Το 1856
μια επιστήμονας ονόματι Γιούνις Φουτ
έκανε ένα πείραμα.
Γέμισε έναν σωλήνα με αέρα
και έναν άλλο με διοξείδιο του άνθρακα,
τους έβαλε θερμόμετρα και τους τοποθέτησε κάτω από τον ήλιο.
Παρατήρησε ότι ο σωλήνας με το διοξείδιο του άνθρακα
θερμάνθηκε περισσότερο και για περισσότερη ώρα.
Δημοσίευσε τα ευρήματά της
σημειώνοντας ότι "Το αέριο αυτό στην ατμόσφαιρα
θα προκαλούσε αύξηση της θερμοκρασίας της Γης".
Τρία χρόνια αργότερα, ο Έντουιν Ντρέικ βρήκε πετρέλαιο
στη Δυτική Πενσιλβάνια.
Εκατό χρόνια μετά την πρώτη πετρελαιοπηγή,
η αμερικανική βιομηχανία πετρελαίου γιόρτασε την εκατοστή της επέτειο.
Και κάλεσαν τον φυσικό Έντουαρντ Τέλερ,
έναν από τους εφευρέτες της ατομικής βόμβας,
να μιλήσει για το μέλλον της ενέργειας.
"Πρέπει να αναζητήσουμε κι άλλα καύσιμα", είπε στο κοινό.
"Ο άνθρακας που εκπέμπεται από την καύση ορυκτών καυσίμων
προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου".
Κάτι που πίστευε ότι αρκούσε
για να λιώσει το παγοκάλυμμα και να βυθιστεί η Νέα Υόρκη.
Το 1965 οι επιστήμονες ήταν αρκετά σίγουροι
ώστε να ενημερώσουν επίσημα τον πρόεδρο των ΗΠΑ Λίντον Μπ. Τζόνσον.
Μία δεκαετία αργότερα, οι επιστήμονες της Exxon
έκαναν δυσοίωνες προβλέψεις.
Το 1988 είχε ήδη γίνει πρωτοσέλιδο.
Η ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΡΧΙΣΕ
Και έκτοτε,
συνεχίζουμε να διοχετεύουμε διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα
με ταχύτατους ρυθμούς.
Η παγκόσμια οικονομία σήμερα
βασίζει την ενέργειά της κυρίως στα ορυκτά καύσιμα.
Το ένα τρίτο, στο πετρέλαιο.
Είναι τραγική ειρωνεία το ότι οι ίδιες ουσίες
που μας βοήθησαν να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο ανάπτυξης
είναι οι ουσίες που τώρα θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον του πολιτισμού μας.
Οι κυβερνήσεις αρχίζουν να συμφωνούν
ότι δεν πρέπει να αφήσουμε τον κόσμο να θερμανθεί πάνω από 1,5 βαθμό Κελσίου.
Και οδεύουμε προς την υπέρβαση αυτού μέχρι το 2030.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κλείσουμε την αντλία;
Μπορούμε να το κάνουμε εγκαίρως;
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Οι βιομηχανικές χώρες εξαρτώνται από το πετρέλαιο.
Πρόσθεσε μια νέα ελευθερία στη ζωή μας.
Πολύτιμα αποθέματα πετρελαίου σε αυτά τα εξωτικά νησιά.
Ο πλούτος τους αποκαλύπτει την παλιά ζωή της Αραβικής Χερσονήσου.
Η κυβέρνηση της Νιγηρίας
αγαπά το πετρέλαιο περισσότερο από τη ζωή μας.
Μας περιβάλλουν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα.
Αν συνεχίσουμε να κακομεταχειριζόμαστε το περιβάλλον,
και η Γη μπορεί να γίνει άγονη.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ
Η ιστορία του πετρελαίου είναι μια ιστορία γεωπολιτικών συγκρούσεων,
τεχνολογικής προόδου και έντονου ανταγωνισμού.
Η ιστορία του πετρελαίου είναι μια ιστορία ανισότητας.
Είναι μια ιστορία κυριαρχίας.
Η Νιγηρία, όταν γεννήθηκα εγώ,
απείχε κάνα δυο χρόνια
από το τέλος της βρετανικής αποικιοκρατίας.
