Κάθε χρόνο κυκλοφορούν κατά μέσο όρο πάνω από 7.000 νέες ταινίες
και πάνω από χίλιες νέες τηλεοπτικές σειρές,
χιλιάδες νέα βιντεοπαιχνίδια,
εκατοντάδες χιλιάδες νέες ηχητικές εκπομπές
και πάνω από 60.000 νέα κομμάτια
ανεβαίνουν στο Spotify κάθε μέρα.
Ανάμεσα σε όλες αυτές τις επιλογές ψυχαγωγίας
αυτή που είχε τη μεγαλύτερη άνοδο σε ζήτηση το 2020
είναι άνω των χιλίων πεντακοσίων ετών.
Το σκάκι βιώνει μια άνθιση που όμοιά της δεν έχουμε ξαναδεί.
Το παιχνίδι έχει μεγάλη ζήτηση
και οι καταστηματάρχες δύσκολα διατηρούν απόθεμα.
Ακόμα και διεθνώς,
οι λήψεις εφαρμογών για σκάκι αυξήθηκαν κατά 11%.
Για λίγο, ήταν το πιο δημοφιλές είδος
στην πλατφόρμα streaming Twitch,
ξεπερνώντας βιντεοπαιχνίδια όπως το League of Legends
και το Fortnite.
Χιλιάδες συνδέθηκαν για να δουν ακόμα κι εμένα να παίζω.
Μεγάλη πατάτα στο θ4. Ο αντίπαλος θα δει την κίνηση ματ.
Μα τι έκανες; Βλάκα!
Ιστορικά, το σκάκι
θεωρούνταν ένα παιχνίδι που έπαιζαν οι πολύ έξυπνοι άνθρωποι.
Έχει προσελκύσει μεγάλους ηγέτες.
Και διανοούμενους
και καλλιτέχνες
και κορυφαίους αθλητές.
Πολλοί διάσημοι έπαιζαν σκάκι στο μαγαζί.
Ο Μαρσέλ Ντουσάμπ ερχόταν και έπαιζε εδώ.
Κι ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ ερχόταν.
Αλλά και ο Μπόμπι Φίσερ ερχόταν να παίξει.
Δεν χρειάζεται να είσαι ιδιοφυΐα για να είσαι καλός παίκτης. Είναι μύθος.
Το σκάκι ήταν ανέκαθεν κάτι παραπάνω από ένα απλό χόμπι.
Είναι πέρα από ηλικίες, δόγματα και κουλτούρες,
και δεν παλιώνει ποτέ.
Είναι συναρπαστικό. Σαν να δραπετεύεις από την αληθινή σου ζωή
και να μπαίνεις σε έναν νέο κόσμο 64 τετραγώνων.
Γιατί, λοιπόν, αυτό το αρχαίο παιχνίδι
εξακολουθεί να εξάπτει τη φαντασία μας;
Τι το ξεχωριστό έχει το σκάκι;
Το σκάκι είναι φοβερό παιχνίδι. Παιχνίδι και άθλημα του μυαλού.
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Πρέπει να αφιερώσεις όλο τον χρόνο σου για να γίνεις καλός παίκτης.
Μ' αρέσει να παίζω σκάκι γιατί είναι ωραίο παιχνίδι.
Τώρα συνειδητοποιούμε ότι οποιοσδήποτε με μυαλό
μπορεί να γίνει γκρανμέτρ.
Η μηχανή μαθαίνει τις καλύτερες κινήσεις
χρησιμοποιώντας την προηγούμενη εμπειρία για την ανάλυση διαφορετικών κινήσεων.
Και μετά επιλέγει μία.
ΣΚΑΚΙ
Το βασίλειο δέχεται επίθεση.
Το ιππικό του εχθρού κάνει έφοδο στο κάστρο.
Ο βασιλιάς τράπηκε σε φυγή.
Κανείς δεν ξέρει πού πάει,
αλλά θα παλέψουν μέχρι να μάθουν ότι είναι νεκρός.
Για πρώτη φορά στη ζωή της, η βασίλισσα είναι εντελώς αβοήθητη.
