Pewne psy są tak szlachetne
i tak bohaterskie,
że zrobiły więcej dla ludzkości niż jakikolwiek człowiek.
KOSMONAUTKA, ZSRR
Jak Łajka, która oddała życie za poszerzanie granic.
Ten pies może być prekursorem podróży na Księżyc.
I Frida, która ratowała ludzi spod gruzów.
…dając nadzieję na ocalenie większej liczby istnień ludzkich.
I Kuno,
uhonorowany za to, że pod ostrzałem
obezwładnił wroga.
Ratował życie w kluczowej chwili.
Dzisiaj psy wywąchują koronawirusa,
inwazyjne gatunki
i raka już w pierwszym stadium.
Prowadzą niewidomych,
chronią głowę podczas napadów
i niosą pociechę, gdy inni nie mogą.
Ludzi i psy łączy wyjątkowa relacja.
Biegnij.
A wcale nie są najmądrzejsze.
Nie są też naszym najbliższym krewnym.
Dlaczego zatem ze wszystkich gatunków najlepszym kompanem człowieka jest pies?
I co to mówi o nas?
NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL DOKUMENTALNY
Wygląda na to, że psy są zadowolone.
Za każdym rozpieszczonym pudlem
kryje się historia interwencji człowieka.
Szczeniaki nie wiedzą, dokąd jadą, ale są już w drodze.
Oto nasze dziecko, panna Beazley.
PSY
Lubisz być w telewizji? Nie masz pojęcia, jak sławna jesteś.
To część twojego uroku.
AUTOR PIES JEST MIŁOŚCIĄ
Szacuje się,
że na tej planecie żyje ponad 800 milionów psów.
Ponad połowa to zwierzęta domowe.
Żyjemy w czasach,
kiedy ludzie doprowadzają
do wyginięcia tysięcy gatunków.
Jednak istnieje kilka gatunków,
które naprawdę rozszyfrowały,
jak dogadywać się z ludźmi.
Psy są tego najlepszym przykładem.
Patrząc na to, jak psy z nami żyją,
jak dobrze się nimi opiekujemy,
to mają wspaniałe życie.
Jako pierwsze udomowiono psy.
AUTOR INTELIGENCJI PSÓW
Co jest zaskakujące.
Nasi przodkowie żyli wśród zwierząt roślinożernych,
a jednak najpierw oswoili wilki,
które mogły ich zabić.
Nie wiadomo, jak wilki i ludzie się zaprzyjaźnili,
ale jedną z teorii jest…
Hipoteza padlinożercy mówi o tym…
BIOLOG EWOLUCYJNY
…że ludzie rzucali wilkom resztki mięsa.
Zwierzęta utworzyły skojarzenie,
że ludzie nie są tacy źli, właśnie przez jedzenie.
Ludzie nie neutralizowali zagrożenia.
Stworzyli nowy rodzaj ochrony.
Jeśli masz po swojej stronie wilki,
to nawet gdy chodzi o inne wilki,
te twoje dadzą ci sygnał, że coś się zbliża.
Zanim bezpieczeństwem zajęła się firma ADT,
chroniły nas psy.
Więcej resztek dostawały przyjazne wilki,
które z czasem bardziej się oswoiły
i zmieniły w zupełnie nowy gatunek.
W 1959 roku radziecki genetyk Dmitrij Bielajew
próbował odtworzyć proces na innym zwierzęciu.
Ze stada srebrnych lisów
wybrał najbardziej łagodne do wychowania potomstwa.
Potem zrobił to samo z ich szczeniętami
i tak dalej.
Piętnaście pokoleń później…
Przez selekcję agresywne i przebiegłe lisy zamieniły się
w zwierzęta tak przyjacielskie jak pies.
Zmieniła się ich biologia.
Miały o połowę mniej hormonów stresu niż ich dzicy przodkowie.
Nadnercza produkujące hormony stresu
zmniejszyły się,
a wzrósł poziom serotoniny,
przez co lisy były szczęśliwsze.
Zmienił się też ich wygląd.
Ogon się podkręcił,
ciało zaokrągliło,
uszy oklapły,
pysk nabrał młodzieńczych rysów.
Lisy stały się urocze.
Właściwie…
jak psy.
