ในปี 1856
นักวิทยาศาสตร์ชื่อยูนิซ ฟุต
ได้เริ่มทำการทดลอง
เธอเติมอากาศปกติลงในหลอดทดลองหนึ่ง
ส่วนอีกหลอดเติมด้วยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
ใส่เครื่องวัดอุณหภูมิไว้ในนั้น แล้วนำไปวางไว้กลางแดด
และเธอก็สังเกตเห็นว่า หลอดที่บรรจุก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
มีอุณหภูมิเพิ่มขึ้นมากกว่าและร้อนนานกว่า
เธอตีพิมพ์ผลการทดลอง
กล่าวว่า "ชั้นบรรยากาศที่มีก๊าซดังกล่าว
จะทำให้โลกเรามีอุณหภูมิสูงขึ้น"
สามปีต่อมา เอ็ดวิน เดรกก็เริ่มขุดเจาะน้ำมัน
ในเพนซิลเวเนียตะวันตก
ร้อยปีหลังจากขุดบ่อแรก
อุตสาหกรรมน้ำมันของอเมริกา ก็ฉลองครบรอบศตวรรษ
และพวกเขาก็ได้เชิญนักฟิสิกส์ เอ็ดเวิร์ด เทลเลอร์
หนึ่งในผู้ประดิษฐ์ระเบิดปรมาณูมาร่วมงาน
เพื่อกล่าวสุนทรพจน์เกี่ยวกับอนาคตของพลังงาน
เขาบอกว่า "เราคงต้องหาเชื้อเพลิงทางเลือกเพิ่ม"
"เพราะคาร์บอนส่วนเกิน ที่ปล่อยออกมาจากการเผาเชิงเพลิงฟอสซิล
ทำให้เกิดภาวะเรือนกระจก"
ซึ่งเขาเชื่อว่ามันจะมากเพียงพอ
ที่จะละลายน้ำแข็งและทำให้นิวยอร์กจมได้
ในปี 1965 นักวิทยาศาสตร์มั่นใจมาก
(แคทเทอรีน นักวิทย์ภูมิอากาศ)
จนได้เตือนประธานาธิบดีอเมริกา
ลินดอน บี จอห์นสันอย่างเป็นทางการ
สิบปีต่อมา นักวิทยาศาสตร์ของเอ็กซอน ก็ได้คาดการณ์ไว้อย่างน่ากลัว
(อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลก)
ในปี 1988 มันขึ้นเป็นข่าวหน้าหนึ่ง
(ภาวะโลกร้อนเริ่มขึ้นแล้ว)
และตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
เราก็ยังปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ สู่ชั้นบรรยากาศ
ในอัตราเร่งขึ้นเรื่อยๆ
เศรษฐกิจโลกในวันนี้ขับเคลื่อนด้วยพลังงาน
(แดเนียล เยอร์กิน นักเขียนรางวัลพูลิตเซอร์)
จากเชื้อเพลิงฟอสซิลมากที่สุด
และหนึ่งในสามมาจากน้ำมัน
มันเป็นเรื่องย้อนแย้งเหลือเกินที่สารเดียวกันนี้
ซึ่งเคยนำพาเราให้มีพัฒนาการเช่นในปัจจุบัน
ตอนนี้สารดังกล่าวกลับเป็นภัยคุกคาม ต่ออนาคตของความเจริญอย่างที่เราทราบกัน
รัฐบาลต่างๆ เริ่มเห็นด้วย
ว่าเราไม่ควรปล่อยให้โลกร้อน เกินกว่า 1.5 องศาเซนติเกรด
และตามสถิติเราน่าจะมีอุณหภูมิ สูงเกินนั้นในปี 2030
ทำไมการปิดหัวจ่ายน้ำมันถึงได้ยากนัก
และเราจะทำได้ทันเวลาหรือไม่
(ภาพยนตร์สารคดีชุดของ NETFLIX)
ประเทศอุตสาหกรรม มีการพึ่งพาน้ำมันเพิ่มขึ้นเป็นอย่างมาก
มันได้เพิ่มอิสรภาพใหม่ให้กับชีวิตเรา
หมู่เกาะจากอีกซีกโลกเหล่านี้ มีปริมาณน้ำมันที่มากจนประเมินค่าไม่ได้
ความมั่งคั่งของพวกเขา ทำลายชีวิตดั้งเดิมของชาวอาระเบีย
รัฐบาลไนจีเรีย
รักน้ำมันมากกว่าชีวิตเรา
ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้นรอบตัวเรา
ถ้ามนุษย์ยังทำร้ายสิ่งแวดล้อมต่อไป
โลกเองก็อาจสูญสิ้นได้
(น้ำมัน)
เรื่องราวของน้ำมันเป็นเรื่องราวของ การปะทะกันทางภูมิศาสตร์การเมือง
ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และการแข่งขันกันอย่างเอาเป็นเอาตาย
เรื่องน้ำมันเป็นเรื่องของความไม่เท่าเทียม
มันเป็นเรื่องของลำดับชนชั้นปกครอง
ผมเกิดที่ไนจีเรีย
(นิมโม บาสเซย์ นักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม)
