بەهای درۆ چەنێکە؟
کێ دەبێ سەرزنشت بکرێت؟
گرینگ نییە
درووس نانوێنێت
تامی ئاسن دەچێژین
وا دەزانم لەسەر زەوی گرافیت بوو
هیچ گرافیتێکت نەدی؟
نەتدی چوونکە لەوێ نەبوو
شارەکە مۆر دەکەین، بەر لە بەڵاوبوونی زانیاری هەڵە دەگرین
گۆرباچۆف، سکرتێری حیزب ...لیژنەیەکی بۆ
.پێداچوونەوە لە ڕووداوەکە درووس کرد ئێوەش لەم لیژنەیەن
t.me/KurdishSub وەرگێڕان: سمکۆ
مینسک، پەیمانگای وزەی ئەتۆمی بلاڕووس
کاژێر هەشت و نیوی بەیانی حەوت کاژێر پاش تەقینەوەکە
زۆر سەخت ئیش دەکەی
باقییان لە کوێن؟- قبووڵیان نەکرد کە بێن-
ئەڕا؟- چوونکی ئەمڕۆ شەممەیە-
تۆ بۆچی هاتی؟- من سەخت ئیش دەکەم-
خەریکە دەکۆڵێین لێرە
هەشت میل رۆنتگن. دزەمان هەبوو؟
نا
ئەگەر زووتر هەبوو هۆشداری دەدا لە دەرەوە دێت
ئەمریکاییەکان؟
یۆدی 131
جەنگی نییە لاوازبوونی ئۆرانیۆمی U-235ە
سووتەمەنی ڕاکتۆرە؟
ڕەنگە لە 'ئیگنالیا' بێت، نا 240 کیلۆمەتر دوورە
بەڵێ، ئەمن ئۆلانا خۆمیۆکم
...لە پەیمانگای وزەی
لە شوێن چیت؟
باشە، ئارام بە- بە من وەها نەڵێ-
ئەوان لە ئاستی چوارن ئەوە ئەوان نین
ئەوی پاش کامە؟- چێرنۆبیلە، بەڵام ناگۆنجێت-
٤٠٠ کیلۆمەترن دوورن
ئەوە زۆر دوورە بۆ 8 میل رۆنگتن
مەگەر ئەوەی کە شەق بووبێت
ڕەنگە ئەوان چتێک بزانن
یۆد بخۆ- دەبێت لە زبڵی بێ کەڵک بێت-
نا
ئیزۆتۆپانێکی دیکەی تێدایە
تاقیکردنەوەی ئەتۆمی؟ بۆمبێکی نوێ؟
دەمازانی. نیوەی ئەوانەی کە لێرەن لەسەر ئەوە کار دەکەن
بەرنامەیێکی ئاسمانی وەکوو سەتەلایت یان...؟
کەس وەڵامی تەلەفوون نادات
بە هەموو IV بدەن- بە قاتی پێویستمان نییە-
دەی بیدەن بە هەموو منداڵەکان- بەڵام ئەوەندەمان نییە-
تا ئەو ڕادەیەی کە دەتوانن
پیرەمێردەکە لە کوێیە؟- ژوورێکی سووتانی لە بەشی 16 درووس کردووە-
چ دەکەی؟ ئەوە چییە؟
شیرە، شیر زۆر باشترە لە ئاو
نا نا ڕاوەستە، ڕاوەستە
ئەوە چ دەکەی؟- ئەوم سووتانەوانە بەهۆی تیشکدانەوەی ئەتۆمییە-
جلەکانیان ئالوودە بووە
یارمەتیم بدە
هەمووی دەر بێنە
دەیانبەینە ژێرخانەکە
ئەو لە چێرنۆبیل ئاگر کۆژێن بوو
دەبێت پاڵ نەنێن، تکایە
ئێمە فەرمانمان هەیە
بەڵاو ببن- هەی، ئەوە بگرن-
بۆچی ئێمەتان لەم دەرەوە هێشتووە؟
پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ
نا، هێشتا نا
.خەریکن هەندێک کار تەواو دەکەن چەن خولەکێکی ماوە
چاتان بۆ بێنم؟- نە، باشم، سپاس-
دەتانەوێت ئێستا کە چاوەڕوانن ڕاپۆرتی جێگری سەرۆک، شێربینا بخوێننەوە؟
بەدڵنیاییەوە، سپاس
زۆر باشە پڕۆفیسۆر ئەوان ئامادەن
پڕۆفیسۆر لێگاسۆڤ؟
من پشتیوانیتان دەکەم
سوپاسی هەمووتان دەکەم بۆ ئەرکداریتان لەم کۆمیسیۆنە
بە کورتەیێک لە لایەن بەرپرس شێربینا دەس پێدەکەین
،و پاشان لەسەر هەنگاوی دوایی باس دەکەین ئەگەر پێویست بوو
،سپاس هاوڕێ سکرتێری گشتی
دڵخۆشم کە ڕابگێنم دۆخی 'چێرنۆبیل' جێگیرە
هێزە سەربازییەکان دۆخی ئەمنی ناوچەکەیان پاراستووە،
،و عەقیدی گشتی پیکالۆڤ
،کە فەرماندەری هێزەکانە لە کاتی مەترسی کیمیایی
.بەسەر ڕووەکەکە نێردراوە
،لەسەر تیشکدانەکەش ،بریخانۆڤ، بەرپرسی وێستگە ناوەکییەکە
ڕاپۆرتی داوە کە 'ڕۆتگێن'ی زیاتر لە 3.6 نییە
پێمیان گوتووە ئەوە هاوهێزی تیشکی دەزگای x-rayیە کە بۆ سینگ بەکار دێت
کەواتە ئەگەر ئێوە پشکنینی ...سڵامەتیتان دوا کەوتووە
ئەی ڕۆژنامە بیانییەکان؟- بەتەواوی بێ ئاگان-
