1839 Een tijd van wereldrijken.
De Britten heersen over de helft van de aarde.
Buiten hun bereik in de Zuid-Chinese Zee...
ligt een jungle-eiland dat drie keer zo groot is als Groot-Brittannië.
Geregeerd door de sultan van Brunei, is het het centrum van een enorm rijk...
dat duizenden kilometers beslaat en rijk is aan goud, kolen en specerijen.
Het domein bruist van rebellie, terwijl Maleisische adelen en Dakay-stammen...
in opstand komen tegen Brunei's nalatigheid om hen te verdedigen tegen Lanun-piraten.
OOST-INDISCHE EILANDEN
BORNEO (Eiland in Azië)
De andere kant van de wereld.
Ik vraag me af of ik ver genoeg ben gegaan.
Misschien is het zoals mijn vader zei.
"Hoe ver je ook loopt, je kunt jezelf nooit ontlopen."
Is het hier? Er is hier niets. - Het is ongekend, Arthur.
Alles is hier aanwezig.
Claimen we het voor Engeland? - Ga je gang, Charley.
Je hebt je erfenis verkwist, neef. Precies zoals je vader voorspelde.
Subu zegt dat Borneo Maleisische prinsen en Dayak-koppensnellers heeft.
Ja, precies. En piraten.
Ik zou graag een piraat willen ontmoeten.
Ik zou daar niet alleen naartoe gaan.
Als er iets gebeurt, komt de Royal Navy ons niet redden.
Charley, maak de boot leeg.
Charley, schiet op.
Hier, pak aan.
Edge of the World (2021) Vertaling: Janty
Prachtig.
Charley. Vogelvlinder.
Subu.
We kunnen hier net zo goed thee drinken.
Ja, Tuan.
Doe dat weg, Arthur.
De stammen zijn hier vriendelijk.
Ja.
Dat zie ik.
Hoe lang moet men de hoofden roken?
Tot de ogen smelten, zegt hij.
We worden naar prins Bedruddin gebracht, dat zal beslissen.
Wat beslissen?
Hartelijk welkom, geachte gasten.
Gegroet, heerser van de wereld.
Ik ben Prins Makota, de gouverneur van Sarawak.
En mijn neef, prins Bedruddin, de afgezant van de sultan.
Gegroet, meneer.
Hartelijk welkom.
Spreken alle Engelse adelen de taal van God?
Ik had een goede leraar.
Hij zei dat God in alle talen spreekt.
Als men maar wil luisteren.
Wees op je hoede, neef. De blanke prins. Hij is erg slim.
Als de sultan sterft... - Ja.
Wordt een van hen de sultan van Brunei.
Hij heeft een dienaar die onze lippen leest.
Sta me toe mijn neef voor te stellen.
Kolonel Arthur Crookshank, van het leger van Hare Majesteit.
Goedemiddag.
Komt u namens Engeland?
Ik kom namens Hare Majesteit, Koningin Victoria,
wiens rijk zo groot is dat de zon er nooit op ondergaat.
Hij zei dat hij een dienaar is van een vrouw.
Alsof een vrouw orders kan geven aan een man.
Onze Dayaks zijn eenvoudige boeren.
Ze hebben nog nooit een blanke gezien. - Nee.
Maar jij wel.
Mijn neef en ik werden betaald met vijf Engelse zeelieden...
als eerbetoon door Lanun rovers.
Van deze Engelsen leerden we uw taal.
Wie door gezond verstand werd verlost, was echt gezegend.
Als je onze koran kent...
dan weet je dat we je nu moeten gaan en bidden.
Aangenaam kennis te maken.
Ga gewoon achteruit.
Ga achteruit...
Maak je geen zorgen, Charley.
Ik betwijfel of ze ons iets zullen aandoen.
Ze denken dat we afgezanten van de koningin zijn.
De koningin weet niet dat we hier zijn. - Dat weten ze niet.
Geduld, neef.
Staatszaken.
Is dat wat u hier brengt, Lord Brooke? Staatszaken?
Of heerschappij?
Voor geen van beide, majesteit.
We zijn op ontdekkingsreis, niet op verovering.
Dan bent u van harte welkom.
Dank je wel.
Mag ik naar de rivier gaan...
om monsters van planten en dieren te nemen?
Komt de grote prins van Engeland naar hier voor insecten?
Hij liegt. Het zijn spionnen.
De sultan heeft hem gestuurd om je te helpen de orde te herstellen hier, neef.
Misschien heeft Allah het gehoord in onze gebeden.
Wij zullen u en uw lords begeleiden naar het dorp van Orang Kaya.
Ook ik geef je toestemming.
Hoe lang duurt het voordat ze erachter komen dat ik een oplichter ben?
Ik was niet goed op school.
Niet goed in het leger. Zelfs in mijn huwelijk niet.
Ik kan alleen maar hopen hier een geweldige ontdekking te doen...
dat de naam van mijn familie eer brengt...
op een manier die mijn gedrag in Engeland dat niet deed.
Dit is het paradijs.
Wat is dat voor geur, meneer?
Kijk daar.
- Prins Makota. Lanun rovers.
Lanun rovers. Piraten.
Beschermd door de rebellenvorsten die onze dorpen overvallen.
Het is een plaag voor ons land. - Daar heb je het al. Piraten.
Ik zou het graag zelf willen zien. Laten we dat eens van dichterbij bekijken.
Waarom? Er is daar niets.
Teken de vogels. Ze zijn mooi.
Neem me niet kwalijk, mijn prins.
Ons doel hier is om het te zien en vast te leggen.
Goed dan.
Charley. - James, kijk.
Bij die boom.
Ik pak hem wel, meneer.
Ik heb hem, meneer.
Charley, breng hem hier.
Hij zegt: "Ik ben geen moordenaar." Slangenvolk...
Moordenaar. Kijk naar zijn handen.
Leugenaar.
Ik was het niet, het was de Lanun.
Rustig maar.