Τότε ήταν μια αγροτική οικονομία.
Βαμβάκι από τα βόρεια,
κακάο από τα δυτικά και καουτσούκ από τα κεντροδυτικά.
Και στην περιοχή όπου μεγάλωσε ο Νίμο, ψάρεμα.
Το Δέλτα του Νίγηρα είναι μια περιοχή
την οποία διασχίζουν υδατικά συστήµατα,
ρυάκια, ρέματα, ποτάμια, εκβολές ποταμών,
όπου αναπαράγονται τα περισσότερα ψάρια στον Κόλπο της Γουινέας.
Ήταν τόσο πλούσιο, που οι ψαράδες άφηναν τα δίχτυα τους με την πλημμυρίδα
και τα μάζευαν με την άμπωτη. Και τα βράδια…
Τα παιδιά κάθονταν στο φεγγαρόφωτο και οι μεγάλοι έλεγαν ιστορίες.
Δεν ήξεραν ότι κάθονταν
σε μία από τις πιο πλούσιες σε πετρέλαιο περιοχές στη Γη.
Μέχρι που οι Βρετανοί έδωσαν στη Shell και στην BP
αποκλειστική άδεια αναζήτησης πετρελαίου.
Το 1956 βρήκαν τον μαύρο χρυσό.
Οι Νιγηριανοί ήλπιζαν ότι η ανακάλυψη πετρελαίου στην κοινότητά τους
θα επέφερε θετικές αλλαγές στην οικονομική ευημερία,
στις υγειονομικές συνθήκες, στην απασχόληση, στα πάντα.
Λίγα χρόνια μετά, η Νιγηρία κέρδισε την ανεξαρτησία της.
Το μέλλον φάνταζε λαμπρό.
Εξάλλου, τα ορυκτά καύσιμα είχαν μεταμορφώσει κι άλλες χώρες.
Τα πλουσιότερα κράτη του κόσμου κάποτε υπήρξαν πολύ φτωχότερα.
Η δουλειά που μπορούσε να κάνει κάποιος
περιοριζόταν σε ό,τι μπορούσε να κάνει με τα χέρια,
πιθανόν με τη βοήθεια ενός αλόγου ή μουλαριού.
Το κάρβουνο ήταν η πρώτη ανακάλυψη που άλλαξε τα πάντα.
Αρχαίοι οργανισμοί σε ωκεανούς και βάλτους
απορροφούσαν την ενέργεια του ήλιου.
Τα απολιθώματά τους μετατράπηκαν σε γαιάνθρακα μέσα σε εκατομμύρια χρόνια.
Και πάνω από ένα χιλιόμετρο πιο κάτω, σε φυσικό αέριο και αργό πετρέλαιο.
Η καύση άνθρακα, αυτής της χρονοκάψουλας της ενέργειας του ήλιου,
βοήθησε τη Βρετανία να γίνει η πρώτη βιομηχανική χώρα
και η πιο ισχυρή αυτοκρατορία
που είχε υπάρξει ποτέ.
Και μετά ήρθε το πετρέλαιο.
Κι έτσι ξεκίνησε αυτή η άνθηση.
Ανακάλυψαν ότι η βενζίνη,
που ήταν ένα απόβλητο από τη διύλιση πετρελαίου,
αποτελούσε καλό καύσιμο για τα αυτοκίνητα.
Το πετρέλαιο ήταν η πιο πλούσια ρευστή πηγή ενέργειας
που μπορούσες να βρεις.
Εξαρχής ήταν πολύ σημαντικό για το βρετανικό ναυτικό
που ήθελε να έχει πρόσβαση σε ελεγχόμενο από τη Βρετανία πετρέλαιο.
Άρχισε ως συνδικάτο ιδιωτών επενδυτών
που ξεκίνησαν ένα ταξίδι και μια περιπέτεια
για να βρουν πετρέλαιο στους πρόποδες
των ορέων Ζάγκρος στην Περσία.
Αυτό ήταν το ξεκίνημα της Αγγλοπερσικής Εταιρείας Πετρελαίου.
