Ga maar, George. Vlieg weg, wees vrij en ga.
We zien je uiteindelijk wel weer.
Ga naar een mooie plek. We redden ons wel hier.
En toen ging hij. Dat was het eind.
Wat zou je tegen George zeggen als hij er nog was?
Wil je een kop thee?
'Waar heb je gezeten'?' Ik zag hem in een droom.
Dat zei ik tegen hem in de droom Waar heb je gezeten...
sinds de vorige keer? Hij gaf ook antwoord, dus dat mag je best weten.
'Ik was al die tijd hier.' Daar heb ik verder weinig aan.
George had kanker en z'n leven liep ten einde.
Hij kocht een huis in Zwitserland om geen belasting te hoeven betalen.
De man van het lied 'Taxman' wilde per se geen belasting betalen.
Dat was typisch George: charme, humor...
en een zekere bitterheid over bepaalde dingen.
Het is nog lastig om over hem te praten...
op een vrolijke manier. Het is nog steeds te pijnlijk.
Mensen dragen vrolijke kleuren, rozetten en blauwe hoeden.
Conform afspraken tussen de drie grootmachten...
Moet ik beginnen? - Prima, en daarna mag Pete.
We woonden op Arnold Grove 12 met twee kamers boven en twee beneden.
We hadden alleen een kolenhaard, geen elektriciteit, kleine tuin...
toilet achterin de tuin. Het was een heel koud huis.
Wat voor iemand was George? - Hij was behoorlijk arrogant.
Hij had een sterk zelfbeeld en liet zich door niets intimideren.
Hij had geweldig haar dat hij achterover kamde.
Een vriend van ons, Arthur, zei: 'Het lijkt wel een tulband.'
En dat was ook zo. Het was een geweldig ding.
Dit was voor hij beroemd werd. Hij was een gewoon joch...
dat nergens binnenkwam omdat hij niet beroemd was.
De leraren vonden hem maar niks. Rock-'n-roll bestond nog niet.
Ik vond het nogal dickensiaans. De school waar we op zaten...
was erg dickensiaans. Dickens had er zelfs nog lesgegeven.
Zo dickensiaans was het. Je ging erdoor verlangen naar iets anders.
Je werd er hongerig door. Kunst was een visioen.
We noemden het geen kunst, maar rock-'n-roll.
We hadden een goede gitarist nodig. John en ik speelden een beetje...
maar we waren niet goed genoeg voor de solo's.
Ik zei: Ik ken wel iemand. Hij is wat jong, maar goed.
John wilde hem ontmoeten en ik vroeg George of hij de band wilde zien.
Hij bracht z'n gitaar mee. We zaten bovenin een dubbeldekker...
in Johns wijk, bij Woolton. Er zat niemand in de bus en 't was al laat.
John zei: 'Laat maar eens wat horen.'
Ik zei: Pak je gitaar. Dus George pakte z'n gitaar uit...
en hij speelde het nummer 'Raunchy'.
Nog één twee documenten die je moet tekenen.
Ik wil toch even kwijt dat ik geen idee heb wat ik onderteken.
De naam is geen Richard Starkey, John Lennon of George Harrison.
Krishna, Krishna, Krishna.
Moge de Heer dit in vervulling doen gaan.
Deze bijeenkomst op Savile Row is pas het begin.
Mogelijk zien geschiedkundigen het moment later...
als een mijlpaal in het verval van het Rijk:
De Beatles gaan uit elkaar.
Op school was ik erg klein.
John schaamde zich omdat ik eruitzag alsof ik tien was.
John had in die tijd vier snaren op z'n gitaar.
Hij wist niet dat gitaren zes snaren hebben. Ik vroeg hem wat hij deed.
Hij zei: 'Hoezo'?' Hij dacht dat het zo hoorde.
We lieten John de akkoorden zien E en A enzovoort.
M'n moeder was een muziekliefhebber en vond het leuk als ze er waren.
John wilde altijd graag het huis uit.
Z'n tante Mimi was nogal streng en hij schaamde zich voor haar.
We waren één keer bij John thuis toen we nog op school zaten.
We kleedden ons als nozems. Dat was de trend in die tijd.
Kennelijk was dat goed gelukt, want ze mocht me meteen niet.
Ze zei: 'Wat doet hij hier'? Hij ziet eruit als een nozem.'
Hij zei alleen maar: 'Hou je mond, Mary.'
Op onze bruiloft wilden ze uittesten wat de reacties van mensen waren.
De meeste mensen hadden toch iets anders verwacht.
Op een gegeven moment hadden ze pauze.
Een oudere dame zou piano spelen. Ze was een echte kroegpianiste.
Ze kon elk nummer spelen dat mensen mee wilden zingen.
De drie jongens kwamen binnen met glazen bier.
John goot z'n glas over haar hoofd uit en zei: 'Ik doop u David.'
En hij liep weg. Die dame verraste me.
Ze reageerde niet. Ze glimlachte, stond op en ging zich afdrogen.
Als je vroeger in Liverpool trouwde, zei iedereen:
'Is er nog veel gevochten'?'
Er werd niet gevochten, maar wel bijna toen John Lennon dat bier uitgoot.
Toen ik John ontmoette, had hij veel macht.
Soms koos je iemand om achter ten strijde te trekken.
Hij liep absoluut voorop.
Hoe stelde je je het muzikantenleven voor?
Het was niet beredeneerd. Het voelde als de juiste beslissing.
We dachten dat er iets moois zou gebeuren.
Maar in die tijd was een tournee langs de Mecca-zalen al grandioos.
Dat was geen kleinigheid.
WEER EEN. LIEFS, STUART
Na de oorlog waren er nog veel huizen kapot door bommen.
Ze waren niet zozeer arm, want de Duitsers waren rijk genoeg.
Dat hadden ze snel op orde.
Die dag had ik ruzie met Astrid. Ik was woest en wilde stoom afblazen.
