Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
''Auschwitz'deki ana kamp
yapılan dedikodularla,
sohbetlerle, küçük bir kasaba gibiydi.
Kantini vardı.
Sineması vardı.
Üyesi olduğum bir spor salonu vardı.
Küçük bir kasabada olduğu gibi,
her türlü eğlence vardı.
Auschwitz'deki bu özel durum
bir sürü dostluk kurulmasını sağladı, ki hâlâ söylerim,
geçmişe keyifle bakıyorum.
Dünya görüşümüz vasıtasıyla, kendimizi
tüm dünyanın bize ihanet ettiğine
ve Yahudilerin bize karşı olduğuna ikna etmiştik.
Ama şüphesiz, konu çocuklar olunca
sizinle bir dertleri olamayacağını anlamalıydınız.''
''Çocuklar,
o sırada düşman değildi.
Damarlarındaki kan düşmandı.''
Auschwitz toplama kampının eski bir muhafızı
Almanya'da mahkemeye çıktı.
Oskar Gröning, 300 bin cinayetin suç ortağı olmakla suçlanıyor.
Gröning şu an 93 yaşında.
AUSCHWITZ, POLONYA
Çocuklarım, ailemizin bir sırrı olduğunu bilerek büyüdü.
Bir yük.
Neden hiç dedemiz, ninemiz, teyzemiz, amcamız
yok diye sorarlardı.
Kendi soykırım tecrübemi düşünürsem,
Auschwitz yükleme rampasındaki birkaç dakika
hayatımın gidişatını belirledi.
Birinin size gelip, yarın
evinizi terk etmeniz gerektiğini söylediğini,
ailenizin sizden
uzaklaştırıldığını düşünün.
Bir daha görüp göremeyeceğinizi, ne zaman göreceğinizi bilmiyorsunuz.
Ve...
...hepsi bittiğinde hayattasınızdır.
Kendinizi yalnız bulursunuz.
Anne, babanız yoktur.
Aileniz yoktur.
Bu hiç biter mi?
Oskar Gröning'i ilk kez, Almanya'da eski yargıç
ve avukat olan Thomas Walther aracılığıyla duydum.
Bana gelip, Oskar Gröning için yapılacak dava sebebiyle,
Auschwitz'teki deneyimlerim hakkında
benimle konuşmak istediğini söyledi.
O an, ''Bu adamla ne konuşacağım?'' dedim.
Onu tanımıyordum.
Bir süre düşündüm.
İlk olarak düşünmem gereken şey,
70 yıl önce korkunç şeyler yapan
94 yaşındaki bir adamın
hâlâ suçlu olup olmadığıydı.
Oskar Gröning'i ilk kez Thomas'tan duydum.
Tanık olarak Almanya'ya gitmem için beni ikna etmeye çalıştı.
En başta içimdeki ses,
''Almanya'ya mı? İmkânı yok.'' diyordu.
Neden oraya gidip, 16 yıl boyunca yaşadığım köleliğe dair
anıları ve kötü hisleri
tekrar yaşayayım ki?
Ama Thomas ısrarcıydı.
Demişti ki, ''Bu sadece Oskar Gröning'le, seninle ve geçmişle ilgili değil,
aynı zamanda gelecek için bir örnek yaratmakla ilgili.''
Gröning çok yaşlı
ama kimse Auschwitz'te öldürülmek için çok yaşlı değildi.
Bir cinayete 20 yaşında ortaklık ettiyseniz,
50 yaşında da, 90 yaşında da
mahkemeye çıkabilirsiniz.
Kurtulanlardan biri olarak,
uzun zamandır, bu korkunç olayın, bu soykırımın
unutulmaması için bir sorumluluğum olduğunu düşünüyorum.
Bu mahkeme, bu soykırım açısından
bir dönüm noktası.
Savaştan sonra bir sürü Nazi ceza almadı.
Ama Thomas, bunun sadece benimle ve geçmişle alakalı değil,
gelecek için bir örnek oluşturmakla da alakalı olduğunu söyledi.
Ben de bu davada tanık olmalıyım diye düşündüm.
LÜNEBURG, ALMANYA
Lüneburg, Almanya'nın kuzeyindeki küçük bir şehir.
Ara sıra cinayet işlenir, her gün bir dava işi olur
ama bu büyüklükteki bir dava...
Lüneburg, Alman şehirlerinin birçoğu gibi
daha önce böylesine tanıklık etmemişti.
Mahkeme Lüneburg'da
çünkü Gröning burada yaşıyor.
Alman yasalarına göre
yaşadığınız yere yakın bir mahkemede yargılanmalısınız.
Bu yüzden yeterince insan sığsın diye bir halkevini hazırladılar.
Burada tüm davacılar,
tüm avukatlar, tüm medya mensupları
ve halk için yer var
çünkü halkın da gelip,
gidişatı takip etmesi bekleniyor.
Yaptıklarının bedelini ödemeliler.
Bunu onlar da biliyor.
İşledikleri suçlar
ve Yahudilere yaptıkları için
cezalandırılmalılar.
Önemsiz kişiler asıldı, daha önemlileri serbest bırakıldı.
Bu işler böyle.
93 yaşında birini mahkum etmek
hiç mantıklı değil.
Bence 50 yıl boyunca
yakalanma korkusuyla yaşadı.
Kimliğinin ortaya çıkacağı korkusuyla.
Öyle ya da böyle, buna zorlandı. O bir yandaştı.
Peki babalarımız neredeydi?
Artık kimse bundan bahsetmiyor. Onlar da yandaşlarıydı.
Öyleyse bir sürü yargıca görev vermek gerek.
Milyonlarca kişi ''Heil!'' diye bağırdı.
Sözüm ona kimse bir şey bilmiyor.
Ben çocukken,
etrafımdaki kimse savaştan bahsetmezdi.
Okulda savaşla ilgili tek bir kelime duymazdık.
Ülkemde başlayan bir savaş olduğunu
16, 17 yaşlarındayken
filmlerden ya da kitaplardan öğrendim.
Savaştan bahsetmeyi sevenler de
savaşta çektiklerinden
ve kahramanlardan bahsederlerdi.
Kimse kurbanlardan bahsetmezdi.
Ülkemizde bir sürü,
hatta milyonlarca suçlu olduğunu
anlamamız çok zordu.
Kimse bize neler olduğunu açıklamazdı.
Annem ve babam Nazil destekçisiydi.
Annem, kocasına uymuştu.
Babam en başında beri bir Nazi'ydi.
53 yaşında intihar etti.
Hâlâ Nazi zamanlarının eski sistemini savunuyordu.
Bugün, eski ve yeni faşistlerimiz var.
Gröning davasında yardımı dokunan
oluşumlardan biri de Anti Faşist Derneği'ydi.
Adından da anlaşılabileceği gibi, faşizme karşı savaşıyorlar.
Bu, ülkemizde 70 yıl önce de vardı,
bugün de var.
Sağcılar arasında bir huzursuzluk vardı.
Bu yüzden avukat Thomas Walther,
Gröning davası başlamadan altı hafta önce,
gerekli afişleri asarak
soykırım inkârcılarını felaketzedelerden ve yakınlarından uzak tutmak için
hazırlık yapmamız gerektiğini söyledi.
Metinler hazır mı?
Evet, hazır.
Görevliler, konuştuğumuz gibi afişleri hazırlıyor.
Ben bir anti faşistim.
Bu, ne tür bir toplumda yaşamak istediğimizle alakalı.
Almanya'da çok fazla ırkçılık var
ve birçok ev
ırkçılık yüzünden yakıldı ve ırkçılar
sığınmacılara karşı harekete geçip
bir sürü insan öldürdüler.
Tarihimizden ders çıkartırsak,
hiçbir şey yapamazlar.
Bu yüzden biz de şimdi harekete geçmeliyiz.
Belki de son büyük soykırım davası bugün Almanya'da açıldı.
Yeni hukuk kurallarına göre
ölüm kampı çalışanları, kendi eliyle birini öldürmemiş olsa bile
soykırımdan sorumlu tutulabilecek.
Suçlanan kişi, Auschwitz'de olduğunu
ama kimseyi öldürmediğini, sadece paralarını aldığını söylüyor.
Mahkeme, ''Auschwitz Muhasebecisi'' olduğu söylenen kişinin,
toplu katliamın suç ortağı olup olmadığına karar verecek.
