De zwaarbewaakte gevangenis Brandvlei in Zuid-Afrika.
Hier zitten 's lands meest gewelddadige gangsters.
Moord, witwassen, ontvoering…
Maar het zijn geen gewone gangsters.
De meeste mannen zijn lid van de beruchte Number Gangs.
Het is geen geliefde plek. Niet je moeders huis.
Ze leven volgens een gewelddadige code…
Mijn nummer vereist dat een van de cipiers ook sterft.
…waardoor de bewakers in gevaar zijn…
Ik ben neergestoken.
…en buitenstaanders zoals ik worden bedreigd.
We blijven moorden.
Ik ben Raphael Rowe…
…en ik zit een week in deze Zuid-Afrikaanse gevangenis…
…beheerst door de Number Gangs.
Dit is niet mijn eerste keer achter de tralies.
Ik werd veroordeeld voor een moord die ik niet beging…
…tot levenslang zonder voorwaardelijk.
Het duurde 12 jaar om mijn naam te zuiveren.
Nu reis ik de wereld rond…
…om te ontdekken hoe het leven echt is in de zwaarste gevangenissen ter wereld.
Kaapstad, Zuid-Afrika, een bruisende kuststad.
Maar in het randgebied ligt de Kaapse Vlakte…
…een overblijfsel uit de apartheid.
Mensen die als gekleurd werden gezien, moesten hier in armoede leven.
En velen doen dat nu nog.
Het is verwoest door bendegeweld…
…met gemiddeld acht moorden per dag.
Het werd zo gevaarlijk dat het leger de orde moest herstellen.
Attentie.
Kaapstad heeft een van de hoogste moordcijfers ter wereld…
…ik ga op pad met hun Anti-Bende Eenheid.
Ik doe met de ABE een inval bij een gewapende drugsbende.
Inspecteur Althea Jefra leidt de inval…
…in een van de beruchtste buurten van de Vlakte.
Heb je vaak te maken met gangsters…
…die zelf wapens dragen…
…en je agenten daarmee bedreigen?
Ja.
Anderhalve week geleden werd op dezelfde plek…
…een agent door gangsters neergeschoten.
Het is een echte dreiging.
Aan de slag.
Naar binnen en sluit de deur.
Ze zeggen dat ze naar binnen moeten.
Er zijn meer dan honderdduizend bendeleden in de Vlakte…
…die vechten voor controle over de buurten.
Is dat MG 13? Mongrel?
Mongrel. -Ja.
Wat doen ze hier met die gasten?
Sommige bendes hebben bepaalde tekens, bepaalde afkortingen op hun lichaam.
Ze zijn van de Mongrel-bende.
Een MG-tatoeage. Van Mongrel Gang. -Juist.
In dit specifieke flatgebouw is dit één bende.
En dat is 'n andere bende. Dit is z'n domein. Hij kan niet weg.
We gaan naar een van de flats…
….waarvan ze weten dat er drugsdealers wonen.
Inspecteur Jefra, Anti-Bende Eenheid. Ik geloof dat u hier veel geld hebt.
Hoeveel geld zit erin?
Het is waspoedergeld.
Waspoedergeld? -Ja.
Ik wil waspoeder van u kopen. Waarvoor heeft u voorwaardelijk?
Moord.
Mogen we naar binnen? U moet uw T-shirt uitdoen.
We moeten uw bendetekens zien.
De man heeft veel tatoeages.
Sommige van zijn straatbende, maar eentje met een apart nummer.
Zesentwintig.
Zesentwintig, ja.
De man die hier woont, is voorwaardelijk vrij…
…voor moord…
…en hij heeft nummer 26 op z'n lichaam…
…wat betekent dat hij deel uitmaakt van de Number Gangs.
De levens van deze mannen worden beheerst door de bendes waartoe ze behoren.
En als ze in de gevangenis belanden, ruilen ze hun trouw…
…aan hun straatbende in voor de gevangenisbende waar ze bij horen.
De beruchte Number Gangs.
Veel van de mannen die gisteravond zijn gearresteerd…
…zullen uiteindelijk hier belanden…
…de zwaarbewaakte gevangenis Brandvlei.
Ik zweet achter in deze truck en verblijf hier een week om te zien hoe 't is…
…om gevangene te zijn in een gevangenis gedomineerd door de Number Gangs.
Als buitenlander, als nieuwe gevangene die geen banden heeft met de bendes…
…die de gevangenissen runnen…
…weet ik niet hoe ze me verwelkomen.
Ik wil weten hoe deze gevangenis functioneert…
…onder alle macht van de bendes.
Hoe houden ze de controle over de gevangenen…
…die hun eigen systeem hebben, hun eigen hiërarchie…
…hun eigen regels, hun eigen manier van doen?
Hoe beschermen de bewakers zichzelf…
…en nieuwkomers zoals ik?
Meneer. -Ja.
Mannen worden overgeplaatst uit gevangenissen over de hele Westkaap…
…om hun lange straffen uit te zitten voor de ernstigste misdaden.
Het feit dat je niet alleen handboeien, maar ook enkelboeien krijgt…
…suggereert dat het om zware criminelen gaat…
…die ze maximaal willen beveiligen.
Volg de bevelen op. Als ik je hand losmaak, leg 'm op je rechterknie.
Wat er nu gaat gebeuren, is dat we je gaan visiteren.
Dus je moet al je kleren uittrekken.
Houd je ondergoed aan.
Wat we ook doen terwijl jij je uitkleedt, is je controleren op tatoeages.