Als dat gebeurde, ging ik vaak naar de haven.
De Reeperbahn was voor zeelui, om dronken te worden...
om naakte vrouwen te zien of seks te hebben. Daar staat het om bekend.
Klaus was altijd erg relaxed.
Hij was niet snel onder de indruk van iets.
Hij zei altijd: 'Ja hoor, geweldig.'
Maar toen hij de Beatles voor de eerste keer had gezien...
Zo had ik hem nooit eerder gezien. Hij werd helemaal gek.
Ik ging met Klaus naar de Kaiserkeller.
Hij had me eerst drie dagen moeten bewerken.
Ik flipte gewoon. Ik zag ze op het podium...
met gezichten waarvan ik droomde om ze ooit te fotograferen.
Ze hadden zulke sterke persoonlijkheden en ze waren long, net als ik.
We hadden weinig geld, net genoeg om van te eten.
We hadden niets te makken, maar het was zo'n kick.
Ik was in de stoutste stad ter wereld op m'n zeventiende.
Het was erg spannend. Ik leerde van alles.
Je had er gangsters, travestieten, hoeren.
Ze zagen er vreemd uit, als nozems Ze droegen nog geen leer.
Het leer kwam pas toen ze Astrid en mij ontmoetten.
We waren helemaal onder de indruk van ze.
We beseften niet hoe ze leefden.
De Bambi Kino was een pornobioscoop.
De kamer waarin ze verbleven, was in feite een bezemkast.
Er was geen raam, alleen een gloeilamp aan het plafond.
Ze leefden in een kast, achter het bioscoopscherm.
Het was vreselijk, want ze stonken. Ze konden hun kleren niet wassen.
Klaus stelde me aan ze voor. John gedroeg zich heel hanig.
Paul liet zien dat hij een brave jongen was met een goede opleiding.
Hij begroette me en gaf me een hand. George keek me aan en zei:
'Hallo. Ben jij de vriendin van Klaus?' Hij was zo lief.
Toen heb ik George Ieren kennen. Hij was in veel dingen geïnteresseerd...
maar erg stilletjes. Paul was degene die zei:
'Wie is dat? Wie heeft dat geschreven? Van wie is die foto'?'
George zat maarte staren naar m'n kamer die ze vreemd voorkwam.
Hij was helemaal zwart en er hingen takken en bladeren van het plafond.
George dacht vast dat ik gek was.
Maar dat veranderde al snel in een hele fijne vriendschap.
Astrid nam ze mee naar huis en kookte voor ze.
Astrids moeder kookte hun lievelings- kost. Ineens hadden ze een thuis.
Astrid zorgde erg goed voor ze. - Het was te gek om ze te ontmoeten.
Ze waren erg artistiek. We gingen veel met ze om.
Astrid was heel liefdevol en heeft ons enorm geholpen.
Je denkt vast dat het iets seksueels was en natuurlijk vielen ze op me.
Ik zag er goed uit en ik was charmant met m'n grappige Engelse accent.
Toen ik verliefd werd op Stuart, kwam het goed uit dat ik fotografe was.
Ik kon makkelijk op hem afstappen en vragen:
Mag ik je fotograferen? Ik voelde me zo tot hem aangetrokken.
Ik heb altijd al bijzondere gezichten willen fotograferen...
die het verhaal vertellen van degene achter het masker.
Stel je voor wat er achter die ruwe, jonge, John Lennon school.
Of achter die grappige Paul.
Of die lieve George.
George was pas zeventien, maar hij was kalm.
Hij keek je recht aan en hij was grappig.
En hij fungeerde als katalysator. Paul en John waren zo verschillend.
Hij bracht rust in het geheel.
Ringo was er nog niet bij. Pete Best was de drummer.
Stuart hing er wat meer bij, maar George zat midden tussen die twee in.
Na Stuarts dood zorgen John en George goed voor me.
Ze zochten me thuis op.
Het was Johns idee.
Hij zei: 'Mag ik zien waar hij schilderde? 'lk zei: Natuurlijk.
Ik moest een foto van ze nemen Ik zette een oude stoel neer.
John raakte geëmotioneerd door de ruimte waar z'n vriend schilderde.
Hij barstte bijna in huilen uit. George was een beetje bezorgd.
Ik zei tegen George: Ga maar achter hem staan.
Je zag dat George al snel door had...
waar het om draaide: de dood en het leven.
Hij was pas net achttien. Op de foto's zie je in z'n ogen...
hoe hij waakt over John die er helemaal doorheen zit.
Dat zie je in z'n gezicht.
Ik heb die gitaar weggegeven.
Goed nummer, hoor. Niet slecht.
John was stekeblind, maar hij wilde z'n bril niet op, dus hij zag niets.
Op een dubbel spoor.
We stonden in de coulissen te wachten tot alle Beatles in beeld waren.
Ringo was het ontbrekende bandlid.
Hij kwam pas in beeld in die scène.
We waren altijd zenuwachtig voor elke volgende stap op de ladder.
Dat was het mooie van een viertal We deelden de ervaring.
Hoeveel Beatles zijn er nodig om een gloeilamp te verwisselen?
Vier.
We waren nog hartstikke groen.
We waren dankbaar dat we op plaat werden uitgebracht. Een eigen plaat.
Toen we stegen in de hitlijsten, zetten we de auto ervoor stil.
Bij de BBC om 19 over 4 Stop de auto.
En dan luisterden we naar onze plaat voor we naar ons optreden gingen.
Levert het samen leven en werken stress op voor jullie?
Nee, we hebben geluk gehad: 'we zijn nu veertig jaar samen
We zijn al lang vrienden, dus we zitten elkaar niet zo in de haren.
Werd je buiten door iemand begroet? - Nee, dat was George.
Dat was m'n moeder. - Komt ze naar Ierland voor je?
Is het lastig om jullie imago te bewaken?