Słodycz włącza tryb rodzicielstwa.
Wyobraźmy sobie niemowlę.
Uruchomi się instynkt,
żeby chronić to maleństwo.
Psy zastąpiły umiejętności przetrwania nowymi,
głównie chwytającymi za serce.
Tak zwane szczenięce oczka
to błagalny gest,
który psy stosują wobec ludzi,
żeby dostać smakołyk czy być pogłaskanym. To nie działa na inne psy.
Co przeskrobałeś?
Dajemy się na to złapać.
Ale jesteś słodki.
Badanie ze schroniska wykazało,
że im częściej pies robił szczenięce oczy,
tym szybciej był adoptowany.
Jesteś gotowa?
Psy dokonały czegoś niezwykłego.
Siad.
Mimo ogromnej bariery językowej
nauczyły się z nami rozmawiać.
Daj głos.
Próbuje się porozumieć. Chce smakołyk.
Rozmawiam z nim,
a on robi to, o co proszę. Tak to wygląda.
Łatwo wyczuć język ciała,
gdy spędza się z nimi tyle czasu.
Czego chcesz? Dziękuję.
Mamy swój system. Jeśli czegoś chce, na pewno da mi znać.
Mają pewne zachowania,
przez które wskazują, że czegoś chcą lub że o coś im chodzi.
Ale nie wiem. Nie zawsze tak jest.
Psy potrafią wyrazić wiele uczuć i pragnień.
Ale oto podstawy.
Ze szczekania można wiele wywnioskować.
Po pierwsze, czy ton jest wysoki.
To szczęśliwy pies.
Czy niski.
Czujny pies.
Czy odgłosów jest dużo.
„Jestem zestresowany lub podekscytowany”.
Czy mało.
„To jest średnio ciekawe”.
Ważny jest też rytm szczekania.
To szczekanie oznacza zwołanie stada.
Czyli „Chodź tu i zobacz”.
Ale pamiętajmy, że psy pochodzą od wilków.
Jeśli zauważą jelenia i zaalarmują stado…
Stracą obiad.
Psy faktycznie rozwinęły
niesamowitą mowę ciała.
Ogon psa
służy jako termometr emocjonalny,
za pomocą którego pies mówi, jak się czuje.
Jest w górze czy w dole?
DOMINACJA – STRACH
Macha szybko czy wolno?
EKSCYTACJA – OBAWA
Wiele można też wyczytać z uszu.
Agresywny.
Uległy.
Spokojny.
Ludzie potrafią odbierać te sygnały,
ale nasza relacja działa,
bo psy potrafią świetnie odczytywać nas.
Psi węch odgrywa tu dużą rolę.
Są tak zaprogramowane…
LEKARZ WETERYNARII
…żeby odbierać świat przez zapach.
Przy wdechu powietrze nie dociera tylko do płuc.
Część przedostaje się do komory węchowej.
Mogą biegać i wąchać jednocześnie, co nam średnio wychodzi.
Zależnie od rasy, węch psa jest od 10 000
do 100 000 razy lepszy od naszego.
A kiedy idą na spacer, zawsze szukają
zapachu moczu innego psa.
Albo, jak nazwałaby to dr Otto…
„Pee-mail”. Gdy pies znaczy teren,
zostawia informacje o tym, kto tu był i jak się czuł.
Psi mocz jest jak Facebook.
Można poznać wiek, płeć, nastrój
i gotowość godową innego psa.
I czy już się spotkali.
Ten świat, którego doświadczamy,
ma nieznane nam warstwy, których doświadczają psy.
Przechodząc przez pokój, zauważysz,
że trzeba podlać kwiaty.
Mój mąż spędził popołudnie na kanapie.
Teraz piecze. Czyżby ciastka czekoladowe?
Wygląda na to, że ma fajny dzień.
Pies może widzieć to nieco inaczej.
Ta roślina choruje.
W kanapie są pluskwy.
Mama ma okres.
Tata robi coś z jajek, ekstraktu waniliowego i mąki.
Ma też lekkie ataki lękowe.
ZMARTWIONY
JA POMÓC
Psy wyczuwają nasze uczucia.
Co może tłumaczyć, dlaczego są tak skuteczne jako opiekuni.