،جێگری لێپرسراوی یەکەمی KGB، خارکۆڤ ...دڵنیای کردووم کە
ئێمە بەسەرکەوتوویی قازانجە ئەمنییەکانمان پاراستووە
چاکە، زۆر چاکە
وا دیارە هەموو شت ...لە ژێر دەستماندایە، کەواتە
،ئەگەر چتێکی دیکە نییە چاوپێکەوتنەکە کۆتایی پێدێت
!نا
بمبوورە؟
ناتوانین کۆتایی پێبێنین
ئەمە پرۆفیسۆر لێگاسۆڤە لە پەیمانگای کۆرچاتۆڤ
پرۆفیسۆر ئەگەر نیگەرنییەکتان هەیە
دەتوانن دوواتر پێمی بڵێن
ناتوانم،بمبوورن زۆر زۆر بمبوورن
،لاپەڕەی سێ بەشی قوربانییەکان
...ئێ
ئاگرکوژێنێک بە توندی دەستی زامدار بووە"
بەهۆی کانزایەکی ڕەشی ساف
کە لە دەرەوەی بینای ڕاکتۆرەکە "لەسەر زەوی دا کەوتبوو
،کانزای رەشی ساف (گرافیت(سربی ڕەش
لەوەێ، لەوێ 'گرافیت' لەسەر زەوی بووە
،دەی لەوێ تانکێک تەقیوەتەوە ئەوە پاشماوەی بووە
گرینگی چییە...؟- تەنها یەک شوێن لەوێدا هەیە کە-
:تەنها لە یەک شوێن گرافیت دەدۆزنەوە !ئەویش لە ناوەڕۆکەکەیە
ئەگەر لە دەرەوە و لە ،ڕووی زەوی گرافیت هەیە
واتای ئەوەیە کە سیستەمی کۆنترۆڵی تانکەکە نەبووە کە تەقیوەتەوە
!ناخی ڕاکتۆرەکە بووە کە تەقیوەتەوە- !کراوەتەوە-
ئم، هاوڕێ شێربینا
،هاوڕێ سکرتێری گشتی دەتوانم دڵنیاتان کەمەوە کە
پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ لە هەڵەدایە
بریکانۆڤ ڕاپۆرتی داوە کە ناخی ڕاکتۆرەکە ساغە
و بۆ تیشکەکەش- بەڵێ ڕۆینتگ 3.6 بووە-
،کەواتە بەم بۆنەیەوە !لەگەڵ یەک x-ray سینگ هاوهێز نییە
بەڵکوو بە قاتی !چوارسەد x-rayیە
هەرچەندە ئەو ژمارانە بە هۆیەکی دیکەوە ئازارم دەدات
هەروەها ئەو ژمارەیە بانترین ژمارەی ئەو ئامێرەی تاقیکردنەوەیە کە لەگەڵیاندا بووە
ئەوان ژمارەیەکیان پێداوین کە هەیانبووە
وا دەزانم کە ژمارەی ڕاستەقینە زۆر زۆر بەرزترە
ئەگەر هەڵە نەبم، ئەم ئاگرکۆژێنە هاوهێزی
چوار ملیۆن x-ray سینگی بە دەستی هەڵگرتووە
پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ، ئێرە جێگەیێک نیییە کە ئاگاداری شێتانەی تێدا بەڵاو بکەیتەوە
!ئاگاداری نییە !ئەگەر ئەمە ڕاست بێت
دەی من هیچ ڕاستییەکم نەبیستووە
هەمووی ئەوەی کە بیستم پیاوێکی نەناسراوە کە
کە گێچەڵ دەخاتە نێو مەزەندەکان بۆ بەدرۆ خستنی
ڕاپۆرتێک کە لە لایەن لایەنێکی فەرمییەوە دراوە
...من داوای لێبوردن دەکەم
...نەمدەویست
،تکایە دەتوانم نیگەرانییەکەم شرۆڤە بکەم
...بە هێمنی و بە ڕێزەوە من
پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ- بۆریس-
ڕێگە دەدەم
...ئم
RBMK ڕاکتۆری
لە ئۆرانیۆمی 235 وەکوو سووتەمەنی کەڵک دەگرێ
هەر گەردیلەیەکی(ئەتۆمی) ئۆرانیۆمی 235 وەکوو فیشەکێکە
لە نێزیکەوە و بە خێرایی ڕووناکی لە گەشت دایە
دزە دەکاتە هەرچی کە :لە ڕێگەی بێت
دار، ئاسن، بەردیو، گۆشت
هەر گرامێک لە ئۆرانیۆمی 235
یەک بلیۆن تریلیۆن لەم فیشەکانە هەڵدەگرێ
ئەمە لە یەک گرامدایە
ئێستا چێرنۆبیل زیاتر لە ،سێ ملیۆن گرامی هەڵگرتووە
و ئێستاش ئاگری گرتووە
با، وردیلەی تیشکەکان دەگەڕێنێتە سەر هەموو ئەوروپا
باران، هەمووی دەبارێنێتە سەر ئێمە
ئەم سێ ملیۆن بلیۆن تریلیۆن فیشەکە
لەنێو... لەنێو ئەو هەوایەی هەڵی دەمژین
،ئەو ئاوەی کە دەیخۆینەوە ئەو نانەی کە دەیخۆین هەیە
زۆربەی ئەم فیشەکانە تا سەت ساڵی دیکە ناوەستن
هەندێکیانیش تاکوو پەنجا هەزار ساڵی دیکە
بەڵێ... و ئەم نیگەرانییە
و ئەم قسەیە هەمووی لە وەسفی بەردێک سەرچاوە دەگرێ؟
بەڵێ
هممم
...هاوڕێ شێربینا