Goed zo. Je hebt er een gevangen. - Dat weten we niet.
Hij verstopte zich. - Natuurlijk, verstoppen.
We moeten deze...
chaos stoppen. Is dat het woord?
Ja. Dat is het woord.
Om dit te stoppen, moeten we het rebellenfort innemen.
We zagen dat uw schip veel kanonnen heeft, Lord Brooke.
Genoeg om onszelf te verdedigen, majesteit, ja.
We willen deze kanonnen graag zien.
Wat willen deze lachende prinsen van mij?
De laatste keer dat ik moordde voor een rijk, lieten de Britten me voor dood achter.
Ik zou terug moeten keren, vertrekken.
In plaats daarvan merk ik dat ik dieper stroomopwaarts wordt gezogen,
alsof de stroom trekt aan de wortels van bomen...
om de onoplettende in zijn duisternis te verdrinken.
Maar ik verzet me niet.
Want hier ben ik een vreemdeling, zelfs voor mezelf.
Lord Brooke.
Je hebt een goed voorteken gebracht.
De vogel zegt dat de man met de vreemde blanke huid een goede ziel is,
en geen slechte.
Ze kennen je niet zoals ik.
Mijn vader zegt dat je mijn zussen moet ontmoeten.
Charley. Het zijn zijn dochters. - Dat is geen probleem.
Mijn zussen zijn nog niet getrouwd.
Ze kunnen zoveel neuken als ze willen.
Wil je ze? - Het is de traditie van Dayak.
Zijn dochters kunnen met iedereen relaties hebben, maar alleen voor het huwelijk.
Neuken vrouwen niet met mannen in Engeland voordat ze trouwen?
Niet als ze gepakt worden.
Nu weet ik waarom je naar Sarawak komt.
Mijn nichtje, Fatima.
Toevertrouwd aan Orang Kaya als pawalian voor zijn trouw aan ons.
Een gijzelaar. - Een prijs.
Om op te voeden als zijn dochter.
Kapitein James Brooke.
Allah houdt de mooie voor een koning.
Maar je mag gerust wat anders kiezen.
Een scheerbeurt, denk ik.
Erg mooi.
Mooi. - Ja. Mooi.
Ik ben...
blij u te ontmoeten.
Vraag hem eens als hij veel kinderen heeft.
Mijn zus Fatima zegt: 'Je semingat is erg sterk.'
Heb je veel zonen?
Nee.
Nou, ja. Eén.
Waar is hij?
Mijn zus vraagt waar hij is?
Bij zijn moeder.
Lord.
Wat is semingat? - Semingat?
De macht van een koning komt van zijn Semingat.
Zijn levenskracht. Dynamiek.
Bepaald door vrouwen, zonen,
slaven, leiders, veroveringen.
En zijn dit allemaal Orang Kaya's?
Semingat.
Vindt je het hier leuk, Lord James.
Eerlijk gezegd, majesteit, ben ik geen Lord. - Zij denken dat je een god bent.
De vogel... - Nou, vertel maar aan de vogel...
dat ik maar een reiziger ben.
Dank je wel, neef.
Om de speerhandel te beginnen,
verwelkom ik Lord Brooke met deze nederige geschenken.
Ik bedank prins Makota.
Maar ik vrees dat ik er niets voor terug heb.
Je bent mijn gast.
Arthur... Geef me je pistool.
Het pistool van mijn vader.
Op je geweten.
Prins Makota.
Voor je vriendelijkheid.
Nog een gift.
Tuan, alsjeblieft, bemoei je er niet mee.
Ze bewijzen je een grote eer. - Jezus. Weg met die eer.
Prins Makota, ik dank u.
Maar ik zou meer vereerd zijn...
als je me het leven van deze man cadeau zou doen.
Bent u op zoek naar monsters?
Ik heb niet gemoord. Ik ben geen piraat.
Neem deze. Het is vers.
Wilden, noemen we ze.
De last van de blanke man om hun zielen te redden.
Ik zag Britse genade in India.
Het leger bond gevangenen vast aan het uiteinde van kanonnen...
en blies ze uit elkaar.
Het houdt de wilden in het gareel.
Pardon, Tuan. - Kom binnen, Subu.
Prins Makota is hier.
Zeer goed. Breng hem naar hier.
Prins Makota.
Wat een aangename verrassing. - Je bezoekt ons.
Ik ben zelf vereerd.
Een goede gelijkenis, vind je niet?
Ik denk dat het beter is om Makota's vriend te zijn dan zijn vijand.
Je hebt wel wat.
Je koningin vast ook.
Om je de geweldige kanonnen aan dek te geven.
Dat zijn maar kleine zes-ponders.
In Engeland...
Maken ze ze nog groter?
Elke maat volstaat, als je ze goed weet te gebruiken.
Dat vertel ik ook aan mijn vrouwen.
Hoe vuur je de kanonnen af?
Zal het weerzinwekkende wezens niet vernietigen?
Eerst steek je de bollen in de buis,
dan steek je de lont aan...
en vuur je.
Best ingenieus.
Is dat het woord voor zo'n slimme uitvinding?
Ja.
Dat is het woord.
Als je het beveelt...
kunnen ingenieuze matrozen de kanonnen verplaatsen...
om het rebellenfort stroomopwaarts aan te vallen, bij Belidah?
Theoretisch gezien wel.
Het is dus afgesproken.
Je zult ons je wapens lenen en ze stroomopwaarts brengen.
Theoretisch gezien.
Bedruddin zal je met veel goud betalen.
Helaas kan ik dat niet.
Ik ben hier om diersoorten te bestuderen.
Dat zeg je althans.
Dat is een Braziliaanse zwerfspin.
Zeer giftig.
Het klimt in bananenplantages.
Voor hen heerlijk.
Maar het is het beste om na te denken voordat hij bijt.
Lord Brooke. - Prins Makota.
Hoe noemen blanken het als prinsen tegen elkaar liegen?
Diplomatie.