Μια αυτοκρατορία που γονάτισε με τόσο εντυπωσιακό τρόπο
πρέπει να γίνει αντικείμενο μελέτης για τις επόμενες γενιές.
Έτσι κι έγινε.
Αυτό συμβαίνει στη σκακιέρα.
Και αυτή η στιγμή του παιχνιδιού αυτού
είναι θρυλική.
Ήταν όμορφο παιχνίδι.
Και για τους αρχάριους, φυσικά,
φαινόταν κάτι σαν θαύμα.
Ο Έντουαρντ Λάσκερ, ένας Γερμανός μηχανικός,
δεν φανταζόταν ότι θα έγραφε ιστορία στο σκάκι
όταν έφτασε στο Λονδίνο εκείνη τη μοιραία μέρα του 1912.
Πρώτη του στάση ήταν η κορυφαία σκακιστική λέσχη της πόλης.
Ο Λάσκερ δεν ήξερε ούτε λέξη στ' αγγλικά, αλλά εκεί
δεν είχε σημασία. Ένας άντρας τον κάλεσε για ένα γρήγορο παιχνίδι.
Ο Λάσκερ δεν ήξερε ότι ήταν ο σερ Τζορτζ Άλαν Τόμας,
κατά πολλούς, ο καλύτερος παίκτης στην Αγγλία.
Ήταν ένα φιλικό, χαλαρό παιχνίδι που έτυχε να καταγραφεί.
Δεν ήταν σε τουρνουά και δεν είχε έπαθλο λεφτά.
Σήμερα αποκαλείται "Το τέλειο κυνήγι του βασιλιά"
επειδή είναι τόσο εκλεπτυσμένα στυγνό.
Ή μερικές φορές "Μοιραία έλξη"
επειδή ταυτόχρονα είναι και όμορφο.
Και για να καταλάβεις την ομορφιά του,
καλό είναι να ξέρεις πώς παίζεται.
Διδάσκω ένα εξάχρονο ή ένα εικοσάχρονο;
Ένα εξάχρονο. Σίγουρα εξάχρονο.
Έχεις οχτώ πιόνια στη διάθεσή σου,
τους στρατιώτες σου.
Τα εξάχρονα ταυτίζονται με τα πιόνια.
Είναι τα πιο αδύναμα κομμάτια,
αλλά μπορούν να νικήσουν τον αντίπαλο βασιλιά.
Έπειτα έχεις τους πύργους, τα ισχυρά κάστρα.
Κινείται σε ευθεία γραμμή. Δεν το λες και φοβερό πιόνι.
Δίπλα στους πύργους είναι οι ίπποι. Δηλαδή…
Τα αλογάκια. Σε όλους αρέσουν τα αλογάκια.
Κινούνται σε σχήμα Γ.
-Κάνουν αλματάκια. -Σαν άλογα.
Ο επόμενος είναι ο αξιωματικός.
Διανύει μεγάλες αποστάσεις, από τη μία άκρη στην άλλη,
κι επιτίθεται στα αντίπαλα πιόνια.
Δίπλα στον αξιωματικό βρίσκεται το πιο ισχυρό σου κομμάτι.
Πριν από τα τέλη του 15ου αιώνα,
το κομμάτι αυτό κινούνταν μόνο κατά ένα τετράγωνο.
Τότε όμως εμφανίστηκαν πολλές ισχυρές ηγέτιδες στην Ευρώπη.
ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΡΑΓΟΝΙΑΣ
Ξαφνικά αυτό το αδύναμο κομμάτι…
Αντικαταστάθηκε από μια βασίλισσα
που μπορούσε να διανύσει τη σκακιέρα με μία κίνηση.
Χωρίς βασίλισσα, εκτός αν είσαι καλός, καλύτερα να εγκαταλείψεις.
Και το πιο σημαντικό κομμάτι απ' όλα.
Ο μικρός βασιλιάς
κινείται κατά ένα τετράγωνο προς πάσα κατεύθυνση.
Φαίνεται πολύ αδύναμος,
αλλά αν δεν τον προστατεύσεις, θα χάσεις το παιχνίδι.