Αργότερα μετονομάστηκε σε British Petroleum.
Εμφανίστηκαν πάνω στην ώρα.
Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε με ιππικό και ανθρώπους πάνω σε άλογα.
Και τελείωσε με αεροπλάνα,
με άρματα μάχης και φορτηγά.
Όταν οι συμμαχικές ναυτικές δυνάμεις πήγαν από το κάρβουνο στο πετρέλαιο,
τα πλοία διάνυαν μεγαλύτερες αποστάσεις προτού ανεφοδιαστούν.
Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΠΑΡΑΔΙΝΕΤΑΙ
Το πετρέλαιο έθεσε τον κόσμο σε λειτουργία.
Ο κόσμος ανακάλυπτε μια νέα ελευθερία,
μπορούσε να οδηγήσει και να πετάξει παντού.
Γλίτωσε εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια.
Το πετρέλαιο δημιούργησε τον σύγχρονο κόσμο.
Χτίστηκαν αγωγοί, χτίστηκαν δρόμοι,
χτίστηκαν βενζινάδικα και διυλιστήρια.
Όλοι ήθελαν να επενδύσουν σε πετρέλαιο και βενζίνη.
Αλλά τα κέρδη ήταν άνισα κατανεμημένα.
Η θάλασσα πετρελαίου κάτω από την έρημο της Περσίας
οδήγησε στην πετρελαϊκή άνθηση της Μέσης Ανατολής.
Οι Ιρανοί επωφελούνταν ελάχιστα από το δικό τους πετρέλαιο,
ενώ οι Βρετανοί συγκέντρωναν το μεγαλύτερο κέρδος.
Αποφάσισαν να μην ανεχτούν άλλο αυτήν τη συμφωνία.
Οι Ιρανοί εθνικιστές που σιγόβραζαν φανέρωσαν την πρόθεσή τους
να πάρουν τη βιομηχανία πετρελαίου και να εξαγοράσουν τη βρετανική εταιρεία.
Κι έτσι, το 1953
η Βρετανία κι οι ΗΠΑ οργάνωσαν πραξικόπημα,
ανέτρεψαν τον εκλεγμένο ηγέτη του Ιράν
και τοποθέτησαν τον σάχη.
Επειδή έκριναν ότι ήταν πιο πρόθυμος
να αναπτύξει μια καλή σχέση με τη Δύση.
Κι έτσι, ο νεαρός λόρδος Μπράουν κατέληξε εκεί πέρα.
Πέρασα πολλά χρόνια ως παιδί στο Ιράν,
όταν ο πατέρας μου δούλευε στη βιομηχανία πετρελαίου.
Και όταν έγινε 18,
άρχισε κι αυτός να δουλεύει στην BP.
Μπήκα στη βιομηχανία πετρελαίου
πιστεύοντας ότι εκεί μπορούσες να λύσεις προβλήματα
που κανείς δεν είχε λύσει πριν.
Πώς θα μπορούσε το πετρέλαιο να μας πάει πιο μακριά;
Εκείνη την εποχή
η BP ήταν μία από τις επτά εταιρείες από μόλις τρεις χώρες
που έλεγχαν το 85% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.
Και στη Νιγηρία
έμαθαν σύντομα ότι το πετρέλαιο
δεν σημαίνει ευημερία για όλους.
Κατά την αποικιοκρατία,
οι Βρετανοί ανάγκασαν διάφορα κράτη να σχηματίσουν ένα έθνος.
Και μετά την ανεξαρτησία, η πατρίδα του Νίμο
ανακοίνωσε την απόσχισή της.
Όντας μικρό παιδί, δεν καταλάβαινα πλήρως
τι διακυβευόταν.
Για μένα, το πιο συναρπαστικό ήταν
η δημιουργία ενός νέου κράτους, της Μπιάφρα.
Η περιοχή περιλάμβανε το μεγαλύτερο τμήμα του Δέλτα του Νίγηρα
και τα αποθέματα πετρελαίου.
Όταν η κυβέρνηση της Νιγηρίας κήρυξε πόλεμο,
οι Βρετανοί τούς παρείχαν υποστήριξη.
