Vào một đêm hè 1941,
vài tháng trước khi nước Mỹ
tham gia vào Thế Chiến Thứ II,
tại một thành phố nhỏ bang Alabama,
một cậu thiếu niên 16 tuổi tên Glenn Dowling Frazier
đã phát hiện cô nàng cậu hằng yêu
lại đang tơ tưởng đến người khác.
Frazier vô cùng tức giận và buồn bã
khi gã chủ quán rượu không chịu phục vụ cậu,
cậu đã canh me ở bên ngoài, leo lên chiếc xe máy,
và vọt ga đâm thẳng qua cửa,
tông vỡ hết chai lọ và làm tan tành bàn ghế.
Khi cậu phóng xe bỏ chạy,
gã chủ quán rượt theo với khẩu súng săn trên tay.
Buổi sáng hôm sau,
với sự bẽ bàng xen lẫn sợ hãi,
và chẳng dám gặp bố mẹ,
Glenn Frazier đã đến cơ quan tuyển quân gần nhất,
khai láo tuổi và nhập ngũ nghĩa vụ quân sự.
Cậu tình nguyện đóng quân ở Philippines.
FRAZIER: "Khi tôi xung phong đăng ký đến quần đảo Philippines,
"tôi chẳng ngờ rằng mình sẽ phải thực sự tham chiến.
"Lúc đó tôi nghĩ có lẽ chỉ có Đức
"mới là nơi có thể nổ ra chiến tranh,
"vậy nên tôi nghĩ đi Philippine là an toàn.
Tôi đã không nghĩ Nhật Bản lại tấn công."
Suốt 4 năm sau đó,
Frazier bị kẹt vào một cuộc chiến với
những cuộc giáp lá cà kinh khủng,
một cuộc hành quân tàn khốc mà thế giới sẽ không bao giờ quên,
và những trại tù binh ác mộng
nơi mà việc sinh tồn chỉ dựa vào
may mắn, dũng cảm và ý chí sắt đá.
Tại Alabama, người thân của cậu được tin báo là cậu đã chết.
Tất cả những gì Glenn Frazier có thể làm là bám víu vào hy vọng
một ngày nào đó có thể trở về nhà.
HYNES: "Không có cuộc chiến nào là tốt đẹp cả.
"Đôi khi chiến tranh là cần thiết.
"Và có người thì bảo chiến tranh là chiến tranh.
"Và tôi...
"...chưa từng thắc mắc liệu cuộc chiến có cần thiết hay không,
"và cho đến bây giờ cũng vậy.
Nó là điều phải làm."
Cuộc biến động lớn nhất lịch sử
đã âm ỉ từ ngàn xưa và từ những cảm xúc cố hữu của nhân loại:
thịnh nộ, kiêu căng,cố chấp,
cảm giác bị thương tổn, và sự đam mê quyền lực.
Và nó đã được kết thúc cũng bởi những phẩm chất của nhân loại:
Sự dũng cảm, kiên cường và lòng vị tha;
niềm tin, sự lãnh đạo, và khao khát tự do
pha lẫn sự tàn bạo vượt quá tưởng tượng
để thay đổi những sự kiện của nhân loại.
Thế Chiến Thứ II đã phơi bày những điều tốt đẹp nhất và cả xấu xa nhất
của cả một thế hệ, và phủ mờ chúng
đến mức đôi khi ta chẳng phân biệt được.
Trong cuộc binh đao phủ toàn thế giới từ 1939 đến 1945,
có khoảng hơn 50 đến gần 60 triệu người chết...
ở nhiều nơi khác nhau, quá nhiều...
đến mức con số thực sự không thể đong đếm được.
Đã có hơn 85 triệu người cả nam lẫn nữ tham gia quân ngũ,
nhưng đại đa số người thiệt mạng
lại là thường dân,
đàn ông, đàn bà, và trẻ nhỏ
bởi số học chiến tranh.
Hoa Kỳ đã tương đối may mắn.
Hơn 405.000 binh sĩ và thủy thủ,
không quân và thủy quân lục chiến đã thiệt mạng, nhưng con số đó cho thấy
mức thương vong ít hơn so với
các bên tham chiến khác.
Các thành phố của Mỹ đã không bị phá hủy.
Người dân Mỹ đã không thực sự bị nguy hiểm.
Nhưng nếu không có sức mạnh của Mỹ,
cùng sự hy sinh của vô số mạng sống người Mỹ,
kết quả cuộc chiến có lẽ đã khác.
Nền kinh tế Mỹ chỉ phát triển mạnh hơn
từ khi cuộc chiến khơi mào. Và đến khi chiến tranh kết thúc,
Hoa Kỳ đã trở thành quốc gia mạnh nhất thế giới,
một quốc gia ở vị trí tách bạch như ốc đảo
lại trở thành trung tâm của địa cầu.
Chiến tranh đã gõ cửa từng nhà,
từng con đường, từng góc phố ở Mỹ
những thành phố như Luverne, bang Minnesota;
Sacramento, bang California;
Waterbury, bang Connecticut;
và Mobile, bang Alabama
và mọi chuyện đã không bao giờ có thể như xưa nữa.
HYNES: "Tôi không thể nói
"tại sao loài người thường xảy chiến tranh.
"Đó là một phạm trù lớn.
"Tôi chỉ có thể giải thích
"tại sao những thanh niên 18 tuổi từ Minneapolis lại tham chiến.
"Họ tham chiến vì đó là điều không thể tránh khỏi,
"bởi vì họ nằm trong dòng chảy
"xã hội bị cuốn vào chiến tranh quá bất ngờ,
và những thanh niên ấy bị cuốn theo dòng nước."
AL McINTOSH: "Luverne, bang Minnesota, Tháng 8 năm 1941.
"Quý cô Aagot Rylund đến thành phố này để thăm người anh trai,
"cô hiểu đó là gì khi chứng kiến công trình
"trở nên hoang toàn đổ nát do bom Đức
"và cô nhớ những đêm Luân Đôn rực cháy,
"cách cô đọc một bức thư
"bằng sự chói lòa của những ngọn lửa từ xa xăm.
"Cô hiểu đó là gì khi những trận dội bom từ trên cao
"đã tạo ra những núi lửa ngay trước ô cửa
"của căn hầm trú ẩn nơi cô đang nằm ngủ.
"Bạn thân của cô đã bị giết.
"Nhìn ra ngoài, nơi vùng quê yên tĩnh
"từ hiên nhà, cô bảo rằng thật khó tin
rằng cả thế giới đã chìm vào chiến tranh."
Al McIntosh - biên tập viên báo Rock County Star.
Nhiều nơi trên thế giới đã nổ ra chiến tranh
vào mùa thu 1941.
Nhưng đối với đại đa số người Mỹ,
vừa bắt đầu hồi phục từ cuộc Đại Suy Thoái,
những sự kiện ngoài nước là điều quá xa xôi.
Tại Luverne, Minnesota, thị trấn lớn nhất hạt Rock County,
và cả các bang ở phía Tây Nam,
vụ thu hoạch mùa thu đã qua lâu
và 3000 cư dân ở đây đang chờ qua mùa đông đằng đẵng
để bắt đầu gieo trồng tiếp.
Al McIntosh, biên tập viên báo Rock County Star,
sống tại số 517 đại lộ Bắc Kniss.
Ông mới chuyển đến từ Bắc Dakota
Ông đã từ chối công việc tại những thành phố lớn
để mở tờ báo riêng tại thành phố nhỏ này.
Ông sẽ sớm phải thắc mắc
về sự kỳ lạ của những người hàng xóm mới.
Jim Sherman lúc 6 tuổi sống cùng gia đình
tại số 503 đường Bắc Estey.
SHERMAN: "Tôi nghĩ đó là một cộng đồng khá đoàn kết.
"Ừ thì có câu là
"nếu không muốn người khác biết,
"trừ khi bạn đừng làm.
Và mọi người trong thị trấn biết rõ nhau."
Cách 4 dặm về phía nam thị trấn,
gần sông Rock River,
là nông trại rộng 120 mẫu của gia đình Aanenson (khoảng 48 hecta).
Ở đây họ nuôi bò, trồng lúa mạch, yến mạch và ngô.
Con trai thứ của họ,
người sau này đối diện nỗi kinh hoàng tột độ tại bầu trời nước Pháp,
tên là Quentin.
QUENTIN: "Khi đó,
"đôi lúc tôi đang ngồi trên một chiếc máy cày
"và một chiếc phi cơ đơn độc bay qua
"tôi luôn ngước nhìn rồi thả hồn bay bổng.
"Đó là nơi tôi thường đến.
"Tôi muốn cuộc sống như vậy.
Tôi muốn làm những công việc như vậy."
Tại Sacramento, thủ phủ bang California,
gia đình Okies, dân tị nạn từ Dust Bowl,
vẫn còn cắm trại ở rìa thị trấn
và làm việc trên đồng, vườn cây ăn quả và vườn nho
ở khu vực ven thung lũng Sacramento.
Thành phố đã từng là cửa ngõ đến Cơn Sốt Vàng ở California
và mỏ neo miền Tây của tuyến hỏa xa xuyên lục địa.
Dù cư dân ở đây là 106.000 người,
Sacramento giống như một thành phố nhỏ.
Tom và Earl Burke,
những người sau này được yêu cầu cống hiến tất cả cho Tổ quốc,
sống cùng bố mẹ tại số 3240 đường Lassen Way,
ngay phía Bắc thị trấn.
EARL: "Đó là một thị trấn rất đặc biệt; mọi người đều biết nhau.
"Tất cả, mọi nhóm dân tộc đều rất tuyệt vời.
"Ý tôi là...bạn có thể ra ngoài đường vào ban đêm,
"tầm 11, 12h đêm bình thường
"và, bạn có thể tản bộ về nhà lúc trời tối đen.
"Không ai khóa cửa nhà.
"Không ai nghĩ về việc đó cả.
Một thành phố nhỏ nhưng sạch sẽ và tuyệt vời."
BURNETT MILLER: "Ở khu bình dân có rất nhiều thứ thú vị.
"Có nhiều nhà thổ ở đó.
"Khi bạn đi lên khu phồn hoa hơn của của thị trấn,
"hướng về đường Số 10,
"những nhà thổ ở đây rất lạ mắt.
"Khi còn con nít, chúng tôi hay chạy dọc theo đó,
tung tăng khắp nơi, náo động ồn ào."
Burnett Miller lúc đó 18 tuổi sống cùng gia đình
ở một vùng phụ cận rất thoải mái tại 3643 đại lộ Tây Lincoln.
Đến tận những ngày cuối cuộc chiến, anh mới biết rằng,
tại sao buộc phải chiến đấu.
Có khoảng 7000 người Mỹ gốc Nhật sống ở Sacramento
và các hạt lân cận.
Họ là bác sĩ, luật sư, giáo viên chủ tiệm,
và một số là những nông dân năng suất nhất ở Mỹ.
Susumu Satow và gia đình trồng dâu, nho,
và mâm xôi trên nông trại 20 mẫu nằm ở phía Đông thành phố.
SUSUMU SATOW: "Mẹ tôi không biết nói tiếng Anh.
"Cha tôi thì nói kiểu bập bẹ.
"Là một đứa trẻ, tầm 8-9 tuổi lúc đó,
"tôi thường men theo đường ray đến một nơi gọi là Mills.
"Mills có một đội bóng chày hạng bán chuyên.
Và tôi đã lớn lên ở một môi trường hơi hướng bóng chày."
Tại Waterbury, Connecticut,
trên bờ sông Naugatuck,
một lực lượng lao động có tay nghề,
chủ yếu là dân nhập cư và con của họ,
sản xuất ốc vít, bu-lông, công tắc,
đầu vòi hoa sen, đồng hồ báo thức,
máy bay đồ chơi, hộp đựng son môi,
và bình trộn cocktail.
Từ thế kỉ 19,
người dân ở đây đã tự hào đặt tên thị trấn là Thành phố Đồng."
Ray Leopold, con trai một gia đình nhập cư gốc Do Thái từ Latvia,
đã sống ở lộ Số 8 nằm ở rìa Nam thành phố.
Waterbury là thủ phủ của hàng thủ công chất lượng cao.
Có những người có thể đạt độ chính xác đến 1/10.000 inch
khi chế tạo bất kì món gì nếu yêu cầu khắt khe,
và thợ ở đây có thể làm được điều đó.
OLGA CIARLO: "Vâng, chúng tôi sống ở Waterburry,
"có rất nhiều người Ý ở đây.
"Họ kinh doanh rất phát đạt
"và được mọi người yêu mến.
"Tình lãng nghĩa xóm rất tốt ở đấy.
"Chúng tôi tổ chức tiệc mỗi Chủ Nhật.
Mỗi Chủ Nhật đều là một buổi picnic."
Gia đình Ciarlo sống tại số 1032 đường North Main,
tại khu người Ý trong thành phố.
Ông bố vừa qua đời không lâu.
Mất mát này chỉ là khởi đầu của chuỗi rắc rối tiếp theo đối với họ.
Và ở Mobile, Alabama,
với dân số 112.000 người,
nền công nghiệp duy nhất ở đây là đóng tàu,
nó đã phát triển từ thời Đệ Nhất Thế Chiến, đã qua cả một thế hệ.
Từng là trung tâm của bông sợi và buôn bán nô lệ,
Mobile nổi tiếng bởi lễ hội Azalea diễn ra hằng năm,
và phong cách nhàn nhã của phương nam.
John Gray và gia đình sống ở phía Nam thành phố,
gần tuyến hỏa xa L&N tại số 407 đường Royal.
Rất nhanh sau đó anh sẽ được kêu gọi tham gia cuộc chiến vì tự do,
dù định nghĩa "tự do" của đất nước này
lại chẳng bao gồm anh.
GRAY: "Người da trắng và người da đen cũng khá hòa hợp,
"miễn là bạn biết thân biết phận.
"Nhưng bạn không được dùng bữa tại các quầy hàng ở Woolworth.
"Bạn phải đến cuối hàng
"và gọi một cái sandwich rồi mang đi ra ngoài.
Chỉ được ăn ở ngoài."
Ở giữa con phố,
Katharine Phillips và gia đình
sống tại số 1555 Monterey Place.
PHILLIPS: "Bố tôi từng bảo sống ở Mobile
"là làm những việc lặp đi lặp lại.
"Và quả như vậy.
"Nhịp sống rất chậm rãi.