ช่วงสองสามปี
ก่อนที่จะพ้นจากการเป็นอาณานิคมของอังกฤษ
ในตอนนั้น ไนจีเรียเป็นประเทศเกษตรกรรม
ทางเหนือมีฝ้าย
ทางตะวันตกมีโกโก้ และตอนกลางของตะวันตกมียาง
และในย่านที่นิมโมเติบโตมานั้น ชาวบ้านทำประมง
สามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนเจอร์เป็นพื้นที่
ที่แหล่งน้ำมารวมตัวกัน
ลำห้วย ลำธาร แม่น้ำ ชะวากทะเล
ซึ่งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาส่วนใหญ่ในอ่าวกินี
มันอุดมสมบูรณ์มาก จนชาวประมงสามารถวางกับดักปลาไว้ตอนน้ำขึ้น
แล้วมาเก็บปลาตอนน้ำลงได้ และในตอนเย็น
เด็กๆ จะมานั่งอาบแสงจันทร์ พลางฟังผู้เฒ่าผู้แก่เล่านิทาน
พวกเขาไม่รู้ว่ากำลังนั่งอยู่บนพื้นที่ ที่มีน้ำมันมากที่สุดในโลก
จนกระทั่งอังกฤษออกใบอนุญาตพิเศษ
ให้เชลล์และบีพีมาสำรวจน้ำมัน
พวกเขาเริ่มเจาะน้ำมันดิบในปี 1956
ชาวไนจีเรียหวังเป็นอย่างยิ่งว่า การค้นพบน้ำมันในชุมชนของพวกเขา
จะนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลง ชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีในด้านเศรษฐกิจ
ด้านสาธารณสุข การจ้างงาน และอื่นๆ
และเพียงไม่กี่ปีต่อมา ไนจีเรียก็ได้รับเอกราช
อนาคตช่างดูสดใส
อย่างไรซะ เชื้อเพลิงฟอสซิล ได้เปลี่ยนแปลงประเทศอื่นๆ ไปแล้ว
ประเทศที่ร่ำรวยที่สุดในโลก ยิ่งร่ำรวยกว่าเดิมมาก
สมัยก่อนปริมาณงานที่คนเราทำได้
(ลอร์ดจอห์น บราวน์ อดีตซีอีโอบริษัทบีพี ปี 1995 - 2007)
คือปริมาณงานทำมือ
อาจมีแรงงานม้าหรือลาช่วยด้วย
ถ่านหินคือการค้นพบครั้งแรกที่เปลี่ยนทุกอย่างนั้น
สิ่งมีชีวิตโบราณในมหาสมุทรและหนองน้ำ
ได้ดูดซับพลังของดวงอาทิตย์ไว้
ฟอสซิลของพวกมันถูกบีบอัด เป็นเวลาหลายล้านปีจนกลายเป็นถ่านหิน
และลึกลงไปอีกหนึ่งไมล์หรือมากกว่านั้น
มันทับถมจนเป็นก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบ
การเผาถ่านซึ่งเป็นแคปซูลกาลเวลา กักเก็บพลังงานดวงอาทิตย์
ช่วยให้อังกฤษ กลายเป็นประเทศอุตสาหกรรมแห่งแรก
และเป็นอาณาจักรที่ทรงอำนาจที่สุด
เท่าที่โลกเคยพบเห็นมา
และหลังจากนั้นน้ำมันก็เริ่มเข้ามา
และกลายเป็นกระแสใหม่
มีการค้นพบว่าแก๊สโซลีน
ซึ่งเคยเป็นของเสียที่ได้จากการกลั่นน้ำมัน
อันที่จริงแล้วเป็นเชื้อเพลิง ที่เหมาะมากสำหรับรถยนต์
น้ำมันเป็นของเหลวที่อัดแน่นด้วยพลังงานมากที่สุด
ซึ่งเป็นแหล่งอำนาจที่เราจับต้องได้
ตั้งแต่ต้นมา มันมีความสำคัญมากต่อกองทัพเรืออังกฤษ
ที่ต้องการเข้าถึงน้ำมันในแหล่งที่อังกฤษปกครอง
มันเริ่มจากการรวมตัวกันของนักลงทุนเอกชน
ที่ออกเดินทางและผจญภัย
ไปหาน้ำมันที่เชิงเขา
บริเวณเทือกเขาซากรอสในเปอร์เชีย
นั่นคือจุดเริ่มต้นของ บริษัทน้ำมันแองโกล-เปอร์เซีย
ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นบริติชปิโตรเลียม
และพวกเขาก็มาได้ทันเวลาพอดี
สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เริ่มด้วยพลทหารม้าและคนขี่ม้า
และจบลงด้วยเครื่องบิน
รถถัง รถบรรทุก
เมื่อกองทัพเรือสัมพันธมิตร เปลี่ยนมาใช้น้ำมันแทนถ่านหิน
(ซาแมนธา โกรส)
เรือเหล่านี้ก็เดินทางได้ไกลกว่าเดิม กว่าจะต้องเติมน้ำมัน
(เยอรมนีศิโรราบ)
น้ำมันขับเคลื่อนโลกนี้