Το χωριό μου ήταν πολεμικό μέτωπο.
Η κυβέρνηση απέκλεισε την περιοχή.
Υπολογίζεται ότι πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες
πέθαναν από την πείνα.
Ακόμα ακούω στο κεφάλι μου φωνές
ανθρώπων που ζητούν βοήθεια και φαγητό.
Δεν είναι κάτι που ξεχνιέται εύκολα.
Η Μπιάφρα παραδόθηκε το 1970.
Την επόμενη χρονιά η Νιγηρία μπήκε στον ΟΠΕΚ,
μια συμμαχία πετρελαιοπαραγωγών χωρών
που ήθελαν να ανακτήσουν τον έλεγχο των πόρων τους.
Τη δεκαετία του '70 άσκησαν την εξουσία τους
αυξάνοντας την τιμή του πετρελαίου,
ενώ μερικές χώρες μποϊκοτάρισαν τις ΗΠΑ για την υποστήριξη στο Ισραήλ.
Ξαφνικά μετατράπηκε σε κρίση
και σε διατάραξη της πολιτικής τάξης.
Τα βενζινάδικα έχουν στεγνώσει.
Αεροπορικές εταιρείες μειώνουν τις πτήσεις.
Εργοστάσια αναγκάστηκαν να κλείσουν.
Και το 1979, όταν οι Ιρανοί ανέτρεψαν τον σάχη
και ανέκτησαν τον έλεγχο του πετρελαίου τους,
οι τιμές εκτινάχθηκαν στα ύψη και πάλι.
Κι ενώ αυτό ήταν κακό για τους καταναλωτές…
Είναι γελοίο. Δεν ξέρεις πότε θα σταματήσει.
…ήταν υπέροχο για τους παραγωγούς πετρελαίου.
Η Νιγηρία έγινε μία από τις πλουσιότερες χώρες της Αφρικής.
Μετά την άνοδο της δεκαετίας του '70,
η τιμή του πετρελαίου κατέρρευσε,
όπως και η οικονομία της Νιγηρίας.
Σύμφωνα με την "κατάρα των πόρων",
δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιες χώρες
τα πάνε καλύτερα επειδή έχουν αφθονία σε φυσικούς πόρους.
Μπορεί να προκαλέσει υποτίμηση νομίσματος,
να κάνει άλλες βιομηχανίες λιγότερο ανταγωνιστικές.
Και να προκαλέσει οικονομική αναταραχή και διαφθορά.
Το πρόβλημα δεν είναι ο πόρος,
αλλά ο τρόπος εκμετάλλευσης του πόρου.
Άλλο μια χώρα να έχει έσοδα από το πετρέλαιο,
κι άλλο ποιος παίρνει τα λεφτά και τι τα κάνει.
Ένα τεράστιο κομμάτι καρπώνονται οι διεθνικές επιχειρήσεις.
Και τα λεφτά που μένουν
πηγαίνουν στην Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Νιγηρίας,
η οποία ανήκει στην κυβέρνηση
και είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο της βιομηχανίας πετρελαίου της χώρας.
Έχεις έναν χειριστή που είναι και ελεγκτής.
Από τότε που ανεξαρτητοποιήθηκε,
έχουν εξαφανιστεί δισεκατομμύρια.
Αυτό το επίπεδο διαφθοράς
δεν διαφθείρει μόνο οικονομικά τους ανθρώπους.
Διαφθείρει το πολιτικό σύστημα.
Υπήρξε κι άλλο τίμημα.
Στο Δέλτα του Νίγηρα, η επί 50 έτη πετρελαϊκή ρύπανση
έχει δημιουργήσει τοξικούς βάλτους μήκους 43.450 χιλιομέτρων.
Τα παιδιά κολυμπούν σε νερό γεμάτο αργό πετρέλαιο.
Το προσδόκιμο ζωής
είναι 41 χρόνια, ίσως ένα από τα χαμηλότερα στον κόσμο.
Οι ψαράδες δεν μπορούν πια να αφήνουν τα δίχτυα τους με την πλημμυρίδα.
Είναι και οι ψαράδες που πάνε στα ποτάμια
και μοχθούν νυχθημερόν χωρίς να πιάνουν τίποτα.