"Vào những đêm hè oi bức,
"dĩ nhiên là không có điều hòa,
"bố sẽ nhồi hết cả lũ lên xe và chở xuống thị trấn
"đến quầy kem Brown's và mua cho chúng tôi một cây kem ốc quế
"và lái tiếp tới Arlington,
"đậu xe ngay vịnh,
"và mọi người ngồi đó hóng gió biển.
"Và khi thấy đã mát mẻ rồi, bố chở cả bọn về nhà
"và cả đám cố gắng leo lên giường để ngủ nhanh.
"Hoặc là ngồi dưới mái hiên mỗi tối
"và bọn trẻ con sẽ chơi đùa ở sân.
"Thật là một quãng tuổi thơ tuyệt với.
"Và chúng tôi hoàn toàn tách biệt với thế giới
chỉ gói trọn ở Mobile."
Không ai ở Mobile, Waterbury,
Sacramento, Luverne, hay bất cứ đâu tại Mỹ
sẵn sàng cho những gì sắp sửa xảy đến
với họ và quê hương họ.
DANIEL INOUYE: "Đó là một Chủ Nhật tại Trân Châu Cảng
"cùng với gia đình,
"chúng tôi chuẩn bị đi nhà thờ.
Và người phát thanh viên trên đài đang giới thiệu về đĩa nhạc Hawaii sắp chơi,
"thì đột nhiên giọng anh ta trở nên kích động.
"Lúc đó tôi nghĩ là anh ta đang diễn.
"Vậy nên tôi tiếp tục bước ra đường và tôi thấy rõ...
"những cột khói khủng khiếp tỏa ra từ khu vực Trân Châu Cảng.
"Tôi gọi bố ra,
"bảo là "Nhìn kìa bố!"
"Và bất thình lình, 3 chiếc phi cơ bay sạt qua đầu.
"Chúng sơn màu xám ngọc trai với những chấm đỏ.
"Tôi đã biết điều gì đang diễn ra.
Và tôi nghĩ tận thế đã đến."
Vào 7 giờ 55 phút sáng
Chủ nhật, ngày 7, tháng 12, năm 1941,
hàng trăm chiến đấu cơ,
phóng ra từ tàu sân bay ngoài khơi xa
đã tấn công Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ
đang neo đậu tại Trân Châu Cảng, Haiwaii.
Cuộc tấn công đã gây ra mất mát khủng khiếp,
khủng khiếp đến mức Bộ Chiến Tranh
đã giữ bí mật về chi tiết tổn thất trong nhiều năm.
8 chiến hạm, bao gồm USS Arizona,
3 tàu tuần dương hạng nhẹ, 3 tàu khu trục,
và 4 tàu hải quân khác bị đánh chìm hoặc hư hỏng.
164 phi cơ Mỹ bị phá hủy.
Đa số đều chưa kịp cất cánh.
Và 2.403 người Mỹ đã thiệt mạng.
Đó là việc chưa từng xảy ra
đối với Hoa Kỳ trước nay.
Daniel lnouye 17 tuổi khi đó, con một gia đình nhập cư gốc Nhật,
là học sinh năm cuối trung học William Mc.Kinley ở Honolulu
và là một tình nguyện viên Hội Chữ thập đỏ.
INOUYE: "Một cuộc gọi báo rằng đã xảy ra thương vong gần đó,
"Điều này vẫn ám ảnh tôi thường xuyên.
"Đó là một người phụ nữ đang ôm một đứa trẻ.
"Đầu cô ấy đứt lìa,
"nhưng hai tay vẫn ôm chặt đứa trẻ vào lòng.
Đó là những gì tôi chứng kiến năm 17 tuổi."
<1, 2, 3, 4.>
<Đây là KBU từ Honolulu, Haiwaii.>
PHILLIPS: "Tôi đang là sinh viên năm 2 ở Auburn
"lúc Trân Châu Cảng bị tấn công.
<Đây không phải trò đùa, thực sự đã xảy ra chiến tranh.>
"Tôi đang trên đường về từ nhà thờ, đến ký túc xá,
"và nghe những tiếng la hét và kêu khóc.
"Rồi tôi xuống hành lang, tôi hỏi,
"Chuyện gì đang xảy ra? Có chuyện gì thế?"
"Họ bảo, "Mở radio lên."
"Tôi mở radio lên và, dĩ nhiên,
"tôi nghe: "Nhật Bản đã tấn công Trân Châu Cảng."
<ở Honolulu, và họ đã báo>
<bằng máy bay không người lái khi những chiến đấu cơ tấn công chúng ta.>
PHILLIPS: "Nhưng chúng tôi động viên lẫn nhau,
"các nữ sinh đều bật khóc và mếu máo
"vì bạn trai hoặc thân nhân của họ
"đang ở trong quân ngũ.
"Và ngay lập tức chúng tôi hiểu rằng
chiến tranh sẽ nổ ra."
Sid, em trai củaKatherine Phillips's
đang ở nhà tại Mobile.
SIDNEY PHILLIPS: "Tôi đang đứng ở tiệm thuốc tây, đang uống một chai sữa chua,
"thì một phụ nữ xộc vào cửa hông rồi hét lên,
"Mở radio lên!"
"Mọi nhà đài đều đang đưa tin về Trân Châu Cảng.
<Luân Đôn đang đợi thông điệp của Thủ tướng Churchill>
<để tuyên chiến với Nhật Bản trong vòng một giờ tới.>
"Chúng tôi biết rằng mình đã vướng vào chiến tranh.
"Và chúng tôi...
"đều ngồi yên lặng lẽ.
Radio phát những thông tin đó lặp đi lặp lại liên tục."
BARBARA COVINGTON: "Tôi nhớ lúc đó tôi đang ăn sáng ở nhà
"với mẹ và 2 người anh.
"Tôi là con út,
"và chúng tôi chuẩn bị đến lớp giáo lý nhà thờ.
"Tôi nhớ nỗi sợ trong ánh mắt của mẹ,
"vì bà biết rằng các anh tôi
"sắp bị triệu tập, và đúng là như vậy.
<Từ Washington, bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Henry L. Stimson>
<hôm nay đã hiệu lênh toàn quân vũ trang,>
ASAKO TOKUNO: "Lúc đó tôi vừa tốt nghiệp trung học,
"và là học kỳ đầu tiên ở đại học California, Berkely.
"Và, tôi nghe tin tức.
"Dĩ nhiên trên chuyến xe buýt đến trường.
"Và tôi đứng trong một góc xe...
"Tôi cảm thấy thật tồi tệ
"khi mọi người đều nhìn tôi chòng chọc.
"Và, trong vô thức, bạn biết đấy,
"tôi nhận thức mọi thứ rõ ràng hơn.
"Tôi chưa từng nhận thức về...
"dân tộc của mình.
"Vậy nên nó rất kỳ lạ.
"Đó là lần đầu tiên tôi thực sự cảm nhận,
"Không hay rồi."
<Để nghe tin mới nhất về tình hình Thái Bình Dương,>
LEOPOLD: "Thật không thể tin nổi.
"Việc xóa sổ
"2.400 người khỏi mặt đất là cực tàn ác.
"Việc này phải bị đáp trả
"có lẽ nên dùng từ "báo thù."
Và chúng tôi phải làm quyết liệt."
(Tổng thống Roosevelt trên Radio):
Chiều hôm sau, người dân ở Sacramento,
Waterbury, Luverne, Mobile,
và mọi nơi trên khắp nước Mỹ
đã quây quần xung quanh radio để lắng nghe
Tổng thống Franklin Delano Roosevelt
yêu cầu một phiên họp Quốc hội về việc Tuyên bố chiến tranh.
Tổng thống Roosevelt :
<tại quần ảo Hawaii đã gây thiệt hại nghiêm trọng>
<đến lực lượng Hải quân cũng như quân lực Mỹ.>
<Tôi rất tiếc phải thông báo nhiều sinh mạng người Mỹ>
<đã bị tước đoạt.>
<Hơn nữa, các tàu của Mỹ đã báo cáo bị trúng ngư lôi...>
KATHARINE PHILLIPS: "Chúng tôi tập trung tại đại sảnh Langdon Hall của Auburn,
"và có một chiếc xe tải trang bị loa phóng thanh,
"và chúng tôi ngồi yên
"lắng nghe lời tuyên chiến của Tổng thống Roosevelt.
Và dĩ nhiên, cuộc sống đã hoàn toàn đảo lộn."
Tổng thống Roosevelt:
3 ngày sau, Quốc hội tuyên chiến với Nhật Bản,
Và các đồng minh của Nhật Bản: Đức Quốc Xã, Phát xít Ý,
tuyên chiến với Hoa Kỳ.
Trên khắp cả nước,
người Mỹ lo sợ tự hỏi chính mình,
"Sao chuyện này lại xảy ra chứ?"
Trong hơn một thập kỉ, họ chỉ có ý niệm lờ mờ về một thế giới
đang rơi vào hỗn loạn
thông qua các trang báo, đài radio
và những cuốn phim thời sự chiếu rạp.
Tại Strand và State ở Waterburry.
Tại Crest và Alhambra ở Sacramento.
Tại Roxy và Pike ở Mobile.
Và tại Pix và Palace ở Luverne.
Radio: <Lần đầu tiên, chúng ta thấy những thành phố vĩ đại bị san bằng>
Họ đã mong họ có thể đứng ngoài vòng chiến.
EMMA BELLE PETCHER: "Bạn không gì về bên kia đại dương,
"và bạn không biết được
"nó sẽ như thế nào.
"Nhưng khi họ chiếu những bộ phim thời sự này,
"và tôi lén vào hàng ghế sau của rạp để xem
"thì tôi thấy chúng thật kinh hoàng.
Trong suốt những năm 1930, hết quốc gia này đến quốc gia khác
đã bị nô dịch cho cho sự tham tàn
của các nhà lãnh đạo của "Phe Trục".
Benito Mussolini, gã độc tài vênh váo của Ý,
với ảo vọng khôi phục Đế chế La Mã cổ đại và trở thành
chúa tể của vùng Địa Trung Hải.
Adolf Hitler đã gầy dựng lên chế độ Đức Quốc xã ghê tởm
với đội quân hùng hậu
với khát vọng phục thù cho nước Đức,
phục thù những nước chiến thắng Thế Chiến Thứ I,
nhưng cũng chống lại những người tại quê nhà, những người ông ta cho là
phản bội quốc xã:
Những người theo CNXH, những người theo chủ nghĩa Cộng sản, và người Do Thái.
Trên tất cả, người Do Thái,
đã bị ông ta gán ghép là giống loài ác quỷ và thấp kém.
Ông ta tuyên bố người Đức thượng đẳng hơn tất thảy dân tộc khác,
và ông ta là người được chọn để đưa họ đến vận mệnh vĩ đại-
một Đế chế sẽ cai trị từ Cựu thế giới
đến Tân thế giới trong hàng nghìn năm.
"Tôi là một người Do Thái.
"Tôi biết được chuyện gì đang diễn ra ở châu Âu,
"có lẽ tôi hiểu rõ hơn người bình thường về tình hình.
"Tôi cảm thấy rằng bằng cách nào đó
"Hitler phải bị ngăn chặn.
Không chỉ vì người Do Thái, mà vì tất cả loài người trên thế giới."
QUENTIN AANENSON: "Chúng tôi biết cuộc chiến đang diễn ra ở châu Âu
"sớm muộn cũng sẽ ảnh hưởng đến chúng tôi.
"Sau khi Tiệp Khắc bị Đức chiếm đóng...
"Chúng tôi biết chiến tranh sắp lan đến rồi,
dù cách này hay cách khác."
<Sự khởi đầu của chiến thuật Blitzkrieg - "Chiến Tranh Chớp Nhoáng",>
<là đánh thọc sâu vào một nước chưa kịp đề phòng.>
Vào ngày 01, tháng 9 năm 1939,
quân của Hitler ồ ạt tiến qua biên giới Ba Lan.
Đáp trả lại cuộc tấn công, Anh và Pháp
đã tuyên chiến với Đức.
Thế Chiến Thứ II đã bắt đầu.
Đan Mạch và Na Uy thua trận.
Hà Lan đầu hàng.
Bỉ bị nghiền nát.
Tuyến phòng thủ của Pháp sụp đổ.
Và tháng 6 năm 1940,
Paris thất thủ.
Adoft Hitler đã kiểm soát cả Tây Âu.
Và ông ta nhắm đến nước Anh.
Trong hơn một năm, Anh đã đơn độc hứng chịu
những đợt không kích không ngừng nghỉ.
EDWARD MURROW trên radio:
<Tôi là Edward Murrow, đang tường thuật từ Luân Đôn.>
Họ xuất hiện bất ngờ
khi đèn vừa tắt và tiến hành không kích
bằng cơn mưa pháo sáng và bom cháy.
Dư luận Mỹ,
vốn kiên định chống lại việc bị kéo vào
vấn đề của châu Âu, đã bắt đầu thay đổi.
Sự oán giận Hitler dần tích tụ trong mỗi chúng tôi.
Chúng tôi đã xem tin tức từ năm 1939,
nên chúng tôi biết việc Hitler đã làm ở châu Âu.
Cái cách họ tấn công Ba Lan,
cái cách họ cố ép Anh
phải đầu hàng bằng cách dội bom liên tục,
chúng tôi không thích Hitler và cả những việc ông ta đang làm.
Nhưng giống như kế hoạch, Anh đã phải chùn bước,
Hitler bắt đầu chuyển sự chú ý sang phía Đông,
huy động 3 triệu quân đột kích bất ngờ
đất nước tưởng chừng là đồng minh, Liên Bang Xô Viết,
bằng sự tàn sát tồi tệ nhất cuộc chiến.
Khi đó, ở một nơi xa xăm phía bên kia,
Chế độ quân chủ đang cai trị Nhật Bản với thủ lĩnh là vị Thiên Hoàng
cũng tin rằng họ là giống loài thượng đẳng.
Quốc đảo nhỏ bé nhưng đông đúc này đã
đã chuyển giao từ chế độ phong kiến sang kỷ nguyên hiện đại
chỉ trong chưa đầy một thế kỉ,
và họ mơ tưởng rằng Nhật Bản sẽ trở nên hùng mạnh,
và không phụ thuộc ai.
Với sự tàn bạo bất thường,
họ đã xâm chiến Trung Quốc.
Và họ dòm ngó đến những thuộc địa của
Pháp, Hà Lan và Anh ở vùng Đông Nam Á.