Draai je om.
Til je armen op.
De Number Gangs in Zuid-Afrika…
…zetten meestal tatoeages. Om te identificeren wie ze zijn.
Je ziet dat ik geen tatoeages heb. -Ja, meneer.
Dus er is geen teken dat ik lid ben van een Number Gang?
Ja. Ze noemen het in het Afrikaans een frans. Dat is een niet-bendelid.
Dus ik raad je aan om niet bang te zijn en de instructies op te volgen.
Doe wat ze zeggen. Want als niet-bendelid mag je niets doen zonder dat ze…
…je vertellen wat je moet doen.
Zo werken ze. Ze hebben hun eigen gedragscode.
Waar je geen controle over hebt? -Waar we geen controle over hebben.
Ik ben door 't systeem verwerkt en krijg 'n afdeling toegewezen.
Je bent geïdentificeerd en gaat naar de afdeling K-3.
Wat kan ik in K-3 verwachten?
Het is de afdeling met de meest actieve bendeleden.
Dus alle daders die lid zijn van de gevangenisbende…
…zitten op die afdeling.
Ik word steeds nerveuzer over de ontvangst die ik krijg.
Wie zijn die Number Gang-leden?
Wat verwachten ze van me?
Dit is de afdeling waar je verblijft.
Voor ik een cel krijg, moet ik me melden bij Mr Hendry…
…het hoofd van K-3, ter oriëntatie.
Raphael Rowe.
Ben je lid van een bende?
Nee.
Geen bendelid. -Helemaal niet.
Er zijn hier drie bendes.
De 26's, 27's en 28's.
Er zijn bepaalde…
…rituelen…
…die plaatsvinden in Zuid-Afrikaanse gevangenissen.
Je komt niet binnen en pakt het eerste bed dat je ziet…
…en claimt dat bed.
Ik kan je een bed geven en zeggen: 'Luister, Raphael, slaap hier.'
Maar als ik me omdraai en de deur sluit, halen ze je uit dat bed.
Ze plaatsen je waar ze willen dat je slaapt.
Heb je geen controle over hun manier van werken?
We proberen het te stoppen, maar…
…het is nutteloos.
Mr Buetzengarke, breng hem naar kamer tien.
Ik hoorde dat elke gevangene in K-3…
…tot een van de drie facties van de bende behoort.
De Number, de 26's, de 27's en de 28's.
Blijf weg hier. Het is geen geliefde plek.
Niet je moeders huis.
De jongens zitten opgesloten achter kooideuren, ijzeren tralies.
En ik ga mijn cel in en ontmoet m'n celgenoten voor het eerst.
Ik deel een krappe cel met acht gangsters van de Kaapse Vlakte…
…allemaal leden van de Number.
Hier?
Hoe gaat 't? Raphael.
Ik wil mezelf voorstellen aan m'n celgenoten…
…maar ze negeren me totaal.
Ik heb nog nooit zo'n ontvangst gehad.
In plaats daarvan groeten m'n celgenoten elkaar met handgebaren…
…en houden ze een vergadering in een vreemde taal.
Ik heb geen idee wat ze doen.
Ik zit opgesloten in de cel en nu hebben zij de controle.
Spreek je Engels? -Ja.
Waarom zit je vast?
Ik ben Raphael.
Raphael. Waarom zit je vast?
Ik ben niemand. -Niemand? Wat heb je?
Geld?
Iets? Jas? Iets?
Ik heb niets. -Je hebt…
Alles is van me afgepakt. -Alles is afgepakt?
Als we zoeken en iets vinden…
…dan is het je eigen schuld.
Broek. Nu gaan we praten.
Wat ik ze heb verteld, wordt gemeld aan twee van mijn celgenoten…
…Lee en Curtis, die nu met mij willen praten.
Jij zit hier. Praat niet veel. Als ik spreek, antwoord je gewoon.
Dus jij heet Raphael? -Raphael.
Waar kom je vandaan?
Uit Engeland. -Uit Engeland?
Uit Londen. -Uit Londen.
Ik zie dat je mooie Takkies hebt.
Want je hebt niks meegebracht.
Ze namen al mijn spullen in.
Al je spullen?
Ik heb niets, slechts één paar schoenen.
Maar je bent zo dom.
Denk aan de mensen die ze van je afpakken.
Ik had geen kans. -Gaat 't niet om.
We praten later.
Je hebt mooie Takkies, alles is mooi.
Welke maat draag je?
Acht. -Lijkt jouw maat.
Mijn maat. -Zie je die Takkies?
Die Takkies zien er mooi uit.
Ze zijn nieuw, hè? -Ziet er mooi uit.
Dit voelt als meer dan mijn sneakers stelen.
Ze willen me vernederen.
Het lijkt jouw maat.
Mag ik deze Takkies hebben? -Trek deze aan.
Liever niet.
Vind je het goed?
Doe deze aan. -Vind je 't goed?
Dit is geen kwestie van vragen. We pakken die Takkie.
Weet je waarom?
Je bent een witte man en je hebt veel geld.
Begin maar met die Takkie.
Je hebt hier niets te zeggen.
Begrepen?
Ik begrijp het.
We doden je, al is het voor een paar Takkies.
Ik begrijp het.
Ja. Dus alles is nu in orde?
Ik ben niet blij, maar ik snap 't.
Dat moet. We geven niet om je gevoelens.
Wij zijn de 8's. Het hoofd van de 8's. -Oké.
Als jij geen problemen maakt, maak ik geen problemen.