Στην αρχαία Περσία έλεγαν
"Σαχ ματ".
"Ο βασιλιάς είναι νεκρός",
αυτό που λέμε και "ρουά ματ".
Αυτό είναι.
Αυτός είναι ο στρατός σου, όμοιος με του αντιπάλου.
Τώρα πρέπει να κάνεις την πρώτη σου κίνηση.
ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ
Ο Έντουαρντ Λάσκερ είχε τα λευκά κομμάτια, ξεκινούσε πρώτος.
Είχε να επιλέξει ανάμεσα σε 20 κινήσεις.
Ομοίως και ο σερ Τόμας.
Αυτές οι δύο επιλογές
μπορούν να οδηγήσουν σε 400 διαφορετικές παρτίδες.
Ο Λάσκερ κι ο Τόμας έκαναν αυτές τις κινήσεις.
Μετά από μία κίνηση, ο αριθμός των πιθανών συνδυασμών εκτοξεύτηκε
στους 71.852.
Μετά την τρίτη κίνηση του κάθε παίκτη, ανεβαίνουν στα εννέα εκατομμύρια.
Με τόσες επιλογές, πώς αποφασίζεις τι θα κάνεις;
Για αιώνες, η απάντηση ήταν
"Διψάς για αίμα".
Τον 18ο αιώνα αυτός θεωρούνταν
ο μόνος τρόπος που αρμόζει σε έναν κύριο να παίξει το παιχνίδι.
Επιτίθεσαι στον αντίπαλο χωρίς ενδοιασμούς,
θυσιάζεις πιόνια κατά βούληση.
Αποκαλείται "η ρομαντική εποχή του σκακιού".
Συνέπεσε περίπου με τον ρομαντισμό στις τέχνες.
Η μουσική, η ζωγραφική, η ποίηση,
εστίαζαν στη συναισθηματική έκφραση και όχι στην τεχνική επιδεξιότητα.
Σκοπός του σκακιού δεν ήταν απλώς η νίκη. Ήταν η όμορφη νίκη.
Τότε εμφανίστηκε ο Στάινιτς.
Ο Βίλχελμ Στάινιτς,
ο πρώτος επίσημος παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι, είπε…
"Μου φαίνεται λίγο ωμό".
Ο Στάινιτς εγκαινίασε μια νέα εποχή,
την επιστημονική σχολή σκακιού.
Όπως οι καλλιτέχνες εγκατέλειψαν το δράμα για χάρη του ρεαλισμού και της ακρίβειας,
έτσι και οι σκακιστές άρχισαν να θέτουν τις θεμελιώδεις αρχές του παιχνιδιού.
Δείτε ξανά αυτές τις κινήσεις.
Ο Λάσκερ κινείται προς το κέντρο της σκακιέρας.
Η πρώτη αρχή είναι να προσπαθείς να ελέγχεις το κέντρο.
Είναι η καρδιά του πεδίου μάχης.
Μετά ο Λάσκερ μετακινεί τον ίππο του.
Αυτή είναι η δεύτερη αρχή.
Ρίξε τα πιο ισχυρά πιόνια στη μάχη όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Αλλά στο άνοιγμα, δεν είσαι μόνος.
Οι σπουδαίοι σκακιστές του παρελθόντος έχουν κάνει τη δύσκολη δουλειά.
Υπάρχει το δανέζικο γκαμπί, το γκαμπί Έβανς.
Η σικελική άμυνα,
η γαλλική άμυνα, το άνοιγμα Ρούι Λοπέζ.
Και ναι, το γκαμπί της βασίλισσας.
Έχουν κωδικοποιηθεί εκατοντάδες ανοίγματα
και η θεωρία ανοιγμάτων βοηθάει.
Αν ο αντίπαλός σου την ξέρει κι εσύ όχι,
μπορεί να πέσεις σε παγίδα, κι αυτό δεν το θέλεις.
Στην τέταρτη κίνηση κιόλας, ο αριθμός συνδυασμών στη σκακιέρα
είναι ήδη 315 δισεκατομμύρια.
Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αφήσεις τις γνωστές κινήσεις
και να τα βγάλεις πέρα μόνος σου.
ΤΟ ΜΕΣΟ ΤΗΣ ΠΑΡΤΙΔΑΣ
Το μέσο της παρτίδας είναι ο κύριος στίβος μάχης,
όπου εκτελούνται τα σχέδια και οι στρατηγικές.
Στο μέσο της παρτίδας συνήθως καθορίζεται
η έκβαση του παιχνιδιού.
Ο αξιωματικός του Λάσκερ επιτίθεται.
Αλλά ο θρίαμβος δεν διαρκεί.
Ένα πιόνι ρίχνεται γενναία στην αιματηρή μάχη
και σφαγιάζεται αμέσως.
Η λευκή βασίλισσα παραλίγο να βάλει τον βασιλιά στο στόχαστρο
προτού αυτός αναζητήσει κάλυψη.
Ήταν μια συναρπαστική παρτίδα για την εποχή που παίχτηκε.
Μην ξεχνάτε, ήταν το 1912.
Η επιστημονική σχολή ήταν στο απόγειό της
και το σκάκι είχε μετατραπεί σε κάτι πιο εκλεπτυσμένο,
προμελετημένο και βαρετό.
Ωστόσο, μια εντελώς νέα εποχή επρόκειτο να αρχίσει.
Η εποχή της επανάστασης στις τέχνες, στη μουσική,
στην πολιτική και στο σκάκι.
Να σας συστήσω τους υπερμοντέρνους.
Ήταν εικονοκλάστες
και είπαν "Θα παίξουμε διαφορετικά".
Άφηναν το κέντρο της σκακιέρας ανοιχτό,
τοποθετώντας όμως τα κομμάτια με τέτοιο τρόπο ώστε το κέντρο
να γίνεται παγίδα θανάτου.
Δεν εγκαταλείπουμε το κέντρο, απλώς το ελέγχουμε διαφορετικά.
Οι υπερμοντέρνοι είναι για το σκάκι
ό,τι οι υπερρεαλιστές για την τέχνη.
Έπαιρναν πράγματα που έμοιαζαν συνηθισμένα
και επαναπροσδιόριζαν τις δυνατότητές τους.
Τίποτα δεν ήταν αυτό που φαινόταν.
ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΠΑ
Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το σκάκι είναι το πιο παλιό παιχνίδι πολέμου.
Στο υψηλότερο επίπεδο ανταγωνισμού
είναι ένα αδυσώπητο παιχνίδι.
Είναι δύσκολο.
Σε ένα τουρνουά η πίεση ενός σκακιστή
μπορεί να φτάσει στα επίπεδα ενός μαραθωνοδρόμου.
Και μπορούν να κάψουν μέχρι και 6.000 θερμίδες τη μέρα,
περισσότερες από έναν διεθνούς κλάσης τενίστα.
Κι όλα αυτά ενόσω κάθονται
και απλώς σκέφτονται.
Τη δεκαετία του '40 ένας Ολλανδός ψυχολόγος,
ο Άντριαν ντε Γκρουτ,
άρχισε να μελετά τι συμβαίνει στο μυαλό ενός σκακιστή.
Έδωσε σε παίκτες διαφορετικών επιπέδων
μια ασυνήθιστη τοποθέτηση κομματιών σαν αυτήν,
και τους ζήτησε να σκεφτούν φωναχτά την επόμενη κίνησή τους.
Και βρήκε πως οι γκρανμέτρ και οι επαγγελματίες
σκέφτονταν περίπου τον ίδιο αριθμό επιλογών για την επόμενη κίνηση.
Και σχεδίαζαν σχεδόν τον ίδιο αριθμό επόμενων κινήσεων.
Σε τι διέφεραν οι σπουδαίοι παίκτες;
Έβλεπαν καλύτερες επιλογές.
Ο Ρίτσαρντ Ρέτι, ένας σημαντικός υπερμοντέρνος,
ρωτήθηκε πόσες επόμενες κινήσεις σχεδίαζε.