İlk gün 11 soykırım inkârcısı geldi.
Bağırıp, birkaç sayfa paylaştılar.
Arkadaşlarımız, kurtulanlar için
adalet olacağına dair afişlerini açtılar.
Kurtulanlar için
iki saat bounca sırada beklemek çok zor bir durum.
Özellikle Bayan Haverbeck ve Bay Wulff gibi
faşistlerle karşılaştıklarında.
Auschwitz'de gaz kullanılmadı.
Auschwitz bir yok etme kampı değildi.
Ayrıca komutanın ve devletin emirleri...
Bu konuşmayı durduracağız.
Bugün de söyledim, tutuklanabilirsiniz.
Evet ama...
Bir önemi yok.
Hakkınızda dava açılacak ve gitmeye zorlanacaksınız.
Bu kadarı yeter! Halka açık bir mahkemeye gidiyorum.
Size, lütfen bize suçlu muamelesi yapmayın dedim.
Mahkemeye gitmek istiyorum.
Kurtulanlar ve yakınları, sağcılara karşı
daima korunuyorlar.
Bu hem bizim için,
hem de onlar için önemli.
İlk gün çılgıncaydı.
İnanılmazdı.
Avrupa'nın her yerinde, bütün büyük şehirlerinde.
Bu konuda nerede durduğumuzu öğrenmek isteyen
gazeteciler ve televizyon kameraları
tam anlamıyla etrafımızı sarmıştı.
70 yıl sonra bile olsa, birini mahkemeye getirmek
büyük marifet.
Kimse insanlığa ve Yahudilere karşı suç işleyip bundan kurtulmamalı.
Bir Auschwitz felaketzedesi
Alman mahkemesinde oturuyor,
etrafında Alman yargıçlar
ve Alman avukatlar var.
Birbirlerine karşı saygılılar.
Bu benim için
ilginç bir deneyimdi.
O günlerde Rainer Höss'le iyi arkadaştık
ve Rainer Höss neo nazilere karşı duran büyük bir avukattı.
Ben, Auschwitz toplama kampının komutanı
Rudolf Höss'ün torunuyum.
1.1 ila 1.3 milyon arası insanın
Auschwitz'de öldürülmesinden o sorumluydu.
Nefret güçlü bir silah.
İkinci Dünya Savaşı'nda da öyleydi, bugün de böyle.
Gröning davası
gençliğimiz için önemli.
Geçmişte, sadece kurtulanların ve kurbanların
sözlerini dinledik
ama kimse suçluları dinlemedi.
Dışarı çıkın.
Bensiz başlamazlar.
Oskar, davadan ne bekliyorsun?
Suçsuz bulunmayı. Bilmiyorum.
Masum musun? Ne düşünüyorsun?
Bay Gröning, bir şey söylemeyin.
Mahkeme salonunun bir kısmında biz oturuyorduk
ve karşı taraftan yürüteçiyle yürüyen
çelimsiz yaşlı bir adam
içeri girdi.
Bu adamda bir düşmanlık hissettim.
Tüm bu olaylar
gerçeküstü bir deneyimdi.
Sadece böyle tarif edebilirim.
Ona karşı sempati besledim.
Zavallı, yaşlı bir adam gibi görünüyordu.
Ama oturup, etrafına bakıp
kollarını bağladığında
her şey değişti.
Şöyle düşündüm, ''Sen de aynısın.
Kendini Tanrı, bizi ise
haşere olarak gören aynı insanı görüyorum.
Hâlâ.''
O noktada tüm sempatim yok oldu.
Dava çok ses getirdi
çünkü Oskar Gröning,
mahkemede söyleyecek bir şeyi olan
az sayıdaki Auschwitz suçlaması yapılan kişiden biriydi.
Auschwitz'de gerçekten olanları
ve deneyimlerini anlattı.
Çoğu, o sırada ne yaptıklarına dair
yalanlar anlatırdı
ama Bay Gröning gerçeği anlattı.
Yaşadıklarını anlattı
ve bu çok özeldi.
Yahudilerdeki tüm o değerli eşya ve para inanılmazdı.
Kazanç sağladığını itiraf etti.
Auschwitz'e getirilen insanların valizlerini toplardı.
Değerli eşyalar için valize bir göz gezdirirdi.
Mahkemede, geri vermemek üzere
insanların mallarını yağmaladıklarını itiraf eden
az sayıdaki Nazi suçlusundan biri.
Yani sonuç itibariyle oradaki herkes
insanların ölüme götürüldüğünü biliyordu.
Bütün bu varlıkların kime ait olduğunu hiç düşündünüz mü?
Yargıç Franz Kompisch.
Devlete aitler. Yahudiler onları bize verdi.
Bunun bir nedeni var mıydı?
Evet, onlara artık bir ihtiyaçları yoktu.
Bence o bir sembol
ve semboller haksızca hedef olurlar.
Eğer gerçek faillerin
etkili bir şekilde cezalandırdığı bir dönemde yaşasaydık,
muhtemelen kimse peşine düşmezdi.
Listenin alt sıralarında yer alırdı.
Asıl konu Almanya'nın sadece savaş zamanı yaptıkları değil,
savaştan sonra ne yaptığıdır.
Savaştan sonra yaptıkları utanç verici.
İşte. ''Kıvırmayın.''
Bakın burada ne var.
Bunda ''Kıvırmayın.'' yazıyor. Hayran postası.
Buradaki fotoğrafı imzalamalıyım.
Bu fotoğrafı imzalamamı istiyor.
Bu nadir bir fotoğraf.
Karargâhta duruyorum.
Bu da nadir.
Normandiya sahillerine inmiştim.
General Patton'ın birliğindeydim.
Almanların, Fransa'dan Almanya'ya çekilmesini
sağlamıştık.
O sıralarda,
savaş suçları araştırmalarına atanmıştım.
Sanırım Amerikan Ordusu'ndaki ilk savaş suçları araştırmacısı benim.
Nuremberg'de başsavcı olarak
karşılaştığım problem
benden ne istendiğini bilmemekti.
Her gün oraya gidip,
soğukkanlılıkla, çocuklar da dahil
binlerce insanı
teker teker öldürmüş 3000 adamdan bahsediyoruz.
Hissettiğim şey... Ben...
Öldürülen milyonlarca insan için
adaleti sağlayamazdım.
Fakat insanları gelecekte koruyabilecek
bir hukuk prensibi yaratırsam,
bu katillere yapacaklarımdan
daha anlamlı olacaktı.
Belki de 1948'den beri elime almadığım bu belge
Nuremberg'deki Einsatzgruppen Davası'ndaki sanıkların listesi.
Sanıkların isimlerinin ve görevlerinin yazdığı
bir liste hazırlamıştım.
Mesela, Ohlendorf, Einsatzgruppen D'nin Komutanı,
90 bin kişinin katili.
Hepsi suçsuz olduklarını iddia etti.
Kimse gelip bir şey yaptığını söylemedi.
Tanrım. Hayır.
Dediler ki, Hitler'in emirlerini yerine getirmek için bu gerekliydi.
Devam eden bir savaş vardı. Ne yapacaktık?
Bir milyondan fazla kişiyi öldürmüş
3000 katliamcının arasından
22 sanık seçmiştim.
Bunu kanıtlayabilirdim. Gizli ve eş zamanlı belgeleri elimdeydi.
Bir soruya mahal yoktu.
Üstteki kişileri,
planlayıcıları
komuta kademesindeki sorumluları istiyordum.
Görevleri tam olarak,
bulabildikleri bütün Yahudileri,
kadın, erkek, çocuk demeden
soğukkanlılıkla öldürmekti.
Sanık bölümünde sadece 22 sandalye olması gibi
gülünç bir nedenden dolayı,
3000 kişiden 22'sini seçmenin
zayıf bir temsil olduğunun farkındaydım.
Adalet mi aradık? Tabii ki hayır.
Yoksa bugün bile Nazileri yargılıyor olurduk.
Bu yüzden bir ilke beyan etmeye çalıştık.
İlkemiz şuydu, ''Bunu yapmayın.'' Bu bir insanlık suçu.
Buna son verin.
Bunda ısrar ederseniz
lideri yakalayıp
tekrar yapmamanız için hapse atacağız
ve diğerleri de bundan vazgeçecek.