Ik heb nooit gezegd dat ik het zou doen.
Ook niet voor je verzameling?
Als sterren in de nacht. - Als sterren aan de hemel.
Je leert Maleis.
Charley.
Excuseer dat ik stoor, Lord.
Maar we hebben je prijs niet besproken.
U kent mijn prijs. - Ja, inderdaad.
Genade. Een hoge prijs...
voor vier kanonnen en drie Engelsen.
Prins Makota, ik wil uw woord.
Geen hoofden.
Natuurlijk. Geen hoofden.
Jim, ken je nog de meest gerespecteerde mevrouw Lim, van onze dagen in Singapore?
Hallo, James.
Juist, Ling.
Vergeef me. Mevrouw Lim.
Ik heb je post gebracht.
Dank je wel. Arthur?
Neem me niet kwalijk.
Ik wou dat ik had geschreven.
Het leven is te kort voor berouw.
Ik heb cadeaus meegebracht. Mijn beste krijgers.
Ik dank u voor uw hulp.
Hoe heb je ons hier gevonden?
We hebben oren op alle eilanden en ogen op al onze vrienden.
Tot ziens. - Tot later.
En, Arthur...
nieuws van thuis ontvangen?
Een zoon.
We hebben een zoon gekregen.
Een zoon?
Dat is vast leuk voor je, Arthur.
Ze doet de groeten.
Dat betwijfel ik.
Denk je wel eens aan haar? Aan Elizabeth?
Natuurlijk.
En met de grootste genegenheid.
Je zult een geweldige vader zijn, Arthur.
Waarom heb ik tegen hem gelogen?
Omdat ik niet kan bekennen dat ik nooit van Elizabeth heb gehouden,
en ik blij was toen Arthur met haar trouwde.
Het enige liefdevolle wat ik ooit voor Liz heb gedaan...
was om onze verloving te verbreken...
en wegrennen van het schandaal door bij een andere vrouw een kind te krijgen.
Ja, ik denk nog steeds aan Elizabeth.
Maar ik hoop dat ze niet aan mij denkt.
Kom op, Charley. Doe je best, jongen.
Deze keer niet. - Sneller. Ga door.
Laat hem niet zo tegen je praten.
Doe je best, jongen.
Sneller, Charley.
Je haalt hem in, Charley. Goed zo.
Kom op, Charley.
Kom op, blijf peddelen.
We hebben genoeg gezien, majesteit.
Wat? - Er staat me iets niet aan.
Onzin. Rebellen zijn nobel. Ze doen hun prins geen kwaad.
Blijf peddelen. - Achteruit, jongens.
Terug naar het schip. Achteruit, Charley.
Het is niet aan jou om mij bevelen te geven, kapitein Brooke.
Charley, spring. Tujang, spring.
Prins Bedruddin, spring.
Nee. - Spring.
Nee. - Je moet springen.
Meneer.
Kalm aan, heren. Voorzichtig. Zoals bij je vrouw.
Je bent voor heel weinig bang, James. - Ik heb weinig te verliezen, majesteit.
Maar de jongen, hij had zijn hele leven nog voor zich.
Ik ben zijn prins. Hij stierf met eer.
Je denkt dat ik te trots was om te springen. Maar dat is niet de reden...
Ik kan niet zwemmen, James.
Het enige wat ze doen is baden.
Vijf keer per dag.
Je geniet hiervan, nietwaar?
Ja, heel erg. Pardon?
Dank u.
Ik zal de Orang Kaya de leiding geven. Hij heeft levenslust.
We kunnen de natuurlijke balans niet verstoren. Hier heersen de prinsen.
We zijn waarnemers voor de Royal Geographical Society.
Met een schip en wapens onder Britse vlag.
Mijn schip. Mijn wapens.
In India waren we voorzichtig om ons niet te bemoeien in inheemse ruzies.
Onzin. Zo hebben we India gekregen.
Charley. Vuur.
Tujang, nee. We vallen samen aan.
Prins Makota. We vallen het fort aan.
Waar is uw eer?
Is het oneervol om rein te zijn?
Kom, mijn bloeddorstige Engelsen.
Rafflesia.
Sorry, ik weet niet hoe je het noemt.
We noemen het de doos van de duivel.
Geen wortels. Geen bladeren.
Een paar dagen schoonheid, en dan gaan ze dood.
Je kent je planten. - Ik ken mijn land.
Je wilt alleen zijn.
Nee.
Ik ben blij om hier te zijn. Met jou.
Maken Engelse meisjes je niet gelukkig?
Ik was het die hen ongelukkig maakte.
Ben je nu gelukkig? - Ja.
Omdat je met me wilt neuken? - Ja. Nee. Ik bedoel wat...
Het spijt me zo. Ik wilde dat niet zeggen.
Vergeef me. - Jij bent grappig.
Je weet altijd wat te zeggen, maar nu niet.
Witte tijger.
Kom, drink met ons mee.
Ga naar hen toe.
Maar wees voorzichtig.
Wees voorzichtig.
Ik dacht dat jullie "Mosselmannen" niet drinken.
Dayaks wel.
Chinezen ook.
Het is tuak. - Tuak?
Rijstwijn. - Lekker.
En alleen dit doen ze samen.
Kom op...
Charley. - Arthur.
Wees gewoon voorzichtig. Het is sterk.
En zo heersen wij.
Het is een merkwaardige belegering.
Het is meer een stijldans dan oorlogvoering.
Ze komen dichtbij en raken nooit iets aan.
Het is allemaal maar voor de show.
Maar voor wie?
Ik heb het gevoel dat ik dans op muziek die nog moet worden geschreven.
Een vervelende gavotte...
dat zal alleen eindigen als ik intensiveer en de zaken in handen neem.
Ik heb je niet goed bedankt voor het redden van mijn leven.
Het was mij een eer, prins. Drink wat.
Het is verboden.
Hoewel er ergere zonden zijn.
Ja.
Lafheid.
Voorzichtig.