ผู้คนค้นหาอิสรภาพที่เพิ่งค้นพบใหม่
ขับรถไปทั่วทุกแห่ง บินไปทั่วทุกแห่ง
ทำให้คนนับล้านหลุดออกจากความยากจน
น้ำมันสร้างโลกสมัยใหม่ขึ้นมา
มีการสร้างท่อส่งน้ำมัน มีการสร้างถนน
สร้างปั๊มน้ำมัน สร้างโรงกลั่นน้ำมัน
ทุกคนอยากลงทุนในน้ำมันและก๊าซ
แต่ผลกำไรกลับเอียงไปฝั่งเดียว
มหาสมุทรน้ำมันดิบใต้ทะเลทรายของเปอร์เซีย
นำไปสู่ยุคน้ำมันเฟื่องฟูในตะวันออกกลาง
อิหร่านทำกำไรได้แค่เศษเสี้ยวเดียว จากน้ำมันของพวกเขาเอง
ขณะที่อังกฤษกอบโกยกำไรส่วนที่เหลือ
และพวกเขาก็หมดความอดทน กับธุรกิจที่โดนเอาเปรียบนี้
กลุ่มชาตินิยมชาวอิหร่านที่โกรธแค้นมานาน ต่างแสดงเจตจำนงอันชัดเจน
ว่าพวกเขาจะยึดอุตสาหกรรมน้ำมัน คืนจากบริษัทอังกฤษ
ดังนั้นในปี 1953
อังกฤษและอเมริกาก็ได้ทำรัฐประหาร
โค่นผู้นำที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบ ประชาธิปไตยของอิหร่านลง และแต่งตั้งชาห์แทน
เพราะพวกเขารู้สึกว่าชาห์ยินยอมพร้อมใจ
จะมีสัมพันธ์ที่ดีกับฝั่งตะวันตกมากกว่า
และนั่นทำให้ลอร์ดบราวน์ในวัยเด็กต้องไปอยู่ที่นั่น
ผมใช้ชีวิตวัยเด็กหลายปีในอิหร่าน
ตอนที่พ่อผมไปทำงานในอุตสาหกรรมน้ำมัน
และพอเขาอายุครบ 18 ปี
ตัวเขาเองก็เริ่มทำงานให้บีพี
ผมเข้าร่วมอุตสาหกรรมน้ำมัน
เพราะเชื่อว่ามันเป็นที่ที่คุณสามารถแก้ปัญหา
ที่ไม่เคยมีใครแก้ได้มาก่อน
คุณจะใช้น้ำมันให้มีประโยชน์มากขึ้น เข้าถึงคนหมู่มากยิ่งขึ้นได้อย่างไร
ในตอนนั้น
บีพีเป็นหนึ่งในเจ็ดบริษัทจากเพียงสามประเทศ
ที่ควบคุมน้ำมันสำรองของโลก 85 เปอร์เซ็นต์
และในไนจีเรีย
พวกเขาก็เรียนรู้อย่างรวดเร็วว่าน้ำมัน
ไม่ได้หมายถึงความรุ่งเรืองสำหรับทุกคน
ภายใต้ระบอบอาณานิคม
อังกฤษบังคับให้รัฐต่างๆ แตกเป็นประเทศเอกราช
และหลังจากได้รับอิสรภาพ บ้านเกิดของนิมโม
ก็ประกาศแยกตัวออกมา
ตอนเป็นเด็ก ผมไม่ค่อยเข้าใจ
ว่ามันมีอะไรเป็นเดิมพันอยู่
สำหรับผม สิ่งที่น่าตื่นเต้นที่สุดก็คือ
จะมีประเทศใหม่ที่ชื่อว่าเบียฟรา
แต่ภูมิภาคนี้กินพื้นที่ส่วนใหญ่ ของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนเจอร์
และครอบครองน้ำมันสำรองส่วนใหญ่
ดังนั้นเมื่อรัฐบาลไนจีเรียประกาศสงคราม
อังกฤษก็ให้การสนับสนุน
หมู่บ้านผมเคยเป็นเหมือนแนวหน้าในสงคราม
รัฐบาลปิดล้อมพื้นที่ไว้
คาดว่ามีพลเรือนกว่าหนึ่งล้านคน
ล้มตายเพราะความอดอยาก
บางครั้งผมก็ยังได้ยินเสียงดังอยู่ในหัว
เสียงคนร้องให้ช่วย ร้องขออาหาร
มันไม่ใช่เรื่องที่คุณจะลืมได้ง่ายๆ เลย
เบียฟรายอมแพ้ในปี 1970
ปีต่อมา ไนจีเรียเข้าร่วมกลุ่มโอเปก
ซึ่งเป็นกลุ่มพันธมิตรประเทศผู้ผลิตน้ำมัน
ซึ่งอยากจะยึดครองทรัพยากรของตัวเองอีกครั้ง
และในช่วงยุค 70 พวกเขาใช้อำนาจให้เกิดประโยชน์
โดยการขึ้นราคาน้ำมัน
และมีบางประเทศคว่ำบาตรอเมริกา ที่ให้การสนับสนุนทางทหารกับอิสราเอล
จู่ๆ มันก็กลายเป็นวิกฤตและเป็นเรื่องน่าตกใจ
(วันนี้ไม่มีน้ำมัน)
สำหรับระเบียบการเมือง
ปั๊มน้ำมันไม่มีน้ำมันจำหน่าย
สายการบินยกเลิกเที่ยวบิน
โรงงานต้องปิดทำการ
และในปี 1979 เมื่อชาวอิหร่านโค่นชาห์ลง
และยึดอำนาจการควบคุมน้ำมันกลับคืนมาได้
ราคาน้ำมันก็พุ่งทะยานอีกครั้งเพราะขาดแคลน
และในขณะที่ผู้ใช้น้ำมันเดือดร้อน...