Τέρμα οι βραδιές στο φεγγαρόφωτο.
Οι πυρσοί καύσης απαερίων των εταιρειών πετρελαίου
καίνε όλη μέρα, κάθε μέρα.
Και συν τοις άλλοις,
η Νιγηρία έχει ζεστό και ξηρό κλίμα,
δηλαδή είναι πιο ευαίσθητη στις αυξανόμενες θερμοκρασίες.
Το 2020 η μέση παγκόσμια θερμοκρασία
σημείωσε αύξηση άνω του ενός βαθμού Κελσίου.
Τα κύματα καύσωνα γίνονται πιο ισχυρά, πιο συχνά και πιο θανατηφόρα.
Προκαλούνται τυφώνες που εντείνονται πιο γρήγορα.
Οι πυρκαγιές καίνε πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις.
Η κλιματική αλλαγή δεν αντανακλά
τις ετήσιες εκπομπές που προκαλέσαμε φέτος,
αντανακλά σωρευτικά τις εκπομπές μας.
Οι πλούσιες χώρες προκάλεσαν τα προβλήματα.
Εμείς ευθυνόμαστε για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα τόσα χρόνια.
Αλλά οι αναπτυσσόμενες χώρες επωμίζονται το κόστος.
Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Ο χρόνος περνάει και αναρωτιόμαστε αν υπάρχει ελπίδα
να τα καταφέρουμε χωρίς το ανθρώπινο είδος να οδηγηθεί στον γκρεμό.
Τι κινδυνεύει; Όχι ο πλανήτης. Θα επιβιώσει.
Εμείς κινδυνεύουμε.
Εκπέμπουμε περίπου 50 δισεκατομμύρια τόνους
αερίων του θερμοκηπίου ετησίως,
περισσότερους από ποτέ.
Οι κυβερνήσεις συμφωνούν
στην επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα
μέχρι το 2050.
Και ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα.
Πάμε σε μηδενικές εκπομπές σε μια μετάβαση…
…επίτευξη μηδενικών εκπομπών.
…σημαντική μείωση των εκπομπών.
…νομοθεσία για μηδενικές εκπομπές.
Η Νιγηρία προωθεί ένα θεσμικό πλαίσιο
για να μειωθούν οι εκπομπές κατά 20%.
Αυτό το θέμα δεν είναι σαν τον κορονοϊό,
όπου με ένα εμβόλιο αντιμετωπίζεις έναν ιό
και τις μεταλλάξεις του.
Πρόκειται για ένα πολύ ευρύ θέμα που χρειάζεται πολλές λύσεις.
Και θα χρειαστεί πολλή τεχνολογία
που δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα.
Ωστόσο, υπήρξαν ριζικές αλλαγές.
Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είναι πλέον φθηνότερες σε πολλές χώρες.
Η τεχνολογία μπαταριών βελτιώνεται τάχιστα.
Κυβερνήσεις επενδύουν σε υδροηλεκτρικούς και πυρηνικούς σταθμούς.
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα γίνονται όλο και φθηνότερα.
Για τα πλοία και τα αεροπλάνα,
οι μηχανικοί επικεντρώνονται σε βιοκαύσιμα και υγρό υδρογόνο.
Οι άνθρωποι ψάχνουν λύσεις για κάθε κομμάτι αυτής της πίτας.
Και ο στόχος δεν είναι οι μηδενικές εκπομπές άνθρακα.
Στόχος των ανθρώπων είναι η επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών.
Λένε "Θα παράγουμε άνθρακα, αλλά θα τον αντισταθμίζουμε".
Με την αποκατάσταση δασών, υγροτόπων.
Τεχνικές στους ωκεανούς.
Που βοηθούν στην απορρόφηση άνθρακα.
Ή τεχνολογία δέσμευσης άνθρακα,
που είναι ακόμα ακριβή.
Αυτό είναι το πρόβλημα με κάποιες λύσεις.
Πολλές κυβερνήσεις προσπαθούν να αλλάξουν τα πράγματα.