Davayı yöneten Yargıç Michael Musmanno davayı başlatıp şöyle söyledi:
Şimdi davacıların sunumunu dinlemeye hazırız.
Ben de şöyle devam ettim:
''Amacımız intikam almak değil...
Sadece hâk edilen cezanın verilmesini istiyoruz.
Bu mahkemeden
uluslararası ceza davası açmasını istiyoruz.
Her insanın
ırkı ya da dini ne olursa olsun
barış ve şeref içinde yaşama hâkkı vardır.
İbraz ettiğimiz bu dava
insanlığın, hukuka karşı savunmasıdır.''
Çünkü gerçekten
başarmaya çalıştığım şey buydu.
NUREMBERG DAVALARI, 1945
Nuremberg, bildiğimiz şekliyle
uluslararası ceza hukukunun başlangıcı olarak kabul ediliyor.
Kötü şöhretli Nazi suçluları Nuremberg'de yargılandı.
Buna Hermann Goering...
...Rudolf Hess...
...ve birçoğu da dahil.
Ama davalar Almanlar tarafından pek de iyi karşılanmıyordu.
Galip olanın adaleti olarak algılanıyordu.
NUREMBERG'DE PROTESTO
Kimse oturup suçlarını düşünmüyordu.
Bunu aşmak istiyorlardı. Bazıları haklıydı da.
Ülke bir enkaz hâlindeydi.
Adım adım ülkeyi yeniden inşa etmeleri gerekiyordu.
Bu yüzden son istedikleri şey
oturup suçlarından ve Avrupa'yı nasıl mahvettiklerinden bahsetmekti.
21 NAZİ ELEBAŞI SUÇLU BULUNDU
Nuremberg'deki adalet salonunda
tarihin en büyük davası kaçınılmaz sonla bitmek üzere.
Netice olarak sanıkların çoğu suçlu bulundu.
Birkaç kişi breaat etti.
Bazıları idama mahkûm edilerek
infaz edildi.
Yeni Alman hükûmeti kurulduğunda
davaların bitmesi ve Nuremberg'de suçlu bulunan,
hatta idama mahkûm edilen kişilerin bile serbest bırakılması için
çok güçlü bir şekilde lobi yaptı.
Birçoğu da serbest kaldı.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Alman sistemi
Nazi savaş suçlularına dava açma konusunda başarısız olmadı.
Dava açmamayı tercih ettiler
çünkü yargıçların çoğu Nazi savaş suçlusuydu.
1945 ve 1967 yılları arasındaki Alman yargıçlarının
büyük bir çoğunluğu,
özellikle Batı Almanya'dakiler
Nazi'ydi.
Eski Nazi'ydi demiyorum,
Nazi diyorum, Nazi yanlıları.
Adalet Bakanlığı'nın yüzde 99'u eski Nazi'ydi
ve yeni hukuk sistemini
yaratan ve belirleyenler onlardı.
Kendi kendilerini yargılıyorlardı.
Tabii ki sonucu, korkunç bir adaletsizlik oldu.
ULM EINSATZKOMMANDO DAVASI 1958
10 SANIK, 3 İLA 15 YIL ARASI CEZA ALDI
TREBLINKA DAVASI 1964 11 SANIK
DÖRDÜ MÜEBBET HAPİS CEZASI ALDI ÜÇÜ ERKEN SALIVERİLDİ
SOBIBOR DAVASI 1965 12 SANIK
ALTISI BERAAT ETTİ
FRANKFURT AUSCHWITZ DAVASI 1965 22 SANIK
16'SI, BEŞ SENE İÇİNDE SERBEST BIRAKILDI
GAZ ODALARINA ZİKLON B DÖKTÜ
ÜÇ YIL HAPİS YATTIKTAN SONRA SERBEST BIRAKILDI
ATEŞ ETME, GAZ ODASI VE İŞKENCE SUÇLARINA KATILDI
ÜÇ YIL HAPİS YATTIKTAN SONRA SERBEST BIRAKILDI
İMHA ETMEDE KULLANILAN KİMYASALLARDAN SORUMLUYDU
3 YIL SONRA SERBEST BIRAKILDI
Neredeyse kimsenin suçlu bulunmadığı korkunç bir durumdu.
Bunun için politik irade de yoktu.
Almanların çoğu
bu davaları rahatlatıcı ve kusursuz buluyordu
çünkü Auschwitz gibi yerlerdeki dehşeti gösteriyorlardı.
Kötü elmaları yakalıyorlardı ve geri kalanlar
cezalandırılmayı hâk etmeyen
masum insanlar gibi görünüyordu
çünkü kamp alanı dışında tehlikeli değillerdi.
Benim için işte bu noktada bu davalar birer felaketti.
Tüm ülkelerin tarihinde
üstesinden gelmeleri gereken
zor kısımlar vardır.
Bu Amerika'da hâlâ geçerli.
Kölelik ve bunun sonuçları gibi.
Bu Almanya'da da
Nazi soykırımı ve insanlığa karşı suçlar konusunda geçerli.
Bu suçlarda nüfusun kayda değer bir kısmının,
babaların, kardeşlerin, oğulların,
yer aldığını düşünün.
Sonraki yıllarda da
Almanya'da bunu yapanlar büyükbaba oldular.
Alman halkının
açılacak büyük çaplı davaları kabul etmesi çok zordu.
Savcılar da buna pek hevesli değildi.
1945 yılında,
uğraştığımız yaklaşık 800 bin civarında
SS üyesi vardı.
Almanlar, 1947'den günümüze kadar bu insanların
100 binden fazlasını araştırdılar.
Bunlardan 6 bin 200'ü mahkemeye çıktı.
Onlardan da cinayetten mahkum olan kişi sayısı 124.
Yargılanan 6 bin kişi arasından 124'ü müebbet hapis cezası aldı.
Şu ünlü fotoğraftaki
bir anneyi ve çocuğunu vuran Alman askerinin
dolu dolu bir hayat yaşadığını
ve harika biri olduğunu düşünen torunları etrafındayken
ölmesiyle ilgili
hâlâ kabuslar görüyorum.
Almanya'daki soykırım mirası işte bu,
az sayıdaki savaş suçu davası değil.
Bence şu an,
yargıçlar ya da savcılar
60'lar ve 70'lerdeki gibi, geçmişte yapılan hataları
telafi etmek istiyor.
Bence geçmişle uzlaşmak
birkaç şekilde yapılabilir.
70 yıl önce işlediği bir suç yüzünden birini cezalanmanın
bir yararı olacağını söylemek güç.
Bence zaman aralığı yüzünden
şu soru da sorulmalı,
93 yaşındaki bir adamı
23 yaşında işlediği bir suç yüzünden cezalandırarak
suçu işleyen kişiyi mi cezalandırıyorsun?
Onunla ilgili
birini şuçlu yapan şartlar bağlamında her şey değişti.
Aşırı milliyetçi bir ailede büyüdü,
genç bir delikanlıyken
Nazi ideolojisini özümsedi
ve Hitler Gençliği'ne katıldı, sonra da SS için gönüllü oldu.
Yani bir bakıma
farklı birini, farklı bir kişiliği,
farklı karakteri olan birini cezalandırıyoruz.
Artık çok geç.
Bu uzun zaman önce yapılmalıydı.
Bunu, bu insanlar
90'larına geldiğinde yapmak çok gülünç.
İyi günler.
98 yaşındayım.
Yasa dışı bir işe bulaşsaydım hapse girmeyi beklerdim.
Zaman aşımı kapsamına girmeyen yasa dışı bir iş yapsaydım,
insanlığa karşı işlenen suçlar gibi,
hapse girerdim.
Yaş bir mazeret değildir
ve şunu bilmeleri gerekiyor, suçlular
gerekli olduğu sürece,
bu şartlar altında, adalete teslim edileceklerdir.
70 yıldır burada,
memleketinde olmasına rağmen
nasıl kimse bir şey yapmaz?
Bunların gerçekleşme sebebi, artık mümkün olması.
40, 50 yıl önce
bu asla mümkün değildi.
Uzun yıllar boyu, Alman adaleti
soykırım suçlarını hazmetmek için
yanlış yasal dayanakları kullandı.
Şüphelinin belli bir suçu,
belli bir kurbana karşı işlediğini
ve bunu da, ırkçılık bağlamında yaptığını kanıtlamanız gerekir.