มันไร้สาระสิ้นดี คุณไม่รู้ว่ามันจะจบลงเมื่อไหร่น่ะ
วิกฤตินี้กลับดีต่อผู้ผลิตน้ำมัน
ไนจีเรียกลายเป็นหนึ่งในประเทศ ที่ร่ำรวยที่สุดในแอฟริกา
แต่หลังจากความเฟื่องฟูในยุค 70
ราคาน้ำมันก็ดิ่งลง
รวมถึงเศรษฐกิจของไนจีเรียด้วย
แนวคิดเรื่องคำสาปแช่ง จากการมีทรัพยากรมากมาย
คือการที่ประเทศไม่ได้ร่ำรวยขึ้น
จากทรัพยากรที่มีอย่างล้นเหลือเสมอไป
มันสามารถทำให้ค่าเงินผันผวน
และทำให้อุตสาหกรรมอื่น แข่งขันในตลาดโลกไม่ได้
ทำให้เศรษฐกิจปั่นป่วน เกิดการทุจริตคอรัปชัน
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ทรัพยากร
ปัญหาอยู่ที่วิธีจัดการทรัพยากร
ประเทศมีรายได้จากน้ำมันก็เป็นประเด็นหนึ่ง
อีกประเด็นคือใครได้เงิน แล้วเงินมันไปไหน
เงินก้อนใหญ่จากอุตสาหกรรมน้ำมัน เข้ากระเป๋าองค์กรข้ามชาติ
และเงินที่เหลืออยู่
ตกอยู่กับบริษัทปิโตรเลียมแห่งชาติไนจีเรีย
ซึ่งเป็นของรัฐบาล
และยังมีหน้าที่ใช้กฎหมายกำกับ อุตสาหกรรมน้ำมันของประเทศด้วย
เท่ากับว่าคุณมีนักธุรกิจ และผู้ออกกฎหมายในคนเดียวกัน
และตั้งแต่ได้รับเอกราชเป็นต้นมา
เงินหลายพันล้านก็อันตรธานไป
การทุจริตระดับนั้น
มันไม่ได้ทำลายสภาพเศรษฐกิจ ของปัจเจกชนเท่านั้น
แต่ทำลายระบอบการเมืองด้วย
และยังมีต้นทุนด้านอื่นอีก
น้ำมันที่รั่วไหลลงสามเหลี่ยม ปากแม่น้ำไนเจอร์มานานกว่า 50 ปี
ทำให้เกิดหนองน้ำปนเปื้อนน้ำมัน ยาว 43,452 กิโลเมตร
เด็กๆ ว่ายในน้ำที่ปนเปื้อนน้ำมันดิบ
อายุขัยเฉลี่ยของประชากร
อยู่ที่ 41 ปี ซึ่งอาจจะติดหนึ่งใน ประเทศที่มีอายุขัยต่ำที่สุดในโลก
ชาวประมงวางกับดักปลาทิ้งไว้ ในช่วงน้ำขึ้นไม่ได้อีกแล้ว
คุณจะเห็นชาวประมงล่องเรือออกไปในแม่น้ำ
แล้วทำงานหนักทั้งวันทั้งคืนแต่จับอะไรไม่ได้เลย
และไม่มีคืนนั่งอาบแสงจันทร์อีกต่อไป
บริษัทผลิตน้ำมันจุดเปลวเพลิง
เผาไหม้ตลอด 24 ชั่วโมงทุกๆ วัน
และยิ่งไปกว่านั้น
ไนจีเรียเป็นประเทศที่มีอากาศร้อนและแห้งแล้ง
ซึ่งหมายความว่าที่นี่พร้อมจะ มีอุณหภูมิสูงขึ้นตลอดเวลายิ่งขึ้น
และเมื่อถึงปี 2020 อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลก
เพิ่มขึ้นมากกว่าหนึ่งองศาเซนติเกรด
คลื่นความร้อนรุนแรงขึ้น ถี่ขึ้น และอันตรายมากขึ้น
มันทำให้เฮอร์ริเคนทวีความรุนแรงขึ้น
ไฟป่าเผาพื้นที่กินวงกว้างยิ่งขึ้น
ภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงไม่ใช่ผล
ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแต่ละปี
แต่เป็นผลจากก๊าซเรือนกระจกที่สะสมไว้
แปลว่าประเทศที่ร่ำรวยเป็นฝ่ายก่อปัญหา
เราเป็นคนปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ที่สะสมตลอดหลายปีที่ผ่านมา
