12:08 East of Bucharest
Hallo!
Goedemorgen.
Een ogenblik.
Wie is dat?
Hallo. Ja?
Hallo, Virgil.
Ja.
Wat wil je?
Of ik gedronken heb gisteravond?
O ja, de uitzending.
Wie komt er eigenlijk nog meer?
Goed.
Is dat alles?
Oké, als je toetert, kom ik naar beneden.
Dag.
Rodica.
Waar is het woordenboek?
Welk woordenboek?
Het mythologisch. - In de boekenkast.
Waar in de boekenkast?
Bij de woordenboeken.
Waar staan die?
Op de onderste plank.
Waar?
Gevonden? - Nee.
Kijk achter die met die baard.
Welke? Aristoteles of Plato?
Wacht.
Hier is het. - Waarom zet je 't daar?
Hier.
Je pak hangt klaar.
Je sokken en onderbroek liggen daar.
Je overhemd strijk ik.
Voor ik het vergeet...
Liliana heeft gebeld. - Vroeg ze om geld?
Ze wilde je succes wensen.
Bedankt.
Deze papieren vond ik in je pak.
Heb je die nodig? - Ja, goed.
Meneer Vasilache met meneer Jderescu.
Ik wil weten of u nog komt,
zoals u had beloofd.
U kunt me thuis bellen op 32-16-66...
of bij de televisie op 32-17-4 7.
Ik herhaal 32-17-47.
50% korting op Tutova-wijn
bij supermarkt Racova.
Tutova-wijn...
Stelletje zuipschuiten.
Vooruit.
Vandaag vieren wij
dat 16 jaar geleden onze revolutie...
We gaan terug naar 22 december 1989.
Vanmiddag in 'Kwesties van de dag'
bieden wij een debat
over de gebeurtenissen
van december 1989.
Zij gaven een wending
aan de loop van ons leven.
Onze sterpresentator Virgil Jderescu
praat met twee getuigen van die tijd.
Kijk naar 'Kwesties van de dag'
om drie uur en hoor meer.
Om wat te horen?
Rottelevisie.
Uitschot. Stelletje wilden.
Wat is dat voor wanstaltig ding?
Dat dacht ik gisteravond ook
toen je ermee binnenkwam.
Heb ik die meegenomen?
Weet je dat niet meer? - Nee.
Je zong zelfs het volkslied.
Dat was ik niet.
Nee, je zong zeker de 5e van Beethoven.
Zong ik hard?
Hard genoeg om de buurt wakker te maken.
Luister.
Vandaag breng je je loon thuis.
Dan hoef ik niet zuinig te doen met kerst.
Dat doe ik.
Als je niet alles geeft
tot op de laatste cent...
Staat dit? - Verander niet van onderwerp.
Ik weet hoeveel je verdient.
Inderdaad.
Je weet het beter dan ik.
Wat zei je? - Ik zal het geven.
Anders kom je er niet meer in.
Ik heb een sleutel.
En ik zeg tegen Ana dat je veel drinkt.
Ik breng alles thuis. Erewoord.
Maar zeg niets tegen Ana.
Wat moet ik aantrekken?
Je zwarte pak.
Zwart en wit?
Ik wil niet op Laurel en Hardy lijken.
Trek aan wat je wilt
maar breng je salaris thuis.
Ik moet de planten verpotten.
Hallo, spreek ik met Grigoriu?
Kan ik meneer Grigoriu spreken?
Virgil Jderescu, van de televisie.
Waar kan ik hem bereiken?
Kunt u vragen of hij mij terugbelt?
Hij is uitgenodigd voor mijn programma.
Ik wil graag weten of hij komt.
Goed, bedankt. Tot ziens.
Je moet geen droog brood eten.
Meneer Vasilache, met Virgil.
U zou me laten weten of u kwam of niet.
U zou voor negenen terugbellen.
Het is half tien.
Belt u mij terug, alstublieft?
Stomme zak.
Ze bellen heus wel terug.
Iedereen wil graag op tv komen.
Had ik gezegd dat Liliana heeft gebeld?
Ja. - Goed.
Ze heeft nog 500 lei nodig.
Waarvoor?
Om oud en nieuw in Sinaia te vieren.
Daar heb ik haar al geld voor gegeven.
Ja, maar ze wil ski's kopen.
Zeg maar dat ze gaat sleeën.
Luxepaardje.
Al haar collega's hebben ski's.
Dat vuurwerk deert me toch niet.
Kom binnen. - Dag, opaatje Piscoci.
Kom binnen, Petrica. - We hebben haast.
Kom binnen, anders kletsen de mensen.
Goedendag.
Ga naar binnen. Vooruit. - Kom, Petrica.
We hebben haast. - Ga zitten.
Ik kan niet.
Ik wil iets vragen.
Kunt u zaterdag voor kerstman spelen?
Hij snapt het niet.
M'n zwager Rico heeft z'n been gebroken.
U bent toch ook kerstman geweest?
Tien jaar geleden. - Hebt u 'n pak?
Dat is door de motten weggevroten.
Ik heb er een. Als u die verstelt...
Breng het maar. - Ik kom straks terug.
Ik heb toch niets anders te doen.
Petrica, we moeten weg.
Kijk, opaatje, ik heb iets voor je.
Kom.
Ik breng eten naar Rico en kom terug.
Wat heb je gemaakt? - Soep met ballen...
Neem een stukje fruit. - Dank je wel.
Kom Petrica, we hebben haast.
Hier, het belletje.
Zul je mooie kerstliedjes zingen?
Hoeveel ben ik u schuldig?
Ik hoef geen geld.
Hoeveel krijg je van me?
Van gister, of alles bij elkaar? - Alles.
Goed, even kijken. Dat is van Alecu...
Cornel, Sofronea, Manescu.
192 en 48 maal 2... 6,
plus gisteravond, 326 lei.
Zoveel? Laat 's zien.
Gisteren was het ruim 100.
Het was toch geen champagne?
Nee, wodka, maar je trakteerde iedereen.
Geef de bezem even.
Gigi, je zou niet meer schenken
als ik dronken was.
Je wilde niet luisteren.
Goed...
We doen het zo.
Geef me een fles
en ik kom straks langs met m'n salaris.
Ik schenk je niet meer, Manescu.
Ik moet zo op tv. Ik ben nerveus.
Waar gaat het over?