Ons imago is wie we zijn. We hebben geen imago gecreëerd.
Het is zo gegaan. We hoeven alleen onszelf te blijven. Nietwaar, Ringo?
Wij wel, over de andere twee maak ik me meer zorgen.
We hielden allemaal van de sfeer eromheen.
Maar we hadden wel elk onze persoonlijkheid en houding.
We wilden bij een wegrestaurant een vette hap gaan halen.
Paul had de sleutels en George zat achter het stuur.
De discussie duurde zeker anderhalf uur.
'Ik heb de sleutels' 'En ik rij.'
Dat moesten we doorstaan omdat geen van beiden een duimbreed week.
'Ik heb de sleutels' 'Nee, ik rij.'
Beste ma en pa, iedereen vindt onze optredens te gek.
Overal worden we door twintig motoragenten begeleid...
en staan er twee Cadillacs voor ons klaar. Vanavond stonden ze elders.
En dus gingen we weer naar binnen.
Het publiek zag de auto's staan en besprong ze.
De chauffeurs moesten vluchten en de auto's waren total loss.
Eén meisje viel van het dak. 45 mensen werden opgenomen.
We moesten vluchten in 'n ambulance. Geen zorgen, we worden bewaakt.
Welke acteur wil je zien? - Paul Newman.
En welke actrice? - Jayne Mansfield.
We waren begin twintig. We lieten het maar komen.
Het mooiste was dat je lekker kon gaan shoppen.
Ze zeiden weleens dat de Beatles één dag per maand vrij hadden.
Op die dag was Paul jurylid bij een missverkiezing.
De Beatles reden in één auto en hadden nooit meer dan twee hotelkamers.
Hoe groter we werden, hoe meer we naar elkaar toegroeiden.
Zodra je je appartement verliet zat je midden in de hectiek.
Mensen wilden met je praten of je foto nemen.
En dus hielden we elkaar gezelschap.
Onze eerste keer in New York was memorabel:
We hadden een hele verdieping in het hotel en we belandden in de badkamer.
We babbelden maar wat om even te ontsnappen aan de immense druk.
Nu zingen we...
Hou je mond, ik vermoord je.
...onze nieuwste plaat.
Of onze nieuwste vorm van elektronische herrie.
Zijn jullie al miljonairs? - Nee, dat is maar een gerucht.
Waar gaat al het geld heen? - Een groot deel naar Hare Majesteit.
Zij is miljonair.
We gaan vandaag naar Wellington Sydney was een ramp.
Het podium draaide rond. We moesten als boksers door het gangpad lopen.
Ik heb een agent gestompt omdat hij me zo duwde.
Ik werd vastgepakt toen ik van het podium kwam.
Ik vloekte tegen een agent. Later bood de commissaris z'n excuses aan.
Na het optreden vierden we Pauls verjaardag.
In het begin is het fantastisch. Je wordt herkend...
je krijgt de beste plaatsen.
Alles is groter en je krijgt sneller wat je wilt.
Dat is geweldig en daarna wil je dat het stopt.
Bedankt.
Dit nummer...
Nu zingen we...
Je knokt ervoor en dan wil je er weer vanaf, maar het houdt nooit op.
We houden van onze fans en lezen graag wat ze over ons schrijven.
Soms besef je niet dat het over jezelf gaat.
Je ziet foto's van en je leest stukken over George, Ringo, Paul en John.
Je denkt nooit: Dat ben ik. Ik sta in de krant.
Het is net alsof het over een ander gaat.
Waar was je vorige week? - Geen flauw idee.
Ik weet niet eens welke dag het is - Meen je dat nou?
We hebben gespeeld in de Hollywood Bowl. Dat was grandioos.
De tribunes liggen tegen de heuvels.
Van Elvis' manager Colonel Parker kregen we leren riemen en holsters.
Cowboydingen, en lampen in de vorm van huifkarren.
Elvis heeft ons uitgenodigd in z'n huis in Memphis in Tennessee.
We waren vanavond te gast bij Burt Lancaster.
Hij heeft een huis van een miljoen.
Ik heb heerlijk gezwommen in het warme zwembad.
Daarna wilde de tourorganisator dat we naar club Whiskey A Go-Go gingen.
Niemand zou ons lastigvallen. Mal en wat brede kerels brachten ons...
naar een tafel met John, Derek en Jayne Mansfield.
Ik raakte geïrriteerd door de drukte en gooide met cola.
We vochten ons naar buiten. Het was irritant.
We zijn er tien minuten geweest. Daarom gaan we zelden meer uit.
Hoe ging George daarmee om? - Hij had twee persoonlijkheden.
Hij kon heel liefdevol zijn, maar ook heel boos.
Hij was erg zwart-wit.
Veranderen jullie met de muzieksmaak mee?
Je weet het maar nooit. - We zijn al behoorlijk veranderd.
Hopelijk hebben jullie genoten. Is dat zo?
Ik was de baas van Parlophone Records en ik had hard gewerkt...
om van Parlophone een comedy-merkte maken.
Brian Epstein hoopte vurig dat wij hem zouden contracteren.
Maar hij vond een comedy-label het dieptepunt. Niemand wilde hem.
Ik ontmoette de Beatles in 1962. Ik was eerst niet onder de indruk.
Ik kon niets met hun sound. Die was nieuw voor me.
Ik zag die vier kerels en dacht: Geen van hen steekt er bovenuit.
Ik moest beslissen wie de leadzanger zou worden.
Ineens besefte ik dat ik ze als groep zou nemen.
Vergeet die leadzanger, ze zouden samen zingen.
We worstelden met de sound.
Na wat nietszeggende nummertjes te hebben opgenomen zei ik:
Kom nou eens luisteren wat we hebben gedaan...
en vertel het ons als iets jullie niet bevalt.
George sprong in het diepe en zei: 'Je das bevalt me niet.'
De anderen dachten dat hij het had verknald.