แต่ประเทศกำลังพัฒนา กำลังเผชิญกับความเสียหายหนัก
มันบีบให้ผู้คนหลายล้านคน ต้องหนีออกจากบ้านตัวเอง
เวลากำลังนับถอยหลัง และเราได้แต่สงสัยว่ามันยังพอมีหวังหรือไม่
ที่มนุษยชาติจะเอาชนะหายนะนี้ได้
อะไรที่เป็นอันตราย ไม่ใช่โลกหรอก โลกจะอยู่รอด
ที่เป็นอันตรายคือเรา
โลกปล่อยก๊าซเรือนกระจก
ราว 50,000 ตันต่อปี
มากกว่าที่เคยเป็นมา
และรัฐบาลต่างๆ ก็เห็นด้วยว่า
เราต้องลดปริมาณให้เหลือศูนย์
ภายในปี 2050
และทำให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์
เราจะลดลงให้เหลือศูนย์ในการเปลี่ยนผ่าน...
ความทะเยอทะยานแรงกล้าที่จะให้เป็นศูนย์
ลดการปล่อยก๊าซจำนวนมาก
กฎหมายการปล่อยก๊าซให้เป็นศูนย์
ไนจีเรียได้เริ่มใช้แนวทางระดับองค์กร
ที่จะลดการปล่อยก๊าซลง 20 เปอร์เซ็นต์
ปัญหานี้ไม่เหมือนไวรัสโคโรนา
ที่คุณต้องการแค่วัคซีนหนึ่งตัว เพื่อรักษาไวรัสชนิดเดียว
และการกลายพันธุ์ของมัน
นี่คือปัญหาวงกว้างที่ต้องใช้ทางแก้หลายทาง
และมันจะต้องใช้เทคโนโลยีหลายอย่าง
ที่ยังไม่ได้รับการพัฒนา
แต่มันมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก
ตอนนี้พลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ มีราคาถูกกว่าถ่านหิน
ในหลายประเทศ
เทคโนโลยีแบตเตอรี่พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว
รัฐบาลหลายแห่งลงทุนใน โรงไฟฟ้าพลังน้ำและนิวเคลียร์มากขึ้น
รถยนต์ไฟฟ้าราคาถูกลงทุกปี
และสำหรับเรือและเครื่องบินระยะไกล
วิศวกรกำลังพัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพ และไฮโดรเจนเหลว
และผู้คนกำลังหาทางออก ด้านพลังงานในภาคส่วนต่างๆ
และเป้าหมายปัจจุบัน ไม่ใช่การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นศูนย์
ผู้คนมุ่งเป้าว่าจะให้รวมเหลือศูนย์
พวกเขาจะบอกว่า "เราจะยังปล่อยก๊าซคาร์บอน แต่เราจะหักล้างมันออก"
ด้วยการฟื้นฟูป่าและพื้นที่ชุ่มน้ำ
เทคนิคต่างๆ ในมหาสมุทร
ซึ่งจะช่วยดูดซับคาร์บอนได้มากขึ้น
หรือเทคโนโลยีดักจับคาร์บอน
ซึ่งยังมีราคาสูงอยู่
มันเป็นปัญหาที่มีทางแก้ปัญหามากมาย
ดังนั้นรัฐบาลหลายประเทศ จึงพยายามสร้างความเปลี่ยนแปลง
กว่า 40 ประเทศตีราคาก๊าซคาร์บอน
เพื่อให้การเผาไหม้เชื้อเพลิงมีราคาแพงขึ้น
และในช่วงสิบปีที่ผ่านมา อเมริกาเปลี่ยนจากการใช้ถ่านหิน
มาเป็นก๊าซธรรมชาติ ซึ่งได้มาจากการแฟร็กกิ้ง
อเมริกาเปลี่ยนจากการเป็นผู้นำเข้าน้ำมัน รายใหญ่ที่สุดในโลก
มาเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ที่สุดในโลก
และโรงงานผลิตก๊าซธรรมชาติ ที่อเมริกากำลังสร้างนี้
เป็นการลงทุนครั้งใหญ่ ในอนาคตของเชื้อเพลิงฟอสซิล