دەمەوێت کە ئێوە بڕۆنە چێرنۆبیل
،خۆت چاوێک لە ڕاکتۆرەکە دەکەی
و ڕاستەوخۆ ڕاپۆرتی بە من دەدەی
،بڕیارێکی ژیرانەیە ...سکرتێری گشتی
و پرۆفیسۆر لێگاسۆڤیش لەگەڵ خۆت ببە
،بمبوورن هاوڕێ سکرتێری گشتی ...بەڵام من
دەزانی ڕاکتۆرێکی ئەتۆمی چۆن کار دەکا؟
نا- نا-
کەواتە جا چۆن دەزانی کە سەیری چ دەکەی؟
دانیشتنەکە کۆتایی پێدێنین
ڕاکتۆرێکی ئەتۆمی چۆن کار دەکات؟
چی؟- پرسێکی سادەیە؟-
وەڵامدانەوەی سەختە
بێ گومان وا دەزانی کە من !حاڵی نابم، چوونکە زۆر گەمژەم
:کەواتە دووپاتی دەکەمەوە ،پێم بڵێ ڕاکتۆرێکی ئەتۆمی چۆن کار دەکات
یان یەکێک لەم سەربازانەلەم هەلیکۆپتەرە دەتخاتە خوارەوە
کوورەی ئەتۆمی کارەبا لە هەڵم ساز دەکات
هەڵمەکە تۆربینەکە دەچەرخێنێ ،کە کارەبا بەرهەم دێنێت
لە حاڵێکدا لە کارگەیێکی ئاساییدا
بە سووتاندنی خەڵۆز هەڵم پێکدێنن
لە کارگەی ئەتۆمیدا
لە کارگەی ئەتۆمیدا، ئێمە کەڵک لە چتێک بەناوی 'شەق کردن' دەگرین
ماددەیێکی ناجێگیر وەکوو ئۆرانیۆمی 235
کە نیوتڕۆنێکی زۆری هەیە
...نیوتڕۆن- فیشەکە-
بەڵێ، فیشەک
کەواتە فیشەکەکان دەچنە سەر یۆرانیۆمەکە
...ئێستا
ئەگەر بە قاتی پێویست ئەتۆمەکانی یۆرانیۆم نێزیکی ئێکتر بکەین
لەکۆتاییدا فیشەکەکانی یەک ئەتۆم هێرش دەکەنە سەر ئەتۆمی دیکە
زەبری ئەم بەرکەوتنە ئەتۆنەکە پارچە پارچە دەکات
ڕێژەیێکی زۆر مەزن لە (وزە ئازاد دەکات (شەق بوون
ئەی گرافیت؟- ئاە، بەڵێ-
نیوتڕۆنەکان زۆر بە خێرایی لە گەشت دان کە ئێمە پێی دەڵێین 'هەڵکشان'
تا ڕادەیەک ئەستەمە کە ئەو ئەتۆمانە هەریز بدەن لە یەک
RBMM لە ڕاکتۆرەکانی ئێمە دەوری تووڵە سووتەمەنییەکان بە گرافیت دەگرین لەمەڕ
مامناوەند کردن و هێواش کردنی هەڵکشانی نیوتڕۆن
چاکە
دەزانم کە ڕاکتۆری ئەتۆمی چۆن کار دەکات
ئێستا پێویستیم پێت نییە
دەتوانی یارمەتیم بدەی؟- .لە شوێن شووەکەم دەگەڕم- نا، ئێستا نا-
میخائیل- لیودمیلا-
بیگرە
تکایە ئەو کچە لێرە ببە
!لێیان دوور بە، دەتەوێت تۆش نەخۆش ببی؟ بڕۆ- وااای خوایە-
،تکایە بیبە تکایە بیبە
تکایە بیبە، تکایە
!تکایە! تکایە
!تکایە بیبە
بمبوورن من ژنی ڤاسیلی ئیگناتێنکۆم
ئەو ئاگرکوژێنەوەیە ئیگناتێنکۆ
ئیگناتێنکۆ، بەشی شەشەمی سەربازی ئاسای ئاگر و ڕزگارکردن
دەبێت بیدۆزمەوە، تکایە
...ئیگناتێنکۆ
بە هەلیکۆپتەر براوەتە مۆسکۆ
نەخۆشخانەی ژمارەی شەش
ئەڕا، ساغە؟ دەتوانم بیبینم؟
دەتەوێت بیبینی؟ بڕۆ بۆ مۆسکۆ
بەڵام ئەوان ڕێگە نادەن ئێمە لێرە دەرچین
پێیان بڵێ مەیجر بورۆڤ ڕێگەی داوە
کەی دەیبەن؟- ئێستا-
خەریکین دەگەینە کارگەی وزەکە
ئەوانە چیان کردووە؟
دەتوانی نێو ببینی؟
مەجبوور نیم. چاولێکە
ئەوە گرافیتە لەسەر سەربانەکە
هەموو بیناکان باز بوونە
هەموو ناخەکان تەقیون
ناتوانم ببینم چۆن لێرەوو ئەوانە دەڵێی
بۆ خاتری خودا
بڕوانە ئەو پرشنگدانە
ئەو تیشکدانەوانە کە دەچنە هەوا
،دەی، کاتێک کە ناتوانین ببینین ناتوانین بزانین
ڕاستەوخۆ بمانبە سور بیناکە
...بۆریس ئەگەر ئێمە ڕاستەوخۆ- !نێوم مەهێنە-
لەسەر ڕەکتۆرێکی بازدا بفڕین !لە کەمتر لە حەفتەیێک دەمرین
!دەمرین
گەورەم؟
بمانبە سەر ئەو بینایە دەنا تەقەت لێ دەکەم
ئەگەر ڕاستەوخۆ بفڕیتە سەر ئەو بینایە، بەڵێنت پێ دەدەم
سبەی بەیانی !بۆ ئەو گوللەیە دەپاڕێتەوە
لەوانەیە ئێوە ڕۆژێکی دیکە بگەڕێنەوە
زۆر جوانە
جێگری سکرتێری گرانین