Er is hier meer aan de hand dan je zou denken.
Je mist heel weinig, hè?
Voor een man die zo hard heeft gewerkt om mij het fort aan te laten vallen,
wil Makota niet echt dat ik het doe.
Denk na, James.
Wil hij echt dat je wint?
Wat wint hij erbij?
Als Makota deze oorlog wint...
zou de sultan hem tot radja van Sarawak kunnen maken.
En dat zet hem voor jou in de rij om sultan te zijn als de oudste jongen sterft.
Maar... - Maar...
Makota moet gezien worden om de generaal te zijn die de oorlog wint.
Niet ik.
En jij zeker niet.
Ja.
Wij gebruiken jou.
Jij gebruikt ons.
De Britten houden ervan om het grote spel te spelen,
maar ze begrijpen nooit dat wij de koningen zijn en jullie de pionnen.
Behalve jij.
Jij...
zou een koning kunnen zijn.
Dit is geen fort.
Het is een toevluchtsoord.
Allahu akbar.
Ik had hem in het vizier.
Brooke.
Makota heeft tegen me gelogen.
Deze rebellen beschermen de piraten niet.
Ze kunnen zichzelf niet eens beschermen.
Waarom kom je naar hier, naar Sarawak?
Om te ontsnappen, denk ik.
Iets zoeken.
Dus voor jou zijn we gewoon een uitweg?
James?
Voorzichtig. Hij houd van jou.
Lord Bedruddin.
Gefeliciteerd met je overwinning.
Het was nauwelijks een overwinning, majesteit.
De rebellen, het fort was niet wat ik had verwacht.
Nu begrijp ik waarom deze oorlog zo lang aansleept.
De edelen vechten tegen Makota omdat hij ze niet kan...
of niet wil beschermen tegen piraten.
En ik heb iemand nodig die ik kan vertrouwen als ik Sultan ben.
Een blanke man van heel ver, met schepen en wapens...
die alle facties kan volgen.
Dat is absurd.
Ik ben maar een reiziger.
Dat blijf je maar zeggen, Jim.
Maar er is goud in Sarawak, Jim.
Steenkool, en alle specerijen die uw schip zal vervoeren.
Ik geef niet om goud.
Is het waar wat ze zeggen?
Je werd in het hart geschoten, maar overleefde het?
Nee.
Het was in mijn long.
Het hart is beter.
Voor Semingat.
Dat vreest Makota het meest.
Ik ben niet de man die je denkt dat ik ben.
Wie wel?
Goedenacht, Jim. - Welterusten, mijn prins.
Deze zijn voor galeislaven.
En deze... Deze zijn voor mijn harem.
Orang Kaja. - Ja?
U mag ook voor elke zoon een hoofd nemen, en twee voor jezelf.
Nu...
Allahu akbar. - Wacht.
We hadden een overeenkomst.
Maar ik ben een prins.
We maken een nieuwe overeenkomst.
Laat je kanon hier, pak je vlag, en vertrek met je hoofd.
Datu Patinggi Ali, leider van de rebellen.
Makota, hou op.
Ik sta erop. - Dat kan je niet, Engelsman.
Jij regeert hier niet.
Is dit jouw beslissing, Tuan?
Welke beslissing? Hij is de buitenlander.
Prins Bedruddin, je bood me Sarawak aan als ik de rebellen in het fort versloeg.
Ik accepteer het. - Waar heb je het over?
Sarawak is van mij.
Is dat zo?
Ik geef hier de bevelen.
We hebben een overeenkomst.
Ik ben een prins.
Dus ik maak een nieuwe overeenkomst.
Jouw liefde voor deze Engelsman zal je dood worden...
neef.
Ali's vrouwen.
Ze doen dit zodat jouw deugden over zijn dorp kan komen.
Een zeer zinvol Dayak ritueel.
Datu Patinggi Ali bedankt je voor je weldadigheid.
Hij betaalde Makota 20 pasus rijst en tien slaven aan belasting.
Hoeveel meer moet hij aan straf betalen voor hun rebellie?
Vanaf nu één pasu.
Eén pasu is slechts een peck, Tuan.
Niets.
Patinggi Ali...
wat er belangrijk is voor mij is je vriendschap en je loyaliteit.
En er zal geen slavernij meer zijn.
Datu Patinggi Ali bedankt Allah voor het sturen van jou...
Als een vogel uit de hemel.
Maar hij vraagt:
is de radja een trekvogel,
die nu naar huis vliegt om de liefde te bedrijven met zijn koningin,
en meer schepen en wapens te halen?
Zeg tegen Ali dat mijn koningin een man heeft...
en het schip en de kanonnen zijn van mij.
En toch...
Zodra de sultan van Brunei je tot radja maakt...
vlieg je dan weg?
Vraag je het voor hem, of voor jou?
Je ontloopt zelfs een vraag.
HET SULTANAAT VAN BRUNEI
Wie zou het geloven,
tot koning gekroond worden door de sultan van Brunei?
Het grootste rijk van specerijeneilanden in Azië.
Zeker mijn vader niet.
Noch iemand in Engeland.
Ikzelf zeker niet.
Hij die de wereld regeert, de sultan van Brunei...
kondigt aan de blanke radja,
James Brooke,
heerser van Sarawak.
Gehoorzaam hem zoals je onze sultan gehoorzaamt.
Als iemand dit betwist,
laat ze het dan nu verkondigen, of voor altijd zwijgen.
De leiders worden gevraagd naar voren te komen...
om hun respect aan de radja te tonen.
De blanke steelt van ons land.
Kijk naar hem. Hij heeft geen Semingat.
Hou op.
Te zwak om te doden.
Te zwak om te regeren.
Nu moet je zijn schedel splijten. Doe het, om hun koning te zijn.
Nee. Zo zal ik niet regeren.
Regeren?
Ben je gek? Wij horen hier niet.
Maar ik wel.
Jij regeert hier niet.
Je bent uit de harem ontsnapt. - Ja.