Tahmin edebileceğiniz gibi bu kolay değil.
Örneğin birinin bir cinayette
suç ortağı olduğunu kanıtlayamazsanız
onu mahkum edemezdiniz.
Bu yüzden mahkum olmasını istediğimiz
bir sürü muhafız
mahkum edilmedi çünkü bir bakıma
Almanlar bu muhafızları mahkum edebilecek
uygun bir yasal dayanak ya da teori geliştirmekte başarısız oldular.
Bu, Demjanjuk'la çarpıcı biçimde değişti.
Çünkü Demjanjuk davasında
Almanya'daki iddia makamı oyunun kurallarını değiştirdi.
Demjanjuk davası olmasaydı, Gröning davası olmazdı.
John Demjanjuk, orijinal adıyla Ivan Demjanjuk
1950'lerde mülteci statüsünde
Amerika'ya taşındı.
HÜVİYET CÜZDANI
İlginçtir ki, Amerika vize başvurusunda
1930'lardan 1943'e kadar
ikametgâh olarak gösterdiği yer
''Sobibor, Polonya''.
Sobibor, dünyadaki herkesin
tüylerini diken diken etmesi gereken bir kelime.
POLONYA
Normalde altı tane
Nazi imha kampı olduğunu bilinir.
Bu yerler sadece insan öldürmek içindi.
Bunlar, Majdanek, Sobibor, Chelmno,
Belzec, Treblinka ve Auschwitz-Birkenau.
Maalesef 1950 yılında Amerika'daki
vize işlemlerini yapan insnalar
Sobibor ismini duymamıştı.
Bunun, onlar için bir anlamı yoktu.
Ve Demjanjuk vizesini aldı.
Ford'da makinist olarak çalıştı.
70'lerin ortalarına kadar, orta batılı, kusursuz sayılabilecek,
saygın bir hayat yaşadı.
Amerikan savcılarının göçmenlik belgelerinde
yalan söylediğini fark etmesi
soruşturma başlamasına neden oldu. Bu da muhtemelen en karmaşık
ve en uzun soykırım davalarından biri
hâline geldi.
Amerikalılar, Demjanjuk'u soruşturmaya başladığında,
Demjanjuk'un kimlik numarasının SS'le bağlantısı olduğunu keşfettiler.
Bu da, Sobibor ölüm kampında
çalıştığının bir göstergesiydi.
Fakat Amerikalılar felaketzedelerden
bazılarıyla görüştüklerinde,
bazı felaketzedeler
Demjanjuk'u, Sobibor muhafızı olarak değil,
Treblinka muhafızı olarak tanımladılar.
Nazi toplama kampı muhafızı olmakla suçlanan,
''Korkunç Ivan'' olarak bilinen John Demjanjuk
Kudüs'te mahkemeye çıkacak.
''Ceza Davası 373'' olarak tanımlanıyor.
İsrail, Demjanjuk'a karşı.
İsrail'in son savaş suçu mahkemesi, Nazi Almanyası'nın Nihai Çözüm Planı'nın
yöneticisi Adolph Eichmann'ı mahkum etmişti.
EICHMANN DAVASI, 1961
25 yıl sonra, bir başka adam Ayalan hapishanesindeki aynı hücreden,
belki de dar ağacında biten aynı kaderi paylaşmak üzere
Kudüs mahkemesine doğru 80 km'lik bir yolculuğa çıkıyor.
Herkese selam. Ben ''Korkunç Ivan'' değilim.
John Demjanjuk hayatı için mahkemede.
Bugün nasılsınız?
İyi, teşekkürler!
Ben daima iyiyim.
''Beni diri diri kan dolu bir çukura ittiler.
TREBLINKA FELAKETZEDESİ
Ben oradaydım, ona sor.
Size söylesin.
Bana yaptıklarını size söylesin.''
Bay Rosenberg...
Lütfen oturun.
Oturmanız gerekiyor.
John Demjanjuk mahkemeyi, 850 bin Polonya Yahudisi'ni
öldürmeye yardım eden SS üyesi
''Korkunç Ivan'' olmadığına ikna etmeye çalışmaya devam etti.
''Ben masumum. Masum.''
''Bahsi geçen suçlar sebebiyle,
Nazi ve Nazi destekçileri yasasındaki Birinci Bölüm uyarınca
kendisini idama mahkum ediyouz.''
Ben ''Korkunç Ivan!'' değilim. İyi bir insanım!
İdama mahkum olduktan sonra
Sovyetler Birliği'nin yıkıldığı dönemle kesişen
daha uzun ve durgun bir temyiz aşaması oldu.
Bay Gorbachev bu duvarı yıktı.
Sovyetler Birliği dağıldığında
arşivleri açıldı.
İsraillilerin yanlış kişiyi yakaladığını keşfettiler.
Demjanjuk'un, ''Treblinka'dan Korkunç Ivan'' olmadığını anladılar.
Aslında, ''Korkunç Ivan'', Ivan Marchenko isimli
tamamen farklı bir Ukraynalı'ydı.
Bu, davaları felaketzedelerin ifadeleri etrafında şekllendirmenin
bir sınırı olduğunu gösterdi.
Çünkü bu felaketzedeler Demjanjuk'un
işkencecileri olduğunu söylediler
ve yanıldılar.
İSRAİL TEMYİZ MAHKEMESİ 29 TEMMUZ 1993
Eşimi özledim.
Ailemi özledim.
Torunumu özledim.
Eve gitmek istiyorum.
Kimlik hatası yapılan bu dava sonucunda
beraat etti.
Ama bu hatalı kimlik,
tamamen masum olmadığını da gösterdi.
Benim ülkemde, Demjanjuk Ford Şirketi'nde
montaj hattında çalışıyordu.
Bence o günlerde Demjanjuk'a, ''Ne iş yapıyorsun?'' diye sorulsa,
''Araba üretiyorum.'' derdi.
Aslında işin küçük bir parçasındadır,
cıvata falan sıkıyordur.
Tüm arabayı kendi yapmıyordur.
Ama işi bu. Araba yapıyorlar.
Auschwitz ya da Sobibor gibi yerlerde...
...SS üyelerinin işi
masum insanları öldürmekti.
Başka bir şey yapılmıyordu.
Bugün Cleveland'daki Federal Mahkeme
İkinci Dünya Savaşı'nda, Sobibor ölüm kampında
muhafızlık yaparak Nazilere hizmet ettiği için
John Demjanjuk'un Amerika vatandaşlığını elinden almıştır.
İlhamımızı, yarım yüzyıldan daha uzun süre önce
yaşadıkları korkunç deneyimleri bizlerle paylaşarak
asla tam iyileşmeyen yaralarını
yeniden deşen felaketzedelerin cesaretlerinden alıyoruz.
İnsanların bilmediği şey şu,
Amerika'da, Demjanjuk davasında geçen
on yıldan sonra,
vatandaşlığını iptal edip, sınır dışı edilmesine karar verdiğimizde
Almanya hükûmetinden onu kabul etmesini istedik.
Almanya kabul etmedi.
Almanya ve diğer Avrupa devletleri
sürekli olarak bu cevabı verdi.
Bu çok moral bozucu.
Sonra Thomas Walther ve Kirsten Goetze ile tanıştım
ve Demjanjuk'un Almanya'da nasıl yargılanabileceğiyle ilgili
biraz kafa yorduk.
Washington'daki Özel Araştırma Departmanı
ve Eli Rosenbaum'la
iletişime geçmek önemliydi.
Ölüm kamplarından kimsenin kaçmaması için
gözetim yapan bu muhafızların
Almanya'da neden yargılanmadıklarını
anlayamadığını söyler dururdu.
Bu kamplarda insanlık suçu işlendi,
işkence yapıldı.
Ona şu örneği verdim.
Dedim ki, ''Bak Thomas,
burada ofisimde oturuyoruz.
Bu ofiste beni öldürmek için elinde bıçakla
beni kovalamaya karar verirsen
ve kaçmayayım diye dışarıda ofisin kapısını kapalı tutan
destekçilerin varsa,
bu şartlar altında
sen ve destekçilerin
benim ülkemde cinayetten
suçlu bulunur.''
Sonra devam ettim, ''Almanya'da adaletin bundan farklı olduğunu
sanmıyorum.''
Bu kampların tek varoluş amacı
insan öldürmekti.