ئۆلانا خۆمیۆک لە پەیمانگای وزەی ئەتۆمی بلاڕووسیا
چ بەختەوەرییەک
...ڕێگە بدەن پێتانی بناسێنم- من لەسەر چێرنۆبیل لێرەم-
کاتێکی خۆشمان بەسەر برد
بە زوویی دیسان سەرمان لێبدە- وا دەکەم، سپاس-
دەبێت پێتانی بڵێم، کە لەسەر ئەمەیە کە کەس وەکوو زاناکان نییە
کاتێک کە نەخۆشییەکمان بۆ چارەسەری هەیە ئەوان لە کوێن؟
لە ئەزموونگە لووتیان لەسەر کتێبە و نەنکیش دەمرێ
بەڵام کاتێک کە کێشەیێک نییە
ئەوان لە هەموو شوێنێکن و ترس بەڵاو دەکەن
لەسەر چێرنۆبیل دەزانم- ئەک؟-
دزانم بەشێک یان تەواوی 'ناخەکە' تەقیوەتەوە
ئەمە واتای چییە؟- و ئەگەر ئێوە بە خێرایی-
حەبی یۆد پێک نەهێنن و دواتر شارەکە چۆڵ نەکەن
سەدان هەزار لە خەڵکەکە ،توشی شێرپەنجە دەبن
و خودا دەزانێ چەندی دیکە دەمرن
بەڵێ، زۆر چاکە
،لە چێرنۆبیل ڕووداوێک قەوماوە
بەڵام بە من بەڵین دراوە کە کێشەیێک نییە
ئەوەتە پێ دەڵێم کە هەیە
من ڕای خۆم لەسەر ئەوی تۆ پەسەند دەکەم
من پسپۆڕی فیزیا ئەتۆمیم
بەر لەوەی تۆ ببیە ،جێگری سکرتێری
لە کارگەی پێڵاو ئیشت دەکرد
بەڵێ، من لە کارگەی پێڵاو ئیشم کردووە
و ئێستاش ئەرکدارم
"بەسەر کارگەرانی جیهاندا"
یۆدی جێگیر سایرۆدتان دەپارێزێت
لە هەڵمژینی یۆدی تیشک چالاک
تا کۆتایی دێت ڕۆژ یەکدانەی لێ بخۆن
و بەرەو ڕۆژاوا بڕۆن
هاتا دەتوانن لە 'مینسک' دوور کەون
ئەوە کوشتنی لە ڕادەبەدەرە
پیکاڵۆڤ شانازی دەکات کە ئێمە خراپ نیشان بدات
گرینگ نییە چۆن نیشان دەدرێ
شێربینا بیرۆکراتێکی تەواوە بيرۆكرات: كاربەدەستێكي ميري كوێرانە لەسەر ڕۆتين ڕۆيشتوو
لە گەمژەیەتیش وەکوو خووە
ڕاستییەکە بە ئاسایی ترین شێوە پێی دەڵێین
هیچـمان پێ نایەت
!پیکارۆڤ
،هاوڕێ شێریبانا ئەمە سەرۆکی ئەندازیاران فۆمینە
ئەمەش ژنەڕال پیکالۆڤە
کە هاتوونەتە خزمەت ئێوە
زۆر زۆر بەختەوەرین
ناڕەحەتین کە لەم دۆخەدا ئێوە دەبینین
بەڵام هەروا کە دەبینن کارەکان لێرە بە باشی بەڕێوە دەچێت
لەمەڕ کەمکردنی خەسارەکان
لێکۆڵینەوەمان لەسەر هۆی ڕووداوەکە دەسپێکردووە
و من لیستێکم لەو کەسانە هەیە
کە بڕوا دەکرێ خەتابار بن
،پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ ...دەزانم کە ئێوە
شتگەلێکی مەترسیدارتان گوتووە
زۆر مەترسیدار
،بەئاشکرا ڕەکتۆرەکەمان تەقیوەتەوە
RBMK تکایە پێمی بڵێن کە چۆن ڕەکتۆرێکی تەقیوەتەوە
ئێستا ناتوانم شرۆڤەی بکەم
،وەها کە دەبینم !وەڵامێکی نییە
زۆر نەنگە
کە لە دۆخێکی وەهادا زانیاری هەڵە بەڵاو بکرێت
بۆچی من گرافیتم لەسەر بانەکە دیت؟
گرافیت بەس لە ناخەکە هەیە
کە وەکووو هاوهێزکەرێک بۆ نۆترۆن کەڵکی لێ وەردەگرن
درووسە؟
فۆرمین، بۆ جێگری سەرۆک گرافیتی لەسەر بانەکە دیوە؟
!دەی...ئەمە بوونی نییە
،هاوڕێ شێریبانا بمبوورن بەڵام گرافیت
بەڵام ناگونجێت
ڕەنگە 'بەردیوی' سووتاوتان دیبێت
ئێستا ئێوە خەریکن هەڵە دەکەن
ڕەنگە من زۆر لەسەر ڕەکتۆری ئەتۆمی نەزانم
بەڵام زۆر لەسەر بەردیو دەزانم
...هاوڕێ، دڵنیا بن کە- دەزانم-
وا دەزانی لێگاسۆڤ لە هەڵەدایە
چۆن بیسەلمێنین؟
هەر ئێستا ئامێری پێوانەکردنە بەهێزەکە گەیشت
دەتوانین یەکێک لە تراکەکانمان بە ،سرب بپۆشێنین
و ئامێری پێوانەکردنەکە لە بەری دانێین
یەکێک لە پیاوەکانتان تا ئەو ڕادەیەی دەتوانن بە ئاگرەکە نێزیک کەن
هەرچیتان بۆ پاراستن هەیە پێی بدەن
بەڵام بزانن هەر پاراستنێکتانیش هەبێ دیسان
،بە قاتی پێویست نییە
کەواتە خۆم ئەو کارە دەکەم