แต่มันช่วยให้ประเทศ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มาก
และการปล่อยก๊าซในยุโรปก็ลดลงเช่นกัน
แต่โลกยังคงปล่อยก๊าซสูงอยู่
เมื่อคุณมองหาว่าตอนนี้ ที่ไหนที่มีการปล่อยก๊าซมากขึ้น
ทั้งหมดเกิดขึ้นในประเทศที่กำลังพัฒนา
ต่อให้อเมริกาและยุโรปร่วมกันแก้ปัญหา
เราก็ยังแก้ปัญหานี้ไม่ได้จนกว่า จะดึงให้ประเทศกำลังพัฒนามาร่วมด้วย
เพราะนั่นคือแหล่งปล่อยก๊าซคาร์บอนในอนาคต
หากประเทศกำลังพัฒนา
ไม่ลดการปล่อยก๊าซ เราทุกคนจะต้องร้อนตายแน่นอน
ในฐานะชาวไนจีเรียและชาวแอฟริกา
หนักใจมากที่เห็นผู้คนอยู่อย่างยากจนข้นแค้น
(ดามิโลลา โอกุนบิยี ผู้แทนพิเศษสหประชาชาติ)
และบอกพวกเขาว่า "รออีกสักสองสามปีนะ
จนกว่าเราจะหาทางออกที่ดีที่สุด ที่จะพาทุกคนออกมาจากปัญหานั้น"
โดยเฉลี่ยแล้วคนหนุ่มสาวในแอฟริกา
ต้องการใช้พลังงานเท่ากับ คนหนุ่มสาวทั่วไปในอเมริกา
พวกเขาต้องการโอกาสแบบเดียวกัน
และพลังงานคือตัวหลัก
ที่ขัดขวางผู้คนพัฒนาศักยภาพสูงสุดของตัวเอง
ในขณะที่ดินแดนของไนจีเรียอุดมพลังงาน...
ไนจีเรียเป็นประเทศด้อยประสิทธิภาพ ในการเข้าถึงพลังงานที่สุดในโลก
ในประเทศที่มีประชากรราว 200 ล้านคน
ประชากรเกือบครึ่งหนึ่งไม่มีไฟฟ้าใช้
สำหรับคนที่มีไฟฟ้าใช้...
ทุกๆ วันตอนเก้าโมงเช้า
ไฟฟ้าที่บ้านผมจะดับ
และจะกลับมาอีกทีตอนบ่ายสอง
แล้วก็ดับอีกตอนสองทุ่ม
ดังนั้นธุรกิจส่วนมาก
จึงต้องใช้เครื่องปั่นไฟที่ใช้น้ำมันดีเซล เพื่อให้ใช้ไฟได้ตลอด
มีคน 800 ล้านคนทั่วโลก ที่ไม่สามารถเข้าถึงพลังงานได้
และไม่มีพลังงานมากพอ ที่จะใช้ชีวิตอย่างมีเกียรติเต็มประสิทธิภาพ
มันไม่ใช่เรื่องความไม่สะดวก
มันคือความแตกต่าง ระหว่างความเป็นและความตาย
สำหรับผู้คนมากมาย
พวกเขาต้องสามารถพัฒนา มีไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐานเหมือนเรา
แต่เรารู้ดีว่ามันมีหนทางที่ดีกว่า
วิธีที่เราทำเมื่อ 200 ถึง 300 ปีก่อน
เราได้ยินเกี่ยวกับทฤษฏีกบกระโดด
ว่าประเทศกำลังพัฒนา สามารถกระโดดข้ามเทคโนโลยี
ที่ประเทศร่ำรวยเคยใช้จนร่ำรวยขึ้นมาได้
พวกเขาจะพัฒนาโดยอาศัยพลังงานทดแทน
มันออกจะปากว่าตาขยิบสักหน่อย ที่ประเทศที่พัฒนาแล้ว
มาขอประเทศอื่น
ที่ไม่ได้มีเงินมากมายขนาดนั้น
ให้ก้าวกระโดดและเปลี่ยนผ่าน จากสิ่งที่ประเทศพัฒนาแล้วก็ยังทำอยู่
สมมติว่าฉันมีป้าอาศัยอยู่ที่เกาะลากอส
และเธอนั่งรถสาธารณะ
จากบ้านไปทำงานทุกวัน
เธอเก็บเงินไว้เพื่อซื้อรถสองประตูคันเล็กๆ
ซึ่งน่าจะใช้น้ำมันดีเซลหรือเบนซิน
เธอบอกว่า "ฉันไม่มีเงินซื้อรถไฟฟ้าหรอก"
แล้วคุณก็บอกว่า "ป้าต้องนั่งรถสาธารณะต่อไป จนกว่าจะซื้อรถยนต์ไฟฟ้าได้"