Maar ik bestierf het. Ik vond het zo brutaal en tegelijk zo grappig.
Ik was meteen gecharmeerd van hem.
We schreven de nummers één week voor de opnames.
Brian Epstein zei: 'Volgende week in de studio, nu een week vrij.'
'Maar jullie moeten wel een plaat volschrijven.'
En dus schreven we elke dag een nummer tot we er zo'n 7 hadden.
Dat was genoeg om mee te beginnen.
We kwamen om tien uur 's ochtends in de studio aan.
George en Ringo hadden de nummers nog nooit eerder gehoord.
Zo goed waren ze. John en ik deden het voor.
Of welk nummer dan ook. George probeerde de akkoorden uit.
Hij schreef ze niet op. 'lk zie wat je doet. Ik ben één van jullie.'
'Ik snap wat je hebt gedaan.' Ringo stond erbij met z'n drumstokken.
Ik dacht na over m'n nummer 'And I Love Her'.
Dat had ik en toen kwam George met het scatten, de kern van het nummer.
Dat bedacht hij ter plekke. Hij vond dat er een riff onder moest.
Die is niet van mij.
In de studio was de schrijver de baas over het nummer.
Die leidde de anderen erdoor. Paul en John waren de schrijvers...
en George nog niet zo, dus zij waren de drijvende krachten.
George en Ringo liepen iets achter op Paul en John.
Dat waren de schrijvers en de leadzangers.
George was nogal op zichzelf.
Hij zat niet in het team dat voor de hits zorgde.
John en Paul konden met elkaar sparren.
Ze waren meer concurrenten dan partners in feite.
Als de een iets maakte, maakte de ander weer iets beters
George was de solist. Hij kon met niemand werken.
Ik bevond me in een vreemde positie.
De aandacht ging uit naar de Beatles en daar maakte ik deel van uit.
Maar daarbinnen...
draaide het om John en Paul:
'Wij zijn de leiders, jullie mogen toekijken
Ik heb tien jaar achterin limousines met ze gezeten.
'Don't Bother Me', opname tien.
'Don't Bother Me' was m'n eerste.
Het was een oefening om te zien of ik een nummer kon schrijven.
Als John en Paul het konden, kon iedereen het.
Dat gaat te snel. - Opname twaalf.
Het is geschreven in een hotel in Bournemouth. Ik lag ziek op bed.
Vandaar de titel. Het is geen al te best nummer...
maar het bewees dat ik gewoon door moest gaan met schrijven.
Misschien dat ik dan ooit iets goeds zou schrijven.
Ik hoop nog steeds dat ik ooit iets goed schrijf.
Als je George en Pattie samen zag...
en hoe hun relatie zich verhield tot de Beatles...
dan waren zij net Camelot.
Ik was Lancelot.
De eenling zonder enige richting.
Ik zag de Beatles in de Hammersmith Odeon toen ik bij de Yardbirds zat.
De band opereerde als één man. Het was een vreemd fenomeen.
Ze handelden en dachten als een soort gezinnetje.
Ik was nogal wantrouwig...
maar toen ik ze zag, was ik onder de indruk van ze.
Ze hadden stuk voor stuk hun eigen muzikale talent.
Maar het tragische was dat niemand naar ze luisterde.
Het publiek, dat ze zelf aan zich bonden, bestond uit meisjes van twaalf.
George was een vernieuwer. Hij combineerde elementen...
van rhythm-and-blues, rock-'n-roll en rockabilly...
en creëerde iets unieks. Ze waren uiterst grootmoedig.
Ze praatten met iedereen Ik was niet geïntimideerd.
Ik had redelijk wat vertrouwen in m'n missie als apostel van de blues.
Niemand hoefde mij een gunst te verlenen.
George zag me als z'n gelijke omdat hij zag dat mijn talent...
ook tamelijk uniek was.
George ging in Esher wonen, op zo'n 13 kilometer van waar ik geboren ben.
Ik bezocht ze daar ook.
Er ontstond iets uit onze muziek en wie we waren.
We hadden een gemeenschappelijke smaak: auto's, kleren...
en vrouwen uiteraard.
Wat George aan mij mocht, was dat ik vrijgevochten was.
Ik denk dat hij zich al afvroeg of een band de juiste plek was voor 'm.
Want de omgang in een band is lastig.
Ik benijdde hem in veel opzichten en hij mij.
Wat benijdde u in hem? - Geld, status...
De standaarddingen. Het waren de Beatles, kom op.
In het begin was het mooi om een vriend van George te zijn...
omdat ik me kon koesteren in de zon van z'n creativiteit.
We gaan door met een nummer van onze nieuwste lp.
De LP heet Rubber Soul.
Het nummer 'If I Needed Someone' wordt door George gezongen.
Het is een appel aan het halt van vrouwen en meisjes...
die de liefde aanbidden, net als de goden en de helden van de liefde.
Dat speelt een dominante rol in hun levens.
De meeste fans zijn meisjes die in aanbidding zijn bij het altaar...
van de godin of de jonge held, net als in de oudheid.
Een dramatisch voorbeeld zijn de Beatles...
die ik zag spelen voor 3000 meisjes in Manchester.
Ik en een journalist waren de enige mannen in het publiek.
Ik had nog nooit zoiets meegemaakt.
Zelfs tienduizend monsters van Loch Ness zouden minder indruk maken...
dan het fluiten en weeklagen en de bezeten zielen van die meisjes.
Is de toewijding aan uw band vooral religieus van aard?
Waarom niet? - Waarom denkt u van wel?
Vanwege de haltetocht.
Zijn voetbalsupporters religieuzer dan Beatles-fans? Ik denk het niet.
LENNON REDT
De generatiekloof is vooral voelbaar op het gebied van het geloof.
Met name tussen studenten en hun ouders.
De vraag was of het behoren tot een kerkgenootschap belangrijk was.