چاکە
ئەو گەڕاوەتەوە
ئەمە سێ ڕۆنگتن نییە
!پازدە هەزارە
هاوڕێ شێریبانا
ئەو ژمارە واتای چییە؟
واتای ئەوەیە کە 'ناخەکە' باز بووە
واتای ئەوەیە ئەو ئاگرەی کە بە چاوی خۆمان دەماندی
دوو قاتی ئەو تیشکە دەدا
کە بۆمبی 'هیرۆشیما' ئازادی کردبوو
!و ئەوەش بۆ هەر کاتژمێرێک
ئێستاش ٢٠ کاژێر لە تەقینەوەکە چووەتە سەر
!کەواتە تا ئێستا بە قاتی ٢٠ بۆمبە
٤٨ دانەی دیکەش تا سبەی زێدە دەبێت
و ئەمە تا یەک حەفتە و یەک مانگی دیکە کۆتایی پێ نایەت
دەسووتێ و ژەهری خۆی بەڵاو دەکا
!تاکوو هەموو ئەوروپا بمرن
تکایە هاوڕێیان بریکانۆڤ و فۆمین !ببەن
بۆ دەفتەری ناوەندی حیزب لێرە
سپاس بۆ خزمەتەکانتان- ...بەڕێز-
دەتوانن بڕۆن
دیاتلۆڤ ئەرکدار بووە
!دیاتلۆڤ بوو
پێم بڵێ چۆن لایبەرین- لە هەلیکۆپتەر کەڵک وەر دەگرین-
وەکوو ئاگری دارستان ئاوی بەسەر دەکەین- نا، نا، تۆ نازانیت-
ئەمە ئاگر نییە
...ئەمە لەت لەت بوونی ڕاکتۆرێکی ئەتۆمییە
کە خەریکە لە گەرمای زیاتر لە 2000 پلە دەسووتێ
گەرما لە چرکەیێکدا ئاوەکە دەکاتە هەڵم
چۆن بیکۆژێنینەوە؟
ئەوە لە بەرانبەر شتێک دان
کە تا ئێستا لە مێژووی گۆی زەوی ڕووی نەداوە
کانزای بۆرۆن
بۆرۆن و لەم
دەی ئەوەش کێشەکانی خۆی هەیە
بەڵام من هیچ ڕێگەیەکی دیکە نابینم
بێ گومان، ئەوە هەزاران بەردانەوەی دەوێت
چوونکە ناتوانن ڕاستەوخۆ بە هەلیکۆپتەر بڕۆنە سەر ناخەکە
کەواتە زۆربەی لە دەست دەچێت
چەنێ بۆرۆن و لم؟- ...دەی من ناتوانم-
!بۆ خاتری خودا، زۆرینەی- پێنج هەزار تەن-
و دیارییە کە پێویستە ناوچەیێکی زەبەلاح چۆڵ بکەین
نیگەرانی ئەوە مەبە سەرنج بدە سەر ئاگرەکە
خەریکم سەرج دەدەمە سەر ئاگرەکە
ئەو 'با' خەرێکە هەوو ئەو دووکەڵە دەبات
هەموو ئەو تیشکانە
لانیکەم ناوچەی 'پریپایت' چۆڵ بکەن سێ کیلۆمەتر لێرە دوورە
ئەوە بڕیارێکە کە ئەشێ من بیدەم- دەی بیدە-
پێیان گوتووم وا نەکەم- ...چ بتەوێ چ نا-
!من لێرە بڕیاردەرم
هەموو چت ڕەحەتتر دەبێ ئەگەر لەگەڵ من
لەسەر چتانێک کە تێدەگەی قسان بکەی
و نە لەسەر چتانێک کە !لێیان تێناگەی
بۆ کوێ دەڕۆی؟
دەچێم کە پێنج هەزار تەن لم و بۆرۆنت بۆ بێنم
هۆتێلێک لەوێیە
یەکێک لەوانە پەسەند دەکەم
پڕووپووچانە بیر دەکەی؟
مۆسکۆ؟
لەبەر ئاگرەکە لێرەی؟
شتێک هەیە کە ئێمە نیگەرانی بین؟
نا
بەیانی، ٢٧ ئاپریل 30 کاژێر پاش تەقینەوە
ئێمە لە جێگەین نێزیک بەردانەوەین
دەتوانن دەسپێبکەن
وەرگیرا دانە دانە بە شێوازی خۆلانەوە دەڕۆین
چێوەکەیان بۆ دووپات کەرەوە
ئەوان ناتوانن ڕاستەوخۆ بفڕنە سەر ئاگرەکە
کەمینە چێوە(نێزیکی) دە مەتر
کەمینە نێزیکی دە مەتر وەرگیرا
پێشەنگی یەک: بەر لە هەر فڕین
کەمینە نێزیکی دە مەتر بپارێزن
وەرگیرا
چل مەتر...سی و پێنج
سی
،نا، نا، نا ئەوان زۆر نێزیکن
ئەوان نابێت بچنە سەر ئاگرەکە ...دەی چۆن بتوانن
دەبێ با بیبات
پێیان بڵێ، نابێت بڕۆنە سەر ناخەکە
پێشەنگی یەک زۆر نێزیکە
،دووجارەی دکەمەوە زۆر نێزیک بوونەتەوە
وەرگیرا
پێشەنگی یەک، ئێوە لە نێو چێوەکە دان
وەرنەگیرا سیگناڵەکە دەپچڕێت
پێشەنگی یەک؟
دەنگ تێ؟
پێشەنگی یەک، دەنگ تێ؟
پێشەنگی یەک، وەرەوە
پێشەنگی یەک، دەنگ تێ؟
!پێشەنگی یەک
گەورەم؟ بە ئەوانی دیکە چ بڵێم؟
لێگاسۆڤ ڕێگەیێکی دیکە هەیە؟
ئەوی دی بنێرە نێو
پێیان بڵێ لە رۆژاواوە نێریک ببن
،پێشەنگی دوو لە ڕۆژاواوە نێزیک ببە
دەزگای کورچاتۆڤ مۆسکۆ