<Nhật Bản vẫn liên tục hủy diệt bằng không kích>
<vô số nạn nhân vô tội của sự man rợ đội lốt chiến tranh hiện đại.>
Một trong số các trở ngại trên con đường của Nhật Bản
là Hạm đội Thái Bình Dương của Hoa Kỳ đóng tại Hawaii...
và các tiền đồn quân sự ở Guam, Wake Island,
và tại Khối thịnh vượng chung Philippines.
Các lãnh đạo Phe Trục đã thống nhất
trong việc khinh miệt Hoa Kỳ.
"Bọn người Mỹ rất rụt rè, cặn bã và vô kỷ luật,"
Hittler nói, "chúng sống chung với
bọn da đen và bọn Do Thái."
Ông ta khẳng định một dân tộc lai căng như vậy
chẳng thể thắng trong cuộc chiến chống lại binh đoàn Aryan của ông ta.
Tổng thống Roosevelt đã làm mọi việc có thể,
chỉ còn thiếu việc trực tiếp tham gia chống bọn gây chiến.
Cung cấp viện trợ cần thiết cho Anh và Nga...
...yêu cầu Nhật Bản rút quân khỏi Trung Quốc.
Cuối cùng, phong tòa tài sản của Nhật Bản
tại Hoa Kỳ, và rồi ngừng cung ứng xăn dầu
dùng làm nhiên liệu cho cuộc chiến ở châu Á.
Với giới quân phiệt Nhật Bản,
đó là dấu hiệu khơi mào chiến tranh của Mỹ.
Họ đưa Tướng Hideki Tojo lên làm Thủ tướng.
Ông ta cho rằng bằng cách hủy diệt
hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ tại Trân Châu Cảng
trong một đòn duy nhất,
ông ta sẽ khiến đất nước này choáng váng và suy sụp đủ lâu
để Nhật Bản có thể rảnh tay thống trị khu vực
đến mức không thể bị đánh bật.
Các sĩ quan tình báo Mỹ
đã xâm nhập hệ thống mã ngoại giao của Nhật
và biết rằng Nhật sẽ tấn công.
Nhưng không ai biết sẽ tấn công khi nào và ở đâu
cho đến ngày 7 tháng 12.
GLENN FRAZIER: "Tôi lớn lên trong một gia đình Công giáo
"vậy nên việc giết chóc không ai chỉ dạy cả.
"Đó là một trở ngại lớn tôi phải vượt qua
bởi vì tôi được dạy không được giết người."
Trong lúc tấn công Trân Châu Cảng,
Nhật Bản cũng triển khai tấn công
Luzon, hòn đảo lớn nhất Philippines.
Cậu trai 17 tuổi Glenn Frazier giờ bị kẹt trong cuộc chiến
mà cậu từng nghĩ mình sẽ không phải đối mặt.
FRAZIER: "Khi cuộc chiến bắt đầu
"và tôi đang đi đến bệnh viện dã chiến
"thì 2 chiếc phi cơ Zero của Nhật
"ném bom và đánh sập bệnh viện.
"Khi chúng tôi đến gần,
"tôi và một đồng đội nấp vào một con hào
"và một chiếc máy bay ném bom bổ nhào quay trở lại và oanh tạc,
"một trái bom rơi trúng ngay đồng đội tôi.
"Phần còn lại duy nhất của anh ấy là bàn chân nằm trong chiếc giày.
"Và khi chiếc Zero Nhật Bản đó rẽ hướng
"bay sà qua ngọn cây và chuẩn bị bay đi,
"tôi đã thấy tên phi công đang cười.
"Tại thời điểm đó, tôi không ngại giết người nữa.
"Đó cũng là lúc tôi bắt đầu đi săn bọn chúng.
"Nếu một ngày mà tôi không giết được tên Nhật nào,
là ăn cơm không ngon."
Glenn Frazier là một trong số 31.000 binh sĩ
dưới quyền tướng Douglas MacArthur,
quân nhân nổi tiếng nhất trong quân đội Mỹ.
Là một anh hùng nơi tiền tuyến Thế Chiến Thứ I,
là một người đàn ông bất cần và vô cùng can đảm.
Nhưng tin tức về Trân Châu Cảng đã khiến ông chết lặng.
Ông ta đã nhận cảnh báo trước 9 tiếng,
nhưng khi quân Nhật tấn công
các sân bay ở Philippine,
đa số các phi cơ của MacArthur còn đang đậu ngay hàng,
những mục tiêu dễ diệt cho kẻ thù.
Hơn 50.000 quân Nhật sẽ sớm đổ bộ,
rồi tiến về thủ đô Manila từ 2 hướng Bắc-Nam.
Bất kể quân Mỹ,
hay mấy nghìn quân dự bị địa phường được MacArthur tổng động viên
cũng chẳng thể ngăn bước tiến của chúng.
Người Mỹ bị ép ra khỏi Thái Bình Dương.
MacArthur cuối cùng ra lệnh toàn quân rút lui
lên vùng rừng núi của bán đảo Bataan.
Ông ta thì rút lui cùng gia đình và các phụ tá
đến hòn đảo kiên cố tại cửa vịnh Manila
tên là Corregidor.
Trong khi đó, những người Mỹ khác ở Philippine,
những thường dân tha hương,
đã bị cuốn vào cuộc chiến.
SASCHA WEINZHEIMER: "Ngày mà Trân Châu Cảng bị ném bom
"là ngày 7.
"Nhưng ở Philippines,
"do chênh lệch múi giờ nên đó là ngày 8.
"Cùng một ngày, chỉ là chúng tôi bị đánh bom sau vài tiếng.
"Tôi bị chứng bại liệt hồi mới sinh,
"nên tôi thường đến Manila 3 lần một tuần
"để tập vật lý trị liệu.
"Và hôm đó cũng như thường lệ, một buổi sáng Thứ hai,
ngày 8, ngày mà Nhật bắt đầu ném bom."
Sascha Vveinzheimer được 8 tuổi
vào tháng 12 năm 1941,
là con cháu trong một gia đình nông dân giàu có
với khối tài sản khổng lồ ở thung lũng Sacramento
và Philippines.
Theo thông tin chi tiết trên một tờ báo,
cô ấy sống với bố mẹ,
cô em gái 3 tuổi và cậu em trai 3 tháng tuổi
tại một trong những đồn điền mía đường lớn nhất
tại đảo Luzon, Philippines.
SASCHA WEINZHEIMER: "Vào dịp năm mới,
"bố dắt 3 người lính đến nhà.
"Bên ly cocktail
"whiskey pha soda,
"họ bắt đầu kể về chuyện đánh nhau với quân Nhật.
"Họ luôn cười mỗi khi ai đó thấy khó tin vào câu chuyện
"Khi họ nói: "Ta chẳng thắng nổi đâu đâu cô ơi."
Mẹ tôi đã mắng họ do nói vậy."
Khi bom Nhật rơi gần đồn điền của họ,
Sascha và gia đình đã chuyển đến Manila...
...một thành phố trung lập sau khi quân đội rút,
và tham gia vào những người tị nạn ở khách sạn Bayview.
WEINZHEIMER: "Quân Nhật đến
"vào ngày 2 tháng 1.
"Đó là mở màn của việc,
"dồn mọi người vào các trại tập trung.
"Và cuộc sống thay đổi hoàn toàn.
"Thứ đầu tiên tôi nhớ rõ
"là khi nhìn sang bên kia đường, hướng đến vịnh
"và thấy binh lính và sĩ quan Nhật đứng xung quanh các cột cờ
"để treo cờ Nhật lên
"thay cho cờ Mỹ.
"Kế đến các xe tải lăn bánh xuống đại lộ,
"họ la lên: Banzai!"
"Chúng tôi được yêu cầu giữ bình tĩnh và không nhìn ra cửa sổ.
Ai cũng căng thẳng, nhất là mẹ."
Lính Nhật đã bắt bố của Sasoha
từ khách sạn Bayview
rồi đưa đến khuôn viên đại học Santo Tomas,
nơi đã được cải tạo thành trại giam dân sự.
WEINZHEIMER: "Khi bố nói lời tạm biệt,
"Tôi gần như không còn chịu đựng nổi,
"lần đầu tiên tôi cảm thấy cực kỳ sợ hãi,
"rồi tôi hét to lên và giữ chặt lấy ông
"mãi đến khi họ tách chúng tôi ra.
"Họ đưa bố đi,
và đó là lần cuối tôi thấy bố mãi cho đến mấy tháng sau."
Sascha và gia đình đã đến trú ẩn
đầu tiên là ở tu viện, rồi sau đó là những chỗ khác.
Dù họ ở nơi nào, thì tiếng súng từ hướng Bataan,
nơi Glenn Frazier
và các đồng đội đang cố chống trả
để chặn bước tiến của quân Nhật
vẫn vang lên ngày đêm.
SAM HYNES: "Hãy tưởng tượng bạn là một
"thanh thiếu niên, thuộc tầng lớp trung lưu, hoặc bình dân
"ở Minneapolis vào năm 1941.
"Khá ít trò để bạn thấy phấn khích.
"Bạn có thể phóng xe thật nhanh, uống thật xỉn,
"đưa một cô nàng đi chơi
"rồi hứa hẹn tương lai nọ kia rồi chia tay.
"Đó là những trò thú vị duy nhất ở đây.
"Tuy muốn sống đời thú vị,
"nhưng cũng chả biết đời thú vị thực chất là ra sao.
"Rồi bất ngờ, bạn thấy một phi công,
"một thủy thủ tàu ngầm, hoặc một anh lính pháo binh,
"hoặc thứ gì đó đại loại, mà bạn cảm thấy là...
"Chà, thú vị đấy, những trò của người lớn.
"Và cũng bất ngờ nữa, bạn được lựa chọn,
"chọn trở thành người lớn chỉ cần bạn ghi danh.
"Lúc đó tôi đang làm nhân viên phát hành séc ở một ngân hàng trong thị trấn.
"Tôi ghi danh, và rồi tôi đã có cơ hội
"trở thành một phi công, một phi công chiến đấu xuất sắc.
"Hoặc là chỉ huy một đội tàu ngầm
"tiến đến vịnh Tokyo.
"Đó là những cơ hội bất ngờ
"Kiểu như...nó kịch tính,
"phấn khích, như trong các bộ phim.
"Và giờ bạn có thể làm những điều đó.
"Vậy nên tôi cảm thấy rất tuyệt.
"Chẳng có tư tưởng yêu nước yêu nôi gì cả.
"Cũng chả mảy may kẻ thù là đứa nào.
"Chỉ là một cơ hội để đóng một vai trò thú vị
"hơn là một thằng nhóc tẻ nhạt."
KATHARINE PHILLIPS: "Tôi về nhà vào dịp Giáng sinh,
"và tôi biết tin
"cậu em Sidney đã lên đường
"tham gia vào Thủy quân lục chiến.
"Và dĩ nhiên đó là sống một cách ý nghĩa."
SIDNEY: "Bố tôi là một người yêu nước, và...
"tôi cảm thấy ông rất mong tôi nhập ngũ,
"vậy nên khi thằng bạn W.O. Brown
"bảo tôi: "Sid này, sáng nay đi ghi danh lực lượng Hải quân với tao."
"thì tôi ok ngay lập tức.
"Và phòng tuyển quân lúc đó rất đông
"đến mức không tin nổi,
"tôi len lên hàng đầu,
"rồi thấy vị sĩ quan Thủy quân lục chiến làm công tác tuyển dụng.
"Anh ấy lại gần và nói,
"Các cậu có muốn giết bọn Nhật không?
"Và chúng tôi đồng thanh: "Vâng! Đó là lý do
chúng tôi đến ghi danh, nhưng là lực lượng Hải quân."
"Và anh ấy nói: "Không! Các cậu không thuộc về Hải quân.
"Các cậu thuộc về Thủy quân lục chiến.
"Các cậu có thể tham gia Hải quân,
"nhưng đó không phải nơi phù hợp với các cậu."
Và rồi cuối cùng chúng tôi ghi danh vào Thủy quân lục chiến.
KATHARINE: "Bố nói với mẹ rằng: "Sidney đã quyết gia nhập Thủy quân lục chiến rồi,
"Em ký giấy cho con đi".
"Thằng bé phải lên đường thôi."
"Sid lúc đó mới 17 tuổi.
"Chuyện vui lúc đó là,
"trong suốt cả năm sau, mỗi khi thấy mẹ tôi
"là vị vị sĩ quan tuyển dụng kia né liền,
"vì bà sẽ mắng anh ấy té tát
vì đã dụ cậu con trai bé bỏng vào Thủy quân lục chiến."
Không giống như quân nhân chuyên nghiệp của Đức và Nhật,
lực lượng vũ trang mà
Sid Phillips và những người khác gia nhập
chưa hề sẵn sàng lao đầu vào một cuộc chiến tranh thế giới.
Vào năm 1940, quân đội Mỹ còn nhỏ hơn
quân đội Rumani,
với chỉ 174.000 quân tại ngũ,
đội mũ cối và mang xà cạp từ thời Thế Chiến Thứ I,
và được trang bị súng trường thời 1903.
Quân dội lúc đó còn nuôi mấy vạn kỵ mã.
Để bù đắp yếu điểm một cách nhanh chóng,
Quốc hội đã phiên chế Vệ binh quốc gia theo hình thức liên bang.
Ở Luverne, 129 thanh niên địa phương,
thành viên của Vệ binh bang Minnesota,
được triệu tập nghĩa vụ tại ngũ.
Cả thị trấn đã đến ga, để đưa tiễn.
Sau đó, vào Thu 1940, Quốc hội đã ban hành dự thảo,
khiến mọi nam thanh niên ở Mỹ lo lắng
đến lượt mình.
WILLIAM PERKINS: "Ai đó sẽ nhận được thư chào.
"Một phong thư cỡ dài.
"Và khi bạn mở ra, nó như sau:
"Xin chào.
"Tổng thống Hoa Kỳ và nhân dân
"đã chọn bạn cho đợt tòng quân vào lực lược vũ trang...
"nhằm bảo vệ tổ quốc, vân vân."
"Hôm đó tôi đến nhà một cậu bạn,
"Howard Lopes, và cậu ấy đã nhận được thư,
"cậu ấy mở ra, và cậu ấy được gọi nhập ngũ.
"Chúng tôi cười lớn và rống lên,
"sau đó tôi về nhà.
"Khi tôi vừa vào cửa, bà nội nói:
"Có thư gửi cho con để kia kìa."
"Tôi cầm lên xem.
Và nó như này: "Xin chào.
"Thổng thống Hoa Kỳ
và nhân dân..."