Maar niet om je bij de jouwe aan te sluiten.
Alsjeblieft, ik wil je.
Alleen jij.
Dat zeg je nu.
Maar als het mysterieuze eenmaal verdwenen is?
Bij jou is het het ene mysterie na het andere.
Dan nog een...
en dan een ander...
Subu? Je moet komen. Snel.
Oom Arthur, dat meent u niet.
Heel zeker wel. Kom nu mee.
Hij heeft ons nodig. Vooral jij. - Hij heeft haar nodig.
Zijn verdomde inspiratie, of zoiets dergelijks.
Waar ga je heen, Arthur?
Naar huis.
We gaan naar huis. - Dit is onze thuis.
Voor jou en je inheemse prinses, kan dat heel goed zijn.
Maar het is niet mijn thuis. Het is geen plek voor Charley.
Je probeert ze te beschaven, en...
Misschien kunnen we hem beschaven.
Doen alsof je koning bent, is gewoon te veel.
Hier houdt het voor mij op.
Je kunt het niet van twee kanten hebben. Je moet kiezen.
Wij...
of hen.
Dat heb ik al gedaan.
Wat gebeurt er als ze een kind krijgt?
Loop dan weer gewoon weg?
U kunt beter gaan.
Oom Arthur. - Laat het maar met rust.
Ga maar, Charley.
Hij mist gewoon zijn vrouw, meneer.
Zijn thuis.
Ik kreeg een zwaard...
om een ​​koninkrijk te regeren dat groter is dan Engeland.
Maar ik ben het doden zat.
Als ik regeer zoals de Britten doen,
zou ik de man worden waar ik mijn hele leven aan heb proberen te ontsnappen.
Maar, radja, aangezien u ons niet toestaat om hoofden te nemen,
hoe kan ik dan een tweede vrouw betalen?
Eén vrouw is genoeg voor een man, Tujang.
Nee. Hoe kan ik maar één vrouw hebben?
Misschien kunt u haar in munten betalen?
Subu, geef ze twee shilling.
Ponden dan. - Dit is geen goede zaak.
Ik moet alles afleren wat ik denk te weten.
En alles omarmen wat ik niet weet.
Opnieuw beginnen.
Een natuurlijke utopie opbouwen...
waar we alle levende wezens evenveel liefhebben.
Een geval van moord in de eerste graad. Breng de beschuldigde.
Maar wat moet ik doen als ze elkaar vermoorden?
Hij doodde een Bidayug, mijn neef.
Het zijn allemaal je neven, zelfs de krokodil.
Ik heb eindelijk een thuis gevonden.
Een familie om deze jongen op blote voeten van Bengalen te omarmen...
die de deur van zijn vader uitliep de wildernis in...
Om iemand te vinden die van me houdt zoals ik ben.
Radja.
Radja... - Tujang. Kijk hiernaar.
Een vleesetende bekerplant.
De Royal Society noemt het Nepenthes Rajah.
Ik ontdekte hem.
Was het hier niet dan?
Dat moet het postschip uit Singapore zijn. - Is dat meester Charley, Tuan?
Kijker.
Midscheepsman Brooke, nu. Laten we een fles wijn opentrekken.
We hoorden dat je vertrok in Singapore en bij de marine ging.
Ja, maar ik heb verlof om u de post te komen geven.
Charley. - Goed om je te zien.
Insgelijks.
Wil je wat drinken, of heeft de marine je al verbasterd?
U weet hoe het is, meneer.
Bier als ontbijt, drank 's middags, wijn en porto als avondmaal.
Allemachtig. Het verbaast me dat ze overal hun weg kunnen vinden.
Op de kroon. - Van Hare Majesteit of van u, radja?
Drink dan twee keer.
Het is vast allemaal een lachertje in Engeland.
De Chinese handelaren in Singapore lijken dat niet te denken.
Ze hebben je dit gestuurd.
Eindelijk.
We zullen het vanavond gebruiken.
Er is sprake van een ridderorde, meneer.
Waarvoor? - Om Borneo Brits te maken, meneer.
De Fransen willen Sarawak ook, en de Nederlanders.
Waardoor het parlement natuurlijk nog meer naar ons verlangt.
De lantaarn moet erin. - Hier, lees dit.
"De president van de Verenigde Staten...
nodigt u uit naar Amerika om een ​​verdrag te ondertekenen...
om u te erkennen als radja van een onafhankelijke Sarawak."
En dan nog dit...
"Een romantische avonturier als Lord Byron.
Dames slapen met zijn gastrol op z'n borstkas."
De Dayaks zullen dit geweldig vinden.
Dat is een huwelijksaanzoek van Angela Coutts.
Coutts Bank. Ze is de rijkste vrouw van Engeland, meneer.
Charley...
We hebben Engeland of Amerika niet nodig, of Coutts bank.
Want begrijp...
Ik ben zo rijk als ik maar kan zijn.
Ja, meneer, ze is erg mooi.
Ja.
En je moest eens weten, Charley. Ze weet alles.
Over de Dayak-cultuur, moessonweer.
Je moet weten...
Ik ben verliefd.
Op het land, meneer, of op haar?
Drink dan twee keer.
Dan de Engelsen ook onthoofden.
Nogmaals, radja. Nog eens.
Wat is dit, meneer?
Kippenpoten, Charley.
Kippenpootjes? - Het is een Chinese lekkernij.
In Singapore liet oom Arthur me een stier eten...
Zijn geslachtsdelen.
Hij zei dat het zou moeten helpen, weet je, in...
Geen zorgen. Geliefden hebben geen hulp nodig.
Hoe gaat het met oom Arthur?
Op oom Arthur. - Op oom Arthur.
Hij doet de groeten, meneer.
Hij zei dat het je zou helpen bij de gelegenheid te komen.
Een bericht, zeiden ze.
Slangenvolk, ze komen op ons jagen.
Ze komen uit de zee om ons op te eten, als geesten met giftige tanden.
Slangenvolk?