Negen van de tien ouders vindt van wel.
Slechts vier van de tien studenten vindt religie belangrijk.
Politiek radicale jongeren verwerpen de religieuze waarden het sterkst.
De kloof bestaat, ongeacht wat de politiek zegt.
Er is in de kranten veel gesproken...
over een opmerking van u dat de Beatles populairder zijn dan Jezus.
Dat heeft voor controverse gezorgd in dit land. Wilt u het toelichten?
Dat heb ik al 800 keer gedaan.
Ik had ook TV kunnen zeggen. Duidelijker kan ik het niet maken.
Het geloof van weleer lag duidelijk onder vuur.
Billy Graham probeerde de swingende Engelsen te stuiten.
Hij werd bijna verzwolgen door de zonde in Soho.
Veel van wat we bij jonge mensen zien, is een spirituele zoektocht.
Veel jongeren zoeken een geloof, een lied, een doel om na te streven.
Voor we het hadden gemaakt, was geld zeker één van onze doelen.
Maar toen we het eenmaal hadden bleek het niet zo geweldig.
We kwamen erachter dat geld niet het antwoord was.
We hadden allerlei materiële zaken...
waar mensen hun hele leven naar streven.
Wij hadden ze al op jonge leeftijd.
Daardoor beseften we dat we nog iets misten...
en dat is hetgene wat religie mensen poogt te geven.
Zijn ze hierdoor veranderd? - Verder ontwikkeld misschien...
maar niet veranderd of erdoor besmet.
Minder in elk geval dan sommige mensen in onze omgeving.
Ze blijven er kalm onder. Ze snappen de ophef niet.
Ze willen gewoon muziek maken. Ze blijven er gelukkig gewoon onder.
Ik kwam op een dag thuis en Derek zei dat Brian Epstein had gebeld.
Hij hield een housewarmingparty in Sussex en nodigde z'n vrienden uit.
We verzamelden alle babysitters en pakten het vliegtuig.
We werden op Heathrow opgewacht door John en George.
Ze waren exotisch gekleed in zijden hemden met felle kleuren.
Ze omhelsden en zoenden ons.
Alle grenzen vielen weg, er werden geen handen geschud.
Wat gebeurde er? We werden meegetroond van de luchthaven af...
waar Johns Rolls-Royce stond, als een woonwagen van zigeuners.
George reed in z'n Mini, wij in de Rolls-Royce...
met 'A Whiter Shade of Pale' op de radio...
van Surrey naar Sussex, waar Brian ons opwachtte.
Er waren talloze beroemde en minder beroemde vrienden aanwezig.
George gaf Derek LSD en John gaf het aan mij.
En John gaf Derek LSD, zodat hij een dubbele dosis had.
We brachten de hele nacht met ze door...
op dit avontuur door de geest. Paul noemde het 'gecontroleerde waanzin'.
Het was in elk geval waanzinnig. En het was prachtig. Het verbond ons.
We kwamen uit onze roes en liepen de tuin in.
De nacht week en de dageraad gloorde terwijl we op de zon wachtten.
Dat was letterlijk wat er gebeurde.
Toen we voor het eerst het roemruchte LSD gebruikten...
wisten we van niets. John en ik kregen de drug toegediend.
We waren op een etentje bij onze tandarts.
Hij had het in onze koffie gedaan Wij kenden het niet eens.
Gelukkig niet, want er is zo'n paranoia ontstaan rond de drug...
dat mensen al een bad trip krijgen voor ze eraan beginnen.
Wij wisten niets, we waren zo naïef.
We gebruikten het en gingen naar een club. Het was ongelofelijk.
Het was het beste gevoel ooit, maar dan in geconcentreerde vorm.
Het was fantastisch. Ik voelde me verliefd.
Maar niet op iets of iemand, op alles. Alles was perfect.
We wandelden en de dingen waren anders dan anders die nacht.
Er gebeurden dingen als in 'Alice in Wonderland', hele rare dingen.
Ik weet nog dat Pattie, half als spel en half in razernij...
probeerde een etalageruit te breken.
Ik probeerde haar een andere kant op te bewegen.
En toen we de hoek om gingen, zagen we overal lampen en taxi's.
Het leek wel een filmpremière, maar het was vast de ingang van de club.
Het was heel licht en alle mensen hadden make-up op...
die er zo dik bovenop lag als een soort masker.
Er bleef me ook nadien nog een gedachte bij...
aan de yogi's van de Himalaya. Daar had ik nog nooit aan gedacht.
Ineens had die gedachte zich in m'n hoofd genesteld.
Alsof iemand me toefluisterde: 'de yogi's van de Himalaya.'
Interview met George Harrison en Ravi Shankar door Michel Guillard.
Geluid is goddelijk, zeker als het goede muziek is.
Muziek kan ook duivels zijn. Ik zal niet zeggen welke muziek.
Muziek kan je ook opwinden en gekke dingen laten doen.
Dat is ook muziek, maar die brengt je spiritueel niet dichter bij god.
Muziek heeft die kracht.
Of het nou gregoriaanse gezangen zijn, barokmuziek...
Indiase muziek of folk, prachtig gezongen door prachtige stemmen.
Onze muziek wordt mondeling overgeleverd en niet opgeschreven.
De goeroe geeft de techniek door, maar ook het hele spirituele aspect.
De zin van het leven en de filosofie worden met de muziek doorgegeven.
Ik kon zowat iedereen ontmoeten.
Ik kon zo bij Elvis binnenlopen en we hebben goeie mensen ontmoet.
Maar ik was nooit onder de indruk van iemand.
De eerste was Ravi Shankar en hij wilde niet eens indruk maken.
Waarom maakte hij zo'n indruk? - Door wie hij was.
Hij heeft me zoveel geleerd zonder iets te zeggen.
Tel nu vijf, vijf en zes. Vijf en vijf is tien, plus zes is zestien.
