là chạy bằng điêzen hoặc xăng.
Dì ấy bảo: "Dì lấy đâu ra tiền mà mua xe điện".
Nhưng bạn bảo: "Không, dì phải đi xe buýt đến lúc mua được xe điện".
Tình hình chuyển đổi năng lượng hiện tại ở Châu Phi đấy.
Trước khi bảo các nước đang phát triển: "Đừng dùng hóa thạch, đừng dùng than",
bạn phải giúp họ về mặt tài chính.
Để Châu Phi chuyển đổi thành công,
giới chuyên gia cho rằng, mỗi năm sẽ phải đầu tư 70 tỷ đô.
Các nước Bắc Bán cầu nên trả món nợ về khí hậu
vì nạn khai thác kéo dài đã quá nhiều năm.
Những người gây ra vấn đề có trách nhiệm phải đầu tư vào việc xử lý vấn đề.
Và khi các lãnh đạo toàn cầu họp ở Paris năm 2015, họ đã nhất trí như vậy.
Hiệp định khí hậu Paris mang tính bước ngoặt
có bao gồm một thứ gọi là Quỹ Khí hậu Xanh,
một cách để các nước giàu hỗ trợ các nước đang phát triển chuyển đổi.
Họ đã cam kết, tới năm 2020, họ sẽ đóng góp 100 tỷ đô mỗi năm.
Con số đó còn lâu mới đạt được.
Họ đã hụt so với chỉ tiêu
những 90 tỷ đô. Có những nước giàu hơn đang đầu tư nhiều tỷ đô
vào các dự án năng lượng sạch ở Châu Phi,
nhưng con số họ đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch thì lớn hơn thế nhiều. Năm 2020,
thủ tướng Anh đã phát biểu như sau tại một hội nghị Anh - Phi.
Nước Anh cắt giảm lượng than đá đang đốt chẳng có nghĩa lý gì
nếu sau đó chúng ta lại lấn sang Châu Phi rồi ních tiền đầy túi
bằng cách khuyến khích các nước Châu Phi sử dụng nhiều than hơn, đúng không?
Nhưng vài ngày sau thì vỡ lở ra là 90% các thỏa thuận về năng lượng
mà Anh ký kết cùng trong tuần đó
là về các dự án nhiên liệu hóa thạch. Điều tương tự vẫn diễn ra.
Trung Quốc đã tạo ra những công nghệ từ gió và Mặt Trời rẻ hơn nhiều,
nhưng họ lại vẫn đang đầu tư vào các nhà máy than.
Và mới đây, Mỹ đã đầu tư chín tỷ đô
cho nhiên liệu hóa thạch trên thế giới, hầu hết ở khu vực Châu Phi hạ Sahara.
Trong khi đường phố ở những nước giàu có đang sạch hơn thật,
với xe tiết kiệm nhiên liệu hoặc chạy bằng điện,
rất nhiều dòng xe ngốn xăng đời cũ
vẫn chưa biến mất khỏi bề mặt Trái Đất.
Chúng đang được xuất khẩu sang các nước như Nigeria
vì chúng là những dòng xe duy nhất mà dân ở các nước này đủ tiền mua.
Châu Phi đã và đang bị coi là bãi thải công nghệ.
Và mặc dù Nigeria là nước chế tạo dầu mỏ số một châu lục,
các nhà máy lọc dầu ít ỏi họ có hoặc đã đóng, hoặc trục trặc.
Nên họ xuất khẩu dầu thô đi khắp thế giới
rồi lại nhập về hầu hết nhiên liệu cho mình từ Hà Lan và Bỉ.
Nhưng những nhiên liệu đó khác với thứ họ đốt.
Các điều tra viên đã thấy trong các mẫu điêzen có lượng lưu huỳnh
cao gấp 204 lần con số cho phép theo tiêu chuẩn nhiên liệu của Châu Âu.
Người ta đang đầu tư rất nhiều cho những thứ hủy hoại thế giới.