Het zijn Lanun-piraten. De rest is slechts een mythe.
James. Leven. Mythe. Dat is allemaal hetzelfde.
We kunnen pas in het droogteseizoen stroomopwaarts roeien.
Ik ga een verkenner sturen. Kijken of hij iets kan vinden.
Ik voel dat Makota hierachter zit.
Ik voel zijn wanhoop...
dat zich opbouwt als een moesson.
Ik zag Makota in de grotten met de Lanun.
Ze hebben mij gevangen...
En hij gaat pas naar bed als hij ze allemaal heeft gesproken.
Ongelooflijk.
Een man die je zou volgen tot aan de uiteinden van de aarde.
Dat deed jij ook.
En kolonel Crookshank ook.
Arme stakker.
Ik heb hem gestuurd om de Lanun te observeren.
Ze hakten zijn vingers af. Het is Makota.
Het is mijn schuld.
Kan ik iets doen om te helpen, meneer?
De Sarawak-rivier.
Waar wij zijn.
Waar Makota en de Lanun de Dayaks aanvallen.
In de moesson stroomt de rivier zo snel dat krokodillen verdrinken.
We kunnen daar niet komen zonder een stoomschip.
Kun je de marine er eentje vragen?
Ik ben maar een Midscheepsman op verlof, meneer.
En, nou ja, het zijn niet echt piraten, toch?
Niet in de zin van Admiraliteit.
Niet op zee, dat azen op Britse belangen.
Maar ik ben Brits.
Je hebt gezien wat de Lanun doen. Je bent in een dorp geweest.
Uw muziek is prachtig, juffrouw.
Het is heel triest.
Ik kan kapitein Beech vragen om zijn stoomschip uit Singapore te halen.
Maar waarom zou de Royal Navy zich om Borneo bekommeren?
Voor steenkool.
De Hakka-mijnwerkers van Madame Lim hebben er veel naar boven gehaald...
van het eiland Labuan tot helemaal stroomopwaarts.
En het Britse rijk heeft kolencentrales nodig.
Dus we vragen hen om de rivieren van Sarawak in kaart te brengen voor een kolencentrale.
Dat zou wel eens kunnen lukken.
Een stoomschip, zegt u? Voor Borneo?
Om de rivieren in kaart te brengen voor een kolencentrale.
Ze zijn onbereikbaar in de moesson.
Waarom dan niet wachten tot het droogteseizoen?
Nou meneer, daar...
Daar zit ook...
Spuug het uit, jongen. - Daar zit...
het slangenvolk.
De Lanun.
Dit is je oom die praat, niet?
Er zijn vragen gesteld in het parlement. Er werd over een onderzoek gesproken.
Hij is niet echt interessant, toch?
Ik lees de Londense kranten, weet je, evenals mijn bevelen.
En er staat niets in over slangenvolk.
Maar het zijn piraten, meneer, en ze jagen op Britse belangen.
En zeg eens, welk belang heeft Brittannië bij het versterken van uw radja...
als Sarawak geen deel uitmaakt van het rijk?
Nou, meneer, hij is...
Hij is Brits.
Dus je wilt dat ik Nemesis neem.
Het krachtigste stoomschip op aarde,
om tegen slangenvolk te vechten op een junglerivier?
De radja zou u zeer dankbaar zijn.
Laat die dankbaarheid maar, jongen. We willen zijn kolen en zijn kolonie.
Dus hoe hard heeft Brooke onze hulp nodig?
Nou meneer, ik...
Ik denk dat je het hem maar moet gaan vragen.
Wakker worden, radja.
Waarom?
Ze waren hier.
Radja?
Subu?
Tuan.
Tujang. Waar is Tujang?
Subu, waar is Tujang? - Ik weet het niet.
Tujang.
Hij is al stroomopwaarts gegaan.
We kunnen niet gaan...
Niet zonder stoomschip.
Vader. Het is tijd.
Scheidt de levenden van de doden.
We hebben de vuurboot niet nodig van de blanke.
We vechten al met het slangenvolk van voor de radja hier was.
We zullen tegen ze vechten nadat je bent vertrokken.
Nee.
Ik ga niet weg.
Je zei dat Tujang niet meer bij je is.
Maar hij is hier. Bij mij.
Tujang had een vuur in zich.
In mijn dromen praat hij tegen me.
"Om vrede te hebben, moeten we oorlog voeren."
Oorlog.
Dit is oorlog.
Oorlog, Tujang...
God zegene Engeland.
Gasten onderweg.
Sir Edward, we zijn vereerd.
Het voorrecht is aan ons, Brooke. - Dank u.
Charley.
Met een stoomschip, zoals gevraagd.
Net op tijd. God zegene je.
Crook.
Kom hier, neef. Je bent terug. Ik heb je gemist.
En Elizabeth is mee. - Ja. Ik ben er ook.
Mrs Crookshank, als u het niet erg vindt.
Neem me niet kwalijk. Mevrouw Crookshank.
Is dit je haremslaaf, James?
Zeg haar dat ze mijn sjaal moet dragen, schat.
We hebben geen slaven in Sarawak.
Fatima is mijn geliefde.
Zeg, Brooke, kunnen we wat drinken, of ben je nu helemaal mohammedaans?
Ja, een drankje. Waarom niet? Laten we het ijs een beetje breken.
Kan ze wel praten?
Alleen tegen mijn gelijken.
We hebben veel meer whisky nodig. - Jawel, meneer.
Op Sir Edward Beech. Kapitein van de Nemesis.
Op de leiders van Sarawak.
Ik denk dat we elkaar eerder hebben ontmoet, Sir Edward.
Mooi optrekje die je hebt, Brooke, maar we hebben allemaal nogal honger.
Kun je je negers een etentje voor ons laten serveren?
Natuurlijk.
Welnu, ik heb een kleine mededeling.