Πάνω από 40 χώρες τιμολογούν τις ανθρακούχες εκπομπές
κάνοντας την καύση ορυκτών καυσίμων πιο δαπανηρή.
Την τελευταία δεκαετία οι ΗΠΑ μεταβαίνουν από το κάρβουνο
στο φυσικό αέριο, το αποτέλεσμα της υδραυλικής ρωγμάτωσης.
Οι ΗΠΑ από πρώτες στην εισαγωγή πετρελαίου στον κόσμο έγιναν
πρώτες στην παραγωγή πετρελαίου στον κόσμο.
Τα εργοστάσια φυσικού αερίου που χτίζουν οι ΗΠΑ
είναι σημαντικές επενδύσεις σε ένα μέλλον ορυκτών καυσίμων.
Αλλά βοήθησαν τη χώρα να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές.
Οι εκπομπές μειώνονται και στην Ευρώπη,
αλλά όχι σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όταν ψάχνεις να δεις πού αυξάνονται οι εκπομπές,
βλέπεις ότι αυτό συμβαίνει στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Ακόμα κι αν ΗΠΑ και Ευρώπη συνεργαστούν για τη λύση του προβλήματος,
δεν θα τα καταφέρουμε χωρίς τις αναπτυσσόμενες χώρες,
επειδή εκεί είναι οι μελλοντικές εκπομπές.
Αν δεν μειώσουμε τις εκπομπές
στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα καούμε όλοι.
Ως Νιγηριανή και Αφρικανή,
είναι σκληρό στους ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας
να λέμε "Ας περιμένουμε μερικά χρόνια
μέχρι να βρούμε την καλύτερη λύση για εσάς".
Ο μέσος νέος στην Αφρική
θέλει την ίδια ποσότητα ενέργειας με τον μέσο νέο στην Αμερική.
Θέλουν τις ίδιες ευκαιρίες.
Η ενέργεια είναι το στοιχείο αυτό
που εμποδίζει τους ανθρώπους να αναπτυχθούν πλήρως.
Ενώ η γη της Νιγηρίας είναι πλούσια σε ενέργεια…
Έχει τη μεγαλύτερη έλλειψη πρόσβασης σε ενέργεια παγκοσμίως.
Σε μια χώρα περίπου 200 εκατομμυρίων ανθρώπων,
σχεδόν οι μισοί δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα.
Και όσοι έχουν…
Κάθε μέρα στις εννιά το πρωί
η παροχή ρεύματος διακόπτεται εκεί που μένω.
Επανέρχεται στις δύο το μεσημέρι
και ξανακόβεται στις οχτώ το βράδυ.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις
βασίζονται σε πετρελαιοκίνητες γεννήτριες για τη λειτουργία τους.
Υπάρχουν 800 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο χωρίς πρόσβαση σε ενέργεια.
Σε αρκετή ποσότητα ενέργειας που θα τους εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή ζωή.
Δεν είναι μια απλή δυσκολία.
Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου
για πολλούς ανθρώπους.
Πρέπει να μπορούν να αναπτυχθούν, να έχουν ηλεκτρισμό και υποδομές, όπως εμείς.
Και ξέρουμε ότι υπάρχουν καλύτεροι τρόποι
σε σχέση με 200-300 χρόνια πριν.
Ακούμε για τεχνολογικά άλματα,
ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν να παραλείψουν τις τεχνολογίες
που χρησιμοποίησαν οι πλούσιες χώρες.
Θα αναπτυχθούν βασισμένες σε ανανεώσιμες πηγές.
Είναι λίγο υποκριτικό οι ανεπτυγμένες χώρες
να ζητούν από χώρες,
που επί του παρόντος δεν έχουν τόσα χρήματα,
να κάνουν άλματα και να εγκαταλείψουν πρακτικές που και οι ίδιες συνεχίζουν.
Ας πούμε ότι έχω μια θεία στο Λάγος
που παίρνει το λεωφορείο
κάθε μέρα για να πάει από το σπίτι στη δουλειά.
Μαζεύει λεφτά για να αγοράσει ένα δίθυρο αμάξι
που θα καίει ντίζελ ή βενζίνη.