Over de revolutie. - Welke revolutie?
Begin jij nu ook al?
Ik word gek van je. Ook 'n sigaret?
Ik had je moeten laten zitten.
Goed, we doen het zo.
Je krijgt een fles.
Maar als ik vanavond mijn geld niet heb
kom ik bij je langs.
Heb ik die Chinees weer beledigd? - Ja.
Ernstig? - Nee, zoals altijd.
Wat ben ik ook een zak.
Ik krijg 340 lei van je.
Ik vind dat meisje maar niks.
Ze doet veel te overdreven.
Waren er geen anderen? - Wacht.
Met de familie Grigoriu?
Herkent u m'n stem?
Waar is hij dan?
Zeg dat hij z'n afspraken moet nakomen.
Verdomme.
Zeg dat hij een imbeciel is
en dat ie kan oprotten met z'n commentaar.
Virgil. - Hij kan ophoepelen.
Kijk. Ik heb deze foto gevonden.
Welke foto? - Die met Liliana, met kerst.
Wat een dikkerdje, he?
Hoe oud was ze toen, vier jaar...
Wie is dat? - Jij.
Nee, die andere. - Dat is de kerstman.
Wie was het? - Weet ik niet meer.
Kijk hoe gelukkig ze lacht.
Kun je m'n jasje aangeven?
Alsjeblieft.
Ik heb geen geld meer. - 500, schat.
Hou je nu op? - Ja.
Mag ik de telefoongids?
Dat is rood. -Rood?
Als dit rood is, hang ik mezelf op.
Wat is het dan, opaatje Piscoci?
Hij zit onder de vlekken. - Waar?
Overal. Het lijkt wel een dweil. En dat?
Als je zegt dat dit wit is
hang ik me nog een keer op.
Wat kunnen we doen?
Als we geld hadden
konden we een nieuwe kopen.
Heb je een zak? - Waarvoor?
Voor de cadeautjes natuurlijk.
Die houdt u vast. - In mijn handen?
Daar spreekt u mee.
Dag, meneer Virgil. Wat een verrassing.
Ja, dat weet ik.
Ik kijk vaak naar uw tv-programma.
Ja, ik was erbij. En wat dan nog?
Waarom niet?
Maar hoe kan ik u helpen?
Goed, afgesproken. Ik kom.
Om kwart voor twee wacht ik u op.
Bij de melkfabriek.
Om kwart voor twee.
Maar waarom moet u toeteren?
Heel goed. Ik zal er zijn.
Vrolijk kerstfeest.
Zie zo. - Kortom:
dit kostuum kan echt niet.
Goedemiddag.
Sta op.
Wat een grote groep voor een herkansing.
Dus jullie zijn allemaal gezakt
voor de toets over 't Ottomaanse rijk?
Wat kan ik eraan doen
als jullie niet eens kunnen kopiëren?
Deze stoel is nog niet gemaakt.
Pak allemaal papier en schrijf op
Welk onderwerp moet ik nu behandelen?
Bovendien is het Kerstmis...
Wat weten jullie?
De Franse Revolutie. - Wat?
De Franse Revolutie.
Zijn jullie het daarmee eens? - Ja.
Goed, schrijf op: De Franse Revolutie.
Schuif eens op.
Gek. Waarom denken jullie allemaal
aan de Franse Revolutie?
Schuif eens op.
Hallo.
Geef je les vandaag?
Dit is een toets.
Geef ze toch gewoon een cijfer.
Ik wil ze bang maken. - Hoezo?
Ze denken alleen aan vuurwerk afsteken.
Wat wil je?
Wat kan ik doen?
Ik wil mijn geld terug.
Welk geld? - Manescu...
Die 200 lei?
270. Ik kreeg nog 70 van vorige maand.
Hebben ze ons al betaald? - Toe nou.
We hebben voor negenen geld gehad.
Ik rond dit af en kom naar beneden.
Schiet op, ik ga de stad uit.
Ik zie je over een half uur beneden.
Over 'n kwartier. - Laat me niet wachten.
De Franse Revolutie? Kom nou toch.
Rotlift.
Wanneer krijgen we tekenfilms? - Morgen.
Wat spook je daar uit? Ophoepelen.
Verdomme.
Wat is er aan de hand?
Kwajongens. Straf ze 's een keer goed.
Stelletje vandalen.
Wat doet u daar?
hoor dit ritme heerlijk deinen
het roept me jouw kant op
dansen is een droom, een paradijs
de latino-muziek is mijn leven
Hou op.
Wat moet dit voorstellen?
We oefenen een latino deuntje.
Oefen een Roemeens liedje. Het is kerst.
Wat doe jij? - Ik film.
Met de camera op je schouder? - Dat is in.
Zet hem op de driepoot.
En wat doe jij? - Het is stuk...
Het is stuk...
Wat? - Mijn instrument.
Snel, de uitzending begint om 3 uur.
Wat spelen we?
'De dans van Deleni'. Oké. jongens?
Waarom geen vrolijker stuk?
Doe wat ik zeg. We hebben geen keus.
Z'n instrument is stuk.
Ga zitten, als je geen instrument hebt.
Kunnen we beginnen? - Ja. Attentie.
Vijf, vier, drie, twee, een.
Hebt u niets anders?
U hebt alles gezien.
Echt waar?
Het is altijd nog beter dan die oude.
Hoeveel? - 40 lei.
Wat duur. - Ik ben het goedkoopst.
Ik weet dat u het goedkoopst bent.
Maar daarom is het nog wel duur.
Over twee jaar is er niets van over.
Kijk, het rafelt nu al.
Kijk.
Die valt nu al uit.
Als u eraan plukt, valt hij uit.
Wat dacht u dat kinderen doen?
10, 20...
40.
40 lei. Perfect.
Zal ik het inpakken? - Ik hou het aan.
Dan kan ik eraan wennen.
Het ziet er toch goed uit.
Goedendag. Verkoopt u rotjes?
Hoeveel kost een pakje? - 2 lei.
Wat ben je zenuwachtig, Fanica.
Laat me maar. Ik heb haast.
Waar vier je oud en nieuw? - Thuis.
Ik ga naar Dubai. - O, Dubai...
Ik ga met vrienden naar Busteni.
En u, meneer de directeur?
Wat kan jou dat schelen?
Hij gaat met mij naar Dubai.