Als beloning voor zijn heldendaden...
in wat onze nieuwste kroonkolonie zal worden...
moet ik Mr Brooke naar Windsor brengen,
waar hij zal worden benoemd door Hare Majesteit, Koningin Victoria,
tot riddercommandant van de Orde van het Bad.
Op Sir James Brooke, KCB.
Toespraak. - Ja, toespraak, inderdaad.
Ik dank Sir Edward voor de eer.
Maar ik kan niet met je mee naar huis.
Want, zoals je ziet...
ben ik thuis.
Sarawak is een soevereine natie...
waarover ik heers...
met de zegeningen van zijn mensen.
Soevereine natie?
Maar ik bied je...
Crookshank, praat met hem.
Sir Edward, de radja is zeer vereerd met uw bezoek,
en door uw grote stoomschip om ons te helpen vechten tegen de Lanun-piraten.
Lanun? Ik ben hier voor kolen en om bezit te nemen van een kroonkolonie.
U hebt de halve aarde ingenomen, Sir Edward.
Tig van kolonies. Je kunt er toch niet nog meer willen.
En ik vrees dat Sarawak niet jouw kolonie kan worden...
totdat de Radja het zo verklaart.
Hij heeft narimba. - Ja, narimba.
Het recht van een radja om zijn land te lozen.
Radja? Narimba?
Onzin.
Ik zou je sprookjesland in een week kunnen vernietigen met de Nemesis.
En waarom zou je dat willen doen terwijl je al een Engelsman op de troon hebt?
Wat is dat voor vieze geur?
Ga nou maar. Naar buiten. - Nee.
De radja heeft ze nog niet gesproken.
Maar Sir James, je moet minstens één avond hebben met je eigen soort.
Mevrouw, het zijn mijn geëerde gasten.
De prinses, bedoel je.
Wegwezen nu. - Mrs Crookshank.
Je bent hier nieuw, en van harte welkom.
Maar ik sta erop dat je respect toont.
Dames, ik denk dat het tijd is om te gaan.
Engelsen en hun haven. - Echt, Arthur.
Je wist het.
Ze brachten je hier om me om te praten. Hoe kon je, Arthur?
Het is tijd, Jim. Voor je eigen bestwil.
Nee, toch niet. Je weet hoe het hier was voordat ik kwam.
En wat is er veranderd?
Koppensnellers, piraten, slavenhandelaars. En ze zullen hier nog lang na jou zijn.
Je bent failliet gegaan door deze mensen te redden, Jim.
Kom naar huis.
Trouw met een rijke weduwe. Word geridderd door de koningin.
Laat Engeland zich zorgen maken over Sarawak.
Dus dat is het dan?
Het plan dat je met je kameraden in de club hebt bedacht?
Hij is gek geworden, de stakker, hij heeft zich aangepast.
Breng hem terug naar Engeland, trouw met hem, ridder hem, en dan hebben we nog een kolonie.
Ik ben niet gek.
Nee. Je bent gewoon anders.
Waar ga je heen...
Naar mijn vriend. - Er is geen vuurboot.
Ik ga naar Lundu.
We moeten hem erover laten nadenken.
Ik ga met hem mee.
Waarom?
Zij is de ware. Degene die je verliet.
Ik geef niet om haar. Ik hou van jou.
Ze hebben me vernederd.
Ik heb mezelf aan jou gegeven.
Helemaal. - Fatima...
Kom alsjeblieft weer naar binnen.
Ik kan nooit een Engelse zijn.
Ik wil niet dat je dat bent.
Ik wil alleen jou.
Jij bent een van hen.
Je kunt niet vluchten voor wie je bent.
Fatima.
Wat ga je nu doen, radja?
Ga slapen.
Ik heb koorts.
Ik denk dat Fatima op je wacht.
Nee.
Ze is naar Lundu.
Ze is verdrietig.
Dit komt door haar als een Engelse te behandelen, Jim.
Een Maleisische vrouw zou niet aan tafel hebben gezeten.
De Lanun zal spoedig aanvallen.
Ze hebben wapens, boten, goud, en Makota dat hen leidt.
Waarom laat je deze afschuwelijke Sir Edward niet wat winnen?
Geef Engeland een eiland vol kolen en koorts.
Zoals Labuan.
Een kleine prijs voor een stoomschip, Jim.
Je kent ze niet.
Engeland.
Het Rijk.
Ze willen jullie niet.
Engeland verslindt jullie allemaal.
Ik ben geboren in Indië.
Ik heb het met mijn eigen ogen gezien.
Beter dat dan Lanun.
Dood de slang voor eens en voor altijd, nu.
Of vertrek.
Maar jij moet beslissen.
Dus, wat kies je?
Ik kies Sarawak.
Fatima.
Jij.
Een vuurgloed dat danst op de rivier.
Het geluid van Maleise stemmen die zingen in mijn dromen.
Alles.
Ja.
Je hebt zeker koorts.
Welterusten.
Ahoi, Chinezen.
Het gebeurt gewoon allemaal.
Ik schijn het niet te kunnen stoppen.
Jim, kijk me aan.
Je voelt je niet goed.
Kom op.
Genoeg.
Het zijn de Engelsen...
die uiteindelijk zullen komen.
Maar hij is niet zoals de anderen, ze mogen hem ook niet.
Zelfs je Dayaks zullen tegen hem ingaan.
Hij is zwak.
Echt, vuurwerk op dit uur van de nacht? - Elizabeth, we worden aangevallen.
Wat? - Je moet je verstoppen.
Je kunt me hier niet laten. - Ik moet Jim vinden. Kom.
Ik kan niet... - Hij heeft me nodig. Het kanon.
Kom op, stap in. - Wat moet ik doen?
Elizabeth, ik kom je halen.
Je moet naar James gaan.
Vertel de radja dat mijn laatste gedachten mijn liefde was voor hem.
Hier, ga.
Subu, snel.
Ik zal terugkomen.
Jim. De wapens. Waar zijn ze?
Jim. De wapens.
Arthur?
Je bent terug in Engeland.
Met Elizabeth.