"Tôi phóng ra khỏi nhà, chạy xuống đường,
"chạy đến nhà của Howard,
"tôi bước vào với lá thư trong tay.
"Mọi người nhìn tôi,
"sau đó ai cũng cười ngặt nghẽo,
vì tôi cũng được gọi nhập ngũ.
"Họ biết ngay khi tôi còn chưa nói gì.
"Tôi chỉ...giữ chặt lá thư trong tay."
Khoảng 50 triệu nam giới
đã đăng ký tòng quân suốt cuộc chiến.
Để được gia nhập, họ phải tối thiểu cao 1,52m,
nặng 47,6kg, thị lực tốt,
và ít nhất còn một nửa số răng.
Trong số 18 triệu người được khám bởi các bác sĩ quân y,
5,5 triệu người bị loại do vấn đề sức khỏe,
nha khoa, hoặc là phẩm chất -
thường là họ bị đánh giá
do trả lời không đạt các câu hỏi,
như: "Anh có thích phụ nữ không?"
Ban đầu, có yêu cầu là phải biết đọc, biết viết.
Tuy nhiên, khi cả chục vạn người bị loại
vì tiêu chí này thì họ đã hạ chỉ tiêu xuống,
và Quân đội tổ chức các lớp đặc biệt
để dạy chữ cho các binh sĩ.
Mục đích của huấn luyện
là để biến những thanh niên ngỗ nghịch, thành những chiến sĩ,
với tình đồng chí và lòng trung thành để giúp họ
chịu được những nghịch cảnh nơi chiến tuyến.
Bất kỳ ai từng trải qua đều không thể nào quên.
WALTER THOMPSON: "Lúc đó tôi 18 tuổi, còn trẻ lắm.
"Đêm đầu tiên tôi đã bật khóc
"vì sợ hãi, bạn biết đấy.
"Toàn là người lạ.
"Không gặp bất cứ người quen nào.
"Từ cử chỉ, dáng đi, đến mặt mũ, hình dáng.
"Cô đơn vì không có bố mẹ bên cạnh,
"không gia đình, bạn bè.
"Cả doanh trại không một người quen.
"Cảm giác lúc đó thật kỳ quái
trong hoàn cảnh như vậy."
Bất chấp mức độ biểu tình ngày càng tăng của người da đen
phẫn nộ sự khác biệt khi chiến đấu ở nước ngoài
so với khi sống trong nước,
thì quân đội vẫn kiên quyết
phiên chế người Mỹ gốc Phi vào những đơn vị 100% người da đen.
Ngay cả nguồn máu hiến cho người bị thương
cũng phân biệt da trắng - da đen.
WILLIE RUSHTON: "Chúng tôi đã nghĩ là
rồi một ngày đất nước sẽ tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người,
vì tôi biết có nhiều điều
cha tôi phải chịu thì
tôi lại không phải chịu,
vậy nên khi đến đời con tôi,
nó sẽ có cuộc sống tốt hơn với thời của tôi,
vậy nên tôi muốn chiến đấu vì quốc gia.
(Trong phim): "Đây là lý do chúng ta phải chiến đấu.
"Những kẻ thù của sự tự do,
"tham vọng của số ít áp đặt cho số đông.
"Đây không chỉ là một cuộc chiến.
"Đây là đấu tranh vì sự sống còn của nhân loại
"để chống lại những kẻ muốn biến chúng ta thành nô dịch."
BURNETT MILLER: "Thời đó, họ tuyên truyền qua phim ảnh rất nhiều...
"...cho mọi người xem kẻ thù xấu xa thế nào
"và độc ác ra sao, vân vân.
"Chúng tôi thì khá hồ nghi về việc này.
"Chúng tôi nghĩ đây chỉ là những thước phim dàn dựng.
"Chúng chỉ là cách tuyên truyền tồi lệ và nhảm nhí."
(Trong phim): "Học thuyết Chủng tộc thượng đẳng của Đức quốc xã
"kêu gọi xóa bỏ hoàn toàn cái gọi là những chủng tộc hạ đẳng.
"Và từ làng này đến làng khác, bọn phản bội chỉ điểm
"những người hàng xóm Ba Lan trung kiên.
MILLER: "Chúng tôi không tin vào
"các mác ác quỷ mà họ đang tuyên truyền.
"Chúng tôi không nghĩ là mình sẽ chiến đấu thì thế giới.
"Nhưng chúng tôi nghĩ là,
"nước tôi đã chống lại đất nước đó,
"và nước đó trong quá khứ từng là kẻ xâm lược,
"và Nhật Bản - đồng minh của họ,
"đã khiêu chiến với chúng tôi, và chúng tôi phải đánh lại.
"Đơn giản vậy thôi.
"Mãi sau này chúng tôi mới nhận ra tầm quan trọng của nó.
"Có thể nói tôi là người theo chủ nghĩa hòa bình.
"Tôi tin rằng đa phần
"luôn có những giải pháp thương lượng
"đối với những vấn đề như vậy.
"Nhưng tôi đâu biết rằng làm gì có
"giải pháp nào khi mà Hitler cố tình gây chiến
"với chúng tôi và cả thế giới.
"Tôi cảm thấy tôi phải nhập ngũ,
"vì mối nguy cơ
"hiện đang diễn ra ở các quốc gia khác trên thế giới,
"đến quốc gia
"gốc gác của tôi.
"Tôi chả biết gì
"khi mới nhập ngũ,
"nhưng sau 13 tuần với các bài huấn luyện cơ bản,
"tôi đã thành thạo kỹ năng giết chóc.
"Giết bằng lưỡi lê, bằng súng đạn,
"bằng tay không.
Đúng vậy, có thể giết người."
HYNES: "Tôi rời Minneapolis lên đường nhập ngũ
"trong một đêm ẩm ướt, lạnh lẽo
"tháng 3 ở Mineapolis.
"Bố chở tôi đến sân ga
"bằng chiếc xe tôi chưa được lái lần nào.
"Khi còn bé,
"xuyên suốt con phố...
"là những nơi,
"những điểm tụ tập suốt thời thơ ấu,
"trải dài đến đường sắt Rock Island.
"Đêm rất tối.
"Cả sân ga dài giữa màn đêm
"với những ánh đèn hồ quang từng đoạn,
"tôi bước đi
"qua khoảng tối rồi lại đến khoảng sáng.
"Và ở tít xa là là một hạ sĩ quan Hải quân
"cầm một xấp hồ sơ và nhiều thanh niên trẻ đứng tụ tập
"xung quanh anh ta.
"Chúng tôi dừng bước, bố bắt tay tôi.
"Thật sự rất lạ khi cha con lại
"bắt tay.
"Rồi ông quay người rảo bước về phía cổng ra...
"qua những khoảng tối rồi lại sáng,
"ra phía đường và mất hút.
"Tôi thì tiếp tục đi đến phía người Hạ sĩ quan
"và nói: "Có mặt," khi anh ta gọi đến tên tôi,
"và thế là tôi đã vào Hải quân."
(Tạp chí LIFE) "Ngày 23, tháng 2, năm 1942.
"Ba Lan với những kình ảnh kinh hoàng,
"là sản phẩm cuối cùng của cuộc xâm lược của Đức.
"Ta thấy sự đau thương và chết chóc hàng loạt được thực hiện triệt để bởi quân Đức,
"một điều cực hiếm thấy trong suốt lịch sử.
"Đây cũng là thứ
"mà những nước đối đầu với Đức quốc xã
"sẽ nhận được nếu thua trận.
"Cuộc thảm sát có tổ chức được thực hiện
"với mức độ tàn bạo
"như cách mà Đức quốc xã đã làm với người Do Thái.
"Bị dồn vào khu Do Thái tại Ba Lan, cấm đi ra ngoài
"hay là đi tàu hỏa. Bị bắn bằng súng máy trong giáo đường Do Thái,
"hàng nghìn người bị ném xuống sông
"sau khi bị lột sạch quần áo, thức ăn, tài sản.
"Người Do Thái ở Ba Lan đang trên bờ tuyệt diệt.
"Đây chỉ là những sự việc khủng khiếp được thống kê.
"Sự thống khổ thực tế thì không lời nào tả được.
Tạp chí LIFE."
Vào đầu năm 1942,
bao trùm là những tin tức tồi tệ.
Liên Xô - đồng minh mới của Hoa Kỳ,
liên tục bị quân Đức tấn công,
chúng đã bao vây Leningrad
và tiến đến vùng ngoại ô Moscow.
Nhật Bản đã chiếm đóng Singapore,
pháo đài kiên cố ở phương Đông,
và toàn bộ bán đảo Mã Lai.
Chúng đã chiếm đảo Borneo, Miến Điện, và Hồng Kông.
Chúng cũng đã chiếm các đảo: Guam, Wake,
Makin và Tarawa.
Không có một căn cứ Mỹ nào
giữa Hawaii và Philippine.
Nhưng Tổng thống Roosevelt
và Thủ tướng Anh Winston Churchill đã thống nhất
trong lúc này họ phải duy trì
tuyến phòng thủ ở Thái Bình Dương.
Họ đã xem Đức,
với lực lược quân đội quy mô và máy móc hiện đại,
chính là mối nguy lớn nhất.
Để châu Âu chiến thắng thì không chỉ cần
huy động toàn bộ thanh niên,
mà còn cần hàng tỷ đạn dược,
hàng triệu khẩu súng, hàng trăm nghìn xe tăng và phi cơ
và các đội tàu vận chuyển tất cả đến mặt trận.
Sản xuất bấy nhiêu đó cần nhiều thời gian.
Trong khi đó, sự tồn vong của Anh và Liên Xô
phụ thuộc vào sự tiếp tế ổn định từ thực phẩm,
nhiên liệu, và vũ khí từ Mỹ.
BURT WILSON: "Khi tôi được 7 tuổi và đang học tại trường Theodore Judah,
"một cậu bé tị nạn từ Anh
"đến nhập học lớp tôi.
"Tên cậu ta là William Murgathroid Buchanan.
"Chúng tôi gọi cậu ấy là Roid, Roid Buchanan.
"Chúng tôi chơi với nhau rất thân.
"Và một ngày kia, Roid qua nhà tôi,
"tôi đang ở trên lầu thì nghe gọi:
"Burt! Burt!"
"Tôi thò đầu ra cửa sổ,
"và nói: "Chào Roid. Có chuyện gì đó?"
"Và Roid bảo rằng: "Cậu có biết
một chiếc tàu ngầm Đức bẩn thỉu đã làm gì với bố tớ không?"
"Và tôi nói: "Không. Hắn đã làm gì?"
"Cậu ấy nói: "Nó đã giết bố tớ."
"Và tôi không...
"Tôi không biết phải làm gì.
"Tôi đi xuống,
"rồi tụi tôi ngồi dưới một gốc cây rồi nói chuyện một hồi.
"Nhưng điều đó vẫn là thứ
"tôi không hiểu, cho đến khi
"một cậu bạn thân kể với tôi rằng
"bố của cậu ấy bị giết trong một trận chiến."
Vào đêm 13, tháng 1, năm 1942.
Khi quân Mỹ cố gắng đánh chặn quân Nhật ở Bataan,
một chiếc tàu ngầm Đức đã lặng lẽ nổi lên ngoài khơi Manhattan.
Chỉ huy của nó rất ngạc nhiên nhưng cũng rất hài lòng khi thấy
dù đã hơn một tháng từ khi Đức tuyên chiến
với Hoa Kỳ,
thành phố lớn nhất của Mỹ vẫn rực rỡ ánh đèn.
Nhờ vào ánh sáng đó để xác định mục tiêu,
ông ta đã phóng một quả ngư lôi về phía
một tàu chờ dầu của Mỹ...
...rồi lặn lại xuống dưới biển
và di chuyển đến phía Nam để tìm kiếm con mồi khác.
Trong vòng 12 tiếng, ông ta đã đánh chìm thêm 7 chiếc tàu không vũ trang.
Hoa Kỳ có vẻ
hoàn toàn chưa chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh này.
Đến cuối tháng 1,
Các tàu ngầm Đức đã đánh chìm 25 tàu chở dầu dọc Bờ Đông,
liên tục những cuộc chiến quyết liệt để chiếm ưu thế trên các biển,
còn gọi là Trận chiến Đại Tây Dương
và đe dọa bóp nghẹt các đồng minh của Mỹ.
Tuy nhiên, từ Boston đến Miami,
các ông cha vẫn ương bướng chống lại ý tưởng tắt đèn thành phố.
Họ nói tắt đèn sẽ gây ảnh hưởng ngành du lịch.
Mãi đến tháng 5 thì việc tắt đèn mới hoàn tất.
Nhưng quân Đức vẫn tiếp tục đánh chìm
2 đến 3 tàu buôn mỗi ngày.
Hơn 230 tàu đồng minh
cùng khoảng 5 triệu tấn trang thiết bị cần thiết
đã đi xuống lòng đại dương trong 6 tháng đầu năm 1942.
Bãi biển của Mỹ loang đầy dầu.
KATHARINE PHILLIPS: "Dọc bờ biển Gulf
"và tất cả bờ vịnh Mobile,
"chúng tôi được ngồi trên bãi biển,
"nhưng không được đốt lửa,
"vì sợ tàu ngầm Đức.
"Chúng tôi thường nghe tin tàu ở Mobile bị đánh chìm
"khi vừa nhổ neo ra khỏi vịnh.
"Chúng tôi biết đó là thực,
"vì đồ cứu hộ và các thùng hàng
trôi dạt vào bãi biển."
Có một thời, vùng biển từ Jacksonville, Florida,
đến Galveston, Texas, được xem là
tuyến đường biển nguy hiểm nhất trên toàn cầu.
Một thuyền viên tàu buôn nói: "Đường an toàn duy nhất,
là từ St. Louis đến Cincinnati."
GLENN FRAZIER: "Vài ngày đầu tôi thực sự chiến đấu
"vì lá cơ nước Mỹ.
"Như tất cả mọi người,
"bạn sẽ nói: "Vì lá cờ Hoa Kỳ.
"Chúng ta sẽ chiến đấu, chúng ta sẽ quét sạch quân Nhật
trong vòng 6 tháng," những câu đại loại như vậy.
"Như khi thật sự chiến, tôi biết rằng cuộc chiến sẽ không kết thúc nhanh
"và quân địch tấn công rất dữ đội,
"nên lúc này có sự thay đổi khá nhiều giữa chiến đấu vì chính mình
"và chiến đấu vì nước Mỹ. Và tôi nghĩ tôi đã dành phần ưu tiên
cho mạng sống của mình."