دەزگای تاقیگەی ژمارە چوار
مارینا گرۆزینسکایا، ئۆلانا خۆمبوکم لە مینسک
ئەها، زۆر خوەشحاڵ بووم کە زەنگت دا
دەمێکە- وایە-
لە ڕاستیدا بە بۆنەی هاوڕێکەمان زەنگم دا
دەزانی، ئەوەی کە لە نێو وڵاتە- ئەها، بەڵێ، بێ گۆمان-
ویستم بزانم حاڵی چۆنە ئەوێ ئێستا زۆر گەرمە
بەڵێ، ئەوپەڕی گەرمایە
بەڵام برازاکانی خەریکن بەرەو ژێر دەفڕن
و ئەوان هەمیشە هەوای فێنک دێنن
حەک؟ کام برازای؟
سیمکا کە چاردە ساڵیەتی و بۆریسە بچکۆلە کە پێنجییە
دەی زۆر باشە
ئەڵبەت منداڵەکان دەتوان هەواکە زۆر گەرمتر بکەن
کاتێک کە لە سەر و ملت دەچنە بان
ڕەنگە دەبێت بیانبینم
نا، ئەوان سەردانکەریان ناوێت
بمبەخشە، دەبێت بگەڕێمەوە سەر ئیشەکەم
ئێستا زۆر سەرقاڵم خوات لەگەڵ
ئەوان خەریکن بۆرۆن و لم دەبارێننە سەر ئاگرەکە
ئەمە هەر ئەو کارەیە کە منیش دەمکرد
بەڵێ، دڵنیام
بۆ کوێ دەچی؟
چرنۆبیل
بە بیست بەردانەو سافمان کرد
چی؟
پەنجا هەزار خەڵک لە شارەکەن
پرۆفیسۆر ئایلین، ئەوەی کە لە نێو لێژنەکەش هەیە
رێژەی تیشکەکە ئەوەندە بەرز نییە تاکوو شار چۆڵ کەین
ئیلین شارەزای فیزیا نییە
دەی ئەو دوکتۆرە کاتێک دەڵێ سەلامەتە، سەلامەتە
نا ئەگەر لێرە بمێنی- ئێمەش لێرەین-
بەڵێ، لێرەین و تا پێنج ساڵی دیکە دەمرین
...بمبوورە من
بمبوورە
شێربینا
سپاس
وێستگەیێکی ئەتۆمی لە سوید تیشکەکانی پێگەیشتووە
و ئەوەی وەکوو بەرهەمی لاوەکی سووتەمەنی ئێمە پێناسە کردووە
ئەمریکییەکان وێنەی سەتەلایتییان گرتووە
،لە بینای ڕەکتۆرەکە لە دووکەڵ،لە ئاگرەکە
هەموو جیهان دەزانێ
با خەریک بوو بەرەو ئەڵمانیا دەڕۆیشت
لە فرانکفۆرت ڕێگە بە منداڵان نادەن کە لە دەرەوە
کایە بکەن
جگەرەت دەوێ؟
لە یەکیەتی سۆڤیەت ڕووداوێکی ئەتۆمی قەوماوە
و سۆڤیەت دانی پێ داوە
:شرۆڤەی سۆڤیەت ئەمەیە
یەکێک لە ڕاکتۆرە ئەتۆمییەکان
لە وێستگەی ئەتۆمی چرنۆبیل لە نێزیکی کیێڤ
زیانی دیوە و گومان دەکرێت کە لە مۆسکۆ
خەڵک زامدار بوون و تەنانەت لێیان مردبێت
ڕەنگە سۆڤیەت بەخێرایی ئەم ڕووداوەی ڕاگەیاندبێت
چوونکە بە پێی بەڵگەکان
کەمێک لە تیشکەکان سنوورەکانی سۆڤیەتی تێپەڕاندووە و گەیشتۆتە ئسکاندیناڤیا
٢ی دوانیوەڕۆ، 27ی ئاپریل 36 کاژێر پاش تەقینەوەکە
گوتم بگەڕێنەوە دواوە ئێرە ناوچەی قەدەغەکراوە
من لە پەیمانگای وزەی ئەتۆمی بلاڕووسەوە هاتووم- کاقەزی ڕێپێدانت هەیە؟- -
گوێم دەیێ، من دەبێت بەخێرایی لەگەڵ کەسێک قسە بکەم
هەر ئێستا بگەڕێوە دەنا !دەسبەسەرت دەکەم
ئەگەر من دەستبەسەر دەکەی دەبێ بمبەیە لای
بانترین دەسەڵاتداری ئێرە
بایەد پێواندنی تیشکەکان دەسپێبکەین
بڕگە بە بڕگە، پیادە و قومپێو بە دەست قومپێو: ئامێرێک بۆ دیاریکردنی کاتی خستنە بەر تیشکی ئێکس
تۆ باشی؟
بێ گومان
...هاوڕێیان
پاسەوانەکان ئەم ژنەیان لە خاڵی پشکنینی باشوورەوە دەستبەسەر کردووە
...ئەگەر من لە جێت بایەم دەمخستە ژوورێک- بەڵام ئەو وا بیری کرد کە ئەشێ ئێوە بزانن-
من دەزانم کە ناخی ڕەکتۆرەکە تەقیوەتەوە
دەزانم گرافیت ئاگری گرتووە سووتەمەنی خەریک دەتاوێتەوە
و ئێوە خەریکن لم و بۆرۆن دەڕژێننە سەری
کارێک کە واتان دەزانی ژیرانەیە، بەڵام هەڵەتان کردووە
،ئۆلانا یورونا خۆمیوک فیزیاوانی سەرەکی
پەیمانگەی بلاڕووسی وزەی ئەتۆمی
و ئێوە ڤالێری ئالێکسییێڤیچ لێگاسۆڤن
داپۆشینی ناخەکە ئاگرەکە دەکۆژێنێتەوە
بەڵام لە کۆتاییدا پلەی گەرمی زیاد دەبێ