Ik maak geen probleem. -Goed zo.
Maak je bed op. Kom. Ik laat je zien wat er aan de hand is.
Lee en Curtis zijn de 28's die de cel runnen…
…en ze gaan het me niet makkelijk maken.
Je overleeft alleen met geld.
Ik ken witte mensen. Ze hebben geld.
Ik ben niet wit. -Simpel.
Niet wit? -Ik ben niet wit.
M'n vader is zwart. Mijn moeder is wit.
Je ziet er wit uit, maar… vanbinnen ben je zwart.
Klopt. -Oké.
Kom.
Dit… kijk, is jouw bed.
Je slaapt hier.
Zodra Lee me een bed heeft gegeven…
…ontmoet ik de andere Numbers in de cel.
Dit is Troubles.
Dit is een 26.
Zeven keer levenslang.
Ook voor moord. Hij komt uit Westbank. Zie je hem?
De jongens proberen me te pesten…
…en ik lieg als ik zeg dat ik niet geïntimideerd ben.
Deze man…
…dit is Klope.
Hij is 27's.
Berucht huurmoordenaar uit Manenberg.
Zie je?
Je ziet hoe hij denkt dat we op hem lijken.
Hij is een witte man.
Ze maken duidelijk dat ik er niet bij hoor.
Hoor je wat hij zei?
Je zegt…
Kijk naar jezelf.
Vertel je de bewakers over je Takkies?
Natuurlijk niet. -Zeker weten?
Ik vertel niemand wat.
Mijn celgenoten, die veel moorden hebben gepleegd…
…hebben een taak voor me.
Je gaat… Vandaag is je eerste dag.
Je gaat een paar kleren van ons wassen.
Moet ik dit wassen?
Ja, je wast alles.
Alles ga je vandaag wassen.
Leer je kleren wassen met je handen.
Ik word op mijn plek gezet als de wasjongen.
Dus ik word geïntimideerd. Ik moet dingen doen.
Ik doe wat ik van de jongens moet doen.
En je moet ze drogen als je klaar bent.
Als je frans bent, doe je dat voor ons.
Als ik wat ben?
Als je frans bent.
Luister naar wat ik zeg. Als je geen teken op je hebt zoals 26, 27, 28…
Snap je?
Als je geen teken hebt, doe je dat voor ons.
Maar als je een teken hebt, doen we dat niet met je.
Dan ben je een van ons. Snap je? Zo werkt 't in de gevangenis.
Als niet-bendelid of frans lijkt het alsof ik onderaan de ladder sta.
Je gaat bellen.
Ik geef je het nummer waarop je mensen geld…
…voor mijn mensen moeten storten. Dan overleven we…
Als ik 't niet doe?
Dat is geen optie.
Snap je? -Ja.
Ik heb duidelijk drie opties.
Betalen voor bescherming, bendelid worden…
…of als slaaf worden behandeld.
Gevangenissen in Engeland…
Dit is geen Engeland. Dit is Zuid-Afrika.
Iedereen in deze kamer, we…
We blijven moorden. Ik heb hier geen tijd voor.
Mag ik dit afronden? Omdat ik je veel zie praten.
Ik denk dat ze me testen.
En ik ga geen nee zeggen tegen hun uitdagingen…
…omdat ze me daardoor juist niet mogen…
…en ik wil niet dat ze me nu al niet mogen, nu is hier net ben.
Het is pas het einde van m'n eerste dag en als dit het leven van een frans is…
…zie ik waarom er velen bij de Number Gangs komen.
DAG 2
De volgende ochtend ben ik opgelucht dat de jongens minder opletten…
…als ze gaan ontbijten.
Iedereen doet z'n ding.
Ze gaan ontbijten.
En zo begint de dag.
Ik kijk ernaar uit om deze krappe cel te verlaten…
…en frisse lucht te krijgen.
Eet je je ontbijt daar of moet je hier eten?
Nee, je eet hier.
Je kunt nooit buiten eten?
We zijn de zwaarbewaakte gevangenis omdat er veel moordenaars zijn.
Ze zien ons als gevaarlijke mensen.
Zijn jullie dat?
Of we gevaarlijk zijn?
Ik heb het over mezelf. Ik ben een gevaarlijk persoon.
Ik ben niet graag vrienden, omdat ze mijn vrienden niet zijn.
Volgens mijn nummer.
We worden gecontroleerd op wapens wanneer we gaan ontbijten.
En binnen enkele ogenblikken zitten we weer in de cel.
Hoezo is jouw blad groter dan 't mijne? Jij krijgt meer.
Natuurlijk, ik vraag 't. Omdat ik hem om meer vraag. Ik eet niet graag weinig.
Zittend met m'n celgenoten…
…wil ik meer weten over de rare inwijding die ik gisteren had.
Mag ik je iets vragen? Toen ik hier gisteren kwam…
…sprak je…
…in een taal die ik niet ken.
Het was geen Afrikaans. Geen Engels. Wat was het voor taal?
Toen je een bespreking had…
…wat was die taal? -Het heet Sabela.
Wat is Sabela?
Is het een speciale taal?
Het is de taal die je leert bij de Number.
Het is een Number Gang…
O, echt.
Dus als ik geen Number ben, kan ik dat niet spreken. Je leert die taal niet.
Dus toen mijn man naar mij kwam…
…en me vragen stelde en hij rapporteerde het aan jou…
Hij vroeg wie je was. -Ja.
We willen weten wie je hier bent.
Waarom is dat belangrijk?
Zo verdien je je respect.