Có gần 8 vạn quân Mỹ và quân Philippine
quyết định đột phá vòng vây quân Nhật ở khu vực Manila
và chiếm những cứ điểm trên bán đảo Bataan.
Lại một lần nữa, kế hoach của tướng MacArthur thất bại.
Đa số quân nhu đã bị bỏ lại.
Khẩu phần bị giảm một nửa.
Những khu rừng nhiệt đới ẩm của Bataan sản sinh ra giống mũi sốt rét.
Thiếu nguồn nước sạch.
Thuốc men ít ỏi.
Chỉ 1 bệnh viện dã chiến với 8 màn mổ
và 1.200 thương binh cần phẫu thuật.
Những binh sĩ vẫn vật lộn để tiếp tục
chống trả các đợt tấn công hết đợt này đến đợt khác,
rồi rút lui vào nửa dưới của bán đảo.
Trong nhiều tuần, binh sĩ tại Bataan tiếp tục hy vọng
tiếp viện sẽ đến.
Hết lần này đến lần khác, tướng MacArthur phải cam đoan về việc đó.
Ông quả quyết: "Cứu viện đang trên đường đến."
FRAZIER: "Tôi nhớ có một lần, chúng tôi bắt được tín hiệu sóng ngắn
"của Đài Phát thanh Hoa Kỳ trên radio.
"Chúng tôi nghe rằng ở xa ngoài kia,
"có những đoàn tàu và phi cơ đang đến Philippine.
"Chúng tôi cũng nghe rằng sắp có quân tăng viện đến.
"Và tình hình tình là chúng rôi sẽ rút về Bataan
chỉ trong vài tuần nữa thôi."
Nhưng chưa từng có sự điều động về quân đội hoặc phi cơ nào.
Vì họ không thể đến nơi được.
Nhật Bản hiện đã chiếm Nam Thái Bình Dương.
Trong cuốn nhật ký của Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Henry Stimson: "Có những thời điểm,
khi mà binh sĩ phải hy sinh."
Đến đầu tháng ba, 3 trong số 4 phòng tuyến của Bataan
đã bị vô hiệu hóa theo một cách nào đó...
bệnh tật, kiệt quệ, bị thương, kiệt sức vì đói,
hoặc mắc bệnh Beriberi (tê phù do thiếu vitamin B1).
FRAZIER: "Ở giai đoạn cuối cùng, 1 lon cá hồi
chia cho 35 người
cùng với một chút cơm, rất ít cơm,
tình hình ngày càng...
xấu hơn và tồi tệ hơn.
MacArthur quyết định rời nơi trú ẩn tại Corregidor
để thăm hỏi binh sĩ từng người một.
Họ bắt đầu gọi ông là " Dough núp hầm."
Sự cay đắng của người lính càng gia tăng khi
theo lệnh từ Tổng thống,
MacArthur cùng vợ, con trai 4 tuổi
và 17 nhân viên
đã lẻn lên tàu quân sự trốn khỏi Corregidor.
Từ Úc, ông đã phát một thông báo ngắn gọn:
"Tôi đã đến nơi. Và tôi sẽ trở lại."
FRAZIER: "Khi ông ta bỏ đi và đến Úc,
đó là ngày tận thế ở Bataan,
vì chúng tôi biết chúng tôi phải chiến đấu,
và ông ta ra lệnh chiến đấu đến người cuối cùng,
và chúng tôi biết số mình là thế rồi.
Vào ngày 9, tháng 4, năm 1942. Thiếu tướng Edward L.King
gửi đi một người lính cầm theo cờ trắng.
Đó là cuộc đầu hàng lớn nhất trong lịch sử
quân đội Hoa Kỳ,
với 78.000 quân Mỹ và Philippine.
Thiếu tướng King hỏi sĩ quan Nhật một câu:
"Người của tôi sẽ được đối đãi tử tế chứ?"
Người sĩ quan Nhật: "Đúng!
Chúng tôi không phải lũ mọi rợ."
Nhưng theo truyền thống của người Nhật, kẻ sợ chết
mà đầu hàng trên chiến trường
là đồ hèn, không đáng tôn trọng.
Các tù binh bị thúc về phía Bắc,
300 người một tốp.
Họ phải đi bộ từ Mariveles đến San Fernando,
sau đó bị nhét vào các toa xe lửa
để tiếp tục di chuyển đến Trại O'Donnell ở trung tâm Luzon.
Những điều tiếp theo sau này được gọi
là Cuộc hành quân chết chóc Bataan.
FRAZIER: "Nếu biết trước những điều sẽ diễn ra tại lúc đầu
"của Cuộc hành quân chết chóc Bataan, tôi thà chết quách cho xong.
"Chúng tôi không hiểu gì cả,
"vì chúng tôi không có liên hệ gì với người Nhật
"cũng như họ là ai?
"họ như thế nào?,...
"Và rồi họ bắt đầu đánh đập
"nếu không đứng thẳng hoặc lén ngồi.
"Chúng tôi không biết đang đi đâu.
"Chúng tôi mù tịt.
"Và chúng tôi bị bắt dừng giữa đường,
"một vài người bị lục soát và bị đánh tiếp.
"Họ lột sạch tài sản.
"Một vài người có đeo nhẫn thìu họ chặt luôn ngón tay
"rồi lấy nhẫn.
"Họ dốc sạch nước từ bi-đông
"để đảm bảo không ai còn giọt nước nào.
"Họ chôn sống vài người.
"Khi một người bị dùng lê đâm hay bị bắn,
"nằm dài trên mặt đất và các xe tải hộ tống đi ngang,
"các xe này cố tình đánh lệch tay lái
"để cán lên người kia.
"Và một con người bị 15-20 xe tải cán qua
"nhìn giống như một quả cà chua bị dập nát hay đống gì đó.
"Một số người bị cắt cổ
"vì quân Nhật lấy lưỡi lê
"gắn vào các cạnh của xe tải vào ban đêm
"ở mức đủ cao để cắt đứt cổ họng.
"Và họ đánh một số người bằng báng súng
"tới khi gục chết mới thôi.
"Tôi thấy những phụ nữ Philippine bị cắt xẻ.
"Họ bị mổ bụng.
"Cổ họng thì bị cắt.
"Có những người Mỹ và người Philippine bị chặt đầu
"chỉ bằng một nhát kiếm.
"6 ngày 7 đêm hành quân liên tục, không nghỉ ngơi.
"Chỉ một ngụm nước và không có thức ăn gì.
"Giờ nhiều người nói vậy sao mà sống. Nhưng tôi vẫn sống đấy thôi."
"Khi kết thúc cuộc hành quân,
"tại điểm cuối hành trình
"để chuẩn bị lên tàu,
"lúc đó lưỡi tôi không thu được vào trong miệng luôn.
"Đó chính là dấu hiệu,
của một người sắp chết."
Không ai biết chính xác bao nhiêu người đã chết
trong Cuộc hành quân chết chóc Bataan,
đâu đó khoảng 6.000 - 11.000 bao gồm người Mỹ và người Philippine.
Điểm đến của cuộc hành quân -
Trại O'Donnell cũng chẳng có gì tốt đẹp hơn.
Căn cứ quân sự chưa hoàn thiện của Philippine này,
được bao quanh bởi dây thép gai và các ụ súng máy,
với nguồn nước khan hiếm cũng như thiếu chỗ tránh nắng,
chính là nơi giam giữ khoảng 60.000 con người khốn khổ và tuyệt vọng.
Thức ăn duy nhất là Lugaw, một món cháo loãng
có nhiều sâu và mọt từ gạo.
"Tốt nhất là nên ăn khi trời tối,"
một người đàn ông hồi tưởng, "vậy thì khỏi nhìn thấy gì bên trong."
Khoảng hơn 16.000 người Philippine và người Mỹ đã chết
ở trại O'Donnell do mất nước, suy dinh dưỡng,
sốt rét, Beriberi, Scorbut, kiết lỵ, và tuyệt vọng.
"Xác chết chất nối dài dằng dặc,"
một trung sĩ nhớ lại,
"Ngày và đêm, các xác chết được khiêng đến nghĩa địa."
KATHARINE PHILLIPS: "Chúng tôi đã rất đau khổ
"vì đã để các thanh niên đi đến Philippine.
"Giờ chúng tôi biết lúc đó không có cách gì cứu được họ,
"nhưng thời điểm đó, chúng tôi không biết là không còn chiếc tàu nào cả.
"Họ không báo với chúng tôi, có bao nhiêu tàu đã bị đánh chìm
"tại Trân Châu Cảng, nên chúng tôi vẫn suy nghĩ,
"Tại sao các người không đến đó
và mang con em ra khỏi Philippine?"
Một ngày nọ, Glenn Frazier tình nguyện vào đội mai táng.
FRAZIER: "Có những ngày chúng tôi chôn 250 người,
"nên tôi không biết rồi sẽ có chuyện gì xảy ra với tôi.
"Vậy nên tôi có ý tưởng là do tôi có 2 bộ thẻ dog tag.
"Và tôi tự nhủ,
"Hay là mình ném một bộ
"vào trong nghĩa địa, nếu tàn chiến mà mình còn sống,
thì cũng chả sao cả."
"Nhưng nhỡ như tôi chết mất xác đâu đó, tôi không muốn gia đình mình
"biết rằng tôi kết thúc bi thảm như vậy,
họ sẽ nghỉ rằng tôi đã an nghỉ ở đây."
Vào ngày 6, tháng 5, năm 1942.
Corregidor, cứ điểm cuối cùng của Mỹ tại Philippine,
rơi vào tay quân Nhật.
SAM HYNES: "Tôi đến Seattle năm 1942.
"Có một ký ức rất rõ ràng.
"Đó là một ngày thứ bảy, và tôi đang trên xe buýt đi trung tâm
"và băng qua quảng trường đại chúng
"ở trước tòa thị chính,
"Và tôi thấy trước mặt
"một dòng người đang kiên nhẫn đứng ở bến xe buýt.
"Khi tôi lại gần, tôi thấy họ đều là người Nhật
"và họ đang đi lên xe buýt.
"Và tôi nhận ra họ là người Mỹ gốc Nhật
"ở Seattle, và hàng xóm của họ thì đang
"bị dồn ở một trại tập trung bên Philippine.
"Và tôi nghĩ: "À, đây là bọn kẻ địch."
"Nhưng họ nhìn không giống kẻ thù, họ đứng đó
"mặc âu phục Mỹ với các hành lý đựng trong thùng carton
chờ đợi bị chuyển đến sa mạc."
Vào ngày 19, tháng 2, năm 1942,
Tổng thống Roosevelt đã ký Sắc lệnh 9006.
Giọng điệu rất trung lập.
Nó ủy quyền cho Bộ Chiến Tranh chỉ định "các khu vực quân sự"
rồi loại ra bất kỳ ai trong cộng đồng
có thể là mối đe dọa.
Nhưng mục tiêu thực sự chính là...
...hơn 110.000 người gốc Nhật
đang sinh sống dọc Bờ Tây.
Họ bị cưỡng chế
rời nhà và chuyển vào sâu trong quốc gia.
Hàng nghìn người Đức, Ý không có quốc tịch Mỹ cũng bị giam giữ,
nhưng hàng triệu người Mỹ gốc Đức và gốc Ý
vẫn được tự do như bình thường.
Chỉ có người Mỹ gốc Nhật tại Bờ Tây
đã bị tách ra.
"Người Nhật là người Nhật", tướng John L. DeWitt
chỉ huy phòng thủ Bờ Tây nói.
"Không phân biệt người đó
"có phải công dân Mỹ hay không.
Tôi không thích ai trong số chúng cả."
Hầu như không ai phản đối kế hoạch của chính phủ,
cũng có nghĩa là phân loại mọi người Mỹ gốc Nhật
sẽ không được nhập ngũ.
DANIEL INOUYE: "Điểm 1A nghĩa là thể chất phù hợp,
"và điểm 4F là bạn có vấn để.
"Nhưng bị điểm 4C nghĩa là kẻ thù ngoại lai.
"Và tôi lúc đó 17 tuổi.
"Tôi tự đánh giá mình là một công dân Mỹ mẫu mực nhưng,...
người ta xem tôi là kẻ thù."
Tại Sacramento, rất nhanh sau khi Sắc lệnh 9066 được ban bố,
những lá truyền đơn được rải khắp thị trấn,
với nội dung: "Bọn Nhật cút đi."
Sắc lệnh yêu cầu di dời bắt đầu vào tháng năm.
Susumu Satow và gia đình vừa mới tin vào điều đó.
Họ được kỳ hạn 1 tuần.
SATOW: "Đó là giữa vụ thu hoạch nhưng...
"chúng tôi đành phải bỏ lại và rời đi.
"Vậy nên chúng tôi đã báo cho những người quen.
"Rằng hãy đến và hái dâu tây đi
vì đã đến lúc thu hoạch rồi.
Vậy nên tôi nghĩ cũng có người đến hái."
BURT WILSON: "Có một khu vực ở thành phố
"Sacramento mà từng là nơi cư trú của đa số người Nhật.
"Và chỉ sau một đêm nó trở thành bỏ hoang.
"Và chúng tôi thắc mắc rằng chuyện gì đã xảy ra?
"Một số học sinh lớp 8 bị đuổi,
"một cậu người Nhật rất giỏi vẽ tranh hoạt họa.
"Cậu ấy tên Sammy.
"Cậu ấy vẫn ở đấy cho đến khi đột nhiên bị chuyển đi.
"Chúng tôi đều thấy khó hiểu,
"vì chúng tôi không hề coi Sammy, hay bất cứ người Nhật nào-
"hay ít nhất là người Mỹ gốc Nhật nào, là kẻ thù cả.
SATOW: "Chúng tôi được mang đi
"tất cả những gì có thể ôm theo được.
"Và tất nhiên là chúng tôi nhét những vật dụng cần thiết vào vali.
"Hôm đầu tiên,
"khi đã soạn xong hành lý và đi ra ga,
"Tôi đã tự hỏi rồi đây, điều gì sẽ xảy đến với chúng tôi?
"Có lẽ là chúng tôi...
"sẽ bị chuyển trả về Nhật Bản.
"Nếu vậy thì thật kinh khủng.
"Trong thâm tâm tôi chỉ biết trung thành với nước Mỹ.
"Mỗi buổi sáng đi học, tôi đều tuyên thệ dưới cờ
"từ trường pháp văn đến mọi trường khác.
"Và nghĩ đến việc
sẽ bị đuổi về Nhật thì quá khủng khiếp."