นั่นคือภาพของการเปลี่ยนผ่าน ด้านพลังงานที่เป็นอยู่ในแอฟริกาตอนนี้
ก่อนที่คุณจะบอกประเทศกำลังพัฒนาว่า "อย่าใช้น้ำมันฟอสซิล อย่าใช้ถ่านหิน"
คุณต้องมีเงินทุนสนับสนุนเสียก่อน
การจะให้แอฟริกาเปลี่ยนผ่านจริงๆ นั้น
ผู้เชี่ยวชาญบอกว่า ต้องใช้เงินลงทุน 70,000 ล้านต่อปี
ประเทศแถบเหนือของโลก ควรจ่ายหนี้ที่สร้างภาวะโลกร้อน
จากการตักตวงผลประโยชน์ จากธรรมชาติมานานหลายปี
คนที่สร้างปัญหามีหน้าที่ลงทุน เพื่อให้เรื่องนี้เกิดขึ้นได้
และเมื่อผู้นำโลกมาพบกันที่ปารีสในปี 2015 พวกเขาก็เห็นด้วย
ข้อตกลงเรื่องภูมิอากาศที่ร่างในปารีส
ได้พูดรวมถึงสิ่งที่เรียกว่ากองทุนภูมิอากาศสีเขียว
ซึ่งเป็นวิธีที่ประเทศร่ำรวย
จะช่วยประเทศกำลังพัฒนา ในขั้นตอนการเปลี่ยนผ่าน
พวกเขาสัญญาว่าจะให้เงิน หนึ่งแสนล้านต่อปีภายในปี 2020
ซึ่งมันยังไม่ใกล้เคียงเลยค่ะ
ตัวเลขนั้นยังขาดอยู่
มากถึง 90,000 ล้าน
ประเทศร่ำรวยบางประเทศลงทุนหลายพันล้าน
ในโครงการพลังงานสะอาดทั่วแอฟริกา
แต่พวกเขาลงทุนกับเชื้อเพลิงฟอสซิลมากกว่านั้น
ในปี 2020
นายกรัฐมนตรีอังกฤษกล่าวในการประชุมสุดยอด ระหว่างสหราชอาณาจักรกับแอฟริกาว่า
ไม่มีประโยชน์ที่อังกฤษ จะลดปริมาณถ่านหินที่เราเผาอยู่
หากเรายังส่งมันไปยังแอฟริกา
แล้วหาเงินเข้ากระเป๋าตัวเอง
ด้วยการสนับสนุนรัฐบาลในแอฟริกา
ให้ใช้ถ่านหินมากขึ้น ใช่ไหมล่ะครับ
แต่ไม่กี่วันต่อมา ปรากฏว่า 90 เปอร์เซ็นต์ ของข้อตกลงด้านพลังงาน
ที่อังกฤษทำในสัปดาห์นั้น
ล้วนเป็นโครงการพลังงานฟอสซิล
รูปแบบนี้ยังคงดำเนินต่อไป
จีนทำให้เทคโนโลยีพลังงานลม และพลังงานแสงอาทิตย์ถูกลงมาก
แต่พวกเขาก็ยังลงทุนในโรงไฟฟ้าถ่านหิน
และเมื่อไม่นานมานี้ อเมริกาก็ลงทุนกว่าเก้าพันล้าน
ในเชื้อเพลิงฟอสซิลทั่วโลก
ส่วนมากอยู่ในแอฟริกา ทางใต้ของทะเลทรายสะฮารา
ขณะที่ถนนในประเทศร่ำรวยสะอาดขึ้น
เพราะมีรถยนต์ประหยัดพลังงาน หรือรถยนต์ไฟฟ้ามากขึ้น
รถยนต์ใช้น้ำมันแบบเดิมหลายรุ่น
ไม่ได้อันตรธานหายไปไหน
พวกมันถูกส่งออกไปยังประเทศอย่างไนจีเรีย
เพราะมันเป็นรถประเภทเดียว ที่คนส่วนใหญ่มีเงินซื้อ
แอฟริกาเป็นแหล่งทิ้งขยะเทคโนโลยีมาตลอด
และถึงแม้ไนจีเรียจะเป็นผู้ผลิตน้ำมัน รายใหญ่ที่สุดในทวีป
โรงกลั่นน้ำมันจำนวนไม่มากที่พวกเขามี ก็ปิดทำการหรือไม่ก็ใช้งานไม่ได้
พวกเขาจึงส่งออกน้ำมันดิบไปทั่วโลก
และนำเข้าเชื้อเพลิงส่วนใหญ่ จากเนเธอแลนด์และเบลเยียม
แต่มันไม่ใช่น้ำมันเกรดเดียว กับที่ประเทศผู้ผลิตใช้
เจ้าหน้าที่สืบสวนพบว่า ตัวอย่างน้ำมันดีเซลเหล่านั้นมีระดับกำมะถัน
สูงกว่าระดับมาตรฐานที่ยุโรปยอมรับ
ถึง 204 เท่า
มีการลงทุนในการทำลายล้างมากมายในโลก