Bu kişi şüphesiz
tüm bu öldürme sürecinden sorumlu
ve bu işin bir parçası.
Auschwitz-Birkenau ve Sobibor gibi ölüm kamplarındaki muhafızlar
orada ne olduğunu biliyordu
ve kurbanların kaçmaması için uğraşıyorlardı.
Nihayetinde, Thomas ve Kristen yasaları araştırdılar,
emsal bir karara dayanarak
Demjanjuk davasını gündeme getirdiler.
14 NİSAN 2009 DEMJANJUK EV VİDEOSU
Bugün adalet için...
...harika bir gün.
Sobibor ölüm kapında 29 bin Yahudi'nin öldürülmesinde
aktif rol üstenen bu kişinin
sonunda bu suçlar için
mahkeme karşısına çıkacağı gerçeği
çok önemli.
Amerikan ve Alman otoriteleri
bu davada gösterdikleri olağanüstü azim sebeiyle
takdir edilmeyi hak ediyorlar.
AMERİKA ADALET BAKANLIĞI GÖZETİM VİDEOSU
BİR HAFTA ÖNCESİ
Hedef. Arabanın yanlış tarafındayım.
-Yürüyor. -Evet.
Masumca yürüyen
ve konuşan yaşlı bir adam gibi görünse de,
bu adam Nazi ölüm kampı muhafızı olduğu
ileri sürülen John Demjanjuk.
Dava sebebiyle Avrupa'ya gönderilmek için
çok hasta ve zayıf olduğunu iddia ediyordu.
Federal savcılar bu videoları
Amerikan Gezici Temyiz Mahkemesi'ne gönderdi.
Video, tutuklanmasından birkaç gün önce çekilmişti.
9 MAYIS 2009 MÜNİH, ALMANYA
Münih'te yapmaya çalıştığı şeylerden biri
sağlık durumu elverişsiz izlenimi
yaratmaya çalışmaktı.
Hatta ölüm döşeğinde olduğuna dair
herkesi ikna etmek için teatral bir performans da sergilemişti.
İlk olarak problem, Demjanjuk'un bugün büyük bir tiyatro oynamasıydı.
Mahkemeye çıkmaya elverişsiz olduğu
izlenimi yaratmak için
her şeyi yapacaktır.
Demjanjuk davalarını izlediğinizde
tam bir zombi olduğunu görürsünüz,
sanki olanlarla ilgili hiçbir fikri yok gibi.
Çoğu insan, her gün dava oturumu bittiği gibi
ayağa kalkıp etrafta insanlarla şakalaştığını bilmez.
Bu Nazi davalarında yıllardır
çokça rastlanan bir dümen. Davanın devamı için
sağlık durumunun ya da akıl sağlığının
elverişsiz olduğunu iddia ederler.
ADOLF HİTLER'İN VEKİLİ
Bazı mahkemeler bu dümeni yedi, bazıları yemedi.
HESS HAFIZA KAYBINI UYDURMUŞ
Ama çok yaygın bir taktikti.
Hep söylemişimdir, bana kalırsa
en iyi Nazi savaş suçlusu Oscar'ını
2010'daki performansıyla Demjanjuk almalı.
O sırada oldukça sağlıklıydı
ve mahkemeyi atlatmayı başardı.
Yıllarca süren davada,
Alman mahkemesi 91 yaşındaki John Demjanjuk'un
Nazi işgali altındaki Polonya'da
28 bin Yahudi'nin öldürülmesinde suç ortağı olduğuna karar verdi.
John Demjanjuk, Almanlar için
sadece bir günah keçisi.
Geçişte işlenen tüm hataların bedelini o ödemek zorunda
ve bu hiç adil değil.
Almanya'daki davayı önemli kılan şey,
bunun, Korkunç Ivan davasının
tamamen zıttı olmasıydı.
Korkunç Ivan davası, acımasız bir muhafızın
patolojisine odaklanmıştı.
Münih'teki davaysa şunu söyleyen ilk davaydı,
''Bir zalim olup olmamanla ilgilenmiyoruz.
Esasen senin görevin
imha etme işini kolaylaştırmaktı.
Bu yüzden seni suçlu buluyoruz.''
Cinayetin suç ortağısın çünkü tanım itibariyle
senin işinin tarifi buydu.
Sonraki yıl dava temyizdeyken
Demjanjuk Almanya'da öldü.
Ama mahkemenin, ölüm kampında çalışan bir muhafızın
orada gerçekleşen cinayetlerin suç ortağı olduğunu
kabul ettiği bu emsal karar,
Alman savcıların diğer muhafızlara
dava açması konusunda ilham verici oldu.
Alman savcılar eski Nazileri kapsayan yüzlerce soruşturmayı tekrar açıyor.
Bu insanları mahkemeye getirmek neden bu kadar sürdü?
Demjanjuk davasının eşsiz yanı ve önemi de bu.
Mayıs ayında Münih'teki mahkemenin söylediği şey şu,
eğer bir ölüm kampında SS muhafızı olarak görev aldıysan
direkt olarak bu cinayetin suç ortağısın.
Bu, Alman mahkemelerine yeni bir soluk getirdi.
O zamanki soru şuydu, bunlardan kaçı hayatta?
LUDWIGSBURG, ALMANYA
SOSYALİST SUÇLARI ARAŞTIRMA MERKEZ OFİSİ
Demjanjuk kararından sonra, buradaki merkez ofisimiz
diğer altı ölüm kampını incelemeye başladı.
MÜDÜR
Suça kimin dahil olduğunu bulmak amacıyla
bir resim elde etmek için
yapbozun parçalarını bir araya getirdik.
İşte burada.
Almanya elinde olanlarla bunu telafi ediyor.
Bugünlerde pek fazla Nazi savaş suçlusu yok.
Birçoğu öldü.
Birçok felaketzede de öldü.
Alman hükûmetinin peşinden gidebileceği
pek fazla kişi yok.
1980'lerin başında, Simon Wiesenthal'dan bir tüyo aldım.
Bay Wiesenthal bana, Kanada'da yaşayan
ama nereli olduğu bilinmeyen Haralds Puntulis isimli
bir Nazi olduğunu söyledi.
Puntulis, Letonya'nın bir köyünde
beş binden fazla Yahudi ve Roman'ın katledilmesinde
yer almış.
Bulması çok zor değildi.
TORONTO, KANADA
Onu buldum.
Willowdale'de bahçe işi yapıyordu.
İroniktir ki orada bir sürü Yahudi yaşar.
Ama otoriteler harekete geçmeden
ve makalem onu ele vermeden önce Puntulis öldü.
İnsanları bulmak için bir telaş vardı.
Ama tahmin edebileceğiniz gibi hepsi çok yaşlıydı.
NAZI MUHAFIZI: AUSCHWITZ MAHKUMLARI ÖLDÜRESİYE DÖVDÜ
Mahkemeye çıkabilecek durumda olan çok az kişi vardı.
Yani, çok geç olmadan
kalan son Nazi'leri
mahkemeye çıkarmak için
elimizden geleni yapmalıydık.
SORUŞTURMA ALTINDAKİ ESKİ NAZİLER
Nazi savaş suçlusu oldukları düşünülen bu uzun liste gitgide küçüldü
ve geriye sadece Auschwitz'den bir muhasebeci kaldı.
BBC'ye, Auschwitz'de işlenen suçları detaylı bir şekilde açıklayan
bir röportaj verdiği için
tüm gözler ondaydı.
KAMP MUHAFIZI
Tarihin en büyük ölüm fabrikasının bir parçasıydınız.
Orada çalışıyordunuz.
Yarım milyon insanın öldürülmesine bizzat katkıda bulundunuz.
Sizce mahkemeye çıkmanız gerekmiyor mu?
Hayır, gerekmiyor.
SS GARNİZONU ESKİ ÜYESİ, AUSCHWITZ
Sorunuzla, Yahudi katliamında yer alan bir garnizondaki
kalabalık bir grubun bir üyesi olmanın sizi
suçlu kılacağını ima ediyorsunuz.
O bir suç ortağıydı.
Ne yaptığını biliyordu.
Ama bilmediği şey,
BBC'ye verdiği röportajın,
soruşturmanın fitilini ateşleyeceğiydi.
Çünkü o zamanlar, Demjanjuk'tan önce
muhafızlar suç ortağı sayılmıyordu.