Asako Tokuno đang là sinh viên năm nhất
tại Berkely vào xuân năm đó.
Bố mẹ và ông nội cô, đã được di tản trước,
vì họ sinh ra ở Nhật.
Cô và em gái thì nán lại ít lâu
để hoàn tất đóng cửa tiệm bán bông của gia đình.
ASAKO: "Chúng tôi gom hết hoa,
"làm thành bó rồi mang ra chợ,
"chợ hoa ở San Francisco.
"Và thế là chúng tôi vẫn duy trì được việc kinh doanh.
"Và những bông hoa này không bị bỏ phí.
"Chúng đang vào độ đẹp nhất
"trong năm,
"sẵn sàng cho Lễ Phục sinh và các ngày lễ khác.
"Chúng tôi kiểu như... bị động hoàn toàn
"khi cuộc chiến nổ ra. Chẳng ai hỏi xem chúng tôi có trung thành
"với đất nước không, hay chúng tôi cảm thấy thế nào.
"Đây là quê hương của chúng tôi,
"và lại bị di tản. Giống như kiểu,
"chúng tôi không thuộc về đâu cả, vì tôi đâu sinh ra ở Nhật,
"và bỗng chốc bị cướp mọi quyền lợi.
"Chúng tôi không thể phản kháng vì bị cấm biểu tình,
"và phải tuân thủ theo chính phủ.
"Nên tôi nghĩ bố mẹ tôi đã nhận ra
"họ không được xem là công dân nữa,
"và họ đành chấp nhận mọi thứ.
"Nhưng với bọn tôi thì thật khó khăn,
chúng tôi bị tước mọi quyền công dân."
Tivi: "Những thước phim được ghi bởi cameraman Al Brick của đài Movietone,
"khi quân thù xâm lược hòng chiếm đảo Midway
"đã bị đánh cho tan tác.
"Một tàu tuần dương của địch đang bốc cháy do bị ném bom,
"từ vị trí quay phim trên máy bay, ta thấy nó như
"một núi lửa đang xì khói trên mặt biển.
Một đòn công phá thật mạnh mẽ..."
Vào tháng 6, năm 1942. Khi người Mỹ đã hết hy vọng về tin tức tốt lành.
Thì chiến thắng tại Midway,
đảo nằm ở cực Tây của quần đảo Hawaii
chính xác là thứ mà họ trông chờ.
Cuộc chiến đã xoay chuyển thành một chiến thắng vĩ đại,
khi mà gần như nắm chắc thất bại thảm kịch.
Quân Nhật định san bằng mọi thứ xót lại
của Hạm đội Thái Bình Dương, chiếm Hawaii, và bắt giữ toàn bộ dân trên đảo.
Rồi ép Hoa Kỳ phải nhượng bộ vì hòa bình.
Nhưng các sĩ quan mật mã Mỹ, đã giải mã được âm mưu của họ,
và Hải quân tiến hành phục kích.
Vậy mà khi trận đánh bắt đầu,
35 trong số 41 máy bay phóng ngư lôi của Mỹ
nhằm tấn công hạm đội Nhật Bản đã bị bắn hạ khi...
chưa kịp bắn trúng một tàu chiến nào.
Nhưng sau đó, các máy bay ném bom bổ nhào của Mỹ
đã sà xuống 4 tàu sân bay của Nhật.
Và cả 4 chiếc tàu đã bị phá hủy.
Midway đánh dấu thất bại đầu tiên của Hải quân Nhật Bản
trong suốt 350 năm.
Tivi: "Các siêu sao nổi tiếng nhất Hollywood
"đã rời kinh đô điện ảnh để giúp chính phủ bán trái phiếu chiến tranh.
"Đất nước đã kêu nhân dân đầu tư 1 tỷ đô la
"trong 1 tháng để hỗ trợ chi trả chiến phí.
"Và giờ chuyến hành trình bắt đầu.
"Họ sẽ đi khắp 300 thành phố của mọi vùng duyên hải.
"Theo cách mọi người hay nói là,
"Từ chốn quê nhà đến nơi tiền tuyến,
"từ siêu sao điện ảnh đến nhân viên sales,
130 triệu công dân Mỹ đều tham chiến."
Cuộc chiến - sự nỗ lực và đoàn kết vĩ đại nhất
trong lịch sử Mỹ
rồi sẽ tiêu tốn của Hoa Kỳ 304 tỷ đô.
So với giá trị hiện nay sẽ vào khoảng hơn 3000 tỷ đô.
Nguồn thu từ thuế sẽ không đủ cho cuộc chiến.
Cần phải có các chuyến tàu Cổ phiếu Chiến tranh trong nhiều năm liên tục.
Toàn thể nhân dân đã tham gia.
Tại Mobile, John Cottingham, một công nhân mỏ Brookley,
đã đầu tư trái phiếu toàn bộ và Trái phiếu Chiến tranh
và chỉ giữ lại 8 cent mỗi tháng.
Đội bóng chày Black Bears thuộc Liên đoàn Da đen,
đã đấu 2 trận liên tiếp, và kêu gọi được 100.000 đô.
Công dân ở Sacramento được yêu cầu
mua số trái phiếu trị giá 16 triệu đô
mỗi đợt phát hành.
Họ bảo rằng số tiền đó là chi phí cho 16 phút của cuộc chiến.
Ở Waterbury, trái phiếu được bán ở "Liberty House,"
tại các chốt màu xanh lá
dựng dọc đường, cũng là nơi từng bán trái phiếu
cho quỹ phòng chống quân Đức
thời Thế chiến thứ I.
Mọi người đến có thể xem một quả khinh khí cầu khổng lồ,
xác máy bay Đức bị bắn hạ,
hoặc được lái xe tăng.
AL McINTOSH: Ở Luverne, Minnesota.
"Chính phủ điều đi tất cả siêu sao điện ảnh họ muốn
"đến mọi vùng quê trên chuyến tàu Trái phiếu Chiến tranh,
"nhưng với chúng tôi thì Maude Jochims
"mới là nhân viên sale trái phiếu giỏi nhất.
"Chúng tôi đến rạp Palace vào một chiều thứ Tư,
"và họ đang tiến hành bán số trái phiếu trị giá 8.000 đô.
"Rồi thì Maude, một phụ nữ tham gia chiến dịch,
"và cũng là khách quen của Rock County, len vào khán phòng.
"Lệnh mua trái triếu lập tức tăng lên
"và tổng số trái phiếu bán được hôm đó trị giá 48.000 đô.
Al McIntosh, Báo Rock County Star."
Đây là mặt trận Liên Xô năm 1942.
Quân Đức tiến quân đến đâu là cướp bóc,
tra tấn và giết chóc đến đó.
Thương vong lên đến hàng triệu.
Họ đã tiến vào sâu 1000 dặm lãnh thổ của Liên Xô,
nhưng Liên Xô áp dụng chính sách tiêu thổ kháng chiến,
nên không có gì giá trị xót lại khi họ rút quân.
Lúa mì không thu hoạch được vì đã bị đốt sạch.
Từng cây cầu, con đập, đường sắt, nhà máy điện đều bị cho nổ tung.
Mặc dù bước tiến của quân Đức đã bị chặn lại
bên ngoài lãnh thổ Moscow
với tổn thất to lớn cho cả hai bên,
thì một cuộc tấn công mới của Đức quốc xã vào xuân 1942
với 225 sư đoàn đang
từng bước tiến vào Liên Xô.
Hàng triệu thường dân và binh lính thiệt mạng.
Joseph Stalin - Lãnh đạo tối cao của Liên Xô, đã đề nghị Phe Đồng Minh
ngay lập tức mở một mặt trận thứ hai ở phương Tây
để giảm bớt áp lực cho Liên Xô giữa vòng vây.
Nhưng chẳng có một
binh sĩ nào của phe Đồng Minh đang chiến đấu ở Tây Âu,
và tình huống này sẽ còn kéo dài.
Đơn giản là họ chưa có sự chuẩn bị.
Các chiến lược gia Mỹ đã có một ý tưởng trực diện
để đánh bại quân Đức:
"Tiến vào Pháp vào xuân 1943
rồi đánh vào mạn phải của Berlin."
Nhưng Anh đã rất cảnh giác.
Thủ tướng Winston Churchill cảnh báo: "Nếu bại trận ở mặt trận duyên hải Pháp,
"thì gần như chúng ta sẽ thua chắc."
Thay vào đó, ông thiên về hướng tấn công
quân Đức và quân Ý ở Bắc Phi.
Các tướng lĩnh Mỹ cho rằng đánh châu Phi
sẽ rất nguy hiểm và làm một sự chuyển hướng phí phạm...
...nhưng kỳ bầu cử Quốc hội đã sắp đến.
Các cử tri Mỹ thì lại nóng lòng
cho những động thái tấn công Phe Trục.
Tổng thống Roosevelt gạt đi ý kiến của các tướng lĩnh.
Việc đánh chiếm Pháp sẽ phải trì hoãn.
Thay vào đó là chuẩn bị lực lượng
để tiến đánh Bắc Phi vào cuối 1942.
Tường George C. Marshall, tham mưu trường quân đội,
viết trong hồi ký rằng ông và các đồng sự đã
"không biết rằng các nhà lãnh đạo phe Dân chủ
luôn phải chìu lòng người dân."
SIDNEY PHILLIPS: "Trong suốt cuộc chiến, tôi luôn thấy
"tự hào vì là một phần của nó.
"Bạn sẽ cảm nhận được sức mạnh của quân sự.
"Bạn cảm nhận được sức mạnh của đoàn quân bạn tham gia,
"của những chiến hạm xung quanh bạn,
"của những vũ khí bạn được phân phát.
"Đó là một cảm xúc lạ lùng.
"Bạn biết tình thế đang rất nguy hiểm,
"nhưng bạn lại cảm thấy an toàn theo một cách nào đó
vì bạn là một phần của một tập thể cực mạnh mẽ."
Đầu tháng 8, năm 1942,
binh nhì Sidney Phillips từ Mobile, Alabama,
cùng 19.000 binh sĩ của Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 1
đã rời Wellington, New Zealand,
trong chuyến vận tải lớn, gồm cả 3
tàu sân bay Mỹ ở Nam Thái Bình Dương.
Mục tiêu của họ thì quá xa, quá mờ mịt,
đến mức vài sĩ quan còn không biết phát âm tên nơi họ đến.
Nhưng hè năm đó, Guadalcanal, một đảo trải dài 90 dặm
ở phía đông quần đảo Solomon,
được bảo phủ bởi rừng rậm và các đồn điền trồng dừa,
đã phút chốc trở thành
một trong những vị trí chiến lược nhất ở Thái Bình Dương.
Có 2 quyền chỉ huy riêng
trong chiến dịch đẩy lùi quân Nhật.
Tướng Douglas MacArthur
nắm quyền ở Tây Nam Thái Bình Dương,
đã được phân quyền chỉ huy từ New Guinea
đến Philippine và Formosa.
Đô đốc Chester W. Nimitz sẽ sử dụng Thủy quân lục chiến
để tiến thêm một bước ở quần đảo Solomons, quần đảo Gilberts,
quần đảo Marshall, quần đảo Marianas,
quần đảo Volcano, và quần đảo Ryukus.
Ông sẽ bắt đầu tại Solomons.
Quân Nhật đã đổ bộ ở đó, và lực lượng công binh
đang làm việc ngày đêm để hoàn thành đường băng Guadalcanal.
Nếu để quân Nhật xây dựng xong đường băng,
các chiến đấu cơ của Nhật có thể làm tắc nghẽn các tuyến vận tải
giữa Hoa Kỳ và Úc
và vô hiệu hóa chiến dịch của Phe Đồng Minh.
Thuy quân lục chiến, bao gồm Sid Phillips 17 tuổi,
chính là những khẩu đại bác, được đưa đến ngăn chặn việc đó.
Vị chỉ huy đã cho rằng quân của anh ta sẽ được tiếp nhận
một khóa huấn luyện 6 tháng tiếp trước khi thực sự tham chiến.
Họ được trang bị
những khẩu súng trường bắn phát một đời cũ.
Và họ chỉ có lượng đạn đủ cho 10 ngày,
và để đẩy nhanh quá trình tham chiến,
các kho tiếp tế được giảm từ 90 xuống còn 60.
Binh lính gọi đây là "Chiến dịch Ít tiền."
Rạng sáng ngày 7, tháng 8, năm 1942,
Lực lượng trên bộ của Mỹ đã đánh
trận đầu tiên trong Thế Chiến Thứ II.
Không ai biết trận đánh sẽ kéo dài bao lâu, đổ máu nhiều hay ít
và hệ quả của trận đánh tại Guadalcanal là gì.
Trung đội của Sid Phillips tham gia đợt tiến công thứ hai
trong cuộc đổ bộ của Thủy quân lục chiến.
"Họ nhắc đi nhắc lại là
"đây là lần đầu
"thực hiện đổ bộ", ông hồi tưởng,
"và không ai biết trước
"liệu có thành công không.
"Chúng tôi chuẩn bị tinh thần, và tàu bắt đầu cập bờ.
"Chúng tôi đều sẵn sàng một sống hai chết," Phillips nói,
"thì thấy những người đợt 1 đang ngồi đó nhìn chúng tôi cười hả hê."
Hầu như không có sự phản kháng nào.
Trường hợp bị thương đầu tiên ở Guadalcanal là một binh sĩ Thủy quân lục chiến
bị đứt tay khi dùng rựa
để chặt một trái dừa.
Thủy quân lục chiến di chuyển dọc bờ biển.
Một ký giả chiến trường đã chụp khoảnh khắc Sid Phillips
đang tự giải khuây.
PHILLIPS: "Có những lúc rất buồn chán
"và chỉ làm những công việc chân tay đơn giản.
"Lên kế hoạch của cuộc chiến là các sĩ quan,
"nhưng tác chiến trực tiếp là các binh nhì,
và các binh nhì làm 99% các việc nặng nhọc."
Người Mỹ chiếm được đường băng bị bỏ dở
với rất ít rắc rối và đặt tên nó là "Henderson Field",
tên một phi côn Thủy quân lục chiến bị thiệt mạng
ở trận Midway.
Họ bắt đầu tu sửa nó để dùng cho các phi cơ Mỹ
với tấm biển ghi là "Thuộc quyền quản lý mới."
Mệnh lệnh là giữ vững chiến địa này bằng mọi giá.
Quyết không để quân địch tái chiếm lại.
Và rồi..quân Nhật tấn công.