Als Trouble en ik ruzie hebben…
…moet Curtis… Hij moet ons kunnen tegenhouden.
Als hij spreekt, moeten we direct naar 'm luisteren.
Hij is de hoogste rang, wij zitten onder 'm.
Ben jij de hoogste rang?
Ja.
Ja…
Jullie hebben rangen?
Ja, rangen in Numbers, van soldaat naar hoger.
Ik zie dat m'n celgenoten verschillende tatoeages hebben…
…met sterren of revers die op militaire insignes lijken.
Hoe kom je hogerop in de gelederen?
Is het je diplomatie? Is het omdat je goed kunt onderhandelen?
Een momentje.
Raphael, als je over de Number praat…
…moet je heel voorzichtig zijn met wat je over de Number zegt.
De dingen die je ze nu vraagt…
…zijn vertrouwelijk, oké?
De vragen over…
De Number.
Zonder de Number……
…hadden zelfs de bewakers geen controle over de gevangenis.
Door de Number…
…zie je de discipline die je ziet.
Je ziet de rangorde.
Net als hun wetten, hebben wij ook wetten.
Ieder van ons.
We zijn hierin opgegroeid.
We laten wat we weten of hebben niet zo gemakkelijk los.
Je wilt niet dat ze dat begrijpen…
Nee, daar gaat het niet om.
Voor z'n veiligheid. Mensen worden ervoor vermoord.
Uitdaging of minachting.
Mijn celgenoten, net als alle mannen hier…
…zijn extreem gevaarlijk. Maar als ze bij dezelfde bendes horen…
…waarom kunnen we dan niet buiten gaan eten?
Als je een bewaker roept, noem je 'm chef.
Chef. Mag ik? Chef?
Kan ik je even spreken?
Goedendag. -Goedendag.
Ze kunnen nooit aan die tafels zitten en eten.
Waarom is dat?
Het is beter om tien gevangenen te hebben…
…dan alle 60.
Misschien heeft iemand 'n probleem met iemand daar. Maar je weet het niet.
Hij steekt hem neer of wat dan ook.
En weet je wat de uitkomst zal zijn?
Ze pakken ons.
Het personeel?
Ze pakken ons.
Een gevangene loopt niet zomaar de cel uit en steekt 'n bewaker neer.
In 1995 staken ze me zonder reden neer.
Ben je neergestoken? -Ik ben neergestoken.
Ik liep langs. Hij stak me door de tralies.
Ik vroeg: 'Waarom steek je me neer?' 'Je bent 't dichtst bij.'
We zeiden: 'Domme pech.'
Ja.
Maar ze weten allemaal, als je bij de Number komt…
…kan één jaar 20 jaar worden.
Dus dat is de beslissing die ze allemaal voor zichzelf nemen.
De gevaarlijke gevangenen komen alleen buiten…
…als ze even mogen sporten.
Het ontbijt is voorbij en ik ga…
…met een andere cel cricket spelen.
Eén man heeft tatoeages op z'n gezicht en…
O, hij komt naar me toe.
Hoi. Hoe gaat het? Alles goed?
Prima. Hoe gaat het?
Ik ben Raphael. -Masalino.
Masalino? Oké.
In de gevangenis noemen ze me Graveyard. -Graveyard?
Graveyard? -Graveyard, ja.
Speel je cricket?
Ik kan cricket spelen. Ik ben niet goed, maar ik kan 't spelen.
Oké. -Ja?
Kom mee. -Oké.
Hij heet Raphael. Hij wil ook cricket spelen.
Zijn bijnaam, tattoo-gezicht, is 'The Graveyard'.
Het is niet moeilijk te achterhalen dat Masalino hoort bij de gevangenisbende.
Hij heeft nummer 28 op z'n voorhoofd getatoeëerd.
Ik wil hem laten zien hoe. Raphael?
Ik laat 't je zien.
Eerst…
Ik heb minder kracht in m'n schouders. -Nee. Hoezo?
Omdat ik oud ben. -Je bent oud.
Ik word oud. Het is zwaar werk.
Dat is snel.
Raphael.
Hoelang is je straf nu?
Levenslang.
Levenslang?
Wat heb je gedaan? -Veel misdaden.
Moord, witwassen, ontvoering, poging tot moord.
Al dat soort dingen.
En wat was je vorige straf?
Ik zat hier 12 jaar.
Waar was dat voor? -Moord.
Wie heb je vermoord?
Mijn oom. -Heb je je oom vermoord?
Wie heb je dit keer vermoord?
Een ander bendelid.
Dus je hebt twee moorden gepleegd? Of meer?
Meer.
Ze hebben 24 zaken van me.
Moordzaken?
Hoe heb je ze vermoord? -Met wapens.
Je schoot ze neer? -Klopt.
Dus hier ben je een 28?
Ik ben een 28, ja.
Welke rang?
Ik ben kolonel-generaal.
Ik heb veel sterren.
Ik heb zes-zes.
Ook aan de andere kant. -Ja.
En wat betekent dat? Is dat je rang als kolonel-generaal?
Ja.
Hoe bereik je de rang van kolonel?
Je moet natuurijk bloed laten vloeien.
In de gevangenis? -Ja.
Wiens bloed?
De cipiers.
En een andere broeder van mij…
…heeft de 26 of 27 geslagen.
Ze hebben ruzie. -Nu vechten ze en er is bloed.
Oké.
Nu er bloed is, moet dat bloed worden bijgevuld.
Oké.
Ik neem een mes of zo en steek een cipier neer.