Και είπε
"Μόνο μία. Την καλύτερη".
Πρώτα απ' όλα, πρέπει να είσαι πολύ καλός στην απομνημόνευση.
Σχεδόν όλοι οι πολύ δυνατοί γκρανμέτρ
θυμούνται παιχνίδια που έχουν παίξει στην καριέρα τους.
Οπότε, συχνά βλέπουν τις θέσεις των αξιωματικών, των ίππων,
των πιονιών,
και τις συγκρίνουν με παιχνίδια που έπαιξαν παλιά.
Για έναν σκακιστή, οι θέσεις των κομματιών είναι ό,τι οι συγχορδίες για έναν συνθέτη.
Μετά από κάθε συγχορδία,
ο πιανίστας μπορεί να σκεφτεί συνειδητά μερικές επιλογές,
επειδή έχει αποθηκευτεί βαθιά μέσα του
ο ήχος δεκάδων.
Αυτό προκύπτει από τη μελέτη κλιμάκων και κλειδιών,
γνώση που κωδικοποιήθηκε αιώνες πριν
σχετικά με τις εύηχες ακολουθίες από νότες.
Προκύπτει επίσης
από την εξάσκηση.
Είναι θέμα εμπειρίας.
Και πιστέψτε με, χρειάζεται πολύ παιχνίδι και μελέτη
για να γίνει κανείς μεγάλος παίκτης.
Τον 20ό αιώνα
κανείς δεν μελετούσε πιο σκληρά από τους Σοβιετικούς.
Το σκάκι διδασκόταν σε σχολεία
και παιζόταν σε πάρκα και στις όχθες ποταμών.
Εμφανίζονταν λέσχες σε όλη τη χώρα,
ενώ περιοδικά δημοσίευαν διάσημα παιχνίδια και αναλύσεις.
Το σκάκι είναι αντικείμενο ανταγωνισμού μεταξύ εθνών
επειδή κατά κάποιον τρόπο αποτελεί αντανάκλαση της προόδου ενός έθνους.
Για το καθεστώς, η κυριαρχία στο σκάκι δεν περιοριζόταν μόνο στη σκακιέρα.
Ήταν η απόδειξη της πνευματικής υπεροχής του κομμουνισμού
έναντι της παρακμάζουσας Δύσης.
Επί 24 χρόνια δεν κέρδιζαν απλώς το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.
Κανείς άλλος δεν προκρινόταν για να παίξει εναντίον τους.
Μέχρι το 1972
και τον Μπόμπι Φίσερ.
Στις ΗΠΑ
το σκάκι μπήκε ξαφνικά στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης.
Ο Ρώσος Μπορίς Σπάσκι, ο παγκόσμιος πρωταθλητής,
θα αναμετρηθεί με τον Μπόμπι Φίσερ
σε έναν αγώνα 24 παρτίδων φέτος το καλοκαίρι.
Διακυβεύεται τεράστιο γόητρο για τους Ρώσους,
που διαφυλάσσουν τη φήμη που έχουν ως σπουδαίοι σκακιστές.
Η Διεθνής Σκακιστική Ομοσπονδία θέλει να μάθει από τον Φίσερ
αν συμφωνεί σε 24 παρτίδες στην Ισλανδία,
και ο Φίσερ δεν έχει ακόμα απαντήσει.
Είχε τη φήμη
εξαιρετικά σχολαστικού και απαιτητικού ανθρώπου
σε όλη του την καριέρα.
Ο Μπόμπι Φίσερ τελικά συμφώνησε να πάει
και ταξίδεψε μέχρι τη Νέα Υόρκη για την πτήση του, αλλά μετά
άλλαξε γνώμη.
Κανείς δεν ήξερε τι να κάνει. Δεν έμπαινε στο αεροπλάνο.
Αφήνοντας τον Μπορίς Σπάσκι
και τον υπόλοιπο κόσμο να αγωνιά.
Αυτή η αναμονή διαταράσσει το πρόγραμμά σας;
Όχι, σας ευχαριστώ. Ευχαριστώ για τις ερωτήσεις σας.