Als het moeilijk is, tel je alleen tot vier.
Dat is heel lastig.
Het is heel lastig om de bron van iets te vinden.
Ik had het geluk dat Ravi fungeerde als een soort verlengsnoer.
Hij verbond me met de realiteit. Zo had ik de best mogelijke ervaring.
Ravi en de sitarwaren een excuus om naar spiritualiteit te gaan zoeken.
Ik las dingen van de hand van sadhoes, swami's en mystici...
en ik zocht ze op. Ik kreeg van Ravi en z'n broer boeken van wijze mannen.
In een boek van Swami Vivekananda stond: 'God moet zichtbaar zijn...'
'net als de ziel, anders kun je beter niet geloven.'
Beter een atheïst dan een hypocriet.
Ik was m'n hele leven opgevoed als katholiek.
Ik kreeg te horen dat ik moest geloven wat ze zeiden...
zonder het zelf te ervaren.
Maar in India hoorde ik iemand zeggen:
'Je kunt pas iets geloven als je het zelf waarneemt.'
Ik dacht: Fantastisch, eindelijk iemand die logisch klinkt.
Daar wilde ik dieper op ingaan.
Door George's ervaringen met het geestverruimende LSD...
ging hij op zoek naar iets waarvoor hij geen drugs nodig had.
Hij wist dat je dat niet eeuwig kon volhouden.
Hij wist dat het niet goed voor je was om drugs te blijven gebruiken.
Hij zocht naar... Hij was altijd op zoek naar de waarheid.
En hij was op zoek naar mentale rust.
Het was een behoorlijk hectische tijd.
John haalde ons op in z'n geblindeerde Rolls-Royce.
Ringo, John en ik verhuisden allemaal naar Surrey.
Hij reed met Ringo en mij naar de stad.
We kwamen altijd high en misselijk in Hammersmith aan.
Een Rolls-Royce is niet goed geveerd en rolt heen en weer.
Je zag niets uit het raam en de ramen waren dicht...
dus je kreeg een dubbele dosis marihuana binnen.
Aangekomen bij de Abbey Road Studios vielen we gewoon uit de auto.
Dankzij Paul hebben we zoveel platen gemaakt.
John en ik woonden vlak bij elkaar en trokken veel met elkaar op.
We zaten lekker in de tuin in de zon en dan belde hij altijd weer.
Hij wilde dat we werkten.
Overal troffen we blije mensen aan die thee dronken op gazons.
Ik had verwacht dat Haight-Ashbury een te gekke plek zou zijn.
Ik had een soort zigeunerachtige club mensen verwacht...
met winkeltjes die schilderijen en houtsnijwerk en zo maakten.
Maar het bleken gewoon klaplopers te zijn.
Er zaten veel jongeren bij uit heel Amerika...
die LSD hadden gebruikt en naar dit LSD-mekka waren getrokken.
Ik werd op straat onthaald als een soort messias.
Ik was doodsbang. Overal om me heen zag ik pubers.
Er zat nog wel wat Beatlemanie onder...
maar met een hele rare invalshoek. Mensen gaven dingen aan me...
zoals een grote indiaanse pijp met veren erop...
en boeken en wierook en allerlei rotzooi.
Ze probeerden me drugs te geven, maar die wilde ik niet.
We gingen steeds sneller lopen. We liepen het park weer uit.
We wilden er snel vandaan en reden naar het vliegveld.
Toen het vliegtuig opsteeg overtrok het.
Alle lampjes op het paneel schreeuwden 'gevaar'.
Ik besefte wat er gaande was in de drugscultuur.
Het waren geen hippe lui die spiritueel ontwaakten...
en artistiek deden, maar het waren verslaafden.
Toen ben ik gestopt met het nemen van LSD...
en helemaal voor de meditatie gegaan.
We gingen niet meer op tournee halverwege de jaren '60.
We feestten en we raakten onze spirituele richting kwijt.
Die hadden we niet, maar we raakten hem kwijt.
We experimenteerden met alles.
Het was de tijd van 'Sgt. Pepper' en ik had de titelsong geschreven.
Ik stelde voor om de plaat te maken onder een andere naam.
Een andere band zijn zou ons bevrijden.
We konden doen wat we wilden Er waren geen grenzen meer.
Voor Sgt Pepper kwam hij met een nummer dat ik saai vond.
Ik zei tegen hem: George, je kunt iets beters maken voor deze plaat.
Het wordt een verbluffende plaat met zoveel hoogtepunten.
Kun je misschien iets anders bedenken?
Dat werd 'Within You, Without You', bepaald geen commercieel nummer.
Maar het was erg interessant. Hij gebruikte het Indiase systeem.
Dat vormt bijna een aparte taal.
Het leunde sterk op de ritmes van de tabla-speler.
Je moest er inkruipen om het te begrijpen.
Het was net een puzzel met George.
Ravi speelde een keer bij hem thuis en wij gingen kijken.
We zaten op de grond en Ravi vroeg of we niet wilden roken.
Onze vrienden waren er en wat vrienden van Ravi en hij speelde.
We begrepen er weinig van. Ravi's vrienden maakten zulke geluiden.
Wij dachten dat ze het slecht vonden.
Maar ze deden eigenlijk dit.
Zo van: 'Mag het wat stiller'?
Als er een typische westerling bij u langskomt...
moet u hem dan vooral Ieren concentreren?
Nee, ik moet hem Ieren z'n geest de natuurlijke loop te laten nemen.
Iemand kwam eens naar me toe nadat hij net was begonnen met mediteren.
Hij zei: 'lk voel me geweldig en ik heb diep geslapen.'
'Maar wat hebt u me nu geleerd'?'
Ik zei: niets.
Het denkproces is niet iets wat je moet leren.
We denken al vanaf onze geboorte.
Zowel John en George zeiden: 'We gaan naar Wales voor een kerel'
'We vinden hem te gek. Kom mee.'