Dat is het enige wat het goed zal maken.
Best bizar. Waarom de cipiers die niet bij de Numbers betrokken zijn?
Waarom zijn ze doelwit van het bloed?
Zo werkt het nu eenmaal.
Zo werkt het.
Masalino is de eerste die met me praat….
…over waarom de bendeleden willekeurige bewakers neersteken.
Ik denk dat hij dat kan omdat hij…
…de rang van kolonel-generaal in de Number heeft bereikt.
En wat hij moest doen om te komen waar hij nu is…
…is echt schokkend.
Om…
…hogerop te komen of wraak te nemen op het bloedvergiet van een van hen…
…de vrede te bewaren, moeten het bloed van een cipier vloeien.
Ik vraag me af hoe de cipiers zich hier voelen…
…onder gevangenen…
…die ze op elk moment zonder reden kunnen neersteken.
Na slechts een half uur buiten…
…ben ik weer in de cel waar we de komende 23,5 uur…
…van de dag doorbrengen. De claustrofobie is ondraaglijk.
We hebben alleen een tv die we niet kunnen bedienen…
…en een spel genaamd Stokes, getekend op een laken.
Pak hem. -Allebei?
Pak hem. -Allebei. Allebei.
Je hebt hem vermoord.
Nu ga je doden. -Wie heb ik vermoord?
Mij. -Dus je wordt door hem gezocht.
Je wordt gezocht.
Ik pak je. -Je wordt gezocht.
Zit je voor het eerst vast? -Ik zat…
…voor moord en diefstal.
En heb je een pistool gebruikt?
Mag ik dit één keer uitleggen?
Het doet er niet toe of je me gelooft of niet.
We horen het als je liegt.
Je hoort of ik lieg.
Dat is prima. Je mag me beoordelen hoe je wilt.
Maar ik werd ervan beschuldigd deel uit te maken van een bende.
Niet in Zuid-Afrika, maar in Engeland… -Oké.
…die betrokken was bij overvallen…
…van rijke mensen…
…en we werden naar de rechtbank gebracht…
…en veroordeeld tot gevangenisstraf…
…levenslang. Voor de moord en overvallen.
En na 12 jaar…
…vonden ze bewijs dat ik het niet deed.
Hoe zit het met alle pijn die je hebt doorstaan?
Hij heeft 12 jaar gemist.
Dat zijn geen 12 dagen of 12 uur.
Kan iemand hier jouw pijn wat schelen?
Nu de mannen mijn geschiedenis kennen als ex-gevangene…
…beginnen ze me te accepteren.
We zijn allemaal Numbers.
De hele kamer, jij bent de enige frans.
Dus we moeten nu beslissen in welke positie je terechtkomt.
Maar moet het zo zijn? Is het de enige manier?
Vroeg of laat zul je een kant moeten kiezen.
Voor jezelf. Om te overleven.
De meesten hier komen niet meer vrij.
Ze lijken best tevreden, samen in een cel.
Waarom kunnen ze niet met elkaar omgaan zonder een bende te zijn?
We hebben ook bendes…
…buiten, waar we bij horen.
Ik ben buiten American.
Een andere bende? -Ja, veel bendes buiten.
We vechten buiten.
Over territorium, smokkel…
In de gevangenis zijn we broeders.
Buiten is het een heel ander verhaal.
Zelfs nadat je hier ervaringen deelde?
Zelfs na 20 jaar hier samen…
…als ik hem buiten zie, vermoord ik hem.
Het lijkt erop dat de Number deze mannen samen sterker maakt tegen de autoriteiten.
Hoezeer ze elkaar buiten ook haten…
…ze laten hun wrok achter bij de poort.
DAG 3
Het is mijn derde dag hier…
…en ik word aan het werk gezet op de medium beveiligingsafdeling…
…waar m'n celgenoten komen…
…als ze niet betrokken raken bij bendegeweld georganiseerd door de Number.
Dit voelt al heel anders dan de maximaal beveiligde kant.
Anders dan de nieuwe maximaal bewaakte kant waar ik net vandaan kom…
…lijkt het hier al tientallen jaren niet te zijn opgeknapt.
In de maximale is het goed onderhouden.
Dit is versleten.
Ze moeten roeien met de riemen die ze hebben.
Maar het heeft een andere sfeer.
In vergelijking met…
…23,5 uur per dag vastzitten in K-3…
…worden gevangenen hier het grootste deel van de dag vrijgelaten.
Een provisorische bioscoop.
Terwijl ik wacht op mijn werk, word ik geconfronteerd door een gevangene.
Ik vraag je wie je bent? Wat doe je hier?
Waarom vraag je dat?
Zo kom ik erachter wie je bent. -Oké.
Zodat ik de rest kan vertellen wie je bent.
Snap je?
Ik ben de 27 en dit is mijn 28. Hij is mijn vriend.
We laten je nu met rust. Is dat goed? We komen terug.
Ja?
Wat me hier is opgevallen, ook in medium…
…is het moment dat ik ergens sta…
…en ontspan, ik word benaderd…
…en soms voelde ik me ongemakkelijk…
…want ik kijk naar een gast en hij kijkt naar mij…
…en zijn eerste vraag is: 'Waar kom je vandaan? Wat doe je hier?'
Dus hoewel deze plek anders is, een minder gespannen sfeer heeft…
…hier is ook de ideologie, cultuur en het gedrag van de Number.
Men komt hier pas van de maximaal bewaakte afdeling…
…als ze hebben laten zien dat ze zich aan het regime willen houden.