بڕوام پێبکەن، من بە باشی ئاگادارم
بەڵام من مەزەنە دەکەم لانیکەم مانگێک دەبا
تاکوو بەردیوی ژێرینی خۆی بتاوێنێت
...ئەوەی کە کاتمان پێ دەدات- نا، یەک مانگ کاتتان نییە-
نێزیکەی دوو ڕۆژ کاتتان هەیە
بەڵێ، سووتەمەنی یەک مانگ دەبات
تا بە بنەوای بەردیوی ئێرە بگات
بەڵام دەسپێک تا سێشەممە لەو قەڵغانە بیۆلۆژییەی
کە لێرەیە دەرباز دەبێ
و کاتێک کە دەرباز بوو ...دەچێت کە لەم تانکانە بدات
ECS بە چاڵاوە ژێر زەوییەکان، بە کۆگەکانی
من لە نیگەرانی ئێوە حاڵیم
بەڵام من ئەمەم لەگەڵ کارمەندانی کارگەکە سەلماندووە
تانکەکان نێزک لە خاڵی بوونن- !نە، ئەوانە نێزیک لە خاڵی بوون بوون-
هەر کام لەم خاڵانەی ئێرە، ئێرە و ئێرە
خاڵی کراونەتە نێو ئاوە ژێرزەوییەکان
وا دەقەبڵێنم کە هەوو بۆرییەکانی بیناکە تەقیون
و پاش ئەوە ئەو مەکینەی ئۆتۆمۆبیلی ئاگرکوژێنانەوەن کە من لە ڕێی هاتنم بۆ ئێرە دیتم
بۆری ئاوەکان هیشتا پەیوەست کراوە
لە هەمووی ئەم ماوەیەدا خەریکی هەڵقوڵاندنی ئاو بە بیناکە بوونە
تانکەکان پڕن
تەنکەکان پڕن
لە کۆمیتەی وەزیرانی یەکیەتی سۆڤیەت
ڕووداوێک لە وێستگەی ئەتۆمی چرنۆبیل قەوماوە
یەکێک لە ڕەکتۆرەکان زیانی پێ گەیشتووە
پێداچوونەوەکان بەردەوامە تاکوو ئاکامەکانی ڕووداوەکە ئاشکرا بێت
بە لێقەوماوان یارمەتی دەدرێت
لێژنەیێکی دەوڵەتی ساز کراوە
دە خولەکم هەیە و پاشان دەگەڕێمەوە سەر تەلەفۆن
هاوڕێیان بمبوورن
دوژمنان بمبوورن
هێزی ئێمە، لە پێزانین بە هێزەمان سەرچاوە دەگرێت
حاڵین کە ئەم رووداوە چ زیانێکی هەبووە؟
حاڵین کە چ کەوتووتە گرەو؟
بۆریس
پرۆفیسۆر لێگاسۆڤ کورتەی باسەکە ڕادەگێنێت
هەندێک هەواڵی باش هەیە
بەردانەوە ئاسمانییەکان خەریکن ئاگرەکە سارد دەکەنەوە
بەڵاوەبوونی تیشکە ناوەکییەکان کەم بووەتەوە
بەڵام ئاگرەکە لانیکەم تا دوو حەفتەی دیکە
ناکوژرێتەوە
هەروەها کێشەیێکی دیکەش هەیە
سووتەمەنی ئەتۆمی سارد نابێتۆ
چۆن ئاگری نەگرتووە سارد نابێتۆ
لە ڕاستیدا، بە هۆی ئەو لمەی ڕژاندوومانە
پلەی گەرما دەچێتە سەر
ئۆرانیۆم لمەکە دەتاوێنێت
و جۆرێک ئاگراو پێک دێنێت
کە دەست پێ دەکاتە تاواندنی قەڵغانەکەی ژێری
ئێوە ئاگراوەکەتان درووس کردووە؟
ئەمەم پێشبینی دەکرد
کە ئەوەندە کاتمان هەیە تاکوو
ئەم پارچە بەردیوە بەهێز بکەین
بەر لەوەی کە ئاگراوەکە بگاتە زەوی
و ئاوی ژێرزەوی ژەهراوی بکات
بەڵام وەها کە دەرکەوەت، من دڵەڕاوکێم لەسەر شتێکی هەڵە بوو
...ئم
لێزانینی من ئەوەندە بوو کە ئەم تەنکەر گەورە ئاوانەی
ژێر ڕەکتۆرەکە بە شێوەیێکی بنچینەیی خاڵین
ئەمە ئۆلانا خۆمیوک لە فێرگەی بلارووسیایە
سپاس بۆ تێبینی ئەو ئێستا دەزانین کە
لە ڕاستیدا تەنکەرەکان !پڕن لە ئاو
لە ئاو. بۆچی ئەمە بووەتە کێشە پرۆفیسۆر؟
کاتێک کە ئاگراو بچێتەو نێو ئەم تەنکەرانە
دەستبەجێ حەوت هەزار مەتری سێجای ئاو
دەکاتە هەڵم و دەبێتە هۆی
تەقینەوەیێکی گەرمیی بەرچاوە
چەندە بەرچاو؟
نرخاندنی ئێمە شتێک نێوان دوو تا چوار هەزار مێگاتەنە
هەر شتێک لە نیوەتیرەی(سنووری) سی کیلۆمەتری بێت
بە تەواوی لە نێو دەچێت
لەنێوانیاندا ئەو سێ ڕەکتۆرەی چێرنۆبیل کە ماونەتەوە
هەموو تیشکەکانی نێو تەواوی ناخەکان
بە هێزێکی زۆر دەردەپەڕن
و بە لەرێنێکی گەورە دەردەپەڕن
کە تا نێزیکە ٢٠٠ کیلۆمەتر بەڵاو دەبن
و بۆ هەموو خەڵکی کیێڤ کوشندە دەبێت
هەروەها بەشێک لە خەڵکی مینسک
بەردانی تیشکەکان زۆر توندە