We hadden die giechelende Indiër op TV gezien en we mochten hem wel.
Dat grappige ventje ging de wereld redden.
We waren rijp om gered te worden.
Ik wilde mediteren. Erover lezen is één ding, het doen een ander.
Ik was al zover dat ik een mantra zocht.
Die verkoopt Harrods niet. Toen liet David Wynn me een foto zien en zei:
Hij geeft een lezing in het Hilton en hij heet Maharishi.'
U geeft elk mens een geluid. Krijgt elk mens hetzelfde geluid?
Nee, ieder krijgt z'n eigen geluid.
Hoeveel verschillende zijn el'? - Heel veel.
Honderden of duizenden? - Duizenden.
Hoe gebruikt ieder mens z'n eigen geluid?
Hoe gebruikt hij dat geluid bij het mediteren en waarom is dat nuttig?
Ieder mens heeft z'n eigen individuele impuls.
Tot de een voel je je aangetrokken, de ander stoot je af.
Het ritme van die individuen wordt uitgewisseld. Ieder heeft zo'n ritme.
Het ritme van het geluid resoneert met het ritme van het individu.
Dat geluid past bij hem. - Ik snap het.
U zoekt naar het geluid dat past bij het leven en het wezen van iemand.
We zaten in het meditatiekamp toen het nieuws over Brian binnenkwam.
Het was vreselijk. We hadden eerder verlies ervaren...
maar het was alsof er met Brian één van ons was gestorven.
De dood van ouders verwerk je omdat ze meestal eerder doodgaan dan jij.
Maar Brian was zo'n onlosmakelijk deel van het geheel.
Ze noemden hem de vijfde Beatle. Ineens stonden we er alleen voor.
Het was apart dat het gebeurde toen we net begonnen met mediteren.
Dat lijkt onbeduidend, maar het luidt een grote verandering in...
als je de reis naar binnen aanvangt.
Dat Brian net die dag het loodje legde, was erg heftig.
Gebruik je een mantra om weer bij het onderwerp te komen...
als aardse of irrelevante gedachten je besluipen? Of is 't meer dan dat?
Je laat je geest rondwaren, waarheen hij maar wil.
Dan introduceer je de mantra, de trilling.
Die neemt het over. Je gebruikt geen wilskracht.
Als je weer gaat denken en je realiseert je dat...
vervang je de gedachten door je mantra.
Soms heb je zelfs geen mantra in je hoofd, maar ben je helemaal leeg.
Dat punt, dat elke ervaring overstijgt...
kent geen tijd of ruimte.
Je kunt er na vijf minuten uitkomen, maar dat weet je niet.
Dus in plaats van na te denken, wil je juist geen gedachten hebben?
Betekent het woord 'god' nu iets anders dan vóór de Maharishi?
Het betekent van alles voor mij.
Het idee van een man in de hemel had ik overboord gegooid...
maar ik ben weer terug bij dat idee Het is eigenlijk alles.
Het is alles. Elk aspect van de schepping is god.
Ik denk dat we misschien moeten proberen het iets duidelijker te maken.
Ik denk dat George Harrison het over een mystiek, religieus geloof heeft.
Is het mystiek of een techniek om jezelf te verbeteren...
die volmaakt wetenschappelijk is? - Dat kan allebei.
Het gaat om de perceptie.
Wie conceptueel sterk is, ziet door meditatie de aard van z'n concepten.
Als hij zich vergist, ziet hij wat er niet klopt.
Zonder conceptueel apparaat blijft het bij een abstracte ervaring.
Na een abstracte ervaring probeer je die te verklaren.
Maar het blijft iets van de perceptie. - Het is een ervaring.
Maar waarom is die waardevoller dan andere ervaringen?
Hij praat over gelukzaligheid. Dat ervaar je ook met een fles whisky.
De volgende ochtend niet, hoor. - Is deze ervaring waardevoller?
Of heeft het universum verborgen wetten en een verborgen schepper...
die zich openbaren als Mr Harrison of de Maharishi in trance zijn?
Die wetten zijn alleen verborgen door onze eigen onwetendheid.
Mystiek is het alleen vanwege de onwetendheid van mensen.
Het enige mystieke is dat u niet weet wat dat betekent.
Hij wilde vooral spiritueel zijn.
Maar dat lukte niet omdat hij ook nog een leven had.
Hij kon liefhebbend, zachtaardig en lief zijn, want dat was z'n aard.
Maar dan kwam die woede weer als gevolg van z'n frustratie.
Je vangt een glimp op van iets dat je snapt...
maar je kunt het niet bereiken omdat iets aards te tegenhoudt.
Daar was hij zich zeer van bewust.
Welke aardse dingen trokken het hardst aan hem?
De andere drie Beatles en datgene wat ze aan het opbouwen waren:
Dat gigantische imperium: Apple.
Hij had iets gevonden wat hij snapte en daar wilde hij mee bezig zijn.
Hij ging helemaal op in het mediteren.
Lieve mama, dank voor je brief. Maak je niet druk om mij of de Maharishi.
Hij is geen bedrieger. Wat ze over hem schrijven, is onzin.
Hij pikt ons geld niet, hij brengt ons in contact met God.
God is niet verdeeld over de religies, zoals sommigen beweren.
Het versterkt hooguit m'n toewijding aan het Heilig Halt.
Maar we willen wel z'n leer verspreiden..
Zodat we de onwetendheid kunnen doorbreken die alles nu overheerst.
Daardoor lijkt het mystiek of zelfs zwarte magie.
Ik ben niet gek geworden. Ik hou meer van jullie dan ooit tevoren.
Dus zo slecht is het niet, hé?
Als we samen onder het publiek waren...
veranderde ik in een hoopje niks, hoe belangrijk ik mezelf ook vond.
De reactie van mensen op hun aura in een restaurant of club...
en nu heb ik het over de Beatles, was ongekend.