Mag ik? - Natuurlijk.
270.
Ik krijg ook nog 130. - Ja, mevrouw.
Manescu, 60.
Hallo, Vasilache?
Ik wilde even zeggen:
Val dood met je antwoordapparaat. Dag.
Klootzak. - Ik snap het niet.
Wat heb je toch met die revolutie?
Die interesseert toch niemand meer?
Wat moet ik dan doen?
Een programma over inflatie maken?
Of een film over zigeunermuziek?
Ik vier oud en nieuw bij m'n zus.
Wat?
Jij viert het toch met je vrouw?
Hoe moet het dan
met het werk op oudejaar?
Ik vertrek de 30e 's avonds.
Dat kan niet. - Hoezo niet?
Wie maakt dan de interviews
voor het avondnieuws?
De jongens. - Welke jongens?
Ik doe het kerstprogramma.
Met interviews, zoals altijd.
Costel kan het nieuws voorlezen.
En om middernacht dan?
Wat, om middernacht? - Wie filmt er dan?
Ik niet, in ieder geval.
Wie doet de interviews?
Costel.
Trouwens, je verstaat er niets van
vanwege het lawaai van het vuurwerk.
Je gaat niet. - Ik ga wel.
Als je gaat, ontsla ik je.
Ga je gang.
Ik maak geen grapje, Vali.
Ik ook niet.
Ik ga naar Boekarest. Punt uit.
Vali.
Oud en nieuw in Boekarest is klote.
Er is niets aan.
Zelfs de sneeuw is daar papperig.
Het is er zo druk.
Je zult het er niet leuk vinden.
Je zult terugkomen.
200 km/u? - Waar?
Waar je wilt, zolang er geen controle is.
Dag, opaatje Piscoci. - Dag, Eugen.
Kerstmis is pas over drie dagen.
Waar bemoei ik me ook mee.
Zit er een installatie in?
De condensatoren zijn vervangen. De radio.
Zelfs de koplampen draaien mee.
Eugen? Heb je een vuurtje voor me?
Toe.
Krijg ik 'm wel terug? - Ja, ja.
Je start hem met de afstandbediening.
Verwarmde stoelen. - Geweldig.
Het is wel prettig.
Ik heb RVS-velgen.
Deze zijn voor de winter.
Wat doe je?
Het is mijn geld dat ik erin steek.
Wat doe je, opaatje? - Wie, ik?
Zij waren het. Niet ik.
Ik zei toch dat hij gek was.
Het leven is te kort.
Sorry voor gisteravond.
In de bar. Het spijt me echt.
Wat wil je?
M'n excuus aanbieden. - Excuus aanvaard.
Luister, Chen... - Ik luister.
Ik wil je vragen...
Wil je geld?
Het is de laatste keer. Ik beloof het.
Ik heb m'n schulden afbetaald.
Ik ben blut.
De laatste keer. Ik weet niet wat te doen.
Je bent mijn enige vriend.
En als je drinkt, zijn we geen vrienden.
Als ik drink, weet ik niet meer
wat ik zeg.
Ik zal zeggen wat je zegt.
Ik moet terug naar mijn eigen land.
Ik ben erger dan de zigeuners.
Ik ben klein en gemeen.
En ik ben geel van binnen.
Geel van binnen?
Ik weet niet wat ik daarmee bedoel.
Ik ook niet, maar dat zeg je.
Als je me niet helpt
zet m'n vrouw me op straat.
Hoeveel?
600.
Hoeveel?
600. Begin januari krijg je het terug.
Zoveel geld heb ik niet.
Iedereen koopt rotjes bij je
en jij hebt geen 600 lei.
Beloof je geen onzin meer te zeggen?
Beloofd.
Op je erewoord?
Ja, op mijn erewoord.
Goed.
100, 200, 250,
300, 350, 400...
Misschien sneeuwt het in januari.
Wat is er toch met de seizoenen gebeurd?
Vroeger, met kerst,
bleven we thuis vanwege de sneeuw.
Inderdaad.
Weet u hoe lang ik u al ken?
Hoe lang dan? - Sinds de lagere school.
U was de kerstman.
Ze noemden me de IJsman.
Ja, de IJsman.
Op welke school zat je? - Op nummer 3.
Waaraan herkende u mij?
U gaf me een keer
een pluche beer in plaats van 'n geweer.
Toen mijn moeder dat zag,
liep ze u na om u uit te schelden.
Ik volgde haar
en zag dat u zich omkleedde.
In welk jaar was dat?
In '65 of '66.
Dat is lang geleden.
Ik was woedend. - Waarom?
Ik vervloekte u. - Waarom?
U hebt me nooit een geweer gegeven.
Ik moest de pluche beer houden.
Iedereen maakt fouten.
Fouten maken is menselijk.
Sorry dat ik het zeg,
maar uw auto stinkt naar benzine.
Dat is diesel. - Diesel?
Hij is oud, maar rijdt nog goed.
De regen kan er niet doorheen.
En de sneeuw ook niet. - Nee.
Dag, mevrouw.
Meneer?
Hoe gaat het met u? - Dag, Tibi.
Kerstboom gekocht? - Voor thuis.
Ben je al lang terug? - Gister.
Wanneer vertrek je? - Overmorgen.
Dat is lang geleden. - Ik ben hier zelden.
Kom een keer langs. - Doe ik.
Wel doen, hoor?
Daar zijn ze.
Fijne feestdagen.
Kom eens langs. - Doe ik.
Echt doen, hoor.
Speel je nog gitaar?
Speelt u nog?
Nee, al heel lang niet meer.
Wat gaat u doen?
M'n benen strekken. Wat 'n mooie boom.
Kom, we gaan.
Hoe lang hebben we voor de uitzending?
Ongeveer een uur. Kom.
Kunnen we een boom op de markt kopen?
Met de auto is dat handiger. - We gaan.
Goed idee. Wilt u voorin zitten?
Hoezo?
Komt u ook op tv?
Ja, en u? - Ja.
Tijdens de uitzending mag je niet
naar de monitoren kijken
onzin uitkramen of vloeken.
Je weet dat we niet zo zijn, verdomme.
Ik heb al zoveel gekken meegemaakt
in dit programma.
Denk je dat iemand kijkt?
Vergis je niet. Ik heb veel kijkers.
Vooral in de winter.
Opaatje Piscoci? - Mijn hoed.