و کاریگەری لەسەر هەموو ئۆکراینی سۆڤیەت
لاتڤیا، لیتوانیا، بلاڕووس
و هەروەها پۆڵاند، چێکۆسلۆڤاکیا هەنگاریا
ڕۆمەینیا و بەشێکی زۆر لە ئەڵمانی ڕۆژهەڵات دادەنێت
مەبەستت لە 'کاریگەری' چییە؟
بۆ زۆربەی ناوچەکە، نێزیکەی لەنێوچوونی هەمیشەیی
خۆراک و ئاو
بەرزبوونی لێژی ڕێژەی توشبوون بە شێرپەنجە و ناتەواوی لە دایکبووان
نازانم چەن کەس دەمرن بەڵام زۆر دەبن
بۆ بلاڕووسیا و یوکرەینیا
'کاریگەری' واتە نەشیاوی نیشتەجێبوون
!بۆ لانیکەم ١٠٠ ساڵ
زیارتر لە ٥٠ ملیۆن مرۆڤ
لە بلاڕووس و یوکرەینیا دەژین
شەست ملیۆن، بەڵێ
و چەندەی ماوە تا ئەمە بقەومێت؟
نێزیکەی ٤٨ بۆ ٧٢ کاژێر
بەڵام ڕەنگە چارەیێکمان هەبێ
دەتوانین ئاوی تەنکەکان بکێشینەوە
بەداخەوە، تەنکەکان بە دەروازەی دەمەوانەی ئاوەوە داخراون
و ئەو دەمەوانەی ئاوەش بەس لە ڕێی خۆدی
سیستەمەکەوە باز دەبێت
کەواتە پێویستە سێ کەس لە کاریگەرەکانی کارگەکە بدۆزینەوە
کە بە باشی بیناکە بناسن
تا بچنە نێو بنەماکە لێرە
لە هەموو ئەم کەنالە ڕێگانە دەرباز بن
بگەنە دەوازەی دەمەوانەی ئاوەکە دەمەوانەی ئێرە
و ڕێیەی گەیشتنمان پێ بدەن بۆ کێشانەوەی ئاوی تەنکەکان
بێ گومان، پێویستمان بە ڕێدانی ئێوە هەیە
ڕێدانی من بۆچی؟
ئاوێک کە لەم جۆگەیانەیە
ئاستی تووشبوون بە تیشکیان
ئەوان لە نێزیکەی حەفتەیێک دەمرن
ئێمە لە شوێن ڕیدانی ئێوەین بۆ کوشتنی سێ کەس
...دەی
....هاوڕێ لیگاسۆڤ
هەموو سەرکەوتنەکان بە ناچاری تێچوونێکیشی هەیە
و دەروازەی دەمەوانەی ئاوەکە باز کەن...لێرە
دەمەوانەکە بە زەحمەت ئیش دەکات
کەواتە ئێمە پێویستیمان بە سێ پیاو هەیە
کە ڕێکخستنی بنەماکە بزانن
و بێ گومان، هەر خۆبەخشێک خەڵات دەکرێت
مووچەی ساڵانەی ٤٠٠ ڕووبڵ
و پلەزیادکردن بۆ ئەوانەی کە لە ڕەکتۆرەکانی یەک و دوو کار دەکەن
بۆچی ڕەکتۆرەکانی یەک و دوو ئێستاش کار دەکەن؟
هاوڕێیەکم ئەو شەوە پاسەوان بووە
و ئێستا خەریکە دەمرێت
و هەموومان هەواڵی ئاگرکوژێنەکانمان بیستووە
و تۆ ئێستا دەتەوێت ئێمە لە ژێر ڕەکتۆرێکی خەریکی سووتان مەلە بکەین؟
تەنانەت دەزانی چەندە ئالوودە بووە؟
من ژمارەی تەواوم نییە
بۆ ئەوەی بزانم کە ئێمە دەکوژێت یان نا
بەڵام ئێوە تەنانەت ئەوەشمان پێ ناڵێن
بۆچی ئێمە ئەشێ ئەم کارە بکەین؟ بۆ ٤٠٠ ڕووبڵ؟
ئێوە دەیکەن چوونکە دەبێت بکرێت
ئێوە دەیکەن چۆن کەسێکی دیکە ناتوانێ بیکات
و ئەگەر ئێوەش نەیکەن بە ملیۆنان کەس دەمرن
ئەگەر پێم بڵێن ئەوە بەس نییە بڕواتان پێ ناکەم
ئەمە ئەوەیە کە هەمیشە خەڵکی ئێمە دەتووچێنێت
هەزاران ساڵ فیداکاری لە دەماری ئێمە هەیە
و هەر نەوەیێک دەبێت ئازارەکانی خۆی بناسێت
من تف دەکەمە ڕووی خەڵکانێک کە ئەمە دەکەن
و نەفرەت دەکەمە سەر ئەو بەهایەی کە دەبێ بیدەم
بەڵام من لەگەڵی داتێم
و ئێستاش ئێوە ئەشێ وەها بکەن
و بڕۆنە نێو ئەو ئاوە
چوونکی دەبێت بکرێت
ئانانیکۆڤ
پێزپاڵۆڤ
بارانۆڤ
کەناڵی تێلێگرامی @KurdishSub
ئێستا لەوە دەترسم کە ئەشێ شەڕی درێژخایەن دەسپێبکات
چەن دانە سەربازت پێویستە؟
نێزیک 750هەزار
ئەوەی لە ئەڵقەی داهاتوو دەیبینن
ژمارەکانم چەنەها جار تاقی کردووە
و هەمیشە یەک وەڵامم دەس کەوتووە
ناکرێت!
دەبێت هەر ئەگەرێک تاقی کەینەوە
گرینگ نییە کێ یا چی تاوانبار بکرێت
چوونکە ئەگەر نەزانین ئەو شەوە چ قەوماوە
دیسان ڕووداوی وەها دەقەومێت
t.me/KurdishSub وەرگێڕان: سمکۆ