ความท้าทายที่โลกเผชิญอยู่ตอนนี้ คือการเปลี่ยนจากระบบที่ไม่เท่าเทียม
ไปสู่ระบบที่ยุติธรรมและเท่าเทียมมากขึ้น
ผมเห็นด้วยแน่นอน
ว่าน้ำมันและก๊าซมีทั้งข้อดี
และปัญหา ซึ่งรวมถึงภาวะโลกร้อน
ย้อนกลับไปในปี 1997
ลอร์ดบราวน์ได้กล่าวสุนทรพจน์
ที่ทำให้วงการน้ำมันตกตะลึง
มนุษย์มีอิทธิพลชัดเจนต่อสภาพภูมิอากาศ
วงการน้ำมันมีปฏิกิริยาไม่ดีนัก
และประกาศว่าผมได้ "ออกนอกคอกไปแล้ว"
แต่ตอนนี้ยักษ์ใหญ่ต่างๆ ของวงการน้ำมันโลก
ต่างยอมรับว่า เราต้องลดก๊าซเรือนกระจกให้เหลือศูนย์
พวกเขามองเห็นว่า กระแสการเมืองพัดไปทางไหน
พวกเขาต้องมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหานี้
ไม่ใช่แค่หวังว่าคำ "ขอโทษ" จะช่วยให้คุณพ้นโทษได้
บริษัทส่วนใหญ่จะต้องตัดสินใจ
แต่โดยรวมแล้ว บริษัทน้ำมันเหล่านี้ก็เลือก
น้ำมัน
พวกเขาลงทุนในพลังงานทดแทน ไม่ถึงหนึ่งเปอร์เซ็นต์
รายงานฉบับหนึ่งคาดว่าในปี 2030
ยักษ์ใหญ่ของโลกน้ำมันส่วนมาก
จะดำเนินการผลิต
น้ำมันมากขึ้นกว่าในปัจจุบัน
และในขณะที่บริษัทเอกชนเคยครองโลกน้ำมัน
ตอนนี้บริษัทของรัฐ ผลิตน้ำมันและก๊าซครึ่งหนึ่งของโลก
และหลายประเทศก็พึ่งพาน้ำมันเป็นส่วนใหญ่
ประเทศที่พึ่งพาน้ำมันในเชิงเศรษฐกิจอย่างมาก
ต้องพบกับความท้าทายที่แท้จริง
การผลิตของพวกเขามีต้นทุนราคาถูกกว่าคนอื่น
พวกเขาน่าจะเป็นกลุ่มสุดท้าย
ที่ยังดำเนินธุรกิจนี้ต่อไปอย่างเช่นในอดีต
เศรษฐกิจโลกมูลค่า 88 ล้านล้านดอลลาร์
พึ่งพาระบบพลังงาน
ที่น้ำมันมีบทบาทสำคัญ
การเปลี่ยนผ่านกินเวลาหลายศตวรรษ แต่เราตั้งใจให้เกิดขึ้นภายใน 30 ปี
ผมคาดว่าน้ำมันจะอยู่ไปอีกนาน
แต่คนที่จะใช้น้ำมัน
คือคนที่ไม่มีทางเลือกอื่น
ประเทศร่ำรวยที่มีส่วนมาตลอด
ในการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากที่สุด
พวกเขามีหน้าที่รับผิดชอบมากที่สุดและด่วนที่สุด
ดังนั้น นี่คือปัญหาด้านความยุติธรรม
และในแง่หนึ่ง เราทุกคนมีส่วนทั้งนั้น แต่มันไม่สำคัญจริงๆ หรอก
เราทุกคนต้องร่วมมือกันแก้ไข ไม่ว่ามันจะยุติธรรมหรือไม่ก็ตาม
ประเทศกำลังพัฒนาบอกว่า "เราอยากมีส่วนร่วมด้วย"
"เราอยากเปลี่ยนผ่าน แต่เราต้องการความช่วยเหลือ"
เราไม่อาจบรรลุเป้าหมายแก้ไขภาวะโลกร้อนได้
หากเราไม่ทำให้ทุกคนเข้าถึงมัน
เรื่องราวของพลังงาน ภาวะโลกร้อน
และการพัฒนาจะต้องเหมือนกัน
อีก 30 ปีต่อจากนี้ โลกจะเปลี่ยนไป
มันจะเปลี่ยนไปมากแค่ไหน และมันจะดูต่างไปแค่ไหนนั้น
มันยังมองเห็นได้ยากครับ
บางครั้งมันก็ยากที่จะฝันถึงอนาคต
และหนทางที่จะไปถึงจุดนั้น
แต่ระบบใหม่นั้นเป็นไปได้
และนั่นคือความหวังของผม
คำบรรยายโดย นันทพร อนุชิตดัสกร