Jim, verman je.
De wapens. Waar zijn ze?
Jim, de wapens.
Dit komt door Makota.
Ik heb een pistool in huis. - Nee. Jim...
Is er iemand?
Is er hier iemand?
Is er iemand?
Subu. Hier.
Dus Brooke heeft een inheems twist.
We moeten ons haasten.
Ga zitten, luitenant. Je ziet er niet uit.
Met respect, meneer, er is geen tijd.
We moeten met de Nemesis stroomopwaarts om ze te redden.
De stoomschepen van Hare Majesteit zijn niet om in de jungle rond te zwerven.
Maar ze zijn Engels, meneer.
Sir James, de Crookshanks. Vrouwen en kinderen.
En de Dayaks. Weet je wat de Lanun met hen zal doen?
Het spijt me voor de Crookshanks, maar dat is Brooke's schuld.
Wat betreft de Dayaks en de Lanun...
dat zijn inboorlingen onder elkaar.
Meneer, ik moet aandringen... - Nee.
De Nemesis zal hier blijven.
We laten ze elkaar vermoorden, en komen dan de brokken lijmen.
Ik verzoek respectvol om stroomopwaarts te gaan voor eventuele overlevenden.
Zoals je wil.
Maar niet als de Navy. Je staat er alleen voor.
Kijk nou, ik heb geen spek meer.
Jongen.
Nu ben ik je radja.
Geen Engelsen meer om ons land te stelen...
Om onze kolen te stelen voor de Navy.
Om ons goud te stelen...
zodat hun mooie vrouwen...
glimmende dingen in hun oren kunnen steken terwijl ze de negers verjagen.
Waar zijn je oorbellen nu?
Ga weg bij haar. Je bent gek.
Ik ben niet gek.
Ik ben een patriot. - Patriot?
Wacht tot Brooke terugkomt. - Hij is hier.
Daar is je witte radja.
Ahoi.
Is daar iemand?
Is er iemand?
Ahoi.
Subu, bakboord.
Charley. - Ik ben het.
Het komt goed.
Til hem op.
Rustig maar.
Til hem op.
Ben je in orde?
Tuan.
Hij zei dat hij van je hield.
Elizabeth?
Ze wisten dat je nog leefde.
Ze namen alle gevangenen mee en vertrokken naar Brunei.
Ze verdwenen als geesten. - Zoals geesten.
We kwamen ze stroomopwaarts niet voorbij.
Ze gaan naar het oosten door de mangrove. We kunnen ze inhalen als we opschieten.
Meneer?
Meneer...
Het is allemaal mijn schuld.
Het is te gevaarlijk.
We moeten je naar huis brengen.
Het was van Tujang.
Je kunt hier niet voor weglopen, James.
Ze heeft gelijk, meneer. Kijk.
Ik dacht dat ik dood was.
Mijn verleden achter me latend.
In plaats daarvan stierven degenen van wie ik hield.
En ik heb ze achtergelaten.
Ik zie het nu duidelijk.
Ik heb nooit een stoomschip nodig gehad om Makota te vinden.
Hij kwam naar mij toe.
Hij kwam altijd naar me toe.
Maleisische bewakers.
Makota's mannen. - De Lanun betrapten ze op stelen.
Makota denkt dat hij ze in bedwang kan houden.
Lanun geeft alleen maar om de Lanun.
Ze zijn daar, luister, in de baai.
Laten we de koninklijke pakken.
We kunnen voor anker gaan voorbij het rif, in kanonbereik.
Nee. Er is te veel licht.
Later.
Ik zie hem...
daar alleen met de Lanun.
Vechtend om de buit.
Zodra ze de gevangenen verslinden,
zullen ze zich op hem storten als roofzuchtige beesten.
Ik heb geleefd in een fantasie die ik zelf heb gemaakt.
Om over de wildernis te heersen, moet ik van de wildernis houden.
Van alles.
Van de schoonheid...
en het bloedvergieten.
Hij wacht niet tot ik hem vermoord.
Hij wacht op mij totdat ik hem red.
Te zwak om te doden. Te zwak om te regeren.
Ik geef me over.
Genade.
Alsjeblieft.
Genade.
Alsjeblieft.
En zo heb ik niets meer...
maar vrij.
Radja. Radja. Radja.
Ik ben er niet klaar voor, meneer.
Jij bent de jongen die ik vroeger was, Charley.
Ik ben liever de man die je nu bent.
Nee. Dat wil je niet zijn.
Radja. Radja. Radja.
JAMES BROOKE (RADJA VAN SARAWAK)
Kapitein James Brooke werd op 18 augustus 1842...
door de sultan van Brunei tot radja van Sarawak gekroond.
Hij regeerde 26 jaar en begon aan een levenslange kruistocht...
om een ​​einde te maken aan piraterij, slavernij en koppensnellen.
Voor zijn moed in de strijd tegen de piraten van Borneo,
ridderde koningin Victoria Sir James Brooke in 1847.
In 1854, nadat hij de Britse koloniale ambities had getrotseerd,
werd Brooke berecht voor moord door parlementair onderzoek.
Brooke pleitte noch schuldig, noch onschuldig.
Hij zei dat Groot-Brittannië niet de macht had om hem te veroordelen,
als radja van een onafhankelijk Sarawak.
James en Fatima werden vergezeld door lokale rituelen. Ze kregen één dochter.
In 1857 erkende James formeel zijn onwettige Engelse zoon en noemde hem George Brooke.
SIR CHARLES BROOKE. (TWEEDE RADJA VAN SARAWAK)
Nadat James in 1868 stierf, regeerde zijn neef...
radja Charles Sarawak tot aan zijn dood in 1917.
De zonen van Charles regeerden tot de Japanners binnenvielen...
in de Tweede Wereldoorlog, een eeuw nadat James arriveerde.
Sarawak werd in 1946 een Britse kolonie en vormde in 1963 de Federatie van Maleisië.
Edge of the World (2021) Vertaling: Janty