Kom hier, we gaan zo beginnen.
Waar is mijn hoed? - Verdomme.
Klotehoed.
Wat doe jij nou? - Ik ben nerveus.
Dat doe je nou altijd.
Wil je soms dat ik niks zeg?
Ik wil ook. - Wat een flauwekul.
Dit is m'n eerste keer op de tv.
Ik dacht dat u serieus was.
Baas? - Wat?
Geldt het neusteken nog? - Ja.
Wat voor teken? - Als een gek belt
krab ik en hangen we op.
Hoe krab je je neus? - Gewoon.
En als je nu echt jeuk hebt?
Dat gebeurt niet. - Maar stel.
Dan hou ik me in.
Zijn jullie veel kwijt aan elektriciteit?
Ja. - Hoeveel per maand?
1000, 100... weet ik veel.
We beginnen.
Attentie. - 1000 is veel.
Waar moet ik kijken? - In de camera.
Dag, dames en heren.
Vandaag is een belangrijke dag
voor ons land. Zestien jaar geleden,
in Boekarest,
brak in december 1989 de revolutie uit.
Er brak een nieuw tijdperk aan
voor de Roemeense geschiedenis.
Laten we teruggaan in de tijd
om te kijken in hoeverre
wij, de inwoners van deze stad,
hebben deelgenomen
aan deze historische gebeurtenis.
Samen met onze gasten
en uw telefonische bijdrage
via 32-17-47
ik herhaal: 32-17-47
willen we antwoord geven op 'n vraag
die mij al heel lang bezighoudt.
De vraag die ik graag
zou willen ophelderen, is:
Heeft er hier een revolutie plaatsgehad?
Mag ik u mijn gasten voorstellen:
Tiberiu Manescu, leraar.
Goedendag.
En meneer Emil Piscoci.
Emanoil. - Emanoil Piscoci.
Hallo.
Velen van u zullen zich afvragen
waarom we na zoveel jaren
dit onderwerp aansnijden.
Wel, als ik denk
aan de Mythe van de grot
van Plato waarin mensen
een vuurtje voor de zon aanzien
vraag ik me als journalist af
of we niet een grot hebben verlaten
voor een veel grotere.
Verwarren wij op onze beurt
een vuurtje met de zon?
Er is geen heden zonder verleden
en geen toekomst zonder het heden.
Hoe duidelijker het verleden is,
hoe helderder de toekomst zal zijn.
Aan de andere kant, Herakles zei
dat we ons niet twee keer baden
in hetzelfde rivierwater.
Laten we teruggaan in de tijd,
naar 16 jaar geleden.
Uit liefde voor de waarheid
en voor een betere toekomst.
Meneer Manescu, heeft er volgens u
wel of geen revolutie hier plaatsgehad?
Goedemiddag.
Allereerst, meneer Jderescu
wil ik u bedanken voor het voorrecht
om onze gedachten te uiten
over de dramatische gebeurtenissen
van 22 december 1989.
Heeft er wel of geen revolutie plaatsgehad?
Met het verstrijken van de tijd
vergeten de mensen en dat is erg jammer.
Ik ben het helemaal met u eens.
Vanaf 17 december vermoedden we,
zoals overal in het land,
dat de gebeurtenissen in Timisoara
het einde van de nachtmerrie inluidden.
Het was de druppel...
Het haalde ons uit de nachtmerrie
die het land in zijn greep hield.
Die druppel kwam
uit onze hoofdstad Boekarest.
Ja, maar heeft er
hier ook 'n revolutie plaatsgehad?
Absoluut. - Wat denkt u?
Ik ben het ermee eens.
Er heeft een revolutie plaatsgehad.
Meneer Manescu, kunt u ons zeggen
wat u op de 22e december deed?
Natuurlijk.
De avond ervoor
hoorde ik met mijn collega's
op Radio Free Europe over Timisoara.
Het was tijd een eind te maken
aan de communistische nachtmerrie.
We besloten te gaan demonstreren.
Pardon. Welke collega's?
Ik was met meneer Bastina.
Een wiskundeleraar. - Hij is dood, he?
Ja. En meneer Vlad Petrescu.
Een zeer bijzondere man.
Hij was dichter en is nu ook dood.
God hebbe hun ziel.
En...? - En meneer Haidu.
De scheikundeleraar.
Hij is naar Canada geëmigreerd.
Samen besloten wij
om op 't plein te gaan demonstreren.
Was u niet bang?
Natuurlijk waren we bang.
Maar we vonden dat we iets moesten doen.
Jullie zijn naar het plein gegaan.
Vanwaar vertrokken jullie? - Van school.
Hadden jullie daar geslapen? - Nee.
We hadden ons salaris opgehaald
en zijn daarna naar het plein gegaan.
Maar u had de nacht samen doorgebracht.
Nee, na de uitzending
ging iedereen naar huis.
's Ochtends hebben we 't geld opgehaald
en zijn we naar het centrum gegaan.
Hoe laat was dat?
We kregen ons salaris om tien uur.
We moesten even wachten, dus half elf.
Toen moesten we naar het plein lopen...
Om half twaalf waren we op het plein.
Half twaalf dus? - Ja.
Wat deed u op het plein?
Allereerst,
wil ik zeggen dat 't plein verlaten was.
Er was geen mens.
Alles leek verstard te zijn,
zoals op de foto achter ons.
Maar wij begonnen te protesteren.
Wat schreeuwden jullie?
Wat iedereen schreeuwde:
Het communisme is dood.
Weg met Ceausescu. Weg met de dictatuur.
Timisoara, Timisoara...
Olé, olé, Ceausescu, weg ermee!
Wat gebeurde er toen?
Niets.
Ik herinner me dat we stenen gooiden
naar het Centraal Comité.
Kwam er niemand uit het stadhuis?
Nee, niemand. - Ongelooflijk.
Ga door.
We probeerden de hoofdingang te forceren.
Maar die was uiteraard afgesloten.
We probeerden de achteringang,
maar die was geblokkeerd.
Toen verschenen de Securitate-agenten.
Hoe wist u dat ze van de Securitate waren?
Ik herkende er eentje.
Wacht even. Wie was dat?
Doet dat ertoe? - Jazeker.
Een zekere Bejan.
Hij werkte bij de Securitate.
Hoe wist u dat?
Iedereen wist dat.