Các hạm đội Mỹ ở bờ biển là mục tiêu đầu tiên.
PHILLIPS: "Hải quân Nhật đến và đánh chìm toàn bộ các tàu hộ tống."
4 tàu tuần dương bị mất tích,
cùng hơn 1800 thuyền viên trên đó.
PHILLIPS: "Họ đã có thể đánh chìm luôn
"các tàu tiếp tế, nhưng họ không làm vậy. Lúc đó là ban đêm
"và họ không biết là họ đã thành công đến mức nào.
"Nhưng sang hôm sau, các tàu tiếp tế đã rời đi,
"và chúng tôi chưa kịp dỡ hàng xuống
"kể cả số cung ứng trong 10 ngày mà chúng tôi mang theo.
"Có lẽ chúng tôi đã chết đói nếu không có
kho gạo rất lớn của quân Nhật ở đó."
Thủy quân lục chiến cảm thấy đơn độc
và bắt đầu tự hỏi liệu có giống như Bataan không.
Họ đã bị bỏ rơi.
Không có tiếp tế từ trên biển lẫn trên không,
các binh sĩ bị oanh tạc và thả bom hằng ngày...
bị bao vây bởi các tàu Nhật ngoài biển,
và chịu sự tấn công từ quân địch
đang ẩn nấp trong rừng.
PHILLIPS: "Chúng tôi hiểu rằng có lẽ mình là con tốt thí.
"Mọi thứ đã được sắp đặt,
"và đất nước chưa có vũ trang mạnh mẽ.
"Và chúng tôi thực sự cảm thấy mình là vật hy sinh.
Thực sự là vậy."
NARRATOR: Phillips nằm trong số những người được đưa đi để mang về
xác của những binh sĩ Thủy quân lục chiến bị giặc giết trong trận phục kích.
PHILLIPS: "Cách 5 dặm từ điểm phục kích,
"các mảng cơ thể lính Mỹ nằm vương vãi.
"Họ bị chặt đầu và,
bộ phận sinh dục thì bị cắt, và nhét vào trong miệng,..
"Và...
"kể từ đó tiểu đoàn của tôi
"không còn bắt sống tù nhân nữa.
"Tôi thực sự... không nhớ
chúng tôi đã bắt sống tù nhân nào cả.
Cuối giờ chiều ngày 20 tháng 8,
sau 13 ngày khốn khổ trên đảo,
Phillips đã nghe âm thanh phi cơ đang bay đến
và tìm chỗ ẩn nấp như thường lệ.
Nhưng lần này là phi cơ Mỹ.
Các binh sĩ Thủy quân lục chiến reo hò.
Họ không còn bị bỏ rơi nữa.
Có lẽ nước Mỹ đã chiến đấu
vì nơi khốn khổ này, sau tất cả.
Nhưng 2 giờ sáng hôm sau,
chỉ vài giờ sau khi phi cơ Mỹ hạ cánh,
một chỉ huy Nhật đã đưa 900 lính
tiến công các vị trí của Thuy quân lục chiến dọc bờ tây
của con rạch ngoằn ngoèo giữa rừng rậm.
Tên của nó là sông ILu, nhưng bản đồ
của Thủy quân lục chiến đã thể hiện sai,
cuộc đọ súng quyết liệt tiếp sau đây
được gọi là Trận đánh tại Tenaru.
PHILLIPS: "Thời điểm đó tại Guadalcanal,
"mỗi đêm đều tổ chức sự kiện gì đó
"để khuấy động mọi người, nhằm giúp họ tỉnh táo.
"Nhưng đêm đó thì khác.
"Cả thế giới như bùng nổ,
"và xung quanh là những bức tường lửa.
Chúng tôi biết đây không phải trò đùa."
Người chỉ huy Nhật đã chắc ăn rằng
ông ta có thể tiêu diệt Thủy quân lục chiến
theo như cuốn nhật ký của ông ta vào ngày đó như sau:
"Ngày 21 tháng 8.
Tận hưởng quả ngọt chiến thắng."
Quân Nhật xuất hiện hằng đêm.
Họ hét lên: "Banzai"
"Chết đi, lũ Thủy quân lục chiến!"
Phía thủy quân lục chiến bắn trả liên tục.
PHILLIPS: "Tôi cho rằng chúng tôi đã hạ hơn 900 lính Nhật
"và chỉ mất 34 người.
Điều đó khiến chúng tôi phấn chấn hơn."
Lần đầu tiêu,
đạo quân Thiên hoàng bất khả chiến bại đã bị chặn đứng.
Vị chỉ huy tưởng sẽ chiến thắng,
cảm thấy sỉ nhục và tự sát.
Nhưng Trận đánh Tenaru chưa khẳng định được gì tại Guadalcanal.
Quân tiếp viện Nhật bắt đầu ùa lên đảo,
và trận chiến kéo dài mãi.
Một sự khủng bố, một bên thì phục kích
và một bên thì đánh trả.
Một thế giới địa ngục
nơi những viên đạn Nhật có thể xuất hiện tại bất kỳ đâu
giữa trận địa và hàng ngũ quân Mỹ.
PHILLIPS: "Vài người chịu được,
"và vài người thì cảm thấy quá sức chịu đựng.
"Nỗi kinh hoàng bao trùm khi biết
"có thể bạn là người kế tiếp ngã xuống
"giữa dòng người tiến lên tiên lục,
"bạn sẽ có một cảm giác lạ kỳ
khiến bạn trở nên khá vô tư,
"bạn nghĩ rằng, "ừ thì có thể tình trạng này sẽ kết thúc
"hoặc có thể không, và có thể cả đám sẽ toi mạng
"mà cũng có thể không, nhưng mà mặc kệ nó."
"Và bạn học cách sống chung với tình hình này.
"Xem như phó mặc cho số mệnh.
"Nếu Chúa muốn bạn sống thì bạn sẽ sống thôi,
"và ngược lại.
"Vậy nên đơn giản bạn chẳng thể làm gì cả.
Bạn phải đón nhận điều đó."
Ngày 2 tháng 9 đó, binh nhì Sid Phillips tròn 18 tuổi.
Ngày hôm sau, anh nhận được lá thư đầu tiên từ gia đình
kể từ khi lên đường đến Guadalcanal.
Anh đã hồi âm thế này,
"lá thư này là món quá sinh nhật tuyệt vời nhất đối với con."
Đến cuối tháng 9,
một số đội quân chi viện của Mỹ đã đến nơi.
Nhưng những chuyến tải hàng cực nhanh từ đội tàu của Nhật hằng đêm,
thứ mà Thủy quân lục chiến gọi là "Chuyển phát nhanh Tokyo"
giúp quân địch trên đảo
có nguồn cung và chi viện ổn định.
Lần thứ hai, quân Nhật,
quyết tâm chiếm lại đường băng Henderson Field,
bằng các cuộc tấn công quy mô.
Và lần thứ hai, Thủy quân lục chiến đánh bại họ.
Hàng ngàn lính Nhật bị bắn chết hoặc bị nổ tan xác.
Cứ mỗi tuần trôi qua,
chiến sự ở Guadalcanal vẫn tiếp diễn.
Quân Nhật không phải là kẻ thù duy nhất.
Mùi hôi thối từ cây cối mục nát và các xác chết đang phân hủy
vương vấn trong không khí, thứ mùi chết chóc, bám vào quần áo của người lính,
để lại chút vị trên môi.
Những trận mưa xối xả khiến khu dựng trại thành đầm lầy,
đường mòn trong rừng trở thành những con sông bùn.
Những bầy mũi khổng lồ lan tràn bệnh sốt rét,
gây nên những cơn sốt và cơn nóng lạnh cho hàng trăm người.
Đối với quân lính tại đây,
"Chiến dịch Ít tiền" giờ đã thành "Chiến dịch Bệnh tật".
"Tình trạng chung của Thủy quân lục chiến trên đảo,"
Sid Phillips nhớ lại, "là bị sốt,
"mặc quần áo hôi hám, những buổi chạng vạng gớm ghiếc,
và tự hỏi không biết Hải quân Hoa Kỳ có còn tồn tại không."
Vào ngày 12 tháng 11,
hải quân Nhật mang đến một trận công kích lớn cuối cùng,
nhằm chi viện cho lực lượng của họ
và đánh bật quân Mỹ ra khỏi Guadalcanal.
Một số lượng rất ít tàu chiến Mỹ quyết liệt đánh trả
nhằm ngăn chặn họ.
Trận hải chiến kéo dài
trong 3 ngày 3 đêm liền.
PHILLIPS: "Bạn có thể thấy từ đảo, những tàu cứu viện,
"và những mảnh đạn của hải quân
"xe toạc không gian như những tia chớp.
"Và bạn cũng thấy được những chiếc tàu bị nổ tung.
"Chúng tôi không biết là tàu ta hay tàu địch.
"Nên cũng chả biết đang thắng hay đang thua.
"Đôi lúc vụ nổ của một chiếc tàu, sẽ...
"sự chấn động của vụ nổ tác động lên cả quần áo chúng tôi
"từ hàng dặm xa.
"Nhưng chúng tôi biết rằng số phận chúng tôi đang được định đoạt
"và chúng tôi thì...
"ngồi đó trong trạng thái mờ mịt và hoảng sợ
"bời những điều đang diễn ra vì chúng tôi biết rằng
đang có hàng nghìn thủy thủ bỏ mạng ở phe ta hoặc phe địch."
Đã có khoảng 5000 thủy thủ Mỹ vong mạng
tại chiến sự ở Guadalcanal-
một con số quá lớn đến mức
lại một lần nữa bị giấu nhẹm đi trước công chúng.
Trong những người ngã xuống
có 5 anh em đến từ Fredericksburg, Iowa,
cả 5 người đều tham chiến trên tàu tuần dương Juneau là
Joseph, Francis, Albert,
Madison và George Sullivan.
Nhưng phía Nhật đã mất 2 thiết giáp hạm,
23 tàu chiến khác loại,
600 phi cơ,
và hàng nghìn thủy thủ, phi công.
Và điều quan trọng đối với Sid Phillips
và binh sĩ tại Guadalcanal là quân địch không còn có thể
tiếp viện cho lực lượng trên đảo nữa.
Quân Nhật vẫn tiếp tục chiến đấu,
nhưng hiển nhiên là quân Mỹ cuối cùng sẽ chiếm ưu thế.
Mãi cho đến tháng 2 năm 1943,
thì toán quân Nhật cuối cùng
mới bị hạ.
Nhật mất 21.000 binh sĩ.
Guadalcanal đã ấn định một chiến thắng then chốt.
Sau sáu tháng dài,
quân Mỹ đã bắt đầu học cách đánh bại
quân Nhật không chỉ trên không
và trên biển, mà còn là trong rừng,
thứ địa hình mà 3 kế tiếp,
sẽ diễn ra những trận chiến ác liệt hơn.
Các tuyến vận chuyển cho tàu Đồng Minh đến Úc vẫn được thông thoáng.
Và đã có thêm nhiều tin tốt.
Liên quân Mỹ - Úc đã chiếm được
cứ điểm quan trọng nhất của quân Nhật tại New Guinea.
Sự bành trướng của Nhật Bản đã bị chặn lại.
PHILLIPS: "Lúc chúng tôi rút khỏi Guadalcanal,
"là vào ngày 22, tháng 12, năm 1942,
"chúng tôi đã ở đó từ ngày 7, tháng 8
"và mỗi người sụt mất hơn 11kg.
"Quần áo thì tơi tả.
"Khắp người lở loét.
Và xém chết đói 2-3 lần."
KATHARINE PHILLIPS: "Chúng tôi đã không biết
"hoàn cảnh tuyệt vọng của Thủy quâ lục chiến tại Guadalcanal,
"vì thời sự không đưa tin gì cả.
"Mãi đến nhiều năm sau khi Sidney về nhà,
"chúng tôi mới biết họ phải ăn cơm với đầu cá
"và thằng bé chỉ còn hơn 56kg.
khi nó rút khỏi Guadalcanal."
Hơn 1.700 lính Mỹ đã thiệt mạng tại Guadalcanal.
Hơn 4.700 người bị thương,
và hàng nghìn người mắc bệnh nặng.
Sid Phillips đã vượt qua được.
Nhưng chú của anh - Charles Tucker, một phi công hải quân,
người đã thực hiện những chuyến bay đến Henderson Field thì không.
KATHARINE PHILLIPS: "Khi chú Charlie mất, cảm xúc thật đau đớn.
"Và ngày qua ngày, chúng tôi mất đi những chàng trai trong khu xóm.
"Cậu nhóc hay đứng ở góc đường đã trở thành một phi công Hải quân
"và hy sinh.
"Cậu nhóc dưới phố trở thành một phi công không quân
"và đã mất tích khi làm nhiệm vụ.
"Từng người dần biến mất xung quanh chúng tôi.
"Mẹ tôi dành thời gian
"thăm hỏi những bà mẹ khác và an ủi họ.
"Thời kỳ đó thật đáng sợ.
"Thực sự rất kinh hãi.
"Ai mà nghĩ người trẻ lại phải chết sớm.
"Chết chóc là nói đến người già chứ.
"Và rồi bạn thấy rằng,
"những người cùng trang lứa, lần lượt ngã xuống.
"Và bạn sẽ mường tượng
là bạn cũng có thể chết như vậy."
Luverne, Minnesota, đã rất may mắn.
Không gia đình nào mất đi con em trong chiến tranh.
Nhưng ở Sacramento,
bà Lilian Cole nhận tin báo
rằng con trai bà đã hy sinh trên chiến hạm USS Arizona
tại Trân Châu Cảng.
Bà đã được Chính phủ yêu cầu
"giữ bí mật cho đến giờ
tên con tàu mà con trai bà phục vụ."
Một người dân Sacramento khác, Phi công Tom Burke
đã hy sinh trong một nhiệm vụ huấn luyện tại Puerto Rico,
khiến cậu em Earl sụp đổ.
Ở Waterbury, gia đình của binh nhì Thủy quân lục chiến Albert Boulanger
nhận tin anh đã hy sinh tại mặt trận Guadalcanal,
cách không xa cứ điểm của Sid Phillips.
Glenn Frazier vẫn là tù bình của Nhật,
nhưng cô bạn gái cậu yêu ở Alabama đã thay đổi suy nghĩ
và ngóng trông cậu trở về.
Trở lại mùa hè năm 1942,
có một bộ phim tên Holiday Inn được công chiếu.
Trong phim, Bing Crosby đã giới thiệu một ca khúc mới do Irving Berlin sáng tác.