George had twee kanten. Als vriend kan ik niet te veel zeggen.
Hij was een kerel. Je begrijpt wel wat ik bedoel.
Hij was van vlees en bloed en hield van mannendingen.
Ik weet nog dat ik de saxofoons had opgenomen.
Ik had in mijn ogen een goed saxofoongeluid op de band.
Ze mengden goed en het klonk lekker. George kwam naar me toe en zei:
'Ze klinken te gek. Nu mag je ze vervormen.'
'Ze klinken te gladjes.' En dus moest ik ze zien te vervormen.
Tijdens het mengen, liep George Martin binnen en zei:
'Klinkt dat niet wat te helder en te hoog'?'
George draaide zich om en zei: 'Dat vind ik mooi.' En we gingen verder.
En George Martin vertrok naar één van de andere studio's.
Het waren net kinderen zonder ouders om voor ze te zorgen.
Joe Massot wilde dat George de soundtrack van z'n film zou maken.
George wilde dat ik ergens op meespeelde.
We schreven terwijl we bezig waren.
George zette de gitaar er achterstevoren op.
Het was experimenteel en leuk.
De culturele revolutie had effect op elk aspect van het leven.
Wakker worden
Jullie mogen blij zijn dat jullie voor mij werken.
Nu glimlachen. Glimlachen.
Daarom maakte Antonioni 'Blow-up' in Engeland.
Daar gebeurde het allemaal.
Hoe ben je in bed? - Ik slaap alleen in m'n bed.
Er hing iets mysterieus rond George Ik durfde hem niets te vragen.
Dat durfde ik niet. Hij leek met andere zaken bezig te zijn.
Er was veel energie. Iedereen inspireerde elkaar.
We gingen bij David Hockney kijken om hem te zien schilderen.
'David, mag ik die schets hebben'?' En dan zei hij: 'Dat mag niet.'
Hij zei: 'We gaan bij de Stones kijken. Die zijn aan het opnemen.'
We konden alles doen en niemand maalde erom.
Alles kon en we stonden er niet bij stil.
Ik was in New York. Ze vroegen of ik meeging naar Londen.
Ik had niet zo'n zin. Ik wilde eigenlijk niet weg uit New York.
In ging uiteindelijk toch en het was te gek.
Er hing een gevoel van vrijheid.
Het was net of er in de lucht...
iets intelligente hing.
George, John en ik maakten 'Number 9'.
George was de drijvende kracht. Hij zei: 'Laten we het doen.'
Hij had niet het idee dat ik er buiten stond...
en dat ze niet aardig tegen me moesten zijn. Hij was heel aardig.
Wat de Beatles deden, was erg interessant.
Ik had een avant-gardistische achtergrond.
Ze maakten muziek op een manier die afweek van vroeger.
Het had z'n eigen dynamiek. Zo kon het dus ook, dacht ik.
George had twee kanten, zoals iedereen Soms was hij heel aardig.
En soms was hij te eerlijk of te direct.
Hij zei de dingen voor hij erover had nagedacht.
Soms zei hij: 'Denk je dat echt'?' Hij kwetste me soms.
John zei dan: 'Zo is George nou eenmaal.' Ik raakte eraan gewend.
Ik weet nog dat ik 'Hey Jude' had geschreven.
Ik zong Hey Jude, don't make it bad. Maar George speelde dit.
Ik zei tegen George: 'Je kunt niet na elke zin een gitaarriff spelen.'
Hij zei alleen: '0, oké dan' Ik wist dat het niet kon.
Misschien hij zelf ook wel, maar het zorgde voor spanning.
Het gevoel groeide bij hem dat ik alles dicteerde.
Ik wist wat ik met m'n nummer wilde...
net als John, en net als George met hun nummers.
De intensiteit kende z'n grenzen en het moest een keer exploderen.
Soms waren ze in Londen...
maar ze reisden veel en werden door diverse mensen beïnvloed.
Daarna verliep de samenwerking stroef.
Ik stapte eruit in 1967, tijdens de opnames voor The White Album.
Ik was emotioneel en ik had het gevoel dat ik niet goed speelde.
Om de een of andere reden leek het of ik slecht speelde.
De andere drie waren erg hecht.
Ik moest er toch doorheen. John en Yoko logeerden toen bij mij.
Ik zei tegen hem: Ik speel niet lekker en jullie zijn erg hecht.
Hij zei: 'Dat vind ik juist van jullie drie.'
Ik klopte ook bij Paul aan en zei:
Jullie drie zijn zo hecht. Hij zei: 'Dat vond ik van jullie.'
Ik dacht: Ik ga op vakantie. In ben naar Sardinië gegaan.
Toen ik terug was, smeekten ze me om terug te komen.
George had de hele studio met bloemen versierd.
Dat was een prachtig moment voor me.
ZONDAG, ZES UUR 'S OCHTENDS
Het was waardeloos. We kregen het nummer er niet uit.
Ze namen het niet serieus. Ze speelden niet eens allemaal mee.
'S Avonds dacht ik: Wat zonde, het is een mooi nummer.
De dag erop reed ik naar Londen met Eric en zei ik tegen hem:
Waarom ga je niet mee naar de studio en speel je mee op m'n nummer'?
Hij zei: 'Nee, er heeft nooit iemand meegespeeld op een Beatles-nummer.'
'Dat vinden de anderen niks.' Ik zei:
Het is mijn nummer en ik wil dat je meespeelt.
We hadden geleerd samen te groeien. De ene dag groeide de een 'n stukje.
De volgende dag groeide de ander. Zo waren we.
Ik had ze een paar jaar niet gezien en ze waren veranderd.
Dit nummer had een duidelijke boodschap.
Het kwam voort uit George's ervaringen met het mysticisme.
John, George en Paul die samen zongen...
en harmonieën bedachten terwijl Paul speelde, dat was fantastisch.
Vertaling: Broadcast Text International