Δεν φαίνεστε προβληματισμένος. Είστε;
Είχαμε κολλήσει
και δεν ξέραμε καν πού θα κοιμόταν.
Τηλεφώνησα στη μητέρα μου νυχτιάτικα.
Όπως επιτάσσει η λιβανέζικη καταγωγή της, είπε "Βεβαίως να τον φέρεις",
χωρίς να ξέρει ότι το σπίτι μας
θα μετατρεπόταν στο νέο κέντρο του κόσμου,
με τους εκατοντάδες δημοσιογράφους
που την είχαν στήσει απέξω
και τον Χένρι Κίσιντζερ που τηλεφωνούσε
προσπαθώντας να τον πείσει να ξεκουνηθεί.
Τα υπόλοιπα είναι γνωστά.
Το τουρνουά ήταν κάτι παραπάνω από ένα παιχνίδι.
Όλα αυτά εν μέσω Ψυχρού Πολέμου,
ο οποίος συχνά περιγραφόταν ως μια παρτίδα σκάκι,
με πιθανές παγίδες παντού.
Πολλά πράγματα ήταν πιόνια στη μάχη για την επικράτηση,
όπως και το ίδιο το σκάκι.
Αφότου άρπαξε τον παγκόσμιο τίτλο,
ο Μπόμπι έγινε πασίγνωστος.
Ο βασιλιάς είναι νεκρός.
Όχι ακόμη, δεν είναι.
Σίγουρα όλος ο κόσμος ξέρει πλέον το όνομα Μπόμπι Φίσερ.
Είναι ο καλύτερος σκακιστής του κόσμου.
Πώς σε νίκησε ο Μπόμπι Φίσερ; Ήταν καλύτερος;
Ναι, είναι καλύτερος παίκτης.
Αλλά υπήρχε μια σημαντική διαφορά μεταξύ Ψυχρού Πολέμου και σκακιού.
Στο σκάκι έχεις όλες τις πληροφορίες εξαρχής.
Τίποτα δεν είναι κρυφό.
Όχι σαν τα χαρτιά που τα κρατάς κοντά στο στήθος σου.
Δεν βασίζεσαι σε μια ζαριά.
Δεν βασίζεσαι στην τύχη.
Έχεις μπροστά σου και την ερώτηση και την απάντηση,
αρκεί να τη δεις.
Η βασίλισσα του Λάσκερ αποφασίζει να χτυπήσει.
Περνάει με θάρρος σε εχθρικό έδαφος.
Αλλά η μαύρη βασίλισσα μπαίνει μπροστά για να υπερασπιστεί τον άντρα της.
Ο βασιλιάς είναι ασφαλής στη γωνία του,
φρουρούμενος από παντού.
Αν παίζετε σκάκι, τι θα κάνατε σ' αυτήν την περίπτωση;
Ο Λάσκερ είπε ότι ήξερε πως αυτή ήταν η κρίσιμη στιγμή του παιχνιδιού,
ότι έπρεπε να κάνει κάτι δραστικό.
Είχε πέντε λεπτά να αποφασίσει,
εμείς, δυστυχώς, δεν έχουμε τόσο χρόνο.
Ο Λάσκερ έκανε αυτό.
Η βασίλισσά του είναι ενώπιος ενωπίω με τον βασιλιά.
Σαχ.
Ο σερ Τόμας έκανε αυτό που θα έκαναν οι περισσότεροι.
Τη σκότωσε.
Φαίνεται ότι ο Λάσκερ έκανε τεράστια πατάτα.
Δεν είναι ακόμα εμφανές
ότι αυτή είναι η αρχή του τέλους.
ΤΟ ΦΙΝΑΛΕ
Μαθαίνουμε στους υπολογιστές να παίζουν σκάκι εδώ και δεκαετίες,
τροφοδοτώντας τους με αμέτρητες παρτίδες.
Τους προικίσαμε με αναμνήσεις που ξεπερνούν τις δικές μας.