Vijfentachtig procent gaat werken…
…en de medium voedt de hele gevangenis…
…met zijn 6000 hectare landbouwgrond, waar ik vandaag werk.
De maximaal bewaakte gevangenis. -Ik ben er geweest.
Op weg naar het werk voorbij de maximum rijden…
…herinnert ze eraan wat hun goede gedrag ze heeft opgeleverd.
Ik zat er drie jaar, zes maanden.
Drie jaar, zes maanden? -Van mijn 14 jaar hier.
Maar het is zwaar, toch? -Het is er zwaar.
Een prachtige omgeving.
Als je na een aantal jaar vastzitten het recht verdient…
…om naar de medium te gaan…
…hoe luidruchtig en hobbelig ook…
…is dat een voorrecht.
Dit is wat ze verbouwen.
Heel veel wortels.
Meneer? -Ja, meneer?
Breek de wortels hier.
De wortels breken? Jij oogst, zij breken?
Wat is de makkelijkste klus?
Er zijn geen makkelijke klussen. -Een goed antwoord.
Zijn er niet. -Goed antwoord.
Ik kom bij je. Is dat goed?
De veroordeelde overvaller, Senador, mag…
…nu al zeven maanden op de wortelvelden werken.
Wat doe ik hier? Ik…
Je breekt hem.
Zo?
Hoeveel kratten moeten we vullen?
Volgens mij is het vandaag honderd.
Honderd van deze kratten?
Wat is je gevangenisstraf op dit moment?
En waarvoor zit je nu?
Vijf jaar voor een gewapende overval.
Vijf jaar voor een overval. -Ik kom bijna vrij.
Dus je straf zit er bijna op?
Ik heb genoeg van dit leven, begrijp je?
Ik kwam en ging weer…
…en ik heb ook geprobeerd om te veranderen, maar…
…het was te moeilijk, maar deze keer ga ik echt veranderen.
Waarom geloof je dat je dit keer bent veranderd en het niet alleen zegt?
Door de Heer Jezus Christus als mijn Redder te accepteren.
Ik ga buiten eerlijk leven.
Nemen ze mensen als jij aan?
In de meeste gevallen is het moeilijk voor mensen om iemand aan te nemen…
…vooral als je deze tekens op je hebt en tatoeages, maar…
Welke tekens?
O, ja. Dus er staat: 'Son Op Salute 26'.
Ja.
'Ze haten me vanwege mijn trots' en zo.
Ze zeggen dat ze het in het ziekenhuis kunnen verwijderen.
Ja. Zou je dat doen?
Ja, dat zou ik willen doen.
Je wilt het, maar je weet niet of het kan of…
Ik weet niet of ik het kan, maar ik ga kijken.
Ik ben geen slaaf meer. Ik ben een kind van God.
De gevangenisbende zegt me…
…dat ik een van hun broeders ben, maar ik ben niet langer een van hen.
Senador is de eerste persoon die ontmoet die de bende wil verlaten.
Kun je eruit stappen? Kun je geen lid meer zijn als je dat niet meer wilt?
Ik wil het daar nu niet over hebben.
Begrijp je? -Oké.
Het is tijdsverspilling.
Ik wil ooit iets goeds voor m'n leven.
Alleen jij kunt dat. Niemand kan het voor je doen.
Ik vraag me af of de Number Gang Senador ooit zal laten vertrekken…
…en wat 't leven voor hem in petto heeft als hij terugkomt op de Kaapse Vlakte.
DAG 4
De volgende ochtend in medium…
…en ik moet een medegevangene helpen bij z'n dagelijkse taken.
Bradley.
Waar is Bradley?
Hallo. Raphael? -Wat is er?
Hoe gaat het? -Aangenaam.
Hij helpt je op de binnenplaats met je taken.
Zo doen we het uniform aan. Je hebt het goed.
Je ziet eruit als een nieuwkomer.
Iedereen doet bij me. Dit moet…
Heb je een kamer voor jezelf of deel je er een?
Een grote kamer.
Bradley zit al zeven maanden in medium…
…en is een frans of een niet-bendelid net als ik.
Achtenveertig in totaal.
Achtenveertig? -Ja, 48.
Dit is mijn bed.
Wauw, 48 in elke cel. -Achtenveertig, ja.
En ik dacht dat mijn cel krap was.
Bradley brengt het grootste deel van de dag buiten door…
…en roept gevangenen op voor ontmoetingen met ambtenaren en therapeuten.
Dit zijn de lijsten. Ik krijg ze elke dag.
Voor psychologie, maatschappelijk werkers, reclassering.
Wil je… Kun je die naam uitspreken?
Wat staat er?
Ampendulo Yakelo?
Ampulo Yakelo.
Ampendulo Yakelo?
Je wordt Zuid-Afrikaans, je hebt… -Hij komt.
Ampendulo Yakelo? Is hij hier? -Ampendulo Yakelo.
Hij is buiten. Oké. Bedankt.
Ik schreeuw normaal als een gek.
Ampendulo Yakelo.
Je staat op de lijst voor de maatschappelijk werker…
…voor morgen, zegt Mr Moore. Vergeet je afspraak morgenvroeg niet.
Oké? -Bedankt, Mr Yakelo.
Bradley valt ontzettend op.
Maar hij lijkt een manier te hebben gevonden om te werken…
…zonder gedoe van de bendes.
Ik kom uit een ander leven, een leven van de middenklasse…
…geen…
Geen Number.
Het hebben van een lichte huid, et cetera…
…was heel moeilijk.
Uiteindelijk kostte het veel…
…geld, absoluut geld.
Echt? Je kocht… -Zeker.
Ik moest betalen voor bescherming, simpel gezegd.
Maar hoe ben je de uitdaging aangegaan dat meer dan één persoon…
…wilde wat je kon bieden?
Een simpele routine. Als je eens per maand naar de winkel gaat, koop je…
…tabak, tabak, koffie, koffie, suiker, suiker…
Dat is het.
Je kocht twee van alles? -Dat klopt.
En werkte het? -Ja.
Ik leef, ja.
En ik was niet met geweld… wat dan ook, gemolesteerd et cetera.
Je bent nooit fysiek geslagen. Je hebt je kunnen uitkopen.
Uitgekocht.
Om als frans in de gevangenis te overleven en geweld te vermijden…
…kiezen gevangenen als Bradley voor een deal.
Hij kon het ontwijken een Number te worden…
…omdat hij zichzelf kon uitkopen van te worden geslagen…
…of gepest of het stelen van zijn spullen.
Dag 5
Vandaag ben ik weer terug in maximum.
Ik wil met Curtis praten…
…die zich stoer voordeed terwijl ik bij hem verbleef.
Maar door de manier waarop hij zich gedraagt…
…denk ik dat zijn rang in de Number…
…zwaar op zijn schouders drukt.
Kom je van de Kaapse Vlakte?
Ik ben daar opgegroeid.
Je zit een lange straf uit.
Vijfentwintig jaar.
Wat deed je om dat te krijgen?
Mijn zaak is moord…
…en diefstal met verzwarende omstandigheden.
Er is één ding dat me opvalt.
Ik zie iets in je gelaatsuitdrukking…
…bijna een soort bezorgdheid…
…vanwege je rang bij de Number.
Vanwege de verantwoordelijkheid die je hebt.
Bijvoorbeeld, twee jongens, van de Number krijgen ruzie.
De een slaat de ander. Zijn neus bloedt.
Je moet een beslissing nemen.
Je hoort bij die besluitvorming, toch?
Vanwege je rang.
De beslissing is dat het bloed van de bewaker moet vloeien.
Klopt.
Om eerlijk te zijn is er al een situatie.
Vijf jaar terug toen ik hier kwam…
…nam een gevangene een hangslot en hij sloeg een cipier.
Het gebeurde op mijn afdeling.
Het 28-bendelid dat deze wrede aanval uitvoerde…
…stierf aan verwondingen die hij opliep tijdens het incident.
Tot nu toe is er geen wraak genomen door de 28's in deze gevangenis.
Een 28 werd doodgeslagen.
Helaas vereist mijn Number dat een van de cipiers ook sterft.
En wie gaat dat doen?
Dat is nu mijn verantwoordelijkheid…
…want ik was erbij.
Het hangt nog steeds als een donderwolk…
…boven de 28's hier bij deze gevangenis.
Het is bizar.
Als Curtis betrokken raakt bij deze wraakmoord…
…zit hij waarschijnlijk levenslang vast.
En als je niets doet, dan…
Als ze zien dat ik niets deed…
…word ik gestraft.
Door je Number? -Door mijn Number.
Mijn bloed moet vloeien.
Als het zover is, moet ik die beslissing nemen…
…dat is in een fractie van een seconde.
Ik ga ervoor, of niet.
Ik maak me zorgen om Curtis. Hij zit vast aan zijn plicht als rang 28.
Hij heeft bereikt wat hij wilde.
Maar het heeft een prijs.
En voor hem is die prijs het bloed van een cipier.
Vandaag wil ik begrijpen hoe het is voor de bewakers…
…die constant bedreigd worden door bendegeweld.
Hoelang werk je hier al?
Ik zit vier jaar op maximum.
En wat doe je? Wat is je rol?
Ik ben EST-lid…
…van het noodteam.
Wij zijn gespecialiseerd in zoekoperaties…
…oproerbeheersing, celontruiming…
…en dat soort dingen.
Gerber moet de bendes dagelijks leiden.
Wat is de grootste uitdaging in deze gevangenis?
De grootste uitdaging is dat we…
…samenwerken met de daders die betrokken zijn bij de Number Gang.
We worden elke dag op elk moment met geweld geconfronteerd.
Maar we weten nooit wanneer.
Eén bedreiging is dat, vijf of zes jaar geleden…
…er een dramatisch incident was…
…waarbij een gevangene omkwam. Gevangenen en bewakers waren in conflict.
Wat weet je daarvan?
Dat sommige bendeleden die erbij betrokken waren nog steeds hier zitten.
Dus ze proberen het recht te zetten…
…door een van ons te laten bloeden.
En we letten er elke dag op.
Want je weet nooit wanneer iets kan gebeuren.
Hoe voelt het om zo bedreigd te worden?
Je bekijkt het dag voor dag…
…denkt er niet te veel aan, als je dat doet…
…vreet dat aan je.
En je stort mentaal in…
…gaandeweg.
Wat kan er gedaan worden om…
… de hiërarchie en alles wat de bendes vertegenwoordigen te verbreken?
Nou, om eerlijk te zijn…
…denk ik niet dat het ons ooit lukt.
Maar wat we kunnen doen en wat we nu ook doen…
…is bendemanagement invoeren…
…leden opsplitsen die de beslissing nemen.
Als ze bloed willen zien…
…van een cipier, kunnen ze die beslissing nemen…
…en zorgen dat 't gebeurt voor we 't weten.