Wszystko w jej świecie było przytłaczające i frustrujące.
Ponieważ nie mogła wyrażać swoich potrzeb
ani tego, że miała za dużo bodźców,
żyła w ciągłej frustracji.
Clarkowie mają pięcioro dzieci,
a dwoje z nich, Meadow i jej brat Colton, mają zaburzenia ze spektrum autyzmu.
Najtrudniejsze u Meadow
były problemy z samookaleczaniem.
Uderzała się w głowę, próbowała wybijać okna,
rozbijała krzesła.
Wszystko, co…
Wpadło jej w ręce.
Była dość brutalnym dzieckiem.
Lekarze sugerowali, żeby ją oddać.
Jeden lekarz powiedział nam,
że byłoby nam łatwiej zrzec się prawa do niej
i oddać ją do rodziny zastępczej.
Dobrze. Chodź, Coco.
Chodź.
Potem Clarkowie dowiedzieli się o nowej pomocy dla dzieci z autyzmem.
Psie pomocniku.
Psy wspomagają mobilność.
Colton i Meadow potrafią zamknąć oczy,
bo przytłacza ich świat dookoła.
Wtedy Ollie go prowadzi.
I nie tylko to.
Gdy dzieci czują się przytłoczone, psy je szturchają,
każą im usiąść
i liżą ich ręce, żeby się uspokoiły.
Przemiana, która dokonała się u Meadow,
gdy dostała Unę, była natychmiastowa.
Przestała robić sobie krzywdę.
Jakby Una nie tylko wyczuwała stan Meadow,
ale też go rozumiała.
Brawo, Una.
Dzieci były mniej samotne.
Jako mama niby powinnaś wiedzieć wszystko.
A z naszymi dziećmi jest trudno.
Nie wiadomo, co ich przeciąży.
Ale psy wiedzą,
kiedy dać im całusa, a kiedy się wycofać.
Kiedy dotknięcie to za dużo, a kiedy za mało.
Zawsze mają rację.
Złap za smycz.
Nowe badania sugerują,
dlaczego psy są z nami tak emocjonalnie zestrojone.
Badacze pokazywali ochotnikom sceny,
które miały wzbudzać uczucia.
Najstraszniejszą część Lśnienia.
Tu Johnny!
I zaraźliwie radosną scenę z Księgi dżungli.
Proste niedźwiedzie potrzeby
Przy tym pobierali ich pot.
Potem prezentowano go psom, podpiętym do kardiomonitora.
To jest pot osoby przestraszonej,
a to typowa reakcja.
Tętno psa przyspiesza i zwierzę chowa się w rogu.
Ten pies wącha pot osoby radosnej.
Zaczyna machać ogonem i skacze, jakby chciał się bawić.
Psy odtwarzają emocje ochotników.
Gdy ludzie czują to, co czują inni,
nazywamy to empatią.
Przodem do kamery, nie tyłem.
No dalej. Siad.
Dobrze. Dobry pies.
Możemy kontynuować.
W psychologii niechętnie
nadajemy zwierzętom ludzkie cechy.
Sam byłem tego surowym krytykiem.
Osobistym punktem zwrotnym
było pojawienie się Xephos.
Cześć, kochanie.
Zrozumiałem, że w tym zwierzęciu jest coś niezwykłego.
Nie chodziło o jej inteligencję, ale zdolności emocjonalne.
Naukowy punkt zwrotny
przyszedł etapowo.
Pierwszy raz w 2016 roku.
Mam tu hot dogi. Doskonale.
Naukowiec Gregory Berns wyszkolił psy,
żeby leżały nieruchomo podczas rezonansu magnetycznego.
Teraz pojawiła się możliwość,
żeby zrobić to szczegółowe obrazowanie
aktywności mózgu u psa.
Wcześniej czegoś takiego nie robiono.
Jeszcze dalej. Dobry pies.
Podczas badania pokazywano psom ten sygnał oznaczający…
Nadchodzi kiełbaska.
Oraz inny sygnał…
Za chwilę pojawi się twój ukochany właściciel.
Brawo, Zoe. Świetnie.
W większości przypadków ośrodek nagrody uaktywniał się tak samo.
A u jednego na pięć psów…
Oczekiwanie na człowieka
było bardziej cenne niż oczekiwanie na kiełbasę.