Z'n zoon zat bij ons op school.
Ik zag hem op de ouderavonden.
Hij heeft een boerderij: Bejan en zonen.
Een bedrijf. - Boerderij, bedrijf...
Goed, jullie waren dus met z'n drieën.
Nee, wij waren met z'n vieren.
Zij waren met z'n drieën.
Waren jullie met z'n tweeën?
Nee. - Sorry, zij waren met z'n tweeën.
Wij met z'n vieren en zij met z'n drieën
Kende u die andere twee?
Nee. - Was u er ook bij?
Nee, ik kwam later.
En toen?
Toen wat?
Wat deed u daarna?
Nadat ze ons hadden bedreigd?
Er was een woordenwisseling.
Hebben jullie gevochten?
Ja, maar dat is niet belangrijk.
Wie heeft er gewonnen.
Wij.
Toen de mensen zagen wat er gebeurde,
kwamen ze de straat op,
ondanks hun angst.
Ze kwamen uit de fabrieken,
uit het centrum, uit het hotel...
Van die kant, ziet u? En uit het park.
In 10 minuten stond het plein vol.
'Olé, Olé, Ceuacescu, weg ermee'
schreeuwden we.
Daar schreeuwden we voor het eerst:
Vrijheid. En de agenten vluchtten weg.
Wacht even. Is er een beller?
Dag, meneer Jderescu.
Met wie spreek ik?
Maricica. Ik woon tegenover 't stadhuis
waar Manescu zou zijn geweest in '89.
Maricica hoe? - Maricica Dima.
Aan u het woord, mevrouw.
Ik wilde graag zeggen
dat meneer Manescu en de anderen,
God hebbe hun ziel,
zich volgoten.
De hele nacht zaten ze
in de bar op de hoek.
Het zijn zuipschuiten.
Iedereen weet dat.
En dat noemt zich revolutionair.
In de nacht van 21 op 22 december
hebben ze alleen gezopen.
Hou verdomme op de held uit te hangen.
Wel beleefd blijven.
Sorry, ik liet me gaan.
Anders nog iets? - Nee. Tot ziens.
Wat hebt u daarop te zeggen?
Wat moet ik daarop zeggen?
Is het niet waar?
Hoe bedoelt u?
Die bar waar u de hele nacht was...
We hebben gedronken, maar op de 22e.
Niet op de 21e. We hadden iets te vieren.
Belt er iemand?
Hopelijk een serieuze beller.
Hallo. Met wie heb ik de eer?
Vasile Rebegea. - Dag, meneer Vasile.
Goedendag. Ik wilde u feliciteren
met het geweldige idee
om deze uitzending te maken.
Het is goed dat jullie praten
over de revolutie in onze stad.
Dank u. Hoe kunt u ons helpen?
In die tijd werkte ik als bewaker
van het huidige stadhuis.
Goed, en verder?
Op de ochtend van de 22e
stond ik in het wachthuisje
dat er nu niet meer is.
Gaat u verder.
Het wachthuisje was vlakbij de trappen,
zoals op de foto achter u is te zien.
Bij die oude meneer.
Bij u, meneer Manescu. - Nee, daar.
Ik heet Piscoci, meneer.
Nu weet ik het weer. Het stond daar.
Ik heb niemand op het plein gezien,
zoals Manescu zei.
De mensen kwamen rond half een.
Vanaf toen stroomde het plein vol.
Ze kwamen overal vandaan.
U wilt dus zeggen
dat u de vier leraren niet hebt gezien?
Ik heb ook niets over ze gehoord.
Was u de hele ochtend
in het wachthuisje?
Ik ben heel even weggeweest,
maar ik was er de hele ochtend.
Dus u bent even weggeweest.
Een half uurtje, voor een boodschap.
Mag ik dat papier?
Hoe laat ongeveer?
Geen idee. Tien uur, half elf.
Misschien elf uur.
Kunt u precieser zijn?
Nee, dat gaat niet.
Laten we zeggen elf uur.
Wat hebt u op de markt gekocht?
Wat maakt dat uit?
Ik maak een berekening. - Hoezo?
Dan weten we hoe lang u weg was.
Rot op met je berekening.
Meneer Vasile. - Pardon.
Waarom ging u naar de markt?
Om een kerstboom te kopen.
Natuurlijk. - Was u te voet?
Nee, ik nam een helikopter.
Meneer Vasile... - Te voet natuurlijk.
15 minuten heen,
10 op de markt, 15 terug...
U was zeker 40 minuten weg.
Nou en?
Nam u de kerstboom mee terug?
Wat zeik je toch over die boom?
U zegt dat ik er niet was,
maar u was er ook niet. - Wel waar.
U was een boom aan het kopen.
Maar ik kwam terug.
Wanneer? Een week later?
Bracht u de boom naar huis
of niet?
Meneer Virgil, dat is niet belangrijk.
Toen de menigte kwam, was ik er.
Op de televisie
zag ik Ceausescu vluchten in 'n heli.
De massa stroomde 5 minuten later toe.
Maar voor de lafaard vluchtte,
was er niemand.
Toen wij het huisje binnenkwamen,
was u daar niet.
Zat de Securitate u achterna?
Hij liegt. Er passen geen vier man in.
Als je wordt geslagen, wel. Geloof me.
Heeft de Securitate u geslagen?
Nee, omhelsd. - Hij liegt.
Jij liegt. - Een ogenblik.
Jullie zijn het huisje ingevlucht.
We sloten onszelf op. - Oké.
Hoe laat?
Rond 12 uur, geloof ik. - Rond 12 uur.
Meneer Vasile zegt
dat hij in het huisje was om 12:08,
toen Ceausescu vluchtte.
Er was toen niemand. - Geen hond.
Wat hebt u gedaan
in die tien minuten?
We zijn het huisje ingevlucht.
De agenten sloegen ons en vertrokken.
Wij bleven daar.
Hebt u geprotesteerd? - Natuurlijk.
Je liegt dat je barst.
Jij liegt. -Heren, alstublieft.
Wat nou, heren?
Die leugenaar kan beter ophoepelen
en ons met rust laten.
Er is geen revolutie geweest.
Onder Ceausescu was het beter.
Krijg de klere met je revolutie.
Wat moet ik... Stomme communist.
Meneer Vasile kaart hier 'n punt aan
dat ons verder zou kunnen helpen.