Yıllarca, Lüneburg'un dışındaki
küçük bir kasabada huzur içinde yaşadı.
Gröning'i yakaladılar, peşinden gittiler.
Hayır.
Carlotta yemeğimi hazırladı.
Servis etmeye hazır olduğunda getirir.
Pekâlâ.
-Selam Benji. -Yiyecek misin?
-Günaydın. -Selam Benji.
Şu anda bir sürü dava görülüyor ve bu harika.
Adaletten yıllar boyu kaçmayı başarmış yaşlı insanların
hapse girip girmemelerinin
pek de bir önemi yok.
Pratikte bir fark yaratmıyor.
Bundan kaçamayacaklarını bilmeleri gerek.
Gerektiği sürece, nerede olurlarsa olsunlar peşlerinden gideceğiz
ve eylemlerini açıklamalarını sağlamaya çalışacağız.
Babanızın, annenizin, dedenizin
öldürüldüğü kamptaki bir muhafız olduğunu
biliyorsanız, fail yerine kurbanları düşünmeniz
gerekmez mi?
Davadaki argümanımız,
Bay Gröning'in Auschwitz'de yaptığı işin
Auschwitz'e getirilen insanların öldürülmesine destek mahiyeti
taşımadığı yönündeydi.
Tabii ki sistemi destekledi ama kendi kimseyi öldürmedi.
Almanya'daki birçok SS üyesi
önceki davalarda dedi ki,
''Onları ben öldürmedim, makine tarafından öldürüldüler.''
Alt rütbeli olarak pozisyonu gayet netti.
Yüksek rütbeli bir subay değildi.
Emir verecek konumda değildi.
Soru şu: Sorumlu kim?
Gröning, çarkın bir dişlisiydi
ama o çark da
dişlisi olmadan dönemezdi.
Kendisinin öldürmesi şart değil.
Hitler'in Auschwitz'te birini,
hatta bir Yahudi'yi bizzat öldürdüğüne dair bir kanıt yok.
Auschwitz'de olanların farkında olan herkes
hem ahlaken, hem yasal olarak suçludur.
Şef, odalara gaz sıkan adamdan
daha az sorumludur.
Muhasebeci, muhafızdan daha az sorumludur
ama o bir karar verdi
ve bu kararın mesuliyeti onda.
Gröning sadece muhasebeci değildi,
''Auschwitz'in Saymanı'' olarak biliniyordu.
Ve ''Auschwitz'in Saymanı''
yanıltıcı bir imaj yaratıyor.
Sadece küçük bir barakada paraları saklayıp
sayıları topluyormuş gibi geliyor.
Auschwitz'e özel olarak muhasebeci olarak geldi.
Ama saymanlıktan fazlasını yaptı.
Sistemi idare etmesi de gerekiyordu.
Rampada da görülmüştü.
Bu, Schindler'in Listesi gibi filmler sayesinde oluşan popüler,
hayal ürünü bir rampa görüntüsü.
SS üyelerinin insanları seçip
hemen imha edileceklerini söylediği yer burası.
Aslında bu küçük grup
kampın hapishane nüfusuna katılıyor.
Auschwitz'e baktığınızda neden
daha fazla muhafıza dava açılmadı dersiniz?
Auschwitz karışık bir kamptı.
Bir kısmı köle iş gücü kampıydı,
bir kısmı ölüm kampı.
Bu muhafızlar sadee köle iş gücü tarafında görev almış olsalardı
öldürme işine gerçekten
katılıp katılmadıklarına emin olamazdınız.
Bunu bilmeden de
Alman yasalarına göre onlara dava açamazdınız.
Gröning davasında,
Gröning'in uzun bir süre
Auschwitz'te olduğunu biliyoruz.
İki yıl oradaydı.
Ama iddianameye baktığınızda
yalnızca üç aylık bir döneme odaklandığını görürsünüz.
Bu üç aylık süre,
binlerce Macaristan Yahudisi'nin
trenlerle getirildiği dönemdi.
Bu açıdan,
bu Macar hareketliliği bir suçtur.
16 Mayıs'tan, 11 Temmuz'a kadar
300 bin Yahudi öldürüldü.
Gröning'in bu süre boyunca rampada
bir gün bile geçirdiğini kanıtlayabilirsek
tüm suçların bir parçası demektir.
Tanıklar, bu Macar hareketliliği sırasında
belli bir gün ve saatte varmışlar.
Tanıkların ailelerine neler olduğu konusunda,
üzüntüleri ve kayıpları konusunda
söyledikleri önemli.
Bill, yarın tanıklık edeceksin.
Yavaş ama açık konuş
ve yargıçların ifadelerine takılma.
Bu özel bir şey.
Bana kalırsa bu çok önemli ve duygusal bir olay.
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Bölümü
birçok hata yaptı.
Çok ciddi hatalar.
Alman adalet sistemini
daha iyi olmaya davet ettim.
Davada tanıklık etme zamanımız geldi.
Mahkemeyi yöneten yargıçın önünden geçtim,
Thomas Walther yanımda oturuyordu.
Yargıç, Auschwitz-Birkenau'ya gittiğimde
neler olduğunu anlatmamı istedi.
Tren durdu.
Bir süre sonra birden kapılar açıldı.
Herkes insin.
Yük vagonundan inin!
Eşyalarınızı buraya bırakın. Sonra alırsınız.
Her yer etrafta dolaşan bir sürü insanla doluydu,
bazıları çizgili pijama giyiyordu ve silahlı bir sürü asker vardı.
Köpekler tasmalarından kurtulmaya çalışarak
bize havlıyordu.
İnsanlar vagonlardan çıkıyordu.
Binlerce insan vardı,
bebekler ağlıyordu
anneler onları tutuyordu.
Bağırmaya başladılar, ''Erkekler ve erkek çocuklar sıraya girsin.
Bir sırada beş kişi olsun. Çabuk.''
Babamın elini tuttum ve orada durdum.
Annem, kız kardeşim, teyzelerim,
büyükannem kadınlarla diğer sıradaydı.
Bağırıp çağırıyorlardı.
İnsanlar
sarsılmıştı, çok korkmuşlardı.
Bir Nazi Almanca ''İkizler.'' diye bağırıyordu.
Zavallı anam tereddüt etti ve ''Bu iyi bir şey mi?'' dedi.
Nazi de başıyla ''Evet.'' dedi.
Annem de tamam dedi.
Sonra başka bir Nazi geldi,
annemi sağa çekti,
bizi sola.
Biz de, o da ağlıyordu.
Bunun onu son görüşüm olduğunun
farkında değildim.
Annem, kardeşlerim,
büyükkanem büyükbabam, teyzem.
Onlara sola gitmeleri söylendi.
Krematoryum II gaz odasına götürüldüklerini biliyordum.
Babam, amcam ve ben köle iş gücü olarak seçilmiştik.
İşlemden geçmiştik, kıyafetimiz alınmıştı,
saçlarımız kesilmişti.
Sonraki sabah numara dövmesi yapıldı
ve çizgili kıyafetler verildi.
Alman İmparatorluğu için çalışan köle işçi olmuştum.
Mengele çeşitli deneylerde
1500 ikiz kullandı.
İkizlerden birine hastalık enjekte etti.
O öldüğünde, diğerini de öldürdü
ve böylece hastalığın nasıl işlediğini gördü.
O enjeksiyonların birinden sonra
çok hasta oldum, yüksek ateşim vardı.
Sonraki sabah
Mengele dört doktorla birlikte geldi.
Ateşime baktı
ve alaycı bir şekilde gülerek dedi ki,
''Çok kötü.
Daha çok genç. Yaşayacak iki haftası kaldı.''
Ama iki hafta sonunda ateşim indi. Hayatta kaldım.
Serbest bırakıldım, kendi ikizim ve diğer ikizlerle
bir araya geldim.
EVA VE MIRIAM - 1945
Etrafıma bakarken,
baktığım şeye anlam vermeye çalışıyordum,
birdenbire yalnız olduğumu
ve annemin birkaç sıra ileride olduğunu fark ettim.
Ona yetişmek için kalabalığı yarmaya başladım.
Birdenbire durdum.
Önümde bir tüfek vardı.
Genç bir Alman askeri bana ''Nein'' dedi.
Oraya, sağa doğru.