Λέει "Δεν έχω λεφτά για να πάρω ηλεκτρικό αμάξι".
Κι εσύ της λες "Θα παίρνεις το λεωφορείο μέχρι να αγοράσεις ηλεκτρικό αμάξι".
Κάπως έτσι είναι η ενεργειακή μετάβαση στην Αφρική.
Πριν πεις στον αναπτυσσόμενο κόσμο "Μη χρησιμοποιείς ορυκτά καύσιμα",
πρέπει να εξασφαλίσεις χρηματοδότηση.
Για να κάνει τη μετάβαση η Αφρική,
οι ειδικοί λένε ότι χρειάζεται μια επένδυση 70 δισεκατομμυρίων ετησίως.
Ο Βορράς πρέπει να πληρώσει κλιματικό χρέος
για την εκμετάλλευση που πραγματοποιείται τόσα χρόνια.
Όσοι δημιούργησαν το πρόβλημα έχουν χρέος να επενδύσουν για να πετύχουμε.
Και όταν οι παγκόσμιοι ηγέτες συναντήθηκαν στο Παρίσι το 2015, συμφώνησαν.
Η Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα
περιλάμβανε κάτι που λέγεται "Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα",
έναν τρόπο να βοηθήσουν οι πλούσιες χώρες τη μετάβαση των αναπτυσσόμενων.
Δεσμεύτηκαν να δίνουν 100 δισεκατομμύρια τον χρόνο μέχρι το 2020.
Απέχουμε πάρα πολύ από αυτό.
Υπολείπονται
ενενήντα δισεκατομμύρια.
Κάποιες πλουσιότερες χώρες επενδύουν δισεκατομμύρια
σε έργα καθαρής ενέργειας στην Αφρική,
αλλά επενδύουν ακόμα περισσότερα σε ορυκτά καύσιμα.
Το 2020
ο πρωθυπουργός της Βρετανίας μίλησε στη σύνοδο Ηνωμένου Βασιλείου-Αφρικής.
Δεν έχει νόημα να μειώσουμε την ποσότητα άνθρακα που καίμε εδώ
αν είναι μετά να πάμε στην Αφρική
και να γεμίσουμε τις τσέπες μας
ενθαρρύνοντας τα αφρικανικά κράτη
να τον χρησιμοποιούν, έτσι δεν είναι;
Ωστόσο, αποκαλύφθηκε ότι το 90% των ενεργειακών συμφωνιών
που έκανε η Βρετανία εκείνη τη βδομάδα
ήταν για έργα ορυκτών καυσίμων.
Το μοτίβο συνεχίζεται.
Η Κίνα έχει πολύ φθηνότερες τεχνολογίες αιολικής και ηλιακής ενέργειας,
αλλά εξακολουθεί να επενδύει σε εργοστάσια άνθρακα.
Και πρόσφατα οι ΗΠΑ επένδυσαν εννιά δισεκατομμύρια
σε ορυκτά καύσιμα σε όλο τον κόσμο,
κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική.
Ενώ οι δρόμοι των πλούσιων χωρών γίνονται πιο καθαροί,
με πιο αποδοτικά ή ηλεκτρικά αυτοκίνητα,
πολλά παλιά ενεργοβόρα μοντέλα
δεν εξαφανίζονται από προσώπου γης.
Εξάγονται σε χώρες όπως η Νιγηρία,
επειδή εκεί μόνο αυτά έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν.
Η Αφρική έχει γίνει χωματερή προϊόντων τεχνολογίας.
Παρόλο που η Νιγηρία είναι η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός στην ήπειρο,
τα λίγα διυλιστήρια που διαθέτουν είτε είναι κλειστά είτε υπολειτουργούν.
Επομένως, εξάγουν αργό πετρέλαιο σε όλο τον κόσμο
και εισάγουν τα περισσότερα καύσιμα από την Ολλανδία και το Βέλγιο.
Αλλά δεν τα καίνε οι χώρες αυτές.
Ερευνητές βρήκαν ότι δείγματα ντίζελ περιείχαν ποσότητα θείου
κατά 204 φορές μεγαλύτερη από το επιτρεπτό όριο
που θέτει η ΕΕ για τα καύσιμα.