Kwamen de mensen de straat op
vóór of na Ceausescu's vlucht?
Zijn vlucht is erg belangrijk.
Dat was 't einde van het communisme.
Het Centraal Comité is voor ons
wat de Bastille voor de Fransen was.
Als iedereen na 12:08 de straat opging
dan is er hier geen revolutie geweest.
Wat denken jullie?
Ik hou vol dat m'n collega's en ik
er voor 12:08 waren.
Maar iedereen betwijfelt dat.
Wilt u zeggen dat ik lieg? - Nee, maar...
als we onze bellers mogen geloven,
zijn er nog onduidelijkheden.
Welke?
Meneer Vasile heeft u niet gezien.
Ik zal vertellen hoe het is gegaan.
Een ogenblik.
Z'n wachthuisje was daar, nietwaar?
Waar was u?
Bij het standbeeld, geloof ik.
Stond u er niet voor?
Ja, en?
Als het huisje daar was
en u stond voor het standbeeld,
dan kon hij u niet zien. Kijk.
Stel, meneer Jderescu is 't standbeeld.
Ziet u mij? Nee.
Hij was naar de markt. Snapt u?
Hij was niet in het huisje.
We hebben een beller. - Ongelooflijk.
Hallo? - Met wie?
Met Costica Bejan.
Dag, meneer Bejan.
Hoe kunt u praten
over onze heilige revolutie
met zo'n zwakzinnige?
Een beetje respect, meneer Bejan.
Durft u over respect te praten?
U die voor uw uitzending
een zuiplap uitnodigt
die respectabele mensen zwartmaakt?
Vertel eens
waar jij was op 22 december 1989.
Allereerst, we jijen en jouen niet.
We bespreken deze zaak
elders, onder vier ogen.
Gaan we dreigen? - Meneer Jderescu?
Als u nog een keer mijn naam zegt,
daag ik u voor het gerecht,
hoezeer ik u ook respecteer.
Waar was je de 22e?
Ik laat u vervolgen
en u zult het bezuren.
Niemand haalt mijn naam door het slijk.
Ik heb drie bloeiende fabrieken...
Zeg ons wat je deed... Mag ik?
Mag ik verder gaan? - Ga uw gang.
Ik heb drie fabrieken, 154 werknemers
en ik heb heel hard gewerkt sinds '89.
Ik sta niet toe dat ik word uitgelachen.
Onder geen enkele voorwaarde.
We willen alleen
bepaalde gebeurtenissen reconstrueren.
Wat deed jij op 22 december?
Wilt u uw gast tot de orde roepen?
Heren, probeer te begrijpen...
Daarom bel ik juist.
Meneer Bejan,
Manescu zegt dat hij op 22 december 1989
door u is bedreigd op het plein.
Niet waar. Op 22 december was ik
in m'n geboortedorp vlakbij Buzau.
Ik zorgde voor mijn zieke moeder.
Zat je ook in Buzau toen je me sloeg?
Dat zijn dronkemanspraatjes.
Ik heb getuigen.
Zoals altijd. - Een ogenblik.
Meneer Bejan,
u was die dag niet in de stad?
Precies.
Oké.
Waar werkte je in '89?
Heel goed, meneer Jderescu.
Dat zal ik u vertellen.
Ik werkte bij de Securitate.
Als boekhouder.
Boekhouder is een respectabel vak
dat in elk politiek systeem bestaat.
Hij was inderdaad boekhouder.
Maar hij werkte voor de Securitate.
Omdat ik cum laude was afgestudeerd.
Ik was uitmuntend in mijn vak
en dat kan ik zonder gene zeggen.
Beweren dat ik die dag op 't plein was
is laster
en dat is strafbaar.
U houdt dus vol
dat u de 22e niet op het plein was.
Meneer Jderescu,
ik wil niet in herhaling vallen.
Toch wil ik nog een ding zeggen:
Als u nog een keer mijn naam gebruikt
zonder bewijs, zult u dat bezuren.
Laat zien
dat u uw vak verstaat.
Stop met die leugens te vertellen.
Tot ziens.
Die Securitate kerels.
Wilt u meneer Bejan niet beschuldigen
als u geen bewijzen hebt.
Bang dat hij je gaat vervolgen?
Nee hoor, maar een goed journalist
beschuldigt niemand zonder bewijzen.
Journalist? Je was toch textieltechnicus?
Nee. - Je zat toch in de textiel?
Dat is lang geleden.
Ik zit in de journalistiek.
O ja, de journalistiek.
Hij was boekhouder bij de Securitate
en heeft nu fabrieken.
Jij was textieltechnicus
en nu heb je een tv-zender.
Ik had astronaut moeten worden.
Hou die ironie voor je.
Waarom ben ik hier eigenlijk?
Pardon.
Als jullie gaan ruziemaken, ga ik.
Onze discussie
is op een gevoelig punt beland.
Het is tijd
om het debat samen te vatten.
De aanwezigheid van meneer Manescu
op het plein op 22 december 1989
is tot nu toe niet bevestigd
door geen enkele kijker.
Niemand weet of hij en z'n collega's
er waren voor de massa kwam om 12:08.
Waar was ik dan? Op de maan?
Zonder bewijs kunnen we niet bevestigen
dat u op het plein aanwezig was.
Wat maakt 't uit? - Het is heel belangrijk.
Als de mensen de straat opgingen
na Ceausescu's vlucht,
dan is er hier geen revolutie geweest.
Wat was het dan? - Geen idee, maar...
Mag ik het uitleggen?
De revolutie begon in Timisoara, he?
Hij verspreidde zich over het hele land
tot in de laatste uithoek,
en onze stad.
Wat dan nog? - Hoezo?
Luister.
Weet u hoe straatlantaarns
worden aangestoken en gedoofd?
Is u dat weleens opgevallen?
Ik zie het verband niet.
Zo is de revolutie begonnen.
Eerst in Timisoara, toen Boekarest
en stukje bij beetje in het hele land.
Wat is het verband?
De revolutie is als straatverlichting.
Hij gaat eerst in het centrum aan
en daarna in de rest van de stad.
U kraamt soms zo'n onzin uit.
Onzin?
Wat is het verband?
Dat is er.
De mensen hier zijn lafaards. Ze zijn bang.
Ze stormden het plein op
toen Ceausescu uit Boekarest vluchtte.