Czyli mnie kochasz.
Właściciele na to liczą.
No tak. Kocha mnie.
Ja jego też.
Oczywiście, że tak.
Kocha mnie, gdy mnie widzi. Z ludźmi nie zawsze tak jest.
Tak, mój pies mnie kocha.
Wierzę, że mój pies mnie kocha.
Lepiej, żeby mnie kochał.
Jak zdefiniować miłość?
Nie da się.
Dlatego inspiruje poetów
i wykonawców muzyki lat 80.
Czym jest miłość?
Powiedz, czy to miłość
Czy to miłość?
Chcę wiedzieć, czym jest miłość
Ale gdyby stworzyć listę kontrolną miłości,
lubienie kogoś bardziej niż hot doga
byłoby minimalnym wymaganiem.
Empatia, którą mają psy,
też by się tam znalazła.
Kiedy kogoś kochasz, pomagasz mu,
a psy to robią.
A lojalność?
Tym też się wykazują.
Ale miłość to coś więcej.
To głębokie poczucie więzi, które sprawia,
że reszta świata jest mniej ważna.
W 2015 roku
naukowcy sprawdzili, czy psy czują miłość.
Zmierzyli ich poziom oksytocyny,
zwanej hormonem miłości,
bo wzrasta u rodziców i trzymanych przez nich niemowląt.
Jak i u zakochanych.
Ochotnicy przyszli z psami do laboratorium
i mieli za zadanie patrzeć psu w oczy.
Okazało się, że poziom oksytocyny wzrósł
po obu stronach relacji.
Miłość rodzi się w hormonach w ciele.
Nazwano to międzygatunkowym sprzężeniem zwrotnym dodatnim.
W nauce
czujemy przymus, żeby używać słownictwa technicznego.
Ale my nazwijmy to miłością.
Moja koleżanka dr Bridgett vonHoldt
z Uniwersytetu Princeton
jest czołową ekspertką,
jeśli chodzi o genomy psowatych.
Chciała zobaczyć, co odróżnia wilki i psy
na fundamentalnym poziomie.
Był to jeden gen związany z otwartością.
Dlatego psy dokonały tylu bohaterskich czynów,
ratując nas spod gruzów
i biegnąc przed nami pod ostrzałem.
Ten prastary proces selekcji, który uczynił psy przyjaznymi,
zakodował w ich DNA otwartość na miłość.
To ich supermoc.
Można wyszkolić szczury do tej samej pracy.
Już to robiono.
Ale jeśli chcemy, żeby zwierzęta
znajdowały materiały wybuchowe, narkotyki,
to z psem łatwiej się pracuje,
bo on chce pomóc.
W zeszłym tygodniu wyszłam za mąż, więc dużo myślę o miłości.
Musisz pokochać siebie, żeby móc kochać innych.
Odkryłam,
że zanim nauczyłam się kochać siebie, mój pies i tak mnie kochał.
- Tygrys Franklin. - Tygrys Franklin.
Psom nie przeszkadza, że głośno krzyczą
ani że miały zły dzień.
Kochają je.
Archeolodzy znaleźli grób sprzed 14 000 lat,
w którym razem z parą pochowano dwa psy.
I kolejny grób sprzed 12 000 lat,
w którym kobieta spoczywała z ręką na szczeniaku.
W piśmie starożytnego Greka Arriana,
sprzed około dwóch tysięcy lat,
autor opowiada,
jak bardzo kochał swojego psa.
To są jedne z pierwszych tekstów ludzkości
i piszą o tym, jak bardzo kochają swoje psy i jak psy kochają ich.
Psy ewoluowały i miały się dobrze,
bo się nimi zajęliśmy,
ale w zamian dostaliśmy otuchę i więź,
które może przyczyniły się do naszego przetrwania.
Wszystkie dowody wskazują,
że Deja kocha nas, a my ją.
Wszystko, co każda żywa istota
jest w stanie pokazać,
czy to zachowaniem, czy za pomocą szarych komórek,
nie jest obce psu.
Jeśli jesteś przekonany,
że jakaś inna istota cię kocha,
to na pewno twój pies też.
Prawda, skarbie?
Napisy: Anna Samoń