Επενδύονται πολλά στην καταστροφή παγκοσμίως.
Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι η μετάβαση από ένα σύστημα ανισότητας
σε ένα πιο σωστό και δίκαιο σύστημα.
Φυσικά αναγνωρίζω
τόσο τα οφέλη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου
όσο και τα προβλήματα, όπως η κλιματική αλλαγή.
Το 1997
ο λόρδος Μπράουν έκανε μια ομιλία
που σόκαρε τη βιομηχανία πετρελαίου.
Η ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα είναι ορατή.
Ο κόσμος του πετρελαίου αντέδρασε άσχημα
και δήλωσε ότι "αλλαξοπίστησα".
Τώρα οι παγκόσμιοι γίγαντες του πετρελαίου
αναγνωρίζουν ότι πρέπει να επιτευχθεί ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα.
Βλέπουν πού φυσάει ο πολιτικός άνεμος.
Πρέπει να συνεισφέρουν στη λύση,
όχι απλώς να ελπίζουν ότι με μια συγγνώμη θα πάρουν άφεση αμαρτιών.
Οι περισσότερες εταιρείες έχουν επιλογή.
Γενικά, όμως, αυτές οι εταιρείες έχουν επιλέξει το πετρέλαιο.
Οι ανανεώσιμες πηγές αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% των επενδύσεών τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία μιας έκθεσης, το 2030 οι πιο πολλοί γίγαντες πετρελαίου
θα παράγουν περισσότερο πετρέλαιο απ' ό,τι σήμερα.
Κι ενώ κάποτε οι ιδιωτικές εταιρείες κυριαρχούσαν στο πετρέλαιο,
τώρα οι δημόσιες παράγουν τη μισή ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου,
και πολλές από τις οικονομίες τους εξαρτώνται από αυτά.
Χώρες που εξαρτώνται οικονομικά από το πετρέλαιο
αντιμετωπίζουν μια πρόκληση.
Η παραγωγή τους είναι η φθηνότερη όλων,
οπότε πιθανόν να είναι οι τελευταίοι
που θα κατεβάσουν τα ρολά αυτής της βιομηχανίας.
Η παγκόσμια οικονομία των 88 τρισεκατομμυρίων δολαρίων
βασίζεται σε ένα ενεργειακό σύστημα
όπου το πετρέλαιο παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Άλλες ενεργειακές μεταβάσεις διήρκεσαν αιώνες. Αυτή πρέπει να γίνει σε 30 χρόνια.
Το πετρέλαιο δεν θα φύγει σύντομα από τη ζωή μας,
αλλά θα χρησιμοποιείται από αυτούς
που δεν έχουν άλλη εναλλακτική επιλογή.
Οι πλούσιες χώρες, που ευθύνονται
για το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών άνθρακα,
έχουν καθήκον να λάβουν τα πρώτα και πιο δραστικά μέτρα.
Υπάρχει το ζήτημα της δικαιοσύνης,
και κατά κάποιον τρόπο, όλοι έχουν δίκιο, αλλά δεν έχει σημασία.
Πρέπει να δουλέψουμε όλοι μαζί, είτε είναι δίκαιο είτε όχι.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες λένε "Θέλουμε να συμμετάσχουμε.
Θέλουμε τη μετάβαση, αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια".
Δεν θα πετύχουμε τους κλιματικούς στόχους αν δεν εξασφαλίσουμε πρόσβαση σε όλους.
Η ενέργεια, η κλιματική αλλαγή
και η ανάπτυξη δεν πρέπει να διαχωρίζονται.
Σε τριάντα χρόνια ο κόσμος θα είναι διαφορετικός.
Πόσο πολύ θα αλλάξει και πόσο διαφορετικός θα φαίνεται
είναι δύσκολο να προβλεφθεί.
Είναι δύσκολο να ονειρεύεσαι το μέλλον
και πώς θα φτάσεις εκεί.
Αλλά ένα νέο σύστημα είναι εφικτό.
Εκεί εναποθέτω την ελπίδα μου.
Υποτιτλισμός: Δέσποινα Πασσαλή