Hebt u dat gedaan? - Ja.
Toen ik zag dat de bom was gebarsten
in Boekarest, ging ik de straat op.
Manescu zegt dat hij al buiten was.
Ik ging toen pas de straat op.
Is het een revolutie
als het protest na de coup was?
Je maakt een revolutie zoals je kunt.
Iedereen doet het op zijn manier.
We houden nu pauze voor de reclame.
Daarna
komen we terug op de vraag:
Heeft er wel of niet
een revolutie plaatsgehad in onze stad?
En nu de reclame.
Reclame.
Hoe kom je erbij om te zeggen
dat ik textieltechnicus was
tijdens mijn uitzending?
Hoe durf jij te zeggen dat ik er niet was?
Weet je hoe moeilijk het is
om een televisiezender op te zetten?
En dan lul jij een beetje uit je nek.
Wat gaat u doen? - Ik moet naar de wc.
We gaan over 5 minuten verder.
Waar is het? - In de gang, rechts.
Wat ga jij doen? - Ik ga.
Kom nou.
Je zegt dat ik lieg, dus ik ga.
Ik zei niet dat je loog.
Ik herhaalde wat de anderen zeiden.
Als je gaat, is het duidelijk dat je liegt.
Baas? Stoppen we de uitzending of...
Wie heeft jou leren filmen?
Hou die camera stil...
of ik zal je leren.
Het ligt aan die driepoot.
'Het ligt aan die driepoot.'
Ik leer jullie alles
en dan gaan jullie naar Boekarest.
Stelletje imbecielen.
Goedendag, dames en heren.
Herakles zei: We baden ons niet twee keer
in hetzelfde rivierwater.
Laten we teruggaan in de tijd.
Naar 16 jaar geleden.
We houden van de waarheid
want die is heilzaam.
Het onderwerp van de uitzending is:
Is er hier een revolutie geweest of niet?
U kunt ons bellen op nummer:
32-17-47.
Ik herhaal: 32-17-47.
Naast mij zit meneer Emanoil Piscoci.
Goedendag.
Een shot van de gasten, graag.
Bedankt.
Rechts van mij meneer Emanoil Piscoci.
En links zit meneer Manescu.
Goedemiddag.
We hebben een beller.
Zoals men zegt: Vox populi, vox Dei.
Laten we doorgaan.
Goedemiddag. - Dag, met Gelu Isarescu.
Dag Gelu.
Goedenavond, het is al donker.
Waarvoor belt u?
Om over de revolutie te praten.
Ik luister.
Ik heb altijd in de handel gezeten.
Ik ben een serieus man.
Ik ken jullie, u en meneer Manescu.
Opaatje Piscoci ken ik al heel lang.
Hij was de kerstman.
Dag, Gelu.
Brand los. - Zoals ik al zei
ken ik jullie en meneer Bejan ook.
Ik hoef niet te liegen.
Er is hier geen revolutie geweest.
Hebt u de uitzending gevolgd?
Nee, hoezo?
Is de verbinding verbroken?
Wat jammer.
Hebben we een andere beller?
Goedenavond.
Goedenavond. Met lon Costachescu.
We zijn een en al oor.
Dit is er gebeurd, meneer Jderescu,
Op 22 december 1989 kwam ik terug
van het platteland met m'n auto.
Het was slachttijd.
Toen ik wegreed uit mijn geboortedorp
zag ik dat m'n achterband zacht was
maar dacht dat hij 't nog 7 km zou redden.
Niet dus. - Nee.
Omdat mijn achterbak vol zat
met het varken, de wijn, de kerstboom...
Gaat u verder.
Kortom
ik reed naar het centrum.
Hoe laat was het?
12:03 - Precies?
Ja. Ik keek naar de klok op het plein.
Was er iemand op 't plein op dat tijdstip?
Nee. Ik ben er een half uur gebleven
tot iedereen kwam.
De bewaker had gelijk.
Ze kwamen en masse.
Het plein stond binnen 10 minuten vol.
U hebt meneer Manescu niet gezien
op het plein? - Nee, er was niemand.
Ik had mijn krik thuis laten liggen
om ruimte te hebben.
Ik snap het.
Er kwam af en toe wel iemand voorbij,
maar ze hadden allemaal haast.
Wat hebt u gedaan?
Met die lekke band? - Ja.
Een collega van me woonde in de buurt.
Ik kon zijn krik lenen.
Dus u bent even weggeweest?
Nee, ik ben niet weggeweest.
Hij woont aan het plein. Ik riep hem.
Ik kon m'n auto toch niet laten staan
met al die spullen?
Ja, ja.
Dank u. Wilt u nog iets toevoegen?
Nee. Als u daarmee verder komt...
Bedankt. - U bedankt. Vrolijk kerstfeest.
Vrolijk kerstfeest.
Fijne feestdagen.
Meneer Manescu,
voor de laatste keer:
Was u op het plein
op 22 december '89. Ja of nee?
Ik was er.
Maar iedereen beweert het tegendeel.
Ik zeg dat ik er was. - Meneer Manescu,
Een, twee, drie, vier kijkers zeggen
dat ze u niet hebben gezien.
Die mevrouw zei niet dat ik er niet was.
Ze zei dat ik in de bar zat.
De drie anderen... - Die van de Securitate?
Niet zijn naam zeggen.
Tuurlijk ontkent-ie. Hij heeft me geslagen.
En Vasile Rebegea?
Is hij echt van de markt teruggekomen?
En Costachescu?
Wat kan ons die idioten schelen, verdomme.
Moge God mijn gevloek vergeven
in deze heilige tijd.
Zolang die klok daar hangt,
loopt hij al achter.
Wat een haarkloverij
over zulke... onzin.
Is er nog een cameraman hier?
Mag ik een close-up?
Is er een beller?
Met wie spreek ik?
Chen Xiao Chuan.
De Chinees? - Ja, dat ben ik.
Was jij bij de revolutie?
Ik was niet bij jullie revolutie.
Ik zat toen in Egypte.
Waar? - In Egypte.
In Egypte.
Goed, waarom belt u?
Omdat ik meneer Manescu goed ken.
Hij liegt niet.
Het is een man op wie je kunt rekenen.
Bel je daarvoor? - Ja.
En ik wil eraan toevoegen
dat hij de aardigste man is die ik ken.