Ενώ ένας γκρανμέτρ μπορεί να σκεφτεί δεκάδες κινήσεις τη φορά,
μια μηχανή έχει διαθέσιμες δεκάδες εκατομμύρια.
Αυτό που θα σου έπαιρνε χρόνια να λύσεις
ο υπολογιστής το καταφέρνει σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο.
Στις 11 Μαΐου 1997,
στην τελευταία παρτίδα
μεταξύ του παγκόσμιου πρωταθλητή στο σκάκι Γκάρι Κασπάροφ
και του υπερυπολογιστή της ΙΒΜ,
του Deep Blue,
η μηχανή επικράτησε.
Στην ουσία, μας νίκησε
μια τεράστια αριθμομηχανή.
Δεν υπάρχει ψυχολογική πίεση
που θα κάμψει αυτόν τον αντίπαλο.
Εκτός κι αν τον βγάλουν από την πρίζα.
Οι άνθρωποι, από την άλλη, έχουν αδυναμίες.
Ο βασιλιάς δεν κατάλαβε ότι έπεσε σε παγίδα,
κι έτσι αρχίζει το τέλειο κυνήγι του βασιλιά.
Ο ίππος καλπάζει και φέρνει τον βασιλιά αντιμέτωπο με διπλό σαχ.
Αν ο βασιλιάς υποχωρήσει, η επόμενη κίνηση θα είναι σαχ ματ.
Έχει μόνο μία επιλογή.
Και μετά ο Λάσκερ επιτίθεται ξανά.
Και ξανά.
Εκδιωγμένος από το βασίλειό του, η βασίλισσά του εγκαταλελειμμένη.
Όταν περάσεις το σημείο χωρίς επιστροφή,
αρχικά βιώνεις ένα σοκ
και μετά το αποδέχεσαι.
Η δύναμη των υπολογιστών αυξανόταν
και οι υπολογιστές έπαιζαν περισσότερο μεταξύ τους,
επομένως υπήρχε συνεχής βελτίωση.
Τώρα κανένας άνθρωπος δεν θα τολμούσε να τα βάλει
με υπολογιστή γιατί ο υπολογιστής θα νικούσε.
Και το 2017
ένα νέο είδος σκακιστή κατέπληξε τον κόσμο.
Λεγόταν AlphaZero
και δεν ήταν υπερυπολογιστής.
Επεξεργαζόταν ελάχιστες από τις κινήσεις
των πιο ισχυρών μηχανών που παίζουν σκάκι,
αλλά είχε λάβει πολύ διαφορετική εκπαίδευση.
Το AlphaZero δεν είχε ανθρώπινη γνώση.
Του έδωσαν τους κανόνες
και μετά έπαιξε μόνο του
ξανά και ξανά,
και ξανά.
Έπαιξε 44 εκατομμύρια παρτίδες
με αστραπιαία ταχύτητα έχοντας αντίπαλο τον εαυτό του.
Στην αρχή, επειδή ήταν τυχαίο,
πολλές παρτίδες δεν ολοκληρώνονταν,
επειδή δεν ήξερε πώς να κάνει ματ, για παράδειγμα.
Αλλά, εντελώς τυχαία, κάποιες παρτίδες ολοκληρώθηκαν,
οπότε κοιτούσε τις κινήσεις του νικητή
και προσπαθούσε να παίξει έτσι.
Σε εννέα ώρες εκπαίδευσης
έμαθε σχεδόν ολόκληρη την ιστορία του σκακιού.
Και το AlphaZero
δεν έπαιζε καθόλου σαν υπολογιστής.
Προέβαινε σε θαρραλέες επιθέσεις και τολμηρές θυσίες,
όπως οι ρομαντικοί.
Και ακολουθούσε κάποιες από τις αρχές
που καθιέρωσε η επιστημονική σχολή.
Και ταυτόχρονα, μερικές φορές τις κατέρριπτε,
επειδή δεν είχε την προκατάληψη
ότι οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται πάντα.
Όταν ήμουν παιδί, υπήρχαν κάποιες κινήσεις που θεωρούνταν παράλογες.