Bài toán đối với thế giới hiện tại là làm sao để từ một hệ thống bất bình đẳng
chuyển thành một hệ thống công bằng và đích đáng hơn.
Hẳn là tôi thấy cần có trách nhiệm
đối với cả những lợi nhuận dầu mỏ, khí đốt đem lại
và những vấn đề chúng gây ra, trong đó có sự biến đổi khí hậu.
Hồi năm 1997,
Nam tước Browne đã có bài phát biểu khiến ngành công nghiệp dầu mỏ sững sờ.
Tác động của con người lên khí hậu là quá rõ ràng.
Giới dầu mỏ đã phản ứng gay gắt
và cho rằng tôi đã, nguyên văn nhé, "phản đạo".
Nhưng giờ đây, các đại gia dầu mỏ
cũng đã thừa nhận ta phải đạt được sự trung hòa cacbon.
Họ nhận ra làn gió chính trị đã đổi chiều nên họ đã ngả theo chiều gió.
Họ phải đóng góp cho giải pháp,
chứ không phải chỉ mong một lời xin lỗi sẽ giúp họ thoát được tình trạng "đỏ" sàn.
Đa số công ty có thể tự quyết.
Nhưng nhìn chung, những công ty dầu mỏ đó đều đã quyết chọn
dầu mỏ.
Năng lượng tái tạo chiếm chưa đầy một phần trăm các khoản đầu tư của họ.
Theo một báo cáo ước tính, tới năm 2030,
đa số đại gia dầu mỏ thế giới
thực tế sẽ chế tạo ra
nhiều dầu mỏ hơn cả hiện tại.
Trong khi giới dầu mỏ từng do các công ty tư nhân thống lĩnh,
các công ty thuộc chính phủ đang chế tạo nửa số lượng dầu mỏ, khí đốt của thế giới,
và phần lớn nền kinh tế nước họ gần như trông cả ở chúng.
Các nước có nền kinh tế quá lệ thuộc dầu sẽ đối mặt với một thách thức thực sự.
Sản phẩm của họ thường rẻ hơn của các nước khác,
nên họ có lẽ sẽ là những người cuối cùng
như trước đây, xử lý những điểm hạn chế của ngành công nghiệp này.
Nền kinh tế thế giới trị giá 88 nghìn tỷ đô hiện nay
vốn luôn dựa trên một hệ năng lượng
mà trong đó, dầu mỏ đóng vai trò then chốt.
Các cuộc chuyển đổi năng lượng trước mất hàng thế kỷ. Lần này chỉ 30 năm.
Tôi mong dù dầu mỏ sẽ còn tồn tại khá lâu, nó sẽ chỉ được dùng bởi những ai
không còn lựa chọn nào khác ngoài dùng dầu mỏ.
Các nước giàu, vốn chịu trách nhiệm cho tỷ lệ lượng khí thải cacbon lớn nhất,
sẽ chịu trách nhiệm phải hành động ngay, quyết liệt nhất.
Có tranh cãi về sự công bằng,
và phần nào đó thì ai cũng có cái đúng, mà việc đó chả quan trọng.
Tất cả phải chung tay xử lý, dù chuyện đó có công bằng hay không.
Các nước đang phát triển nói: "Chúng tôi muốn tham gia.
Chúng tôi muốn chuyển đổi, nhưng chúng tôi rất cần hỗ trợ".
Ta sẽ chả thể đạt được mục tiêu khí hậu nếu không phổ cập quyền tiếp cận.
Câu chuyện về năng lượng, biến đổi khí hậu và sự phát triển phải đi liền.
Ba mươi năm nữa, thế giới sẽ mang một diện mạo khác.
Nó sẽ thay đổi thế nào và diện mạo của nó khác đến đâu
thì giờ vẫn khó mà biết.
Nhiều lúc muốn mơ mộng về tương lai và về đường tới tương lai quả là khó.
Nhưng một hệ thống mới là chuyện khả thi.
Và tôi đặt cả hy vọng ở nó.
Biên dịch: Joy Ng