Zoals iedereen heeft hij z'n gebreken
maar het is niet normaal
dat iedereen hem aanvalt
omdat hij drinkt.
Bemoei je niet met de Roemeense revolutie.
Vertel me liever
waarom je rotjes aan kinderen verkoopt.
Ik verkoop waar vraag naar is.
Wilt u nog iets zeggen?
Nee, ik heb mijn zegje over hem gedaan.
Ik vroeg u niet in herhaling te vallen.
Nee. - Tot ziens.
Tot ziens, maar het is jammer...
dat u iemand door het slijk haalt...
die zo oprecht en intelligent is als hij.
Gaat u ons nu de les lezen?
Nee, maar ik hou niet van de manier
waarop jullie Roemenen elkaar bejegenen.
Als je dat niet bevalt
ga terug naar China en laat ons met rust.
Je verkoopt hier je prullen, neemt ons geld
en dan ga je ook nog bijdehand doen?
Ik doe niet bijdehand.
Ik constateer alleen iets.
Hij schaamt zich nergens voor.
U wilt toch niet luisteren. Tot ziens.
Hij heeft opgehangen. Niet te geloven.
Hij zei: tot ziens. - Hij hing op.
Was u op de ochtend van 22 december
op het plein of niet?
Ik was er.
Iedereen betwijfelt dat.
Ik zei dat ik er was.
Dus ze liegen?
Wat de mensen ook zeggen: ik was er.
Voor 12:08 uur?
Voor.
En jullie gingen door met protesteren?
Ja, we gingen door.
Waren jullie er
voor 12:08?
Ja.
Waren jullie er?
Bravo.
Wat hebt u gedaan op 22 december?
Moet ik bij het begin beginnen
of vanaf mijn komst op het plein?
Vanaf het begin.
Ik ben om 7 uur 's ochtends opgestaan.
O nee, sorry.
In die tijd stond ik om half zeven op.
Ik heb me geschoren.
En...
Dit is voor de baas.
Ga verder.
Afijn
ik heb ruzie gemaakt met mijn vrouw.
Ik was gek in die tijd.
Ik ben naar mijn werk gegaan
maar ik had geen zin om te blijven.
Ik was verdrietig vanwege de ruzie
met Maria. Ik had me aangesteld.
Ik ben altijd te jaloers geweest.
Zelfs op m'n 60e was ik nog jaloers.
Soms heb ik het gevoel
dat dat de oorzaak van haar dood was.
Ik vroeg of ik eerder naar huis mocht.
Ik wilde bloemen voor haar kopen.
Er was niemand op de markt.
Trouwens, overal waar ik kwam
was het uitgestorven.
Maar ik kon niet zonder iets naar huis.
Ik schaamde me.
Godzijdank kreeg ik het goede idee
om langs de botanische tuin te gaan.
Ik sloeg een ruit in
en ik heb drie magnolias gestolen.
Daarna ben ik naar huis gegaan.
Maria was bezig met het huishouden.
Ik gaf haar de bloemen
maar ze zei niets.
Ze ging gewoon door met werken.
Ik keek tersluiks naar de spiegel
en zag dat ze glimlachte.
Ik hield van haar lach.
Dat maakte me gelukkig.
Ze was blij met de bloemen.
Maar zo liet ze me wel merken
dat ze nog steeds boos was.
Om te laten zien dat dat mij niet uitmaakte
zette ik de tv aan.
Op dat tijdstip
kon je vaak Laurel and Hardy op tv zien
of Tom and Jerry.
Verveel ik jullie? - Nee, ga door.
Ik was gek op Laurel and Hardy
en Tom and Jerry.
Maar toen verscheen Ceausescu
en hield een redevoering.
Hij zei dat hij ons 100 lei zou geven.
Ik zei tegen Maria
dat we van die 100 lei van Ceausescu
op vakantie konden gaan
naar de zee in Mangalia, maar ze zei
dat ze mij noch Ceausescu vertrouwde.
Toen werd de uitzending plots onderbroken.
Wij gingen verder met plannen maken
en zeiden dat als we naar Mangalia gingen
we nog geld zouden overhouden
om naar 't monument van Adamclisi te gaan.
Ze wilde dat ik haar dat beloofde
en ik gaf haar mijn woord.
Toen ging de uitzending verder.
Allerlei mensen kwamen op het scherm.
Ze zeiden
dat de revolutie had gezegevierd.
Maria was dolblij
maar ik vond het jammer
van die 100 lei die Ceausescu had beloofd.
U bent dus de straat opgegaan
nadat het op tv was uitgezonden?
Ik verveel u, he? - Nee.
Jawel. Ik ben naar het plein gegaan
om aan Maria te laten zien
dat ik een held kon zijn.
Dat ik niet bang voor de communisten was.
U bent na 12:08 de straat opgegaan.
Ik ben na 12:08 de straat opgegaan.
Onze uitzending nadert z'n einde.
Is er een beller?
Ik heet Tina.
Mijn zoon is op 23 december overleden
in Otopeni, in Boekarest.
Wat erg, mevrouw.
Maar wij willen weten
wat er in onze stad is gebeurd.
Ik wil u helemaal niets verwijten.
Ik wil alleen zeggen
dat het sneeuwt buiten.
Sneeuwt het? - Ja.
Het sneeuwt met grote vlokken.
Geniet ervan, morgen is het allemaal pap.
Vrolijk kerstfeest allemaal.
Vrolijk kerstfeest.
Onze uitzending nadert z'n einde.
Wilt u daar iets aan toevoegen?
Beste kijkers
bedankt voor het kijken.
Tot ziens.
Zal ik jullie thuisbrengen? - Nee.
Ik ga te voet terug. - Ik ook.
Baas, een briefje van Vali.
Had ik die ouwe maar bootjes laten vouwen
en die andere in z'n papier laten stikken.
Maar ik sprong als 'n gek voor de camera.
Van nu af aan
blijf ik achter de camera
en kijk toe hoe ze elkaar wegduwen
om in beeld te komen.
Kom op, ik sterf van de kou.
De oude man had ongelijk.
De lantaarns gaan allemaal tegelijk aan
sinds de fotocellen.
Gaan we gek doen?
Een ander had je allang kapot gemaakt.
Bravo, jongens.
Het is rustig
en mooi.
Zoals mijn herinnering aan de revolutie.
Het was rustig en mooi.