Οι υπολογιστές μάς έμαθαν ότι μπορείς να κάνεις αυτά
τα οποία για αιώνες θεωρούνταν αδιανόητα.
Οι υπολογιστές δεν σκότωσαν το σκάκι.
Πυροδότησαν τη μεγαλύτερη έκρηξη σκακιστικής γνώσης στην ιστορία.
Ο αριθμός των γκρανμέτρ αυξάνεται,
ενώ φτάνουν σε αυτό το επίπεδο σε μικρότερη ηλικία.
Παλιά σχεδόν όλοι οι κορυφαίοι σκακιστές ήταν από την πρώην Σοβιετική Ένωση,
επειδή εκεί ήταν οι κορυφαίοι παίκτες.
Έπρεπε να είσαι κοντά στους καλύτερους για να αποκτήσεις εμπειρία.
Τώρα χρειάζεσαι μόνο μια σύνδεση στο ίντερνετ.
Νομίζω ότι ο Rubius δουλεύει πολύ και εκτός πλατφόρμας,
γιατί παίζει πολύ καλά.
Και χώρες που δεν έχουν ιστορία στο αγωνιστικό σκάκι
βγάζουν μερικούς από τους καλύτερους σκακιστές.
Χώρες όπως η Ινδία.
Κι άλλες χώρες, όπως το Ιράν.
Ακόμα και η Νορβηγία. Πριν τον Μάγκνους Κάρλσεν,
δεν είχαν σκακιστές στους κορυφαίους 20 του κόσμου.
Το παιχνίδι παίζεται επί ίσοις όροις και βλέπεις ότι κάποιοι βελτιώνονται
ανεξαρτήτως τοποθεσίας και συνθηκών.
Στο πλαίσιο των ορίων που θέτουν οι κανόνες,
σε αυτά τα 64 μόνο τετράγωνα,
ο συνολικός αριθμός μοναδικών παρτίδων σκάκι εκτιμάται
σε περίπου δέκα στην 120ή δύναμη.
Ή με απλά λόγια,
οι παρτίδες είναι ίσες με τον αριθμό ένα
ακολουθούμενο από εκατόν είκοσι μηδενικά.
Περισσότερες πιθανότητες
από τους κόκκους άμμου πάνω στη Γη,
ή από τα σωματίδια σκόνης στον Γαλαξία μας,
ή από τα άτομα στο παρατηρήσιμο σύμπαν.
Η ομορφιά και η μαγεία του παιχνιδιού είναι αυτή η ρευστότητα.
Με κάθε κίνηση, το παιχνίδι αλλάζει.
Πρέπει να ξανασκεφτείς, να κοιτάς συνεχώς τη σκακιέρα.
Ο πλούτος του δεν θα σ' αφήσει ποτέ να γίνεις ο τέλειος παίκτης.
Υπάρχουν πάντα περιθώρια βελτίωσης.
Παρόλο που έχω περάσει πολλά χρόνια παίζοντας και μελετώντας το παιχνίδι,
υπάρχουν ακόμα στιγμές που εκπλήσσομαι, που κοιτάω τη σκακιέρα
και βλέπω κάτι που δεν έχω ξαναδεί.
Το σκάκι είναι εθιστικό, το παραδέχομαι.
Δεν έγινα πλούσιος,
δεν έγινα διάσημος,
αλλά με ικανοποιούσε πολύ ένα καλό παιχνίδι.
Και θυμάμαι αυτές τις στιγμές με χαρά.
Μετά από μια σειρά βεβιασμένων κινήσεων,
ο μαύρος βασιλιάς φτάνει στην απέναντι πλευρά της σκακιέρας,
στην καρδιά του λευκού βασιλείου.
Η Αυτού Βασιλική Εξοχότητα,
ο λευκός βασιλιάς, προχωρά ένα βήμα μπροστά,
αφήνοντας τον πύργο του,
που δεν έχει κάνει ούτε μία κίνηση σε όλη την παρτίδα,
να καταφέρει το θανατηφόρο πλήγμα.
Σαχ ματ.
Υποτιτλισμός: Δέσποινα Πασσαλή