Bài hát ngay lập tức trở thành hit, và vào dịp Giáng sinh
các quân nhân Mỹ đã nghe bài hát này
bất cứ lúc nào có thể.
Quân Nhật tiến qua Thái Bình Dương đã bị chặn lại
tại Midway và Guadalcanal,
nhưng cuối năm đầu tiên Mỹ tham chiến,
Đế chế của Nhật trên Thái Bình Dương vẫn kéo dài tận 4000 dặm.
Ở bên kia thế giới,
Hồng quân đã chặn đứng bước tiến của Đức quốc xã vào sâu lãnh thổ Liên Xô
tại Stalingrad.
Các lực lượng Đồng Minh đã đến Bắc Phi.
Nhưng rồi họ sẽ sớm đối mặt sức mạnh khủng khiếp
của quân Đức lần đầu tiên.
Quân Đức vẫn chiếm đóng phần lớn châu Âu,
vẫn theo hướng tiếp theo là Anh
rồi cuối cùng là Hoa kỳ.
Với những người lính Mỹ, đón Giáng sinh ở quê nhà
có lẽ cực kỳ xa vời.
Trở lại ngày 4, tháng 11, năm 1942,
thời điểm mà Sid Phillips và Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 1
đang cố gắng phòng thủ Henderson Field trên đảo Guadalcanal,
một lực lượng đặc biệt đã đổ bộ lên cách đó 31 dặm về phía đông.
Tiểu đoàn Biệt kích Thủy quân lục chiến số 2
thường được biết tên "Biệt kích Carlson"
đã nhận lệnh lẻn vào rừng vòng ra sau hàng ngũ địch
và quấy rối lực lượng 3000 quân Nhật ẩn nấp tại đó.
Trong đó có một thanh niên trẻ tên Bill Lansford
quê ở Boyle Heights, vùng rìa
phía đông Los Angeles.
Bố anh ấy (đã ly hôn), là một viên cảnh sát.
Mẹ anh ấy, Rosalinda Melendez đã đến California
từ Juarez, Mexico.
LANSFORD: "Khi còn bé, tôi chả biết gì về thế giới của người da trắng.
"Cơ bản thì tôi sống với những hàng xóm La-tinh
"và nói tiếng Tây Ban Nha ở nhà,
"tôi chỉ biết một xíu tiếng Anh
"cho đến năm 14 tuổi.
"Tôi đã thực sự mong muốn gia nhập Hải quân
"vì sự hấp dẫn được khám phá những vùng xa lạ
"với những thứ mới mẻ.
"Nhưng vấn đề là tôi
"quá ốm và nhỏ tuổi
"để tham gia Hải quân
"nên lần nào đăng ký cũng bị từ chối, đến mức
"tôi như con ruồi cứ lượn lờ quanh tô thịt hầm,
"tức là trụ sở Hải quân ấy.
"Rồi ngày nọ khi tôi vừa bước ra
"thì gặp một quân nhân Thủy quân lục chiến cao to trong quân phục xanh da trời đang đứng đó,
"anh ta đã khích lệ tôi rất nhiều.
"Anh ta hỏi: "Sao cậu không gia nhập Thủy quân lục chiến?
"quân phục của họ là đố dách đấy."
"Và tôi nghĩ rằng: "Nếu Hải quân không cần mình,
"vậy thì thử bên khác thôi,"
Và đó là quyết định hay ho nhất tôi đã làm trong đời."
Đầu tiên, giống như nhiều người Mỹ La-tinh khác,
cậu không được chào đón nồng nhiệt ở Thủy quân lục chiến.
"Tôi nghĩ có một bang Texas thu nhỏ trong Thủy quân lục chiến,
"bạn biết đấy, dân Texas và người Mexico...
"thời đó không thân thiện gì lắm.
"Và khi cuộc chiến dần diễn ra,
"dân Texas nhận thấy
"họ đã hiểu sai về chúng tôi.
"Và chúng tôi cũng nhận ra,
"mình đã hiểu sai về dân Texas.
"Thủy quân lục chiến giống như một nồi lẩu,,
"và mọi giống người đều ở đó.
"Nó giống như nước Mỹ thu nhỏ vậy,
"có người Do Thái, người Ý, người Ấn,
"và tất cả học cách sống cùng nhau.
"Văn hóa người La-tinh có điểm tương đồng với người Nhật,
"kiểu như tinh thần Võ sĩ đạo, tuy không cực đoan như họ
"nhưng cũng là kiểu thể hiện cá tính riêng.
"Người La-tinh muốn chứng minh rằng
"việc gì họ làm cũng được.
"Họ muốn thể hiện họ cũng yêu nước như mọi dân tộc khác,
như bất kỳ người mắt xanh tóc vàng nào."
Lansford đã sớm nghe tiếng về Tiểu Đoàn Biệt kích số 2,
một đơn vị biệt kích tinh nhuệ, và quyết định xin gia nhập.
Chỉ huy tiểu đoàn, Trung úy Colonel Evan F. Carlson,
là con trai của một vị bộ trưởng nhưng lại yêu đời lính.
Phương châm của Carlson là "工 合"- Theo tiếng Trung nghĩa là "Làm việc cùng nhau."
Các sĩ quan được gọi bằng tên
và sống y như một binh sĩ bình thường.
Các quyết định được đưa ra bằng sự đồng thuận của cả tập thể.
LANSFORD: "Colonel Carlson là một người có tầm nhìn xa...
"và ông ấy hiểu rất rõ chiến tranh du kích.
"Ông ấy đã dành thời gian dài để nghiên cứu về nó và
người hùng trong lòng ông ta - Lawrence xứ Ả Rập."
Vị chỉ huy thứ 2 của Carlson
là con trai cả của Tổng thống Hoa Kỳ,
Jame Roosevelt.
LANSFORD: "Tôi nghĩ ông ấy bị cận thị
"và ông ta cũng mang một đôi giày đặc biệt,
nhưng ông ấy không bao giờ đòi hỏi hay nhận được sự đối xử đặc biệt nào."
PETE ARIAS: "Ông ấy cũng xếp hàng cùng quân lính.
"Khi lấy suất ăn, ông ấy cũng xếp hàng
"và những vật dụng cá nhân hay đại loại, cũng như vậy.
Ông ấy khác xa với hình ảnh mà tôi tưởng tượng."
Cũng phục vụ trong Biệt kích quân
là một cậu trai nhà nông đến từ hạt Los Angeles,
Pete Arias of C Company,
cậu ta đã đăng lính để đi xa khỏi nhà.
Chỉ trong vài giờ sau khi đổ bộ lên Guadalcanal,
Biệt kích quân di chuyển vào rừng, và bắt đầu cuộc săn.
Mục tiêu của họ và gây hoảng loạn và hoang mang cho quân địch,
với những đòn đánh úp bất ngờ từ phía sau,
rồi nhanh chóng tản ra, lui vào bóng tối.
LANSFORD: "Quân Nhật lúc đó chưa từng bại trận.
"Họ đã đánh bại quân Liên Xô vào năm 1904,
"và kể từ thời điểm đó, họ được xem là
"lực lượng mạnh nhất địa hình rừng núi và bộ binh hạng nhẹ.
"Họ có sự cảnh giác vượt trội.
"Họ đã luôn xem thường những người lính Mỹ.
"Họ nghĩ chúng tôi là một đám yếu mềm.
"Họ nghĩ chúng tôi không dám hy sinh
"trong khi họ thì có Tinh thần võ sĩ đạo gì đó.
"Và sự thượng đẳng đó của quân Nhật
"chính là một trong những thứ khiến họ thất bại,
"vì họ không bao giờ ngờ rằng
"có những tên lính Mỹ tập hậu họ.
"Và họ đã rất choáng váng.
"Lúc đầu họ nghĩ
"chỉ là chúng tôi đi tuần tra
"rồi vô tình đụng độ.
"Họ không biết rằng họ đang đối diện một lực lượng đặc biệt.
"Và làm sao người Mỹ có gan đánh cận chiến với họ.
"Lúc đó có rất nhiều quân Nhật.
"Nên chúng tôi liên tục đánh vào hai mạn sườn và phía sau,
"tấn công vào những nơi họ không ngờ tới,
"rồi loại khỏi vòng chiến dần dần.
"Đơn giản như vậy thôi.
Giống như chém từng nhát vào một con thú cho đến khi nó ngã gục."
Hầu hết các cuộc giao tranh đều chớp nhoáng, rất máu me, và ở cự li gần.
Đôi khi quân Mỹ chỉ cách quân Nhật
vài bước chân.
ARIAS: "Biệt kích quân ở đó,
"với nhiệm vụ "chăm sóc".
"Nếu chúng tôi tấn công ào ào, thì đâu còn là "chăm sóc" nữa,
"và đó là cách chúng tôi đánh trận.
"Nhưng có những binh sĩ Nhật.
"Khi đụng độ với họ.
"Họ nói với chúng tôi rằng
"người Nhật có thể không nhìn được xa.
Nhưng đủ xa để giết bọn Mỹ chúng mày."
Một ngày kia, Pte Aria cùng đội của mình
được lệnh băng qua khu đất trống
ở vùng rìa một ngôi làng bị bỏ hoang.
ARIAS: Người hạ sĩ quan - đội trưởng của chúng tôi, nói rằng,
"Tôi nghĩ chúng ta không nên băng qua đó."
"Rồi anh ấy nói với chỉ huy đại đội,
"vị chỉ huy đại đội nói: "Chuyện gì vậy, sao dừng lại?"
"Rồi đội trưởng chúng tôi nói rằng,
"Thưa chỉ huy, tôi nghĩ chúng ta không nên băng qua đó."
"Đại đội trưởng nói, "Cứ đi tiếp đi!"
"Rồi khẩu một khẩu súng máy xuất hiện.
"Và xé nát chúng tôi.
"Trung đội trưởng la lên, "Đội các cậu tiến lên đi."
"Tôi nói: "Cả tiểu đội bị hạ rồi."
Chúng tôi đã mất rất nhiều người."
Sau trận đánh,
một vài lính biệt kích bị bắt,
bị tra tấn rồi chặt khúc ra.
LANSFORD: "Chúng tôi có thể nghe thấy tiếng khóc lớn của họ
"khi bị địch tra tấn.
"Vài ngày sau trận đánh
"và chúng tôi đã tìm ra đồng đội của mình, những biệt kích quân,
"bị đóng cọc,
"với cơ thể đầy vết tra tất và cắt xẻ,
"chúng tôi đã bắt được 5 tên Nhật.
"Khi tất cả tập hợp đông đủ ở đó, Carlson nói,
"Trận hôm qua, có ai mất đi một người bạn thân không?"
"Và vài cánh tay giơ lên.
"Rồi ông nói, "Được rồi, giao mấy tên này
cho các cậu, muốn làm gì làm."
"Vậy là vài người lôi những tù binh Nhật ra và giết.
"Mang vào rừng rồi bắn bỏ.
"Chúng tôi được xem là chính nghĩa...
"và không có tay nhà báo nào tháp tùng theo.
"Nên việc đó không ai biết mãi đến
"rất lâu sau này, và vài người vẫn phủ nhận.
Nhưng tôi có mặt ở đó và tôi nói với bạn rằng...chúng tôi có làm."
Thứ gọi là "Cuộc tuần tra dài" sau đó
là 30 ngày đầy hung bạo.
Biệt kích Carlson mất 34 người,
nhưng họ giết được 500 quân Nhật.
Vài tháng sau đó, những du kích Mỹ này lại có một trận chiến khác
ở đảo Bougainville, thuộc quần đảo Solomon.
LANSFORD: "Bougainville là nơi tồi tệ nhất tôi từng chứng kiến.
"Nếu địa ngục là có thật,
"Nó sẽ giống Bougainville.
"Hòn đảo có cả đồng dịch bệnh.
"Một đêm, chúng tôi đang di chuyển đến một vị trí trên đường mòn Piva,
"trời tối đen.
"Đến mức bạn không thấy bàn tay của mình
"dù đặt ngay trước mặt.
"Chúng tôi di chuyển và tôi thì có một khẩu súng máy
"rồi tôi cùng xạ thủ phụ tiến hành lắp súng.
"Lúc đó chúng tôi không biết đang ở chỗ nào.
"Không biết quân địch ở đâu
"mà chỉ chung chung là ngay phía trước chúng tôi.
"Khi hoàn tất lắp súng, chúng tôi nghe tiếng đạn,
"chỉ 1 phát.
"Và tôi nghe tiếng
"Kiểu như anh ta lấy hơi để thờ.
"Và tất cả nằm im một lúc lâu.
"Rồi chúng tôi nghe tiếng anh ta rên rỉ.
"Tiếng rên đau đớn càng lớn dần và anh ta mê sảng,
"rồi gọi mẹ anh ấy.
"Tôi chỉ nghỉ trong phim mới vậy, nhưng không.
"Một đêm kinh hoàng.
"Và chúng tôi cố chợp mắt nhưng không thể,
"và tôi nghĩ rằng,
"Chúa ơi, sao anh ta không chết đi nhỉ, mẹ kiếp."
"Bạn biết đấy, chúng tôi cần ngủ.
"Bạn sẽ trở nên điên loạn
"ở điều kiện như thế.
"Và anh ta tiếp tục rên rỉ đến...
"gần sáng thì anh ta tắt thở.
"Khi trời sáng, chúng tôi được lệnh rút khỏi đó.
"Và họ quấn anh ta trong chiếc áo poncho,
"rồi thả vào trong một cái hố
"mà những đồng đội phía sau đã đào.
"Và tôi hỏi: "Người chết là ai?"
"Họ nói tên anh ta...
"và đó là bạn thân nhất của tôi.
"Tôi cách chỗ cậu ấy 3-4 người,
"và đó là một vụ súng cướp cò.
"Ai đó đã vô tình bắn 1 phát khi cậu ấy chạm vào xác boong tàu,
"và viên đạn dội từ boong tàu ghim vào cậu ấy
"và đó là phát súng duy nhất đêm đó
"và...nó đã giết cậu ấy.
"Và tôi cảm thấy như địa ngục vậy.
"Thực sự là địa ngục.
"Vì cảm giác tội lỗi khi đã suy nghĩ:
"Sao anh ta không chết đi" đêm đó.
"Và những người khác nói họ cũng đã nghĩ như vậy.
"Chỉ là chúng tôi quá mệt mỏi, và cần được ngủ.
"Khi bạn mong một người chết đi
"và rồi nhận ra đó là bạn thân của mình,
thì đó chính là... địa ngục."