Dedim ki, ''Hayır, annem orada.
Onunla gitmek istiyorum.''
Tüfeği orada tutmaya devam etti ve dedi ki, ''Hayır.
Oraya git.''
Annemin arkasından bağırdım,
arkasını döndü...
Ne bekliyordum bilmiyorum
ama bana baktı
ve hiçbir şey söylemedi.
Önüne döndü ve devam etti.
Onu bir daha görmedim.
Bu, başıma gelen...
...en zor şeydi.
Şimdi bile bunu konuşmakta zorlanıyorum.
Yarım yüzyıl geçti, hâlâ yapamıyorum.
Anneme ve kız kardeşime ne oldu?
Bilmiyorum.
Onları bir daha hiç görmedim, veda edemedim.
O an hayatımdan öylece çıktılar.
SOYKIRIM KURBANLARI ANITI AUSCHWITZ, POLONYA
Burada.
İşte babam.
Glied, Alexander, 1899,
Petrovac, Yugoslavya.
Kaufering, Almanya'da öldürüldü.
İşte kız kardeşim. Glied, Aniko, 1936.
Subotica, Yugoslavya.
Auschwitz, Polonya'da öldürüldü.
İşte annem.
Glied, Miriam, 1907. Jaszkarajeno, Macaristan.
Auschwitz, Polonya'da öldürüldü.
Tanrım.
Tüm bu Glied'ler
benim akrabam. Amcalarım, teyzelerim.
Çalışamayacak durumda olan herkesin öldürüleceği söylendi.
Öldürülen insanlar hakkında ne düşündün?
Yahudiler, Almanların düşmanı olarak görülüyordu.
Yok edilmeleri gerekti.
Bu da savaşın bir parçası.
Tüm bu durumdan,
sanki yerde bir böcek varmış
ve üstüne basmış gibi bahsediyordu.
Gröning'in konuşmasından sonra
felaketzedelerin suratlarına bakmak...
...korkunçtu.
İşiyle ilgili, ağlayan bavul gibi
hikayeler anlatması falan.
KASIM 1942'DE RAMPADAKİ İLK GÜNÜMDE
KORKUNÇ BİR KAZA OLMUŞTU.
YAHUDİ BİR ANNE ÇOCUĞUNU BAVULA GİZLEMİŞTİ.
BEBEK AĞLAMAYA BAŞLADI.
BİR SS ONBAŞISI BAVULU AÇTI,
BEBEĞİ BACAKLARINDAN TUTTU,
VAGONUN DEMİR KAPISINA VURDU...
...VE AĞLAMA SESİ KESİLDİ.
''Ağlama sesi kesildi.'' dedi.
Bu...
Bu beni bitirdi.
Kulaklarıma inanamadım.
''Hiç hoş değildi.'' dedi.
Sonra ona, ''Sen olsan ne yapardın?'' dediler.
''Belki vururdum.'' dedi.
Onun için hoş olan buydu.
Beyinlerinin yıkandığı gerçeğini kabul ediyorum
ama beynin ne kadar yıkanmış olursa olsun,
bir bebeğin kapıya vurulduğunu gördüğünde
bu normal, bu kabul edilebilir mi diyorsun?
Bu kabul edilemez.
Bu bilgileri veriyordu.
Kendi isteyerek, yani o...
Ona şunu sordular, ''Bir Yahudi'nin oradan canlı ayrılma ihtimali var mıydı?''
''Kesinlikle yoktu.'' dedi.
Bu beni çok etkiledi.
Yani...
O bir yetişkindi.
Eylemlerinden sorumluydu.
Hitler Gençliği'ne katılan herkes
SS'e katılmadı.
SS'e katılan herkes
Auschwitz'de muhafız olup
insanları ölüme götürmedi.
Emirleri uyguladım demelerinin yanında
bir de genelde şunu diyorlar, ''Bunların bir parçası olmak zorundaydım
çünkü bunu yapmasaydım
Almanlar beni ya infaz eder ya da ölüm kampına yollardı.''
Soykırım konusunda
en dikkat çekici istatistiklerden biri
ordudan ayrılan SS memurlarının
ya da hatta Alman subaylarının
çok ciddi, hayatlarını tehlikeye atan
sonuçlarla karşılaşma sayısı.
Tam sayı sıfır.
Suç teşkil eden bir emre itaatsizlikten dolayı
idama yakalanan biri olması bir yana,
ciddi bir ceza alan
hiçbir örneğe rastlanmadı.
Emirleri uyguluyordu
ama çocukları, bebekleri, yaşlıları,
şu an kendi yaşında olan insanları öldürmenin
yasal olamayacağının da
bir derece farkında olması gerekirdi.
Bunun sadece yanlış olduğunu değil,
yasa dışı olduğunu da bilmeliydi.
Gröning'i dinlerken çok üzüldüm
çünkü yaptığı şeyleri gönüllülük esasına göre yapmış.
Küstahça konuşuyordu.
Sadece ''Çok üzgünüm.'' demesini istiyordum.
Sırf bu bile bence
94 yaşındaki biri için, bana kalırsa
çok anlamlı olurdu.
Sadece bu iki kelime.
Bir karar vermeleri gerek
ve bizim tanıklıklarımızı da göz önünde bulunduracaklardır.
Neler olacağını göreceğiz.
Onunla konuşmak nasıl olurdu bilmiyorum.
Sorularıma nasıl
cevap verirdi bilmiyorum
ama yine de...
...tanıklık ettim ve Alman mahkemesinde yüksek sesle
onu affettiğimi söyledim.
Çünkü tüm Nazileri
ve beni inciten herkesi affettim.
Seni ve tüm Nazileri affediyorum.
Nazi rejimi yürümedi.
Bunu gençlerle paylaşın Bay Gröning!
Yaptığı çok şaşırtıcıydı.
Sanki yer yarıldı içine girdim.
Bu insanların dostu olduğunu söyleyip durdu.
''Tanrım. Bu kadın herhalde deli olmalı!'' dedim.
Ona işkence yapanları...
...ve birçoklarını zalimce öldüren kişileri affetmek.
Affetme gücü vardı.
Belki de yola devam etmek ve mental olarak normal kalmak için
bu affedişe ihtiyacı vardı.
Daha da şaşırtıcı olan
izleyen insanlar,
her kimlerse, bu affetme işini...
...alkışlıyorlardı.
Yargıç, ''Benim salonumda olmaz.'' dedi.
Eva Mozes'in hikayesini biliyorsunuz. Bir ikizi vardı.
O...
...her açıdan
tıpkı diğerleri gibi bir kurban
ve ona öyle davranılmalı.
Cumartesi Amerika'ya dönecektim.
Mahkeme oturumu bitmişti
ve hâlâ masasında oturuyordu.
Oskar Gröning'in yanına gittim.
EVA'NIN KAMERASI
NAZİ ARKADAŞLARINA
İFADE VERMELERİNİ SÖYLE
ÇÜNKÜ BİZ KURTULANLARA İNANMIYORLAR.
''BİZ YAHUDİYİZ, BİR ŞEY BAŞARMAK İSTİYORUZ.'' DİYORLAR.
AMA KÖTÜ OLANI TELAFİ ETMEK
SENİN BAŞARIN.
İYİ HİSSEDİYOR MUSUN?
Bu iki insanın kucaklaşması
tüm dünyayı duygulandırdı.
Bu akşam inanılmaz bir hikayeyle başlıyoruz.
Terre Haute'den bir kadın uluslararası ilginin odağında.
Bu cüretkâr nezaket
sosyal medyada hızla yayıldı.
Dünya basını etrafında olduğu için
Lüneburg'taki en ünlü kişiydi.
Herkes bu affetme anını gördü.
Aklına gelebilecek en büyük jest.
Canavarı kucaklıyorsun,
aileni ve az kalsın seni öldüren makinenin bir parçasını kucaklıyorsun.
Bu bir affetme jestiydi
ama medyada büyük bir yer buldu.
Bunu yapmalı mıydı, acaba fazla mı oldu,
Nazi makinesinin bir parçası affedilmeli mi affedilmemeli mi
şeklinde bir sürü tepki gördü.
Neredeyse diğer bütün kurtulanları
kızdırmayı
başarmıştı.
Tabii haklı olarak.
Affederek
bana olanları ortadan kaldırdım.
Bana birçok kez
''Dedeni affetmelisin.'' demişti.