Voorlopig lijkt het erop dat het regime actieve leden van de Number beheerst…
…door ze in kleine groepen te isoleren, zodat ze moeilijk kunnen samenspannen.
ISOLEER
Maar sommige bendeleden zijn zo gevaarlijk…
…dat zelfs deze strenge gevangenis ze niet kan vasthouden.
Deze mannen zitten hier geïsoleerd…
…het maximaal beveiligde Ebongweni.
…de zwaarst beveiligde gevangenis in Zuid-Afrika.
Ik ben hier voor George Thomas.
Als leider van de 28's…
…werd hij schuldig bevonden aan tal van bendemisdaden…
…en zeven moorden.
Sommigen die hij doodde, zouden tegen hem getuigen.
Hij werd veroordeeld voor het organiseren van hun moorden…
…via zijn bendeconnecties vanuit zijn cel.
Nu zit hij meerdere levenslange straffen uit in deze betonnen kamer…
…om zijn invloed op de Number Gang te beperken.
Kom naast me zitten.
Ik heb veel gelezen, veel gehoord over George Thomas.
Ik was geen engel.
Nee.
Wanneer begon je met misdaad?
Ik was maar een gewoon kind.
En toen raakte ik betrokken bij de bendes.
Er waren daar andere bendes.
Ze hadden…
…twee huizen waar ze smokkelden.
We gingen 's avonds naar dat huis.
Ik denk dat we een R4-geweer hadden…
…drie 9mm Z-88's en een handgranaat, we vielen hem aan.
En toen schoten we er een paar neer.
Je schoot ze dood?
Negen.
Dood. -Negen.
Geen idee hoeveel er stierven, maar we schoten er negen neer.
George zit al zijn hele leven in en uit de gevangenis.
Vertel me over je tatoeages, waarom je je gezicht hebt getatoeëerd…
…je nek en je lichaam.
Toen ik in de apartheidsjaren in de gevangenis kwam…
…hadden we veel tijd.
Zo begonnen we elkaar te tatoeëren.
George's tatoeages vertellen het duistere verhaal van zijn klim…
…in de gelederen van de Number.
Dus je nam de Number-rang heel serieus.
Ik was toen inspecteur. Er is geen hogere rang.
Ik denk dat we in 1994, 1995…
…27 cipiers hebben neergestoken.
Zevenentwintig cipiers? -Zevenentwintig.
Op Brandvlei destijds. -Waarom?
Vanwege de omstandigheden in de gevangenis.
Ze luisterden niet naar onze klachten.
En trouwens, de 28 Gang…
…was gewoon een organisatie…
…die voortkwam uit het systeem van apartheid.
Maar nu zijn de meeste cipiers net als jij. Ze doorstonden hetzelfde als jij.
Ze maakten apartheid mee. -Klopt. Dat zeg ik.
Ik ben het niet eens met wat er nu gebeurt.
Want na de democratie kunnen we praten.
Je zit in deze betonnen tombe.
Als 28-generaal…
…heb je nog invloed vanuit deze…
…tombe?
Binnen of buiten?
Beide.
Ik heb nog steeds contact met veel vrienden.
Maar vooral nu probeer ik ze aan te moedigen…
…afstand te nemen van oude manieren.
Zelfs George Thomas…
…het bendelid met de hoogste rang dat ik ken…
…lijkt de gewelddadige code van de Number de rug toe te keren.
Hij gaf toe dat hij…
…invloed kon uitoefenen, en nog steeds, als hij zou willen…
…op mensen buiten.
Maar hij zegt dat nu de boodschap van hierbinnen positief is.
De grote vraag is, is hij veranderd?
Of is hij nog steeds…
…een invloedrijke en gevaarlijke man?
DAG 7
Ik wil de directeur vragen of er ooit een positief verschil wordt gemaakt…
…in 't leven van de mannen, terwijl velen nog in handen zijn van de Number Gang.
De Numbers hebben hun eigen structuur van hun manier van doen…
…die anders is dan het regime dat u hier probeert te hanteren.
Maakt dat rehabiliteren van gevangenen moeilijker?
Ja. Maar in Zuid-Afrika zijn momenteel…
…economische systemen, armoede het probleem.
Er is geen werk buiten.
Een voorbeeld, nu gaan ze naar de gangsters…
…omdat ze brood op de plank moeten hebben.
En sommige daders, vooral gangsters…
…zijn vaak de daders die niets hebben…
…in het leven.
Deze maximaal bewaakte afdeling is nieuw, wat is er nu anders dan vroeger?
Er was vroeger geen rehabilitatie.
Jaren terug…
…was 't ontgrendelen en vergrendelen.
In ons huidige systeem is er veel veranderd in de gevangenissen.
We gaan van een bestraffende naar een rehabiliterende kant.
Sommigen veranderen. Hebben geen interesse in gangsters.
Dan gaan ze naar buiten.
We begeleiden ze en proberen ze te rehabiliteren…
…ze te steunen, naar buiten te gaan, weer de wet te respecteren.
Mijn tijd in de Brandvlei-gevangenis zit erop.
Bendecultuur hoort onvermijdelijk bij het gevangenisleven in Zuid-Afrika.
De Number bewaart de lieve vrede tussen rivaliserende bendes binnen…
…maar het regime kan de gevangenen moeilijker rehabiliteren.
Het uitroeien is een onmogelijke taak.
Zodra het een 26, een 27 of een 28 is…
…zal dat stigma de rest van hun leven bij deze mannen blijven.
Ondertiteling door Marleen vd Oetelaar