Ben de, ''Hayır, affedemem.
Omzumuza bindirdiği tüm bu yükten sonra olmaz.'' dedim.
Bununla ilgilenmesi gerekiyordu.
Orada olması gerekti.
Bu, ona kalmıştı.
Eğer Eva'nın...
...bununla yaşama yolu buysa, bana uyar.
Bir düşmanı yenmenin en iyi yolu
onu arkadaş yapmaktır.
Bana kalırsa...
...Oskar Gröning'i...
...arkadaşım yaparak yendim.
Gröning, savaştan hemen sonra
merhum kardeşinin eşiyle evlenmeye karar verdi.
İki çocukları oldu
ve tabii ki, huzurlu bir hayat yaşadı. Hayatın tadını çıkardı.
Bay Gröning için
80'lerin ortasında önemli bir şey yaşandı.
Kendisi gibi posta bulu biriktiren biriyle buluşacaktı.
Nazi suçları hakkında bahsediyorlardı
ve karşısındaki kişi soykırımı reddediyordu.
Bu adamın etrafta
soykırımın olmadığını iddia etmesini katlanılamaz buldu.
Auschwitz'deydi. Oldu diyebilirdi.
İnsanlara şunu demek istiyordu,
''Bak, ben oradaydım.
Bu suçların işlendiğini biliyorum.''
Alman haber dergisi Spiegel'e ve BBC'ye
röportaj verdi.
Bu röportajlardan önce Bay Gröning tanınmıyordu.
BBC RÖPORTAJI, 2005
BU YAŞA GELMİŞKEN ARTIK ŞAHİT OLDUKLARIMLA YÜZLEŞİP
SOYKIRIM İNKÂRCILARINA KARŞI ÇIKMAK BENİM GÖREVİM.
O İNKÂRCILAR ŞUNU BİLSİN,
''KREMATORYUMU GÖRDÜM.
YAKMA ÇUKURLARINI GÖRDÜM.
BANA İNANIN,
BU VAHŞETLER YAŞANDI...
ORADAYDIM.''
Kendini açığa çıkarmıştı
ve bu, şüphesiz olumlu bir şeydi.
Cesur bir hareketti.
Bence bu cezayı hafifletici bir sebep.
Ve bana göre...
Bu, ceza almamak için yeterli bir sebep.
Bay Gröning, soykırımı hâlâ reddedenlere ne demek istersiniz?
Hiçbir şey. Onlar yolunu şaşırmış.
BANA GÖRE, AHLAKİ AÇIDAN SUÇLU OLDUĞUM YADSINAMAZ.
AF DİLİYORUM.
CEZAİ OLARAK SORUMLU OLUP OLMADIĞIMA
SİZ KARAR VERMELİSİNİZ.
Bay Gröning Auschwitz'te yaptıklarına dair uzun bir açıklama yaptı
ve soykırım konusunda ahlaken suçlu olduğunu
itiraf etti.
Nihayetinde suçlu olup olmadığının kararını
mahkeme verecek,
Bay Gröning değil.
''Gröning ifade veriyor,
hasta taklidi yapmıyor.
Demjanjuk'la aynı yaşta
ama beyzbol şapkası takmıyor ya da yatakta yatmıyor.
Bence Oskar Gröning'in ifadesi çok önemli.
Gaz odası yoktur, krematoryum yoktur,
ziklon yoktur diyen tüm o soykırım inkârcılarını
bizzat aktif bir şekilde
orada bulunan biri olarak yalanladı.
Hepsini yalanladı. Oradaydı.
Kendi gözleriyle gördü.
Yine de soykırım inkârcıları söylediklerini
kabul edemiyor.
Gördüklerini doğru bir şekilde anlattığı için
övülmeyi hak ediyor.
İşi aslı, 1945'te,
savaşın sonunda
kampların ve Nazi suçlarının dehşeti keşfedildiğinde
''Bir daha asla.'' cümlesi üretilmişti.
Tek sorun, içinin dolu olmamasıydı.
Diğer bir deyişle benzer bir sürü trajedi yaşandı
ama hiçbiri bu soykırım gibi değildi,
bu yüzden bu ''Bir daha asla.'' sözünün hiçbir anlamı yok.
Bugün çok tehlikeli.
Dünya farklı ve değişiyor.
Öldürme kapasitemiz tamamen kontrolden çıkmış durumda.
Şu an Suriye'de gerçekleşen savaşı görüyoruz.
IŞİD'den bahsediyoruz.
Bu yeni bir şey değil.
Ruanda, Kamboçya, Biafra,
Darfur, Bosna gibi olayların yaşanma nedeni
böyle suçlara bulaşırsan
bunun bedelini ödeyeceğin gerçeğinin
açık olmaması.
Defalarca ve defalarca
paçalarını kurtarıyorlar.
Bu kesinlikle korkunç.
Tarih olmazsa, hatıra da olmaz.
Hatıra olmazsa, gelecek olmaz.
Geçmişten ders çıkarmazsak
tekrar aynı hataları yaparız.
Yahudiler yerimize geçemez!
CHARLOTTESVILLE, VİRJİNYA
ATİNA, YUNANİSTAN
Soykırım meselelerinde
zaman aşımı olmadığı mesajını verebilirsek
insanların hayatlarının sonunda
mahkemeye çıkma riski almasının
önüne geçebiliriz.
ALMANYA'DAKİ ''AUSCHWITZ SAYMANI'' DAVASINDA KARAR ANI
15 TEMMUZ 2015
Gröning'in bu korkunç suç için
hüküm giymesini çok istiyorum
ama onun hapse girdiğini
görmek istemiyorum.
Bence önemli olan, hüküm giymesi
ve herkesin yaptıklarını ve kim olduğunu bildiği
70 yıldır yaşadığı kasabasına geri dönmeli.
İnsanlar onu gördüğünde
şunu demeli, ''İşte Oskar Gröning,
300 bin kişiyi öldürmekten hüküm giyen adam.''
Elimizdeki tek kişi o.
Bir emsal oluşturmak
ve suçluların teknik ayrıntılar sebebiyle kaçmasını engelleyecek
bir yasa oluşturmak istiyorsak
bunu onun üzerinden yapmalıyız.
Almanya'da ''Auschwitz Muhasebecisi''nin
savaş suçlusu ilan edildiği sıra dışı bir an yaşıyoruz.
Şahit olduğumuz son Nazi davası olması
muhtemel olan bu davada, sanık suçlu bulundu
ve dört yıl ceza aldı.
Tabii ki karar şaşırtıcı değil.
Fakat davanın detaylarını yeniden inceleyeceğiz.
Bu... duygu doluydu.
Sadece dört yıl almak yerine,
bence yüz yıl ceza da alabilirdi.
Hapse girmesini
beklemiyorum.
Bu, sonraki nesiller için,
rengi, kavmi, dini nedeniyle
hâlâ insan katleden kişiler için.
Ne kadar sürerse sürsün
adaletin onları yakalayacağını
bilmeleri için.
Oskar Gröning kararı temyiz etti.
Tanıklık etmem...
...ailemin olmayan mezarına
bir buket çiçek bırakmak gibiydi.
Katledilen sevdiklerimin sonunda
biraz da olsa adalete kavuştuğunu hissettim.
Katledilen annem ve babam...
...şimdi... belki...
...huzur içinde uyuyabilir.
FEDERAL MAHKEME KARARI ONAYLADI.
GRÖNİNG, CEZASINI İPTAL ETME ÇABALARINDAN SONUÇ ALAMADI.
Burada kızımla ve torunumla
bir Alman mahkemesinde
bulunmaktan dolayı...
...son derece...
...sevinçliyim.
Bu, bizim bir anka kuşu gibi
soykırımın küllerinden
yeniden doğduğumuzu ve hayatta...
...kalabildiğimizi gösteriyor.
OSKAR GRÖNİNG HİÇ HAPSE GİRMEDEN
MART 2018'DE ÖLDÜ.
GRÖNİNG DAVASINDAN BERİ
SEKİZ ESKİ SS MEMURUNA DAVA AÇILDI
VE 19 TANESİ DE SORUŞTURMA ALTINDA.
EN GENCİ 92 YAŞINDA.
BILL GLIED'IN ANISINA 1930-2018
Alt yazı çevirmeni